Webmail

Kies je webmail

Omdat ZeelandNet ook DELTA webmail aanbiedt, vragen we je eenmalig je voorkeur op te geven.

Nobelprijs Natuurkunde voor Amerikaan, Duitser en Italiaan

Nobelprijs Natuurkunde voor Amerikaan, Duitser en Italiaan

STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat dit jaar naar een Amerikaan en een Duitser die onderzoek hebben gedaan naar opwarming van de aarde, en naar een Italiaan die onderzoek deed naar orde en wanorde.

Aan de Nobelprijs is een bedrag van 10 miljoen Zweedse kronen verbonden, omgerekend bijna 1 miljoen euro. De ene helft is voor de Amerikaan Syukuro Manabe en de Duitser Klaus Hasselmann. De andere helft van het bedrag gaat naar de Italiaan Giorgio Parisi. Parisi ontdekte "de wisselwerking tussen wanorde en fluctuaties, van atomen tot planeten".

Manabe (90) werd geboren in Japan en verhuisde rond 1960 naar de Verenigde Staten. Hij ging daar aan de slag bij de federale weerdienst. Daar ontdekte hij dat de gemiddelde temperatuur op aarde stijgt als de hoeveelheid koolstofdioxide in de atmosfeer toeneemt. Bij een verdubbeling van de hoeveelheid CO2 stijgt de temperatuur op aarde met meer dan 2 graden. Deze ontdekking is de basis van klimaatverandering. Die langetermijnverwachting was op dat moment moeilijk te combineren met het weer op de korte termijn. Het weer over ruim een week is al moeilijk te voorspellen, omdat kleine bewegingen in de lucht grote gevolgen kunnen hebben. Hasselmann ontdekte bij het Max Planck Instituut in Duitsland dat er een structuur in die chaos zit. "Hij beantwoordde de vraag waarom klimaatmodellen betrouwbaar zijn, ook al is het weer veranderlijk en chaotisch", legt het Nobelcomité uit.

Dat Manabe en Hasselmann dit jaar de Nobelprijs krijgen, is ook een boodschap aan wereldleiders, die binnenkort samenkomen op een klimaattop in het Schotse Glasgow. "Klimaatmodellen zijn stevig gebaseerd op natuurkundige theorieën. Opwarming van de aarde wordt ondersteund door degelijke wetenschap", aldus de jury.

Parisi, de derde winnaar, werkt op een ander terrein, maar er zijn wel raakvlakken. Hij bestudeert complexe systemen, met deeltjes die zich onvoorspelbaar en willekeurig lijken te gedragen. Rond 1980 ontdekte hij dat er verborgen patronen in die chaos zijn. "Zijn ontdekkingen maken het mogelijk om veel verschillende en ogenschijnlijk willekeurige materialen en fenomenen te begrijpen en te beschrijven, niet alleen in de natuurkunde, maar ook in wiskunde, biologie, neurowetenschappen en machinaal leren", legt het Nobelcomité uit.

0 reacties

Om te reageren moet je eerst even inloggen.

Meer uit Technologie

Ruimtesonde Lucy begonnen aan reis naar asteroïden bij Jupiter

NEW YORK (ANP) - De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA meldt dat de sonde is gelanceerd die voor het eerst onderzoek gaat doen bij de Trojaanse asteroïden bij Jupiter. Die missie kan nieuwe informatie opleveren over het ontstaan van ons zonnestelsel.

1 dag geleden
Amerikaanse sonde begonnen aan terugreis met gruis van ruimterots

HOUSTON (ANP) - Een Amerikaanse ruimtesonde die materiaal van een asteroïde heeft verzameld, is maandag begonnen aan de lange terugreis naar de aarde. De OSIRIS-REx is vertrokken van de ruimterots Bennu. Na een lange vlucht landt hij in september 2023 op aarde, waarna wetenschappers het gruis kunnen bestuderen.

5 maanden geleden
Minihelikopter Ingenuity voltooit vierde vlucht op Mars alsnog

WASHINGTON (ANP/DPA) - De minihelikopter Ingenuity is vrijdag alsnog opgestegen op Mars en heeft met succes zijn vierde vlucht gemaakt. Die was opnieuw sneller en verder dan de voorgaande keren. Donderdag ging er iets mis bij de start en bleef het toestel aan de grond. De NASA-ingenieurs herkenden dat probleem uit eerdere tests. Een dag lukte het in de herkansing wel.

5 maanden geleden
Voor het eerst astronauten naar ISS met hergebruikte raket

CAPE CANAVERAL (ANP/RTR/AFP) - Vier astronauten zijn vanuit de Verenigde Staten vertrokken naar het internationale ruimtestation ISS. Zij worden als eerste ruimtevaarders vervoerd met een raket die al eerder is gebruikt bij zo'n vlucht. De lancering van de Falcon 9 van het commerciële ruimtevaartbedrijf SpaceX verliep succesvol.

5 maanden geleden
Chinese sonde aangekomen bij Mars

PEKING (ANP) - Ook China is erin geslaagd een sonde in een baan rond Mars te brengen. De Tianwen-1 (Hemelse Vragen-1) draait sinds woensdag rond de rode planeet, melden Chinese staatsmedia. Het vaartuig heeft in ongeveer 200 dagen sinds de lancering een afstand van 470 miljoen kilometer afgelegd.

8 maanden geleden
Coronavaccins werken anders dan alle vroegere vaccins

UTRECHT (ANP) - De coronavaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna zijn beide gebaseerd op nieuwe medische technologieën. Voor het eerst is de hoofdrol weggelegd voor een genetische code, zogeheten messenger-RNA (mRNA). Eerdere vaccins waren gebaseerd op de ziekteverwekkers zelf, bijvoorbeeld verzwakt of inactief gemaakt virus. De techniek achter de nieuwe coronavaccins is wezenlijk anders, maar evengoed veilig, benadrukken de fabrikanten en de Europese medicijnautoriteiten.

9 maanden geleden
Capsule met unieke monsters van asteroïde geland op aarde

TOKIO (ANP/DPA/AFP) - Een Japanse capsule met 4,6 miljard jaar oude monsters van een asteroïde is geland op aarde. De capsule kwam zoals gepland in een woestijn in het zuiden van Australië terecht, meldt het Japanse ruimtevaartagentschap JAXA.

10 maanden geleden