ZB verwerft 18e-eeuwse boeken van Gerard van Loon

De set is gebonden in zes identieke leren banden met goudopdruk, die in de loop van de tijd zo goed als ongeschonden gebleven zijn. Op ieder voor- en achterplat staat bovendien een dubbel familiewapen, namelijk dat van de regentenfamilie Schorer en dat van de voorname familie Van de Putte. Uit een aantekening in handschrift blijkt, dat de set in 1743 in Middelburg gemaakt is. Het is gebeurd bij een boekbinderij in Middelburg waarvan we helaas niet weten wie de eigenaar was. Daarom heeft deze de voorlopige bijnaam “Rozettenrolbinderij”. Dit naar het motief dat in de versieringen aangebracht is. Dit was een van de bekwame Middelburgse binderijen uit de pruikentijd die van een hoge kwaliteit getuigden.

Schorer-van de Putte
Het familiewapen verwijst naar het echtpaar Johan Assuërus Schorer (1690-1752) en Maria Johanna van de Putte (1698-1764). Hij was advocaat-fiscaal voor de Raad van (Staats-)Vlaanderen, ontvanger-generaal van Zeeland en procureur-generaal bij de Admiraliteit in Zeeland. Zijn vrouw was van gegoeden huize; haar vader was ondernemer, griffier en later burgemeester van Middelburg. Zij waren in 1718 getrouwd, en hebben zes kinderen gekregen. Zij woonden op buitenplaats De Griffioen aan de Seissingel, dus net buiten de stadswallen. Bij gelegenheid van hun 25-jarig huwelijk in 1743 gaven zij hun kinderen kostbare geschenken. Aan hun derde zoon Lucas Fredrik Schorer (1723-1771) droegen zij de serie waardevolle boeken op. Hij was prinsgezind en werd schepen van Vlissingen en gedeputeerde in de Generaliteits Rekenkamer. Tevens was hij actief als schrijver van gelegenheidsgedichten voor familie en vrienden. De ZB heeft daar een behoorlijk aantal exemplaren van.

Overdracht
De handgeschreven opdracht door het echtpaar Schorer-Van de Putte op het schutblad van het eerste deel is nog steeds aanwezig. Het is bijzonder dat de hele set van zes delen deze bijna drie eeuwen nooit uit elkaar geweest zijn. Over de verdere lotgevallen weten we echter helaas niets. Lucas Fredrik trouwde en kreeg nageslacht, dat zich langzamerhand ook buiten Zeeland verspreidde. Na de Tweede Wereldoorlog kwamen de boeken terecht in het fonds van antiquariaat Meijer Elte aan de Korte Poten in Den Haag. Dit was gespecialiseerd in fraaie boekbanden. Een particulier uit Amstelveen heeft de serie daar in 1974 gekocht. Eind 2021 benaderde hij de ZB met de vraag of de bibliotheek belangstelling had de historische banden naar Middelburg terug te laten komen. Gelukkig beschikte die over middelen om tot aanschaf over te gaan. De aanbieder heeft de boeken begin dit jaar overgedragen.

Gerard van Loon
Gerard van Loon (1683-1758) was een katholiek jurist, historicus en vooral verzamelaar van penningen. Zijn vierdelige boekwerk ‘Beschryving der Nederlandsche historipenningen’ geldt nog altijd als standaardwerk in de munt- en penningkunde. Aan de hand van drieduizend afbeeldingen van penningen heeft hij de geschiedenis van Nederland in de 16e en 17e eeuw beschreven. Het eendelige ‘Hedendaagsche penningkunde’, een inleiding tot de numismatiek, vormt deel vijf, en het rijk geïllustreerde ‘Aloude Hollandsche histori’ deel zes van de set. Gegoede Nederlandse gezinnen zagen deze boeken als naslagwerken, die de bezitter ook nog eens status verleenden. Zeker als ze zo mooi ingebonden waren als deze Middelburgse serie.

Video: de conservator bijzondere collecties van de ZB, Marinus Bierens, vertelt over de aanwinsten.