Wie het Zeeuwse licht wil zien gaat naar zee

DOOR MARIELJA TEN BRUGGENCATE

De Amsterdamse kunstenaar Wilma Laarakker kent de Zeeuwse wateren goed. Ieder jaar komt ze naar Zeeland om hier te zeilen en te tekenen. “Ik wilde een expositie organiseren van verschillende kunstenaars die met het Veerse licht werken. De voorbereiding heeft lang geduurd en we zijn dan ook trots dat Veers Licht 2.0 een half jaar in Museum Veere heeft gehangen.” Achttien tekenaars van de Nederlandse Kring van Tekenaars brachten werk in dat geïnspireerd was op het Veerse licht. De tekenaars komen vanuit heel Nederland en hebben ieder een eigen werkwijze. Van wit potlood op zwart papier, zoals Ina Brekelmans tekent, tot de kleurrijke boerinnen van Francisca Tollenaar.

In de zee, niet in de lucht
Voor de afsluiting van de expositie heeft danseres en dansdocent Jewel Jammah Riemens een dansstuk van vijftien minuten geschreven. Vier danseressen waar zij les aan geeft verbeeldden het licht in beweging en symmetrie. Het dynamische samenspel is uiteraard geïnspireerd door het Zeeuwse licht, maar ook door het werk van kunstenaar en filosoof Loek Grootjans. “Als tiener zag ik voor het eerst een schilderij van Piet Mondriaan. Ik was er kapot van en wilde dolgraag weten waar Mondriaan zijn kleuren op baseerde,” vertelt Grootjans. Zijn fascinatie voor licht draagt al zijn hele leven met zich mee. Op een dag besefte hij dat het blauw van Yves Klein een andere tint blauw is dan het Zeeuwse hemelblauw. Het licht is hier uniek, dat weten kunstenaars al ruim een eeuw, maar hoe komt dat dan?

Grootjans besloot het water te onderzoeken. Elke week, op dezelfde plaats, rond dezelfde tijd, nam hij water uit de Noordzee. Dat liet hij verdampen in een machine, waarna de zoutkristallen overbleven. Elke week gaf eenzelfde soort resultaat, totdat de zomer haar einde naderde en de kristallen groeiden. In september waren ze zo groot en glanzend dat het net diamantjes leken. “Ik heb in het Zeeuwse Archief het Domburgsch Badnieuws gevonden. Daarin werd keurig bijgehouden wie in Domburg was en voor hoelang. In 1908 duikt Piet Mondriaans naam voor het eerst op. Het was in september. Hij moet verbluft zijn geweest door het Zeeuwse licht, want vanaf dat jaar is hij heel anders gaan schilderen.” Maar met alleen grote zoutkristallen ben je er nog niet. Het zout zit in de zee, niet in de lucht. Voor de volgende stap is Grootjans waterkaarten gaan bekijken. Hij merkte op dat Domburg de plek is waar vier stromingen samenkomen: de Oosterschelde, de Westerschelde, de Noordzee en de stroming uit het Nauw Van Calais. “Het zoute water springt op, is in gevecht met elkaar. Dat geeft een prachtige zee en bijzonder uniek licht.”

Kunstenaars laten zich graag inspirerend door het Zeeuwse licht, of dat nu in Domburg, Zoutelande, Vrouwenpolder of Veere is. De expositie is voorbij, de dans is gedanst, maar wie het Zeeuwse licht wil zien, hoeft enkel naar de kunst te gaan.