TNO krijgt geld voor extreem nauwkeurig richtsysteem satelliet
DEN HAAG (ANP) - Europa gaat over ruim tien jaar, als eerste, vanuit de ruimte op zoek naar zwaartekrachtgolven. Om dat te kunnen doen, wil TNO de extreem gevoelige apparaten bouwen die de metingen moeten helpen uitvoeren. De instantie krijgt 1,39 miljoen euro subsidie om de richtsystemen te ontwikkelen. Het geld komt van de Nederlandse ruimtevaartorganisatie, het Netherlands Space Office.
Albert Einstein stelde meer dan een eeuw geleden dat het heelal bestaat uit ruimte en tijd. Die vormden volgens hem één geheel, dat hij ruimtetijd noemde. Deze is de ruggengraat van het heelal. Bij een grote gebeurtenis, bijvoorbeeld als zwarte gaten botsen, ontstaat een schokgolf die het hele heelal doortrekt, als rimpels in een vijver. Pas sinds een paar jaar is het mogelijk om die trillingen te meten. In de Verenigde Staten en Italië zijn gevoelige detectoren gebouwd. Die hebben inmiddels al tientallen golven waargenomen. Het baanbrekende onderzoek werd in 2017 beloond met een Nobelprijs.
Europa wil een stap verder gaan en vanuit de ruimte zelf meten. Daar worden golven 'zichtbaar' die vanaf de aarde niet ontdekt kunnen worden. Daarvoor ontwikkelt Europa het netwerk LISA. De naam is een afkorting van Laser Interferometer Space Antenna, oftewel een ruimte-antenne die lasers gebruikt om verstoringen te meten. LISA moet uit drie satellieten bestaan. Die moeten op 50 miljoen kilometer afstand van de aarde rond de zon draaien, in een driehoek met een tussenafstand van precies 2,5 miljoen kilometer.
Verschoven
Elke satelliet moet constant een laserstraal naar de andere sondes sturen. TNO wil het richtsysteem bouwen dat ervoor zorgt dat de straal exact op de goede plek aankomt na 2,5 miljoen kilometer. Dat is ruim zes keer de afstand van de aarde tot de maan. "Dat is zo precies dat iemand vanuit Groningen een mug op de Euromast in Rotterdam zou kunnen aanwijzen", legt het instituut uit.
Als de straal onderweg dan toch iets is verschoven, weten wetenschappers dat dit komt door een nieuwe zwaartekrachtgolf. Vervolgens kunnen ze uitrekenen waar de golf vandaan komt. Zo kunnen ze beter begrijpen hoe het universum in elkaar zit.
Het is nog niet bekend wanneer de satellieten daadwerkelijk de ruimte in gaan. De voorlopige lanceerdatum is rond 2037.
Meer uit Binnenland
'S-GRAVENZANDE (ANP) - Jade Kops, die via Instagram openhartig vertelde over haar leven met kanker, is overleden. Dat heeft haar familie bekendgemaakt op Instagram. Ze is 19 jaar geworden.
41 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Bestuurders van de corporale studentenvereniging A.S.C./A.V.S.V. uit Amsterdam kunnen weer een beurs krijgen. Na ophef over vrouwonvriendelijk gedrag besloten de Universiteit van Amsterdam, de Vrije Universiteit en de Hogeschool van Amsterdam het corps te straffen. Volgens de instellingen werkt de vereniging aan cultuurverandering en is er "voldoende vertrouwen om de banden te herstellen".
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een 17-jarige jongen uit het Noord-Hollandse Uithoorn is aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij een explosie op 16 maart bij een pand aan de Strawinskylaan aan de Amsterdamse Zuidas. De explosie was bij het Atrium-gebouw. De politie onderzocht een verband met de aanslag bij de joodse school aan de Zeelandstraat in Amsterdam-Zuid enkele dagen eerder. Een politiewoordvoerder meldt vrijdag dat de politie er niet van uitgaat dat deze verdachte ook bij de explosie bij de school betrokken was.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie doet onderzoek naar de uit de hand gelopen azc-demonstraties bij Loosdrecht deze week, meldt justitieminister David van Weel. Hij sluit niet uit dat zulke demonstraties escaleren door de aanwezigheid van groepen die "niks goeds hebben in de zin, of die uit zijn op rellen of een ideologische overtuiging hebben".
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken, D66) is "zeer bezorgd" om berichten over een angstcultuur bij opleidingsplekken voor verzekeringsartsen bij het UWV zelf. Het AD en EenVandaag berichtten eerder vrijdag dat vooral in Amsterdam verzekeringsartsen in opleiding een te hoge werkdruk en onveilige werkomgeving ervaren.
4 uur geleden
ARNHEM (ANP) - De rechtbank in Arnhem heeft vrijdag vier jaar cel opgelegd aan de 58-jarige Koert H. voor het stichten van brand in de Arnhemse binnenstad. Door de enorme brand werden in de nacht van 5 op 6 maart vorig jaar tien historische panden verwoest.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Lidewij de Vos, fractievoorzitter van Forum voor Democratie, is in verwachting van haar eerste kind. Dat heeft ze vrijdagochtend bekendgemaakt op X.
5 uur geleden