TNO krijgt geld voor extreem nauwkeurig richtsysteem satelliet
DEN HAAG (ANP) - Europa gaat over ruim tien jaar, als eerste, vanuit de ruimte op zoek naar zwaartekrachtgolven. Om dat te kunnen doen, wil TNO de extreem gevoelige apparaten bouwen die de metingen moeten helpen uitvoeren. De instantie krijgt 1,39 miljoen euro subsidie om de richtsystemen te ontwikkelen. Het geld komt van de Nederlandse ruimtevaartorganisatie, het Netherlands Space Office.
Albert Einstein stelde meer dan een eeuw geleden dat het heelal bestaat uit ruimte en tijd. Die vormden volgens hem één geheel, dat hij ruimtetijd noemde. Deze is de ruggengraat van het heelal. Bij een grote gebeurtenis, bijvoorbeeld als zwarte gaten botsen, ontstaat een schokgolf die het hele heelal doortrekt, als rimpels in een vijver. Pas sinds een paar jaar is het mogelijk om die trillingen te meten. In de Verenigde Staten en Italië zijn gevoelige detectoren gebouwd. Die hebben inmiddels al tientallen golven waargenomen. Het baanbrekende onderzoek werd in 2017 beloond met een Nobelprijs.
Europa wil een stap verder gaan en vanuit de ruimte zelf meten. Daar worden golven 'zichtbaar' die vanaf de aarde niet ontdekt kunnen worden. Daarvoor ontwikkelt Europa het netwerk LISA. De naam is een afkorting van Laser Interferometer Space Antenna, oftewel een ruimte-antenne die lasers gebruikt om verstoringen te meten. LISA moet uit drie satellieten bestaan. Die moeten op 50 miljoen kilometer afstand van de aarde rond de zon draaien, in een driehoek met een tussenafstand van precies 2,5 miljoen kilometer.
Verschoven
Elke satelliet moet constant een laserstraal naar de andere sondes sturen. TNO wil het richtsysteem bouwen dat ervoor zorgt dat de straal exact op de goede plek aankomt na 2,5 miljoen kilometer. Dat is ruim zes keer de afstand van de aarde tot de maan. "Dat is zo precies dat iemand vanuit Groningen een mug op de Euromast in Rotterdam zou kunnen aanwijzen", legt het instituut uit.
Als de straal onderweg dan toch iets is verschoven, weten wetenschappers dat dit komt door een nieuwe zwaartekrachtgolf. Vervolgens kunnen ze uitrekenen waar de golf vandaan komt. Zo kunnen ze beter begrijpen hoe het universum in elkaar zit.
Het is nog niet bekend wanneer de satellieten daadwerkelijk de ruimte in gaan. De voorlopige lanceerdatum is rond 2037.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Na een paar proeven gaat het Hoogheemraadschap van Delfland nu op grote schaal Amerikaanse rivierkreeften in het water vangen. Op 170 locaties, verspreid over het werkgebied van Delfland in de provincie Zuid-Holland, wil het waterschap de explosief gegroeide populatie rivierkreeften fors terugdringen. Het wegvangen van de diertjes in 59 kilometer aan water kost zeker 20 miljoen euro.
29 minuten geleden
HOUTEN (ANP) - In het noorden van het land houdt de ijzel mogelijk tot de middag aan, meldt Weeronline. Ook daarna kan het lokaal nog steeds glad zijn, omdat het kwik rond het vriespunt blijft. Voor de Waddeneilanden en Friesland geldt nog tot 09.00 uur code oranje om verraderlijke gladheid. In Groningen en Drenthe is de weerwaarschuwing inmiddels overgegaan naar code geel.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Volgens demissionair premier Dick Schoof is de top van EU-regeringsleiders van donderdagavond "geen crisistop". Het is volgens hem een top over de trans-Atlantische relaties, zei hij bij aankomst in Brussel. "De angel is er sinds gisteren wel uit."
14 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Twintig inwoners van Utrecht kunnen nog niet terug naar huis als gevolg van de explosie in de Visscherssteeg vorige week donderdag, meldt de gemeente Utrecht in een raadsbrief. Zij hebben allemaal tijdelijk onderdak gekregen.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet vindt het 'niet verstandig' als Nederland in Europa pleit voor de mogelijke inzet van verregaande handelssancties tegen de VS, zolang die de claim op Groenland niet laten varen. "Vrijwel iedereen zegt nu: we escaleren nu verder niet," zegt defensieminister Ruben Brekelmans (VVD) over de houding van andere Europese landen. Hij wil op dit moment geen "dreigement of politiek signaal" afgeven richting de VS.
14 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het boek Het ultieme geheim van Dan Brown was het bestverkochte boek van 2025. Dat heeft de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) bekendgemaakt. In Het ultieme geheim raakt hoogleraar kunstgeschiedenis Robert Langdon betrokken bij een moordmysterie in Praag. Het is het nieuwe boek in dezelfde reeks als De Da Vinci Code. Het boek is ruim 234.000 keer verkocht. Dat is bijna 40 procent meer dan het bestverkochte boek van het jaar daarvoor, De Camino van Anya Niewierra
15 uur geleden
VLISSINGEN (ANP) - De eerste bewoners van de seniorenflat in Vlissingen waar vorige week een explosie en brand waren, kunnen volgende week woensdag terug naar hun huizen. De woningen zijn bewoonbaar gemaakt, laat woningcorporatie l'escaut weten.
16 uur geleden