TNO krijgt geld voor extreem nauwkeurig richtsysteem satelliet
DEN HAAG (ANP) - Europa gaat over ruim tien jaar, als eerste, vanuit de ruimte op zoek naar zwaartekrachtgolven. Om dat te kunnen doen, wil TNO de extreem gevoelige apparaten bouwen die de metingen moeten helpen uitvoeren. De instantie krijgt 1,39 miljoen euro subsidie om de richtsystemen te ontwikkelen. Het geld komt van de Nederlandse ruimtevaartorganisatie, het Netherlands Space Office.
Albert Einstein stelde meer dan een eeuw geleden dat het heelal bestaat uit ruimte en tijd. Die vormden volgens hem één geheel, dat hij ruimtetijd noemde. Deze is de ruggengraat van het heelal. Bij een grote gebeurtenis, bijvoorbeeld als zwarte gaten botsen, ontstaat een schokgolf die het hele heelal doortrekt, als rimpels in een vijver. Pas sinds een paar jaar is het mogelijk om die trillingen te meten. In de Verenigde Staten en Italië zijn gevoelige detectoren gebouwd. Die hebben inmiddels al tientallen golven waargenomen. Het baanbrekende onderzoek werd in 2017 beloond met een Nobelprijs.
Europa wil een stap verder gaan en vanuit de ruimte zelf meten. Daar worden golven 'zichtbaar' die vanaf de aarde niet ontdekt kunnen worden. Daarvoor ontwikkelt Europa het netwerk LISA. De naam is een afkorting van Laser Interferometer Space Antenna, oftewel een ruimte-antenne die lasers gebruikt om verstoringen te meten. LISA moet uit drie satellieten bestaan. Die moeten op 50 miljoen kilometer afstand van de aarde rond de zon draaien, in een driehoek met een tussenafstand van precies 2,5 miljoen kilometer.
Verschoven
Elke satelliet moet constant een laserstraal naar de andere sondes sturen. TNO wil het richtsysteem bouwen dat ervoor zorgt dat de straal exact op de goede plek aankomt na 2,5 miljoen kilometer. Dat is ruim zes keer de afstand van de aarde tot de maan. "Dat is zo precies dat iemand vanuit Groningen een mug op de Euromast in Rotterdam zou kunnen aanwijzen", legt het instituut uit.
Als de straal onderweg dan toch iets is verschoven, weten wetenschappers dat dit komt door een nieuwe zwaartekrachtgolf. Vervolgens kunnen ze uitrekenen waar de golf vandaan komt. Zo kunnen ze beter begrijpen hoe het universum in elkaar zit.
Het is nog niet bekend wanneer de satellieten daadwerkelijk de ruimte in gaan. De voorlopige lanceerdatum is rond 2037.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Ali B is maandagochtend gearriveerd bij het gerechtshof in Amsterdam, voor de derde en laatste zittingsdag van de inhoudelijke behandeling van zijn zedenzaak. De rapper, die terechtstaat voor twee aanrandingen en twee verkrachtingen, arriveerde rond 08.45 uur. Hoewel er veel pers aanwezig was, wist de artiest grotendeels onopgemerkt de ingang van het gerechtshof te bereiken.
7 minuten geleden
BILTHOVEN (ANP) - Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) waarschuwt maandag voor beten van teken. Het is de Week van de Teek en het RIVM adviseert mensen goed te letten op teken als ze in de natuur zijn geweest. Een besmette teek kan de ziekte van Lyme overbrengen.
30 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederlanders zijn nagenoeg net zo vaak digitaal vaardig als twee jaar geleden. Dat meldt het CBS op basis van een steekproef onder ongeveer 6000 Nederlanders tussen de 16 en 75 jaar oud. Een meerderheid, 84 procent, heeft in 2025 digitale basisvaardigheden als het sturen van een e-mail of chatten onder de knie. Dat betekent dat 16 procent van de bevolking niet over deze vaardigheden beschikt. Bij het vorige meetmoment in 2023 was 83 procent van de Nederlanders digitaal vaardig.
2 uur geleden
LANDGRAAF (ANP) - Door een steekpartij in een winkelcentrum in Landgraaf (Limburg) is zondagmiddag een man gewond geraakt, meldt de politie. Kort na het incident is een verdachte aangehouden. Het gaat om een 51-jarige man uit Landgraaf.
14 uur geleden
HEERENVEEN (ANP) - De jubileumeditie van De Hollandse 100 heeft een recordbedrag opgeleverd. Het sportevenement bracht tot nu toe 354.000 euro op voor onderzoek naar lymfeklierkanker, meldt de organisatie. Ruim 740 mensen deden mee aan de tiende editie van De Hollandse 100. Donateurs kunnen nog tot donderdag geld schenken.
14 uur geleden
EINDHOVEN (ANP) - Een 21-jarige man uit Eindhoven is zaterdagavond aangehouden in een terrorismeonderzoek. Dat meldt de politie zondag. De politie onderzoekt of de man banden heeft met Islamitische Staat (IS).
16 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - Het programma RTL Tonight stopt. Dat heeft een woordvoerder aan het ANP bevestigd na een bericht van het AD. De laatste uitzending van het RTL 4-programma is op 12 juni. Vanaf komend najaar kiest de zender voor een "vertrouwde talkshowopzet", gepresenteerd door Renze Klamer.
17 uur geleden