TNO krijgt geld voor extreem nauwkeurig richtsysteem satelliet
DEN HAAG (ANP) - Europa gaat over ruim tien jaar, als eerste, vanuit de ruimte op zoek naar zwaartekrachtgolven. Om dat te kunnen doen, wil TNO de extreem gevoelige apparaten bouwen die de metingen moeten helpen uitvoeren. De instantie krijgt 1,39 miljoen euro subsidie om de richtsystemen te ontwikkelen. Het geld komt van de Nederlandse ruimtevaartorganisatie, het Netherlands Space Office.
Albert Einstein stelde meer dan een eeuw geleden dat het heelal bestaat uit ruimte en tijd. Die vormden volgens hem één geheel, dat hij ruimtetijd noemde. Deze is de ruggengraat van het heelal. Bij een grote gebeurtenis, bijvoorbeeld als zwarte gaten botsen, ontstaat een schokgolf die het hele heelal doortrekt, als rimpels in een vijver. Pas sinds een paar jaar is het mogelijk om die trillingen te meten. In de Verenigde Staten en Italië zijn gevoelige detectoren gebouwd. Die hebben inmiddels al tientallen golven waargenomen. Het baanbrekende onderzoek werd in 2017 beloond met een Nobelprijs.
Europa wil een stap verder gaan en vanuit de ruimte zelf meten. Daar worden golven 'zichtbaar' die vanaf de aarde niet ontdekt kunnen worden. Daarvoor ontwikkelt Europa het netwerk LISA. De naam is een afkorting van Laser Interferometer Space Antenna, oftewel een ruimte-antenne die lasers gebruikt om verstoringen te meten. LISA moet uit drie satellieten bestaan. Die moeten op 50 miljoen kilometer afstand van de aarde rond de zon draaien, in een driehoek met een tussenafstand van precies 2,5 miljoen kilometer.
Verschoven
Elke satelliet moet constant een laserstraal naar de andere sondes sturen. TNO wil het richtsysteem bouwen dat ervoor zorgt dat de straal exact op de goede plek aankomt na 2,5 miljoen kilometer. Dat is ruim zes keer de afstand van de aarde tot de maan. "Dat is zo precies dat iemand vanuit Groningen een mug op de Euromast in Rotterdam zou kunnen aanwijzen", legt het instituut uit.
Als de straal onderweg dan toch iets is verschoven, weten wetenschappers dat dit komt door een nieuwe zwaartekrachtgolf. Vervolgens kunnen ze uitrekenen waar de golf vandaan komt. Zo kunnen ze beter begrijpen hoe het universum in elkaar zit.
Het is nog niet bekend wanneer de satellieten daadwerkelijk de ruimte in gaan. De voorlopige lanceerdatum is rond 2037.
Meer uit Binnenland
GORINCHEM (ANP) - Burgemeester Reinie Melissant van Gorinchem heeft woensdag aangifte gedaan van meerdere vormen van verkiezingsfraude. Het gaat onder meer om beïnvloeding en ronselen van volmachten. Dat zei ze donderdag bij aanvang van een tweede informatiebijeenkomst voor de raad over het onderzoek naar mogelijke stemfraude in de Zuid-Hollandse gemeente.
44 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het is baanbrekend dat een omstreden 'uitkleedfunctie' in de chatbot Grok wordt verboden. Dat zegt Robbert Hoving, directeur van Offlimits, een kenniscentrum over onlinemisbruik. Die organisatie spande met Fonds Slachtofferhulp een kort geding aan tegen de dienst en kreeg donderdag gelijk van de rechtbank in Amsterdam.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - VluchtelingenWerk Nederland steunt de oproep van asielminister Bart van den Brink (CDA) aan gemeenten. De minister wil dat die met spoed nieuwe opvangplekken voor asielzoekers regelen.
2 uur geleden
WEESP (ANP) - Criminelen gebruiken zwaardere en meer explosieven bij plofkraken op geldautomaten. Dat ziet Geldmaat, het bedrijf dat beheer en onderhoud van de automaten regelt voor de grote banken in Nederland. Na nieuwe aanvallen op zogeheten sealbagautomaten heeft Geldmaat donderdag maatregelen genomen om plofkraken te voorkomen.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De chatbot Grok mag zijn 'uitkleedfunctie' niet meer aanbieden in Nederland. De rechtbank in Amsterdam heeft de tool donderdag verboden, nadat het Fonds Slachtofferhulp en het expertisecentrum Offlimits dat hadden geëist in een kort geding.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Advocaat Bart Swier heeft voor zijn cliënt Ali B ook om vrijspraak gevraagd voor het verkrachten van zangeres Ellen ten Damme. De advocaat stelde onder meer dat een verklaring van haar toenmalige partner niet als steunbewijs kan worden gebruikt.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Woningbouw vergt veel grondstoffen en veroorzaakt daarmee veel CO2-uitstoot en de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) ziet veel mogelijkheden om het anders aan te pakken. Als in plaats van nieuwbouw meer bestaande gebouwen worden opgetopt, gesplitst of getransformeerd tot appartementen, kan dat tienduizenden woningen én klimaatwinst opleveren, schetst de raad in een rapport.
3 uur geleden