TNO krijgt geld voor extreem nauwkeurig richtsysteem satelliet
DEN HAAG (ANP) - Europa gaat over ruim tien jaar, als eerste, vanuit de ruimte op zoek naar zwaartekrachtgolven. Om dat te kunnen doen, wil TNO de extreem gevoelige apparaten bouwen die de metingen moeten helpen uitvoeren. De instantie krijgt 1,39 miljoen euro subsidie om de richtsystemen te ontwikkelen. Het geld komt van de Nederlandse ruimtevaartorganisatie, het Netherlands Space Office.
Albert Einstein stelde meer dan een eeuw geleden dat het heelal bestaat uit ruimte en tijd. Die vormden volgens hem één geheel, dat hij ruimtetijd noemde. Deze is de ruggengraat van het heelal. Bij een grote gebeurtenis, bijvoorbeeld als zwarte gaten botsen, ontstaat een schokgolf die het hele heelal doortrekt, als rimpels in een vijver. Pas sinds een paar jaar is het mogelijk om die trillingen te meten. In de Verenigde Staten en Italië zijn gevoelige detectoren gebouwd. Die hebben inmiddels al tientallen golven waargenomen. Het baanbrekende onderzoek werd in 2017 beloond met een Nobelprijs.
Europa wil een stap verder gaan en vanuit de ruimte zelf meten. Daar worden golven 'zichtbaar' die vanaf de aarde niet ontdekt kunnen worden. Daarvoor ontwikkelt Europa het netwerk LISA. De naam is een afkorting van Laser Interferometer Space Antenna, oftewel een ruimte-antenne die lasers gebruikt om verstoringen te meten. LISA moet uit drie satellieten bestaan. Die moeten op 50 miljoen kilometer afstand van de aarde rond de zon draaien, in een driehoek met een tussenafstand van precies 2,5 miljoen kilometer.
Verschoven
Elke satelliet moet constant een laserstraal naar de andere sondes sturen. TNO wil het richtsysteem bouwen dat ervoor zorgt dat de straal exact op de goede plek aankomt na 2,5 miljoen kilometer. Dat is ruim zes keer de afstand van de aarde tot de maan. "Dat is zo precies dat iemand vanuit Groningen een mug op de Euromast in Rotterdam zou kunnen aanwijzen", legt het instituut uit.
Als de straal onderweg dan toch iets is verschoven, weten wetenschappers dat dit komt door een nieuwe zwaartekrachtgolf. Vervolgens kunnen ze uitrekenen waar de golf vandaan komt. Zo kunnen ze beter begrijpen hoe het universum in elkaar zit.
Het is nog niet bekend wanneer de satellieten daadwerkelijk de ruimte in gaan. De voorlopige lanceerdatum is rond 2037.
Meer uit Binnenland
ROERMOND (ANP) - Kamil E., die een celstraf uitzit voor betrokkenheid bij de moord op Peter R. de Vries, is gewond geraakt bij een steekpartij in de gevangenis van Roermond. Dat bevestigt zijn advocaat Ayse Çimen, na berichtgeving door het AD.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Bijna negen op de tien mensen die vapen, gebruiken illegale vapes of vapes die op een illegale manier zijn gekocht. Vaak komen die via webshops of fysieke winkels in het buitenland binnen, schrijft onderzoeksbureau Bureau Beke in een rapport. Ze zijn bijvoorbeeld legaal in het buitenland verkocht, maar mogen vanwege de smaak niet in Nederland op de markt komen.
6 uur geleden
ELST (ANP) - Enkele tientallen activisten van Geef Tegengas blokkeren vrijdagmiddag de Betuweroute. Ze protesteren daarmee onder andere tegen mensenrechtenschendingen wereldwijd en de klimaatcrisis, meldt de groep. De actievoerders zeggen zich tussen Lent en Elst toegang tot twee spoorlijnen te hebben verschaft en blokkeren het vervoer in beide richtingen. Over dit stuk spoor rijden goederentreinen.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het fregat Zr.Ms. De Ruyter vertrekt aanstaande zondag richting Zuidoost-Azië, maar blijft mogelijk in het Midden-Oosten. Het luchtverdedigings- en commandofregat gaat in ieder geval door de Rode Zee, om daar bij te dragen aan een internationale missie om de scheepvaart te beschermen.
6 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - De rechtbank in Groningen heeft vrijdag tien jaar cel en tbs met dwangverpleging opgelegd aan een verdachte in een grote sextortionzaak. De 32-jarige Mark S. uit Borculo is schuldig bevonden aan het op grote schaal seksueel afpersen van meisjes en vrouwen door te dreigen naaktbeelden van hen te verspreiden. "De verdachte heeft ernstig misbruik gemaakt van jonge, soms kwetsbare slachtoffers", aldus de rechtbank. "Veel slachtoffers zijn voor het leven getekend."
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Staat gaat in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Den Haag die beveelt dat de overheid meer moet doen om Bonaire te beschermen tegen klimaatverandering. Dat maakte minister Stientje van Veldhoven (Klimaat, D66) vrijdag bekend. De zaak was aangespannen door Greenpeace. De rechter oordeelde onder meer dat de Staat binnen anderhalf jaar "heldere, bindende doelen" moet opstellen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.
7 uur geleden
EINDHOVEN (ANP) - Alle zeventien mensen die dinsdag bij de huldiging van PSV in Eindhoven werden aangehouden, zijn vrijgelaten, meldt de politie. "Enkelen hebben een boete gekregen voor vernieling, vechten op straat, openbare ordeverstoring, afsteken van vuurwerk, belediging en openbare dronkenschap", zegt een woordvoerder.
8 uur geleden