TNO krijgt geld voor extreem nauwkeurig richtsysteem satelliet
DEN HAAG (ANP) - Europa gaat over ruim tien jaar, als eerste, vanuit de ruimte op zoek naar zwaartekrachtgolven. Om dat te kunnen doen, wil TNO de extreem gevoelige apparaten bouwen die de metingen moeten helpen uitvoeren. De instantie krijgt 1,39 miljoen euro subsidie om de richtsystemen te ontwikkelen. Het geld komt van de Nederlandse ruimtevaartorganisatie, het Netherlands Space Office.
Albert Einstein stelde meer dan een eeuw geleden dat het heelal bestaat uit ruimte en tijd. Die vormden volgens hem één geheel, dat hij ruimtetijd noemde. Deze is de ruggengraat van het heelal. Bij een grote gebeurtenis, bijvoorbeeld als zwarte gaten botsen, ontstaat een schokgolf die het hele heelal doortrekt, als rimpels in een vijver. Pas sinds een paar jaar is het mogelijk om die trillingen te meten. In de Verenigde Staten en Italië zijn gevoelige detectoren gebouwd. Die hebben inmiddels al tientallen golven waargenomen. Het baanbrekende onderzoek werd in 2017 beloond met een Nobelprijs.
Europa wil een stap verder gaan en vanuit de ruimte zelf meten. Daar worden golven 'zichtbaar' die vanaf de aarde niet ontdekt kunnen worden. Daarvoor ontwikkelt Europa het netwerk LISA. De naam is een afkorting van Laser Interferometer Space Antenna, oftewel een ruimte-antenne die lasers gebruikt om verstoringen te meten. LISA moet uit drie satellieten bestaan. Die moeten op 50 miljoen kilometer afstand van de aarde rond de zon draaien, in een driehoek met een tussenafstand van precies 2,5 miljoen kilometer.
Verschoven
Elke satelliet moet constant een laserstraal naar de andere sondes sturen. TNO wil het richtsysteem bouwen dat ervoor zorgt dat de straal exact op de goede plek aankomt na 2,5 miljoen kilometer. Dat is ruim zes keer de afstand van de aarde tot de maan. "Dat is zo precies dat iemand vanuit Groningen een mug op de Euromast in Rotterdam zou kunnen aanwijzen", legt het instituut uit.
Als de straal onderweg dan toch iets is verschoven, weten wetenschappers dat dit komt door een nieuwe zwaartekrachtgolf. Vervolgens kunnen ze uitrekenen waar de golf vandaan komt. Zo kunnen ze beter begrijpen hoe het universum in elkaar zit.
Het is nog niet bekend wanneer de satellieten daadwerkelijk de ruimte in gaan. De voorlopige lanceerdatum is rond 2037.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De waterschappen hebben afgelopen jaar bijna 85.000 muskusratten gevangen, ruim 25 procent meer dan in 2024. Het grootste deel daarvan is gevangen in het westen en midden van het land. Omdat de ratten gangen en holen graven in dijken en oevers en daarmee voor gevaarlijke situaties kunnen zorgen, willen de waterschappen de hele populatie uitroeien. Doel is om in 2034 geen muskusratten meer te hebben in Nederland.
15 minuten geleden
DE BILT (ANP) - Vanaf dinsdagavond is in het noorden van het land code geel van kracht, meldt het KNMI. Daarmee waarschuwt het weerinstituut voor gladheid door sneeuwval. De waarschuwing geldt op de Waddeneilanden, in Friesland en Drenthe vanaf 20.00 uur. In Groningen gaat code geel een uur later in.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het nieuwe paneel bij de Amerikaanse begraafplaats Margraten dat de verwijderde panelen over zwarte militairen vervangt, is "verontrustend en teleurstellend", vindt historicus Kees Ribbens, verbonden aan het NIOD (Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies). "In de tekst van het nieuwe paneel is geen enkele verwijzing naar de rassenscheiding in het Amerikaanse leger. Dat stond wel op het oude paneel. In zoverre is het beeld nu opgepoetst of witgewassen."
14 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De twee pathologen in de zaak tegen IJmuidenaar Sander K. (37), verdacht van het verkrachten en doden van de Oekraïense Arina Sasina (34), staan lijnrecht tegenover elkaar bij het beantwoorden van de vraag waardoor de vrouw is overleden. Dat bleek maandag bij de behandeling van de zaak in hoger beroep bij het gerechtshof in Amsterdam.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ruim 25.000 mensen wachten al langer dan 15 maanden op een beslissing over hun asielaanvraag. Begin vorig jaar waren dat ruim 10.000 mensen minder. Dat blijkt uit cijfers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Het behandelen van zaken kost meer tijd dan de IND had verwacht.
17 uur geleden
KATWIJK (ANP) - De bekendmaking van het stoppen van de musical Soldaat van Oranje heeft maandagmiddag tot een stormloop op de website geleid. Een woordvoerder van de productie heeft een bericht daarover van het AD bevestigd.
19 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Paradiso moet een "ingrijpende" renovatie ondergaan, heeft het poppodium bekendgemaakt. Onder meer geluidsoverlast, ruimtegebrek en de verslechterde constructie maken de verbouwing noodzakelijk. Het gaat om de renovatie van het huidige gebouw en een nieuwbouwproject op het perceel naast de concertzaal.
19 uur geleden