Onderzoek: inlichtingendiensten 'dicht op huid journalistiek'
AMSTERDAM (ANP) - Inlichtingendiensten, en dan de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) voorop, zitten "dicht op de huid van de journalistiek in Nederland". Dat gaat zelfs zover dat sommige contacten tussen journalisten en diensten in strijd zijn met de ethische beroepscode van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ). Dit blijkt uit het onderzoek Monitor Journalistiek en Inlichtingendiensten, een initiatief van onderzoeksjournalisten Stella Braam en Huub Jaspers, gesteund door de NVJ en gefinancierd door Stichting Muckraker.
Het onderzoek bestond uit een enquête die werd verspreid op vijf bijeenkomsten voor onderzoeksjournalisten en die door 145 journalisten werd ingevuld. Deze vragenlijst was niet opgezet als wetenschappelijke enquête, maar "als een poging om vanuit het werkveld inzicht te krijgen in de problematiek", aldus de initiatiefnemers over de onderzoeksopzet. Daarnaast werden dertig achtergrondgesprekken gevoerd, open-bronnenonderzoek gedaan en een analyse gemaakt van AIVD-inzagedossiers van journalisten.
Een van de uitkomsten is dat 70 procent van de ondervraagde journalisten denkt dat inlichtingendiensten min of meer verweven zijn met de journalistiek en dat problematisch vindt. Dertien van de 145 journalisten (9 procent) zegt benaderd te zijn door inlichtingendiensten of de politie met het verzoek informatie te delen. "De meesten weigeren dit. Enkelen gaan hier op in, in de hoop zelf informatie te krijgen", aldus de onderzoekers.
In de gaten houden
Ruim 9 procent van de deelnemers aan de enquête zegt aanwijzingen te hebben dat ze in de gaten zijn gehouden door de AIVD, MIVD of politie.
Een van de aanleidingen voor het onderzoek waren publicaties over Braam, die decennialang werd gevolgd door de AIVD en voorganger BVD. Een andere was een artikel uit 2022 van Joep Dohmen in NRC, waaruit zou blijken dat inlichtingendiensten AIVD en MIVD systematisch journalisten zouden ronselen als bron, informant of zelfs spion.
Bronbescherming
Nog een onderzoeksuitkomst is dat opleidingen journalistiek tekortschieten als het gaat om les in bronbescherming, veilig werken en het verminderen van risico's. Volgens bijna 90 procent van de ondervraagde journalisten schoten opleidingen bij hen tekort. Zo'n 62 procent zegt tips of training te willen krijgen. Door de tekortkoming kunnen journalisten een doelwit worden voor diensten die informatie willen, met gevolgen voor de bronbescherming, betrouwbaarheid, onafhankelijkheid en integriteit van de journalistiek, zo stellen de onderzoekers.
Van de ondervraagden wil 35 procent zijn of haar eventuele dossier bij inlichtingendiensten opvragen.
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - Een container die zondagavond verkeerd is neergezet op een schip op de Maasvlakte bij Rotterdam, lekt een giftige, bijtende stof. Het schip zelf heeft ook schade opgelopen, vertelt een woordvoerster van de veiligheidsregio. "Er is een gat ontstaan in het dek, boven de machinekamer. De stof lekt daar naar binnen", schetst ze de situatie.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - In het Rotterdamse havengebied is een container waarin mogelijk gevaarlijke stoffen zitten uit een kraan gevallen en op een schip terechtgekomen. Hulpdiensten zijn ter plaatse op de Maasvlakte, laat de veiligheidsregio weten. Die heeft een crisisteam bijeengeroepen.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nu het kabinet excuses gaat aanbieden aan vrouwen die in het verleden gedwongen afstand hebben moeten doen van hun kind, willen afstandsmoeders als volgende stap ook erkenning en excuses van anderen. Van psychologen, psychiaters, de Raad voor de Kinderbescherming en adoptiekenniscentrum Fiom bijvoorbeeld, maar ook van de Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk. Dat zegt voorzitter Ellen Venhuizen van de stichting De Nederlandse Afstandsmoeder na een bericht in Trouw.
4 uur geleden
LEUSDEN (ANP) - Ruim zeshonderd mensen, onder wie twee oud-gevangenen en de nabestaanden van voormalige gevangenen, hebben zondag de overdracht van Kamp Amersfoort herdacht. Dat gebeurde precies 81 jaar nadat de Duitse bezetters de controle over het straf- en doorgangskamp hadden overgedragen aan het Rode Kruis. Kort daarna, op 5 mei, volgde de Duitse capitulatie.
5 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De Belgische activist, kunstenaar en schrijfster Fleur Pierets heeft zondag de Jos Brink Prijs gekregen. Met de tweejaarlijkse prijs wil het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de lhbti-emancipatie in Nederland bevorderen. Andere genomineerden waren Pim Lammers en Splinter Chabot.
6 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Rachel Beaujean heeft zondag de Frans Banninck Cocqpenning ontvangen voor haar jarenlange inzet voor Het Nationale Ballet. De onderscheiding werd uitgereikt door locoburgemeester Touria Meliani van Amsterdam na afloop van de voorstelling La Bayadère in Nationale Opera & Ballet.
7 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - De commissaris van de Koning in Groningen, René Paas, doet maandag aangifte tegen actiegroep Farmers Defence Force (FDF). Die dreigt volgens hem met een "oorlog" als de provinciale fractie van de BBB niet terugkomt op haar steun voor de onteigening van een boerderij. "Dat is intimidatie. Dat gaat alle perken te buiten. En het is strafbaar", laat Paas zondag weten.
8 uur geleden