Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
LONDEN (ANP) - Verzorgings- en voedingsmiddelenproducent Unilever bevestigt dat een ander bedrijf een overnamebod heeft gedaan op zijn divisie voor eten en drinken. Het gaat om een bod van de specerijenproducent McCormick.
24 minuten geleden
LONDEN (ANP/RTR) - Luchtvaartconcern Air France-KLM bereidt zich voor op mogelijke brandstoftekorten in delen van de wereld waar het naartoe vliegt. Door de Iranoorlog is de export van brandstoffen vanuit de Golfregio ernstig verhinderd, wat vooral Zuidoost-Aziatische landen raakt. De Frans-Nederlandse luchtvaartcombinatie houdt daarom rekening met problemen bij terugvluchten uit dat deel van de wereld, zei topman Ben Smith tegen de Financial Times.
25 minuten geleden
EINDHOVEN (ANP) - De landelijke adviesprijzen voor benzine en diesel aan de pomp zijn vrijdag verder gestegen door de oorlog in het Midden-Oosten. De adviesprijs voor een liter Euro95 staat volgens consumentencollectief UnitedConsumers nu op 2,565 euro. Dat was 2,543 euro een dag eerder.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Bedrijven in Nederland hebben in januari 1, 4 procent minder geïnvesteerd dan een jaar eerder, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Daarmee was het de vierde maand op rij van dalende investeringen. Er gingen vooral minder investeringen naar gebouwen, auto's en infrastructuur.
1 uur geleden
PARIJS (ANP) - De oorlog in het Midden-Oosten veroorzaakt een grote energiecrisis, waarschuwt het Internationaal Energieagentschap (IEA). Zolang de oorlog aanhoudt, is het volgens de organisatie aan overheden en ook burgers in de rest van de wereld om de impact van de forse olie- en gasprijsstijgingen zoveel mogelijk te beperken. Het IEA raadt mensen bijvoorbeeld aan waar mogelijk vanuit huis te werken om brandstofkosten te drukken.
1 uur geleden
LONDEN (ANP) - Unilever voert gesprekken om zijn voedingsdivisie af te splitsen en samen te voegen met specerijenproducent McCormick. Dat meldt The Wall Street Journal onder verwijzing naar ingewijden. Een transactie die volledig uit aandelen bestaat zou binnen enkele weken tot stand kunnen komen als de gesprekken niet stuklopen, aldus de krant.
7 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Bijna de helft van de Nederlandse huizenbezitters wacht met het verduurzamen van hun huis door onzekerheid over het overheidsbeleid. De meeste mensen vinden dat de overheid te weinig doet om dit te stimuleren. Dat meldt ING na onderzoek naar de motivaties en belemmeringen voor het verduurzamen van woningen onder ruim 1500 huiseigenaren.
7 uur geleden