Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
AMSTERDAM (ANP) - De olieprijzen zijn verder opgelopen na aanvallen op belangrijke energie-installaties in het Midden-Oosten. Raketten troffen onder andere de belangrijkste gasproductielocatie van Qatar. Aan de pomp in Nederland liepen de adviesprijzen voor benzine en diesel verder op.
3 minuten geleden
TOKIO (ANP) - De Aziatische aandelenbeurzen gingen donderdag stevig omlaag na aanvallen door Iran op belangrijke gasinstallaties in Qatar. Hierdoor gingen de olieprijzen weer hard omhoog. Beleggers vrezen dat een escalerende oorlog in het Midden-Oosten de inflatiedruk verder zal verhogen. Ook werd de stemming in Azië gedrukt door zware verliezen op Wall Street woensdag.
4 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De werkloosheid in Nederland is in februari, na vijf maanden onveranderd te zijn gebleven, licht gestegen tot 4,1 procent. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In september, oktober, november, december en januari zat 4 procent van de beroepsbevolking zonder betaald werk. De werkloosheid zit hiermee op het hoogste niveau in vier jaar.
1 uur geleden
ROME (ANP/RTR) - Italië heeft woensdag de accijns op brandstoffen verlaagd om huishoudens en bedrijven tegemoet te komen, nu de energiekosten flink stijgen door de oorlog in het Midden-Oosten. "We verlagen de brandstofprijs met 25 cent per liter, voor iedereen", heeft premier Giorgia Meloni aangekondigd.
9 uur geleden
NEW YORK (ANP) - Wall Street is woensdag met stevige verliezen gesloten, nadat de Federal Reserve de Amerikaanse rentetarieven onveranderd liet en slechts één renteverlaging voor dit jaar voorspelde. Volgens kenners was het rentebesluit evenwel in lijn met de verwachtingen. De oorlog in het Midden-Oosten bleef de gemoederen echter bezighouden. De olieprijzen zijn flink verder opgelopen, mede door een Iraanse aanval op een belangrijke gasinstallatie in Qatar.
10 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De bewindvoerders van het bedrijf achter onlinewoonwinkel Fonq willen de websites van Fonq en Naduvi toegankelijk houden voor consumenten. Op dit moment kunnen echter geen bestellingen worden geplaatst en geen betalingen worden gedaan. Ondertussen zoeken de bewindvoerders naar mogelijkheden om het bedrijf of delen ervan voort te zetten.
10 uur geleden
DOHA (ANP/AFP) - Branden veroorzaakt door Iraanse aanvallen hebben "uitgebreide schade" aangericht aan de belangrijkste gasinstallatie van het staatsenergiebedrijf van Qatar. Dat heeft QatarEnergy woensdagavond laten weten. Dit gebeurde nadat de Iraanse regering had aangekondigd een aanval op hun eigen energie-infrastructuur te zullen vergelden met een soortgelijke tegenaanval.
11 uur geleden