Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
BEMMEL (ANP) - Bouwbedrijf Heijmans werkt samen met Joosten Groep en Rijkswaterstaat aan een nieuw systeem dat vervuiling van grondwater langs de weg tegen moet gaan. Van maandag tot en met woensdag wordt het systeem getest langs de A58 tussen Eindhoven en Tilburg.
3 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Energieleverancier Eneco wil dat de overheid voldoende ruimte laat voor de rol van bedrijven in de energietransitie. Aanleiding voor de oproep van het energiebedrijf is de steeds grotere rol van de overheid in de productie van energie, zoals kernenergie en warmtenetten, waardoor de marktwerking onder druk komt te staan.
6 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Meerdere websites voor schoonmaakhulp hebben de informatie op hun sites aangepast nadat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) ze hierop had aangesproken. Het was volgens de waakhond eerder niet duidelijk voor consumenten dat ze een abonnement afsloten voor de dienst, omdat ze niet goed werden geïnformeerd.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De AEX-index op het Damrak ging maandag verder omlaag na de verliesbeurt op vrijdag. De olieprijzen liepen verder op door de aanhoudende spanningen in het Midden-Oosten na een nieuwe waarschuwing van de Amerikaanse president Donald Trump aan Iran. In een bericht op Truth Social schreef Trump zondag dat "de klok tikt" en dat er "niets meer over zal zijn" van Iran als het land niet snel in actie komt.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederlanders met een AOW krijgen dit jaar fors meer vakantiegeld. Alleenstaande AOW'ers ontvangen zo'n 20 procent meer netto vakantiegeld dan een jaar geleden, blijkt uit een berekening van seniorenplatform AOW.nu.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ondernemersorganisatie ONL roept de Eerste Kamer op het wetsvoorstel voor het nieuwe box 3-stelsel te verwerpen. "Belasting heffen over papieren winsten is absurd. Deze wet is schadelijk voor het vestigingsklimaat, omdat ondernemers hun heil gaan zoeken over de grens", zegt ONL-voorman Erik Ziengs maandag. "Er zit maar een ding op: de Wet werkelijk rendement box 3 moet door de Eerste Kamer van tafel worden geveegd."
2 uur geleden
ROSMALEN (ANP) - Bouwconcerns Heijmans en Dura Vermeer en technisch dienstverlener SPIE gaan aan de slag met de renovatie en het onderhoud van de Drechttunnel van snelweg A16 tussen Zwijndrecht en Dordrecht. Met de klus is zo'n 233 miljoen euro gemoeid. Elk van de bedrijven uit de bouwcombinatie neemt een derde daarvan voor zijn rekening.
3 uur geleden