Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
CUPERTINO (ANP) - Vertrekkend Apple-topman Tim Cook heeft gezegd dat hij gezond is en van plan is om nog lange tijd als uitvoerend voorzitter aan te blijven bij de iPhonemaker. Die opmerkingen maakte Cook, die vanaf september de leiding over het bedrijf overdraagt aan de hardwarebaas John Ternus, tijdens een bijeenkomst met het Apple-personeel, meldt persbureau Bloomberg.
54 minuten geleden
ALMERE (ANP) - Chiptoeleverancier ASM International (ASMI) verwacht in de tweede helft van dit jaar een hogere omzet dan in de eerste helft van 2026, maakte het concern dinsdag bekend.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Amsterdamse aandelenbeurs sloot dinsdag met een klein verlies, te midden van de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran. Beleggers bleven terughoudend in afwachting van de ontwikkelingen rond de Iranoorlog.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG/RTR/AFP) - Kevin Warsh heeft dinsdag tijdens een hoorzitting beloofd de onafhankelijkheid van de Amerikaanse centrale bank te beschermen. De door Donald Trump voorgedragen kandidaat voor het voorzitterschap van de Federal Reserve benadrukte daarnaast zijn eigen onafhankelijkheid.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een brede coalitie van winkeliersverenigingen en horecabrancheorganisaties is verbolgen dat het kabinet niets doet aan de hoge brandstofaccijnzen en de accijnzen op alcohol zelfs verder verhoogt. De coalitie 'Steun onze Grensregio's' vindt dat het kabinet een verkeerde koers heeft gekozen met het voorgestelde maatregelenpakket naar aanleiding van de Iranoorlog. "Wij hopen dat de Tweede Kamer wel oog heeft voor de leefbaarheid in de grensregio's en voor de inwoners en ondernemers daar."
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Netbeheerders hoeven aanzienlijk minder in de uitbreiding van het elektriciteitsnet te investeren als het Rijk, provincies en gemeenten duidelijkere keuzes maken over het energiesysteem van de toekomst. Dat stelt de Autoriteit Consument & Markt. De ACM gaat daarover een brief sturen aan de minister van Klimaat en Groene Groei, waarin zij benadrukt dat politieke keuzes nodig zijn om onnodige kosten te voorkomen.
4 uur geleden
NEW YORK (ANP) - Apple ging dinsdag licht omlaag op de beurzen in New York. De iPhone-maker kondigde aan dat Tim Cook vanaf september stopt als topman. Hij wordt dan vervangen door John Ternus, de huidige baas van de hardwaredivisie van Apple. Ternus, die in 2001 begon bij het techconcern, werd al gezien als een waarschijnlijke opvolger van Cook. Het aandeel daalde 0,5 procent.
5 uur geleden