Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
AMSTERDAM (ANP) - Een Nederlandse claimstichting begint een massaclaim tegen het Amerikaanse techbedrijf AppLovin om het illegaal volgen van miljoenen Nederlanders. Volgens The Privacy Collective worden via software in gratis games en apps veel gegevens van mensen verzameld en doorverkocht. De stichting eist een verbod op de praktijken en een schadevergoeding voor de naar schatting minstens 8,5 miljoen gedupeerde Nederlanders.
11 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De gemeente Amsterdam wil bezitters van een koopwoning vanaf volgend jaar verbieden om een sociale huurwoning te huren. Het stadsbestuur wil daarmee duidelijk maken dat het onwenselijk is dat huizenbezitters sociale huurwoningen bezet houden.
15 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Autoriteit Consument & Markt (ACM) stelt een onderzoek in naar garanties en reparaties van huishoudelijke producten, zoals televisies, wasmachines en computers. Een nieuw speerpunt van de waakhond is duurzamer en circulair produceren makkelijker te maken en daar vloeit het onderzoek uit voort.
25 minuten geleden
WIESBADEN (ANP/DPA) - Het Duitse handelsoverschot met de Verenigde Staten is in het eerste kwartaal van dit jaar afgenomen door de hogere handelstarieven die de Amerikaanse president Donald Trump heeft opgelegd. Van een handelsoverschot is sprake wanneer een land meer goederen en diensten verkoopt aan het buitenland dan dat het koopt.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Brussel is een stuk somberder geworden over de economie van de Europese Unie dan in het najaar van 2025. Door de hoge brandstofprijzen als gevolg van de Iranoorlog vertraagt de economische groei aanzienlijk. Tegelijkertijd wordt het leven voor EU-inwoners een stuk duurder, raamt de Europese Commissie in haar voorjaarsprognose.
1 uur geleden
RIYAD (ANP/BLOOMBERG) - De inkomsten van Saudi-Arabië uit olie-export zijn in de eerste maand van de oorlog in het Midden-Oosten gestegen naar het hoogste niveau in meer dan drie jaar. De totale waarde hiervan bedroeg in maart 24,7 miljard dollar, 37 procent meer dan in dezelfde maand vorig jaar.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het Nederlandse Gasunie en de Duitse netbeheerders Open Grid Europe en Thyssengas gaan samen een waterstofverbinding tussen Nederland en Duitsland ontwikkelen. De waterstofnetwerken van beide landen worden met elkaar verbonden. Dat willen ze rond 2031 realiseren, staat in een overeenkomst die ze hebben getekend.
2 uur geleden