Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
DEN HAAG (ANP) - De gemiddelde pensioenleeftijd is vorig jaar gestegen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2025 gingen ruim 100.000 werknemers gemiddeld op 66 jaar en 4 maanden met pensioen, ruim 2,5 maanden later dan in 2024.
38 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - De verkoop van volledig elektrische auto's in de hele Europese Unie is in maart met bijna 50 procent toegenomen ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar. Dat meldt de Europese autobrancheorganisatie ACEA. Nederland vormt daarin wel een uitzondering.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Door de onrust in het Midden-Oosten was het een lastig eerste kwartaal voor pensioenfondsen. Ambtenarenpensioenfonds ABP en metalektrofonds PME zagen hun financiële positie verslechteren, maar houden niettemin een stevige buffer over. Daardoor houden aangesloten gepensioneerden en andere deelnemers zicht op een mogelijke pensioenverhoging, als de fondsen volgend jaar overgaan naar het nieuwe pensioenstelsel.
5 uur geleden
AUSTIN (ANP) - Tesla heeft in het eerste kwartaal van dit jaar zijn winst opgevoerd, nadat de elektrische autofabrikant vorig jaar nog last had van lagere verkopen en hogere kosten. De elektrische autofabrikant van topman Elon Musk boekte een nettowinst van 477 miljoen dollar, omgerekend zo'n 407,5 miljoen euro. Dat is 17 procent meer dan in het eerste kwartaal van vorig jaar.
8 uur geleden
HSINCHU (ANP/BLOOMBERG) - Het Taiwanese TSMC, de grootste producent van geavanceerde chips voor AI-toepassingen ter wereld, is voorlopig niet van plan om de geavanceerdste machines van het Nederlandse ASML aan te schaffen. Het bedrijf wil hiermee wachten tot in 2029 om kosten te besparen, heeft een hoge leidinggevende bij TSMC tegen verslaggevers gezegd.
8 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen op Wall Street in New York zijn woensdag met winsten de handel uitgegaan, nadat de Amerikaanse president Donald Trump aankondigde de wapenstilstand met Iran te verlengen. De brede S&P 500-index en techbeurs Nasdaq sloten op een recordstand. De Straat van Hormuz is nog altijd gesloten en de olieprijzen stegen daardoor opnieuw.
8 uur geleden
SUNNYVALE (ANP) - Dan Shapero is de nieuwe topman van socialmediaplatform LinkedIn, onderdeel van Microsoft. De nieuwe topman werkt al ruim achttien jaar bij LinkedIn, waarvan de afgelopen vijf jaar als operationeel topman.
10 uur geleden