Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
DEN HAAG (ANP) - Meer dan honderd economen, hoogleraren en lectoren roepen het kabinet op af te zien van de voorgestelde miljardensubsidie aan Tata Steel Nederland. De oproep wordt gedaan in een gezamenlijke brief aan de Tweede Kamer en het kabinet. De brief, gepubliceerd in het weekblad Economisch Statistische Berichten (ESB), verschijnt enkele weken voor het Kamerdebat over de overeenkomst met de staalproducent.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Meer dan honderd economen, hoogleraren en lectoren roepen het kabinet op af te zien van de voorgestelde miljardensubsidie aan Tata Steel Nederland. De oproep wordt gedaan in een gezamenlijke brief aan de Tweede Kamer en het kabinet. De brief, gepubliceerd in het weekblad Economisch Statistische Berichten (ESB), verschijnt enkele weken voor het Kamerdebat over de overeenkomst met de staalproducent.
2 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen in New York hebben een bewogen handelssessie achter de rug. De belangrijkste graadmeters schommelden dinsdag hevig tussen winsten en verliezen, opgejaagd door nieuws over de situatie rond Iran en de energieprijzen.
5 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Uitzendconcern Randstad verdwijnt uit de AEX, de index van de dertig meest verhandelde fondsen op de aandelenbeurs in Amsterdam. De maritiem dienstverlener voor de energiesector SBM Offshore keert terug in de hoofdindex.
6 uur geleden
KEULEN (ANP/DPA) - Piloten van Lufthansa in Duitsland hebben de oproep gekregen om donderdag en vrijdag 48 uur lang te staken. Vakbond Vereinigung Cockpit doet die oproep vanwege een oplopend conflict over pensioenen. Naar verwachting raakt de actie vluchten die vanuit Duitsland vertrekken.
7 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De olieprijs is dinsdag kortstondig scherp gedaald na het bericht van de Amerikaanse energieminister Chris Wright dat de Amerikaanse marine met succes een olietanker door de Straat van Hormuz had geëscorteerd. Wright meldde dat op X, maar verwijderde de post snel daarna weer.
7 uur geleden
YANBU (ANP/BLOOMBERG) - Een vloot van minstens 25 tankers is onderweg naar de Saudische haven Yanbu. Die haven aan de Rode Zee fungeert als alternatief nu de Straat van Hormuz en daardoor de Perzische Golf zijn afgesloten. Het Saudische staatsolieconcern Saudi Aramco transporteert olie via een pijpleiding naar Yanbu en wil de hoeveelheid op korte termijn opvoeren.
8 uur geleden