Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
DEN HAAG (ANP) - PostNL moet kleinere, regionale postbedrijven tegen redelijke voorwaarden en tarieven toegang blijven verlenen tot zijn landelijke postnetwerk. Minister Heleen Herbert (Economische Zaken) wil die verplichting opnemen in de nieuwe postwet. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) moet daarop gaan toezien.
23 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft Tesla-topman Elon Musk, Apple-baas Tim Cook en Boeing-directeur Kelly Ortberg uitgenodigd om hem deze week te vergezellen tijdens zijn bezoek aan de Chinese president Xi Jinping. Trump hoopt onder meer zakelijke deals te sluiten en heeft daarom ruim tien topbestuurders van grote bedrijven uitgenodigd. Chipbedrijf Nvidia, het waardevolste bedrijf ter wereld, ontbreekt op de lijst.
46 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump wil de accijns op autobrandstoffen "voor een bepaalde periode" schrappen om burgers en bedrijven te ondersteunen. Dat heeft hij gezegd in een interview met de Amerikaanse nieuwszender CBS News.
57 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De AEX, de belangrijkste beursindex in Amsterdam, is met klein verlies aan de handelsweek begonnen. Beleggers stelden zich terughoudend op nadat de Amerikaanse president Donald Trump het Iraanse vredesvoorstel had afgewezen. Trump noemde het voorstel van Iran "volkomen onacceptabel". De olieprijzen gingen verder omhoog door de aanhoudende patstelling in het conflict. Toch zakten defensieaandelen door speculatie dat het bestand tussen Oekraïne en Rusland erop zou wijzen dat die oorlog zijn einde nadert.
1 uur geleden
RIYAD (ANP/BLOOMBERG) - De wereldwijde oliemarkten verliezen elke week dat de Straat van Hormuz gesloten is 100 miljoen vaten olie. Daardoor wordt het olietekort, dat door de oorlog in het Midden-Oosten al historisch groot is geworden, alleen maar erger. Dat heeft topman Amin Nasser van het Saudische staatsolieconcern Saudi Aramco maandag gezegd.
2 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De beurzen in New York lieten maandag bij de opening weinig beweging zien. Beleggers waren terughoudend na de verwerping van het Iraanse vredesvoorstel door de Amerikaanse president Donald Trump. In het voorstel, dat Trump als "volkomen onacceptabel" bestempelde, zou Iran onder meer hebben geëist dat er een einde moet komen aan de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens en het vrijgeven van bevroren Iraanse tegoeden.
3 uur geleden
LONDEN (ANP/AFP) - Minder vliegtuigpassagiers reisden in april via London Heathrow in vergelijking met een jaar geleden. Volgens de luchthaven is dit het gevolg van een verstoring in het wereldwijde vliegverkeer door de oorlog in het Midden-Oosten.
3 uur geleden