Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG) - De regering-Trump is bezig met het uitkeren van meer dan 35,5 miljard dollar aan importeurs die met succes een verzoek hebben ingediend om terugbetaling van invoerheffingen. Dat gebeurt nadat het Amerikaanse Hooggerechtshof dit economische beleid van de president onwettig had verklaard.
10 minuten geleden
ALMERE (ANP) - Alfen, producent van laadpalen en andere systemen voor het elektriciteitsnet, heeft de opbrengsten in het eerste kwartaal van dit jaar met een kwart zien toenemen. De groei werd vooral gestuwd door meer verkopen van opslagsystemen voor elektriciteit en slimme elektriciteitsnetten. De verkopen van oplaadsystemen voor elektrische auto's gingen echter verder omlaag, werd dinsdag bekend.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Amsterdamse AEX-index is dinsdag met een flink verlies de handel uitgegaan. Onzekerheid over het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran drukte de stemming op het Damrak. De Amerikaanse president Donald Trump zei dat het bestand "aan een zijden draadje" hangt. Volgens Iran mislukt het vredesproces als de VS niet akkoord gaan met een Iraans vredesvoorstel.
2 uur geleden
VELDHOVEN (ANP) - ASML en de vakbonden zijn een sociaal plan overeengekomen. Daarin is het uitgangspunt volgens alle partijen om zoveel mogelijk gedwongen ontslagen bij het bedrijf te voorkomen. De chipmachinemaker kondigde eind januari aan dat zo'n 1700 medewerkers met managementbanen ontslagen zouden worden. Dat aantal kan nog "honderden mensen" lager uitvallen, zegt een woordvoerster van ASML dinsdag.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ondernemend Nederland (ONL) pleit ervoor dat het kabinet zich inzet om de Europese CO2-heffing uit te stellen. Volgens de ondernemersorganisatie komt het bedrijfsleven door deze extra heffing nog verder onder druk te staan.
2 uur geleden
GHLIN (ANP/BELGA) - H&M Logistics, de logistieke tak van de Zweedse moderetailer, sluit definitief het distributiecentrum in het Belgische Ghlin, in het zuiden van het land. Dat bevestigt vakbondsman Philippe Dumortier aan persbureau Belga. Daarmee gaan ongeveer 440 banen verloren.
3 uur geleden
NEW YORK (ANP) - eBay ging dinsdag licht omlaag op de beurzen in New York. De onlinemarktplaats heeft het overnamebod van bijna 56 miljard dollar van videogameketen GameStop afgewezen. Volgens voorzitter Paul Pressler van eBay is het bod van het veel kleinere GameStop niet geloofwaardig en niet aantrekkelijk. Beleggers waren al sceptisch over het bod, aangezien GameStop weinig informatie heeft gegeven over hoe het bedrijf de overname wil financieren.
4 uur geleden