Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
HAMBURG (ANP/RTR) - Ondanks dat de Straat van Hormuz zaterdag kort na heropening al weer sloot, is het meerdere cruiseschepen toch gelukt uit de Perzische Golf te varen. TUI Cruises heeft zondag bekendgemaakt dat haar schepen Mein Schiff 4 en Mein Schiff 5 door de zeestraat zijn gevaren. MSC Cruises kwam met een verklaring dat de MSC Euribia Dubai had verlaten en nu op weg is naar Europa.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG) - De Europese Centrale Bank (ECB) kan beter nog even wachten voordat ze de rente verhoogt, in plaats van te snel te handelen, gezien de nog altijd grote onzekerheid over de oorlog in het Midden-Oosten. Dat heeft het Maltese centralebankhoofd Alexander Demarco, tevens een van de beleidsbepalers bij de ECB, gezegd bij de voorjaarsvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in Washington.
7 uur geleden
ANKARA (ANP/BLOOMBERG) - Een nieuwe oliepijpleiding die de Iraakse olievelden bij Basra verbindt met de Turkse Middellandse Zeekust zou kunnen helpen om de wereld minder afhankelijk te maken van olieleveringen via de Straat van Hormuz. Dat heeft topman Fatih Birol van het Internationaal Energieagentschap (IEA) gezegd in de Turkse krant Hürriyet.
8 uur geleden
WENEN (ANP/DPA/BLOOMBERG) - Ook in Tsjechië en Slowakije zijn met rattengif gemanipuleerde potjes babyvoeding van fabrikant HiPP aangetroffen. In die landen zijn alle HiPP-potjes door distributeurs uit voorzorg ook uit de verkoop gehaald, terwijl de politie zoekt naar een mogelijke afperser die de babyvoeding heeft vergiftigd.
8 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - BOVAG-voorzitter Christianne van der Wal vindt het verstandig dat het kabinet maandag met maatregelen komt om de pijn van de prijsstijgingen aan de pomp voor burgers en bedrijven te verzachten. De belangenbehartiger van de autobranche in Nederland snapt wel dat het kabinet niet kiest voor een generieke accijnskorting, zei ze zondag in televisieprogramma WNL Op Zondag.
10 uur geleden
GENÈVE (ANP/DPA) - In Zwitserland merken toerismeorganisaties een terugloop in het aantal buitenlandse gasten door de Iranoorlog. Volgens Schweiz Tourismus annuleerden veel toeristen uit Azië in maart hun reizen, deels omdat vluchten via knooppunten in het Midden-Oosten zoals Dubai werden geschrapt.
13 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA) - In Duitsland worden dit jaar meer dan duizend treinstations gemoderniseerd en tot 2030 krijgen nog eens honderden stations een opknapbeurt. Dat heeft topvrouw Evelyn Palla van Deutsche Bahn (DB) dit weekend gezegd in Duitse media.
13 uur geleden