Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
NEW YORK (ANP/BLOOMBERG) - Topman Larry Fink van BlackRock is optimistisch over de investeringsmogelijkheden in Venezuela. Het olierijke Zuid-Amerikaanse land zou volgens de baas van de grootste vermogensbeheerder ter wereld "teruggebracht kunnen worden naar zijn oude glorie", na de hervormingen die zijn ingezet na de val van president Nicolás Maduro. Dat zei hij tijdens een paneldiscussie in New York.
10 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - PostNL heeft een boete van bijna 7 miljoen euro gekregen voor te trage postbezorging in 2023. Volgens de Autoriteit Consument & Markt (ACM) voldeed PostNL niet aan de kwaliteitsnormen voor tijdige postbezorging in dat jaar. Het bedrijf bezorgde 89,48 procent van de brievenbuspost op tijd en dat was onder de wettelijke eis van minimaal 95 procent, laat de toezichthouder weten.
26 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De concertreeks van Harry Styles in de Johan Cruijff ArenA trekt vanaf zaterdag veel extra buitenlandse bezoekers naar Amsterdam. De tien concerten van de Britse popster zijn de enige op het Europese vasteland, waardoor ook veel mensen uit andere landen hun idool in de Nederlandse hoofdstad willen bewonderen. Boekingssites en vliegtuigmaatschappijen merken tijdens deze periode een hogere vraag.
2 uur geleden
ZOETERMEER (ANP) - Nederlanders hebben vorig jaar iets minder huishoudelijke apparaten gekocht, maar gaven daar wel meer geld aan uit. Dat meldt branchevereniging APPLiA Nederland in haar jaarcijfers. De koepelorganisatie zegt dat dit vooral komt doordat mensen vaker kiezen voor luxere apparaten, zoals robotstofzuigers en koffiemachines.
2 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De toonaangevende Amerikaanse beursgraadmeters, de S&P 500 en de Nasdaq, hebben maandag hun recordstanden van afgelopen vrijdag iets verder aangescherpt. De stemming werd wel gedrukt door uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump over het staakt-het-vuren met Iran. Volgens hem ligt het bestand "aan de beademing" nadat hij eerder het Iraanse vredesvoorstel had afgewezen.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Jacco Vonhof, voorman van MKB-Nederland, wordt de nieuwe voorzitter van Deltalinqs. Dat is de ondernemersvereniging voor bedrijven in het Rotterdamse havengebied. Eind vorig jaar werd bekend dat Victor van der Chijs, destijds voorzitter van Deltalinqs, per maart zou vertrekken om een nieuwe universiteit in Dubai op te gaan zetten.
10 uur geleden
SANTA CLARA (ANP/BLOOMBERG) - Socialemediaconcern Meta Platforms, het bedrijf achter Facebook en Instagram, is aangeklaagd door Santa Clara County. De autoriteiten van de county in Californië beschuldigen het bedrijf van "het bewust faciliteren en profiteren" van een groot aantal oplichtingsadvertenties op zijn sociale netwerken.
11 uur geleden