Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
SCHIPHOL (ANP) - Op Schiphol zijn maandag al zo'n 450 vluchten geannuleerd in verband met de sneeuwval. De verwachting is dat er nog meer annuleringen bijkomen, laat Schiphol maandagochtend weten. Dat is een veel groter aantal dan zondag bleek. KLM liet zondag al weten maandag zeker 124 vluchten te schrappen.
12 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) stapt naar de Ondernemingskamer van het gerechtshof in Amsterdam om de fusieplannen van kunstmestproducent OCI te laten blokkeren. Volgens de beleggersclub is deze stap nodig omdat het aan de beurs in Amsterdam genoteerde bedrijf geen gehoor geeft aan oproepen van beleggers om de omstreden plannen te staken.
23 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Winkeliers in Nederland hebben in november meer omzet gedraaid dan een jaar eerder, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De totale omzet in de detailhandel steeg met 3,9 procent, na een stijging van 3,3 procent in oktober. Het volume, ofwel de hoeveelheid verkochte spullen of voedingsmiddelen, lag 2,6 procent hoger dan een jaar geleden. Online werd bijna 6 procent meer omgezet dan een jaar eerder.
36 minuten geleden
TOKIO (ANP/AFP) - Een blauwvintonijn van 243 kilo is op de vismarkt in Tokio voor een recordbedrag van 510,3 miljoen yen (bijna 2,8 miljoen euro) verkocht. De vis, die werd gevangen voor de kust van Japan, is gekocht door Kiyoshi Kimura, de eigenaar van de restaurantketen Sushi Zanmai.
2 uur geleden
ORANJESTAD (ANP) - De luchthaven van Aruba beleeft een "superzondag". Er worden naar verwachting meer dan 16.000 passagiers verwerkt. Naast de 68 aankomende en vertrekkende vluchten zijn er tien extra vluchten uit Amerika aangekondigd om passagiers te helpen die vast kwamen te zitten nadat zaterdag alle vluchten uit de VS waren geannuleerd, na de Amerikaanse aanval op Venezuela.
14 uur geleden
ATHENE (ANP/RTR) - Het vliegverkeer in Griekenland lijkt zondagmiddag langzaam weer op gang te komen, na een urenlange opschorting van alle aankomende en vertrekkende vluchten op Griekse luchthavens. Er was sprake van uitval van radiofrequenties, wat de gebruikelijke communicatie in het luchtverkeer lamlegde.
15 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - Ook Corendon zet een extra vlucht in om passagiers naar Amsterdam te vliegen die zaterdag op Curaçao zijn gestrand. Deze vertrekt maandag. De maatschappij verwacht dat alle passagiers die langer op het eiland hebben moeten blijven, mee aan boord kunnen.
15 uur geleden