Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
AMSTERDAM (ANP) - Het spaargeld van een grote groep Nederlanders kan beter worden benut. Dat zegt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) die constateert dat een op de tien huishoudens voldoende financiële middelen heeft om te beleggen, maar dit niet doet en op de lange termijn mogelijk wel geld tekortkomt.
9 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Boeren en tuinders merken de eerste gevolgen van de aanhoudende droogte in Nederland. Land- en tuinbouworganisatie LTO maakt zich zorgen omdat bodem en grondwater zich nog niet hebben hersteld van de droogte van vorig jaar. Toch zal het voorlopig nog geen gevolgen hebben voor de prijzen in de supermarkt.
12 minuten geleden
BUNNIK (ANP) - De verkoop van personenauto's in Nederland is na een lichte opleving in maart vorige maand weer gedaald. Autobrancheorganisatie BOVAG heeft geen uitgebreid marktonderzoek gedaan, maar vermoedt dat dit mede te verklaren is door de geopolitieke spanningen en economische onzekerheid. Dat kan een reden zijn voor de zakelijke markt om aankopen uit te stellen, laat een woordvoerder weten. Ook is de rentestand wat gestegen, wat financiering van grote aankopen lastiger maakt.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Belastingdienst heeft sinds 1 maart bijna 10,7 miljoen belastingaangiftes ontvangen van particulieren en ondernemers, meldt de overheidsinstantie vrijdag. Dat is een nieuw record. Vorig jaar kwamen er voor 1 mei nog ruim 10,5 miljoen aangiftes binnen.
1 uur geleden
ENSCHEDE (ANP) - Fatbikeverkoper La Souris heeft een rechtszaak aangespannen tegen de gemeente Enschede vanwege het fatbikeverbod in de binnenstad. Dat bevestigt de eigenaar van het bedrijf Armando Muis na berichtgeving van RTV Oost. La Souris wil dat het verbod wordt opgeheven.
2 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA) - Bij veel tankstations in Duitsland is de literprijs voor benzine vrijdag onder de 2 euro gezakt. Dat komt door een tijdelijke accijnsverlaging van ongeveer 17 cent om de pijn te verzachten van de gestegen brandstofprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten. Die al eerder aangekondigde maatregel ging vrijdag in en geldt tot eind volgende maand.
2 uur geleden
MONTREAL (ANP/BLOOMBERG) - Air Canada heeft zijn vooruitzichten voor dit jaar opgeschort. De luchtvaartmaatschappij doet dit vanwege de stijgende prijzen van vliegtuigbrandstof, die het gevolg zijn van de oorlog in Iran.
3 uur geleden