Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
DEN HAAG (ANP) - Om mensen die een woning zoeken te ondersteunen, zouden de voordelen voor woningbezitters afgebouwd moeten worden, staat in een rapport van het Centraal Planbureau (CPB). Dit is volgens de overheidsinstantie effectiever dan het extra subsidiëren van woningzoekenden.
25 minuten geleden
CHICAGO (ANP/BLOOMBERG) - De verkopen van McDonald's in de Verenigde Staten zijn in het vorige kwartaal het hardst gegroeid in meer dan twee jaar. De resultaten suggereren dat de inspanningen van de fastfoodketen om weer te worden gezien als betaalbare eetgelegenheid werken.
1 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen in New York zijn woensdag iets lager gesloten. Beleggers hadden onder meer aandacht voor het belangrijke banenrapport van de Amerikaanse overheid. Daaruit kwam naar voren dat de werkgelegenheid in de Verenigde Staten in januari met 130.000 banen groeide. Dit is de sterkste groei in meer dan een jaar en veel meer dan economen in doorsnee hadden verwacht.
2 uur geleden
MÜNCHEN (ANP/DPA) - BMW roept wereldwijd honderdduizenden auto's terug vanwege een technisch mankement dat brand kan veroorzaken. Dit meldde de Duitse autofabrikant woensdag.
5 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Randstad was woensdag de grootste verliezer in de AEX-index. Het uitzendconcern heeft in het laatste kwartaal van 2025 een lagere omzet geboekt. Het bedrijf had het vooral op de Europese markt moeilijk. De opbrengsten in onder andere Nederland en Duitsland daalden aanzienlijk.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Consumentenbond wil dat het nieuwe kabinet snel wettelijk regelt dat toezichthouders sneller kunnen ingrijpen in slecht functionerende markten. De belangenbehartiger voor consumenten doet deze oproep nadat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) maandag meldde te gaan controleren of telecomaanbieders zich houden aan hun verplichtingen.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De recente massaontslagen bij Heineken, ASML en ABN AMRO zijn nog maar een voorproefje, denkt oud-ASML-topman Peter Wennink. "Er komt nog veel meer aan in het bedrijfsleven en bij de overheid. Kunstmatige intelligentie (AI) kan de productiviteit zoveel verhogen. Als wij dat niet doen, doen andere landen dat. Maar het is niet alleen digitalisering. De kostenstijgingen spelen ook in de zorg, defensie en klimaat en energie. We moeten iets doen", zei Wennink tijdens het evenement State of Dutch Tech in Den Haag tegen het ANP.
8 uur geleden