Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
WASHINGTON (ANP/RTR) - Het stopzetten van grenscontroles op grote Amerikaanse luchthavens kan leiden tot chaos. Daarvoor waarschuwen grote luchtvaartmaatschappijen en reis- en bedrijfsorganisaties in de Verenigde Staten. Ze vrezen dat duizenden toeristen en terugkerende Amerikanen kunnen stranden en belangrijke vrachtzendingen niet kunnen worden geleverd.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP/AFP) - Brussel presenteert woensdag een pakket met nieuwe regels voor chips, cloudcomputing en AI. Daarmee wil de Europese Unie voor deze technologieën minder afhankelijk worden van landen als de Verenigde Staten en "haar plaats in de wereldwijde race om geo-economische macht heroveren". Dat komt naar voren uit een conceptdocument dat persbureau AFP heeft ingezien.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG) - De Amerikaanse regering verzet zich tegen de terugbetaling van de onwettig verklaarde importheffingen van president Donald Trump. Het ministerie van Justitie zegt in beroep te gaan tegen een rechterlijk bevel dat de douane verplicht alle geïnde importheffingen die onder de uitspraak van het Hooggerechtshof vallen, opnieuw te berekenen. De stap leidt mogelijk tot juridische chaos bij het claimproces.
7 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen in New York zijn vrijdag opnieuw met winst gesloten, waarmee de recordstanden op Wall Street verder werden aangescherpt. Computer- en serverbedrijf Dell Technologies was een opvallende winnaar dankzij kwartaalcijfers die goed werden ontvangen door beleggers.
18 uur geleden
MINNEAPOLIS (ANP/BLOOMBERG) - De Amerikaanse investeringsmaatschappij Castlelake overweegt een overnamebod te doen op de Britse luchtvaartmaatschappij easyJet. Volgens Castlelake is er nog geen formele toenadering gezocht tot het bestuur van easyJet over een overname en is het ook niet zeker dat er een bod komt.
19 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - Muziekconcern Universal Music Group (UMG) verwerpt het ongevraagde overnamebod van de Amerikaanse miljardair Bill Ackman. UMG, met bekende artiesten als Taylor Swift en Harry Styles, zegt dat het bod van Ackman van 56 miljard euro veel te laag is en geen "superieure waardecreatie" levert. Het bedrijf stelt ook dat er sterke consensus is in het bestuur bij het besluit om het bod te verwerpen.
19 uur geleden
LONDEN (ANP) - Unilever gaat 270 miljoen dollar investeren in de ontwikkeling van een nieuw innovatiecentrum in de Verenigde Staten. In dat centrum in de stad New Haven in de Amerikaanse staat Connecticut gaat het bedrijf onder meer onderzoek doen naar producten voor persoonlijke verzorging, geurstoffen en ook verpakkingen.
20 uur geleden