Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
RIJSWIJK (ANP) - Nederlandse Loterij heeft vorig jaar een miljoenenverlies geleden, tegenover ruim 30 miljoen euro winst een jaar eerder. De kansspelorganisatie, bekend van onder meer de Staatsloterij, Lotto en TOTO, zegt dat een verhoging van de kansspelbelasting de belangrijkste reden is voor het nettoverlies. Ook strengere speellimieten voor onlinekansspelen, het tabaksverbod en het verbod op sportsponsoring voor onlinekansspelen hadden een negatieve invloed op de resultaten.
1 minuut geleden
TEHERAN (ANP) - De aandelenbeurs van Iran is dinsdag heropend. Dat melden staatsmedia van het land. De handel lag de afgelopen 80 dagen stil, nadat de Verenigde Staten en Israël op 28 februari met aanvallen begonnen op Iran.
23 minuten geleden
WIESBADEN (ANP/DPA) - Zeecruiseschepen met vertrek uit Duitse havens hebben vorig jaar een recordaantal passagiers aan boord verwelkomd. Volgens het Duitse federale statistiekbureau Destatis stapten in totaal 1,51 miljoen mensen in Duitse havens aan de Noordzee en Oostzee aan boord voor cruises. Dat is een toename van 4 procent vergeleken met een jaar eerder.
31 minuten geleden
SCHIPHOL (ANP) - FNV opent een meldpunt voor de duizenden beveiligers op Schiphol die sinds maandag zijn overgegaan naar een andere werkgever door de nieuwe aanbesteding van de beveiliging. "Via het meldpunt wil de vakbond ervaringen, signalen en problemen verzamelen over hoe de overgang in de praktijk verloopt", maakte de bond bekend.
52 minuten geleden
BARCELONA (ANP/BLOOMBERG) - De eigenaar van de Spaanse modeketen Mango, Jonathan Andic, is gearresteerd in verband met de dood van zijn vader. Hij wordt verdacht van mogelijke betrokkenheid bij de dood van Mango-oprichter Isak Andic, die in december 2024 om het leven kwam. Dat gebeurde nadat hij tijdens een wandeling met zijn zoon Jonathan van een klif viel.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - HEMA heeft in 2025 opnieuw meer omzet en meer winst geboekt. De warenhuisketen vernieuwt veel winkels, wat aanslaat bij klanten, licht topvrouw Saskia Egas Reparaz toe aan het ANP. HEMA viert dit jaar zijn honderdjarige bestaan.
1 uur geleden
TOKIO (ANP/AFP/RTR) - De economie van Japan, de op drie na grootste ter wereld, is in het eerste kwartaal van 2026 sterker gegroeid dan verwacht. De groei werd gestuwd door een sterke export en binnenlandse consumptie. Het groeicijfer geeft echter nog niet de volledige impact weer van de oorlog in het Midden-Oosten, die eind februari begon.
5 uur geleden