Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
AMERSFOORT (ANP) - Het aantal automobilisten dat wegrijdt na het tanken zonder te betalen is opnieuw toegenomen. In april gebeurde dit bijna de helft vaker dan een jaar eerder, meldt SODA, een organisatie die voor tankstations achter wanbetalers aangaat. Sinds de oorlog in het Midden-Oosten eind februari begon, zijn de prijzen aan de pomp in Nederland gestegen tot nieuwe recordhoogtes.
44 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Vakbonden FNV, CNV en VCP geven het kabinet nog twee weken om de bezuinigingen in de sociale zekerheid van tafel te halen. "Mocht het kabinet ons niet tegemoetkomen, dan volgen vanaf 30 mei collectieve acties. Stakingen en werkonderbrekingen worden niet uitgesloten. Dit zal grote delen van Nederland raken", zeggen de voorzitters van de bonden in een gezamenlijke verklaring.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het lijkt er volgens de Autoriteit Consument & Markt (ACM) niet op dat tankstations meer winst maken door de hogere brandstofprijzen vanwege de Iranoorlog. De toezichthouder ziet geen aanwijzingen dat hun winstmarges zijn gestegen.
2 uur geleden
JIAXING (ANP) - Wingtech, het Chinese moederbedrijf van het Nijmeegse chipbedrijf Nexperia, wil een arbitrageprocedure tegen Nederland beginnen. Het bedrijf zint op compensatie omdat Nederlands ingrijpen voor ruim 8 miljard dollar aan schade zou hebben gezorgd. Dat meldt Wingtech na berichtgeving door Het Financieele Dagblad.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De AEX-index op het Damrak is maandag licht hoger begonnen. Beleggers bleven voorzichtig na de afwijzing van het Iraanse vredesvoorstel door de Amerikaanse president Donald Trump. Volgens zakenkrant The Wall Street Journal wil Iran zijn nucleaire installaties niet ontmantelen en eist het land dat de Amerikaanse sancties worden opgeheven. Trump noemde het voorstel van Iran "volkomen onacceptabel". De olieprijzen gingen verder omhoog door de aanhoudende patstelling in het conflict.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Winkelvastgoedconcern Wereldhave ziet op het laatste moment alsnog af van de aanstelling van zijn beoogde financieel topman Marcel Eggenkamp. Het komt niet vaak voor bij grotere bedrijven dat een beoogd topbestuurder vertrekt nog voordat zijn aanstelling is voorgelegd aan de aandeelhouders. Dat had eigenlijk deze week moeten gebeuren.
4 uur geleden
BEIJING (ANP/BLOOMBERG) - De inflatie in China is in april onverwacht gestegen, meldt het Chinese statistiekbureau NBS. De stijging van de consumentenprijzen in de op een na grootste economie ter wereld werd vooral veroorzaakt door hogere olieprijzen vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. Ook de toegenomen vraag naar vakantiereizen door verschillende vakantieperioden in bepaalde delen van het land stuwde de inflatie.
4 uur geleden