Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
NEW YORK (ANP) - Het Amerikaanse JPMorgan Chase heeft Donald Trump en zijn bedrijf in februari 2021 meegedeeld dat hun rekeningen bij de bank werden gesloten. Dat blijkt uit nieuwe documenten die vrijdag zijn vrijgegeven als onderdeel van een rechtszaak die Trump heeft aangespannen tegen de bank en topman Jamie Dimon. Daarin eist de Amerikaanse president 5 miljard dollar schadevergoeding.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump verhoogt de wereldwijde importheffing die hij vrijdag invoerde van 10 naar 15 procent, meldt hij op zijn Truth Social.
9 uur geleden
BERLIJN (ANP/RTR) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz verwacht dat de tariefdruk op de Duitse economie lager wordt na de uitspraak van het Amerikaanse hooggerechtshof. Dat oordeelde vrijdag dat een groot deel van de heffingen die president Donald Trump invoerde illegaal was.
9 uur geleden
NEW YORK (ANP/BLOOMBERG) - De president van de Europese Centrale Bank Christine Lagarde liep weg bij een toespraak van de Amerikaanse handelsminister Howard Lutnick, omdat ze zijn anti-Europese retoriek ongepast vond in die setting. Dat zei ze zaterdag in een interview met The Wall Street Journal. Lagarde liep vorige maand weg van een diner op het World Economic Forum toen Lutnick zich negatief uitliet over Europa.
11 uur geleden
NEW DELHI (ANP/AFP) - Tientallen landen, waaronder de Verenigde Staten en China, hebben opgeroepen tot "veilige, betrouwbare en robuuste" kunstmatige intelligentie. Dat staat in een verklaring die zaterdag werd uitgegeven na een grote top in New Delhi. De verklaring bevatte geen concrete toezeggingen. Wel werden verschillende vrijwillige, niet-bindende initiatieven benadrukt, waaronder het internationaal bundelen van AI-onderzoekscapaciteiten.
12 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof dat een deel van de importheffingen die president Donald Trump heeft opgelegd onwettig is, is volgens de Franse president Emmanuel Macron goed nieuws. Het toont volgens hem aan dat het goed is om in democratieën een tegenwicht te hebben tegen de macht.
14 uur geleden
NEW DELHI (ANP/BLOOMBERG/AFP) - India en Brazilië hebben afgesproken de samenwerking op het gebied van kritieke mineralen en zeldzame aardmetalen te versterken. Dat zei de Indiase premier Narendra Modi na gesprekken in New Delhi met de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva.
14 uur geleden