Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
ANTWERPEN (ANP/BELGA) - De eerste gereinigde schepen zijn zaterdagnacht en zondagochtend vertrokken uit containerterminals van de haven van Antwerpen na het olielek. Dat meldt het Antwerpse havenbedrijf in een update. De opruimwerkzaamheden zijn na het olielek in het Deurganckdok nog volop aan de gang.
7 uur geleden
DUBLIN (ANP/RTR) - De Ierse politie heeft zondag een einde gemaakt aan de protestactie met vrachtwagens en tractoren in hoofdstad Dublin na dagenlange demonstraties tegen de sterk gestegen brandstofprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten. Door die protesten werd het verkeer in delen van het centrum van Dublin geblokkeerd.
10 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Iran verwacht dat de beschadigde olieraffinage- en distributiecapaciteit van het land binnen twee maanden weer grotendeels hersteld zal zijn. Dat heeft de Iraanse plaatsvervangend minister voor Olie zondag gezegd. Herstelwerkzaamheden zijn gaande aan energiefaciliteiten die zijn beschadigd door aanvallen.
10 uur geleden
RIYAD (ANP/RTR) - Saudi-Arabië heeft de transportcapaciteit van de belangrijke oost-westelijke oliepijpleiding in het land volledig hersteld. Die capaciteit werd verminderd door een aanval op een pompstation van de pijpleiding. Volgens het Saudische energieministerie is de transportcapaciteit weer terug op ongeveer 7 miljoen vaten olie per dag.
12 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Het is verstandig dat het Nederlandse kabinet nog niet meteen een pakket maatregelen heeft aangekondigd om de energie- en brandstofrekening van huishoudens te verlagen. Dat heeft de Nederlandse bestuurder van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) Marnix van Rij gezegd in gesprek met het ANP. Volgens hem is de keuze van het kabinet tot nu toe in lijn met het advies van het IMF: ga niet te snel.
12 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA) - Piloten van luchtvaartmaatschappij Lufthansa gaan maandag en dinsdag staken, heeft vakbond Cockpit aangekondigd. De piloten staken voor een betere pensioensregeling en een nieuwe cao. Ook personeel van dochterondernemingen CityLine en Eurowings doet mee aan de actie, net als Lufthansa Cargo.
1 dag geleden
DUBLIN (ANP) - Twee op de drie tankstations in Ierland zitten zaterdag aan het eind van de dag vermoedelijk zonder brandstof als de blokkades in het land aanhouden. Daarvoor waarschuwt de Ierse brancheorganisatie voor brandstoffenleveranciers bij de publieke omroep RTE. Sinds dinsdag vinden protestacties in Ierland plaats, waarbij onder meer brandstofdepots en een belangrijke raffinaderij worden geblokkeerd.
1 dag geleden