Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse regering slaat wereldwijd alarm over vermeende diefstal van AI-kennis door Chinese bedrijven. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft diplomaten opgedragen hun zorgen daarover te delen in het buitenland, meldt persbureau Reuters op basis van een intern bericht.
9 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse regering heeft sancties opgelegd aan een Chinese raffinaderij, omdat die voor miljarden dollars aan Iraanse olie zou hebben gekocht. Het gaat om een zogenoemde 'theepot-raffinaderij'.
11 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Beleggers laten zich niet afschrikken door de oorlog in het Midden-Oosten en beschouwen de onrust juist als kans om goede zaken te doen, constateren analisten. Dit verklaart volgens hen waarom de beursgraadmeters op Wall Street afgelopen week weer recordstanden lieten zien. Ook de Amsterdamse AEX-index zit inmiddels in de buurt van een nieuw record, ondanks het conflict en de vele zorgen over de hoge energieprijzen.
13 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen in New York zijn vrijdag met overwegend winsten het weekend ingegaan. Chipbedrijf Intel was een uitblinker op Wall Street dankzij kwartaalcijfers en verwachtingen die zeer goed werden ontvangen door beleggers. Daarnaast bleef de aandacht uitgaan naar de ontwikkelingen rond de oorlog in het Midden-Oosten.
22 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Verenigde Staten hebben tegoeden aan cryptomunten ter waarde van 344 miljoen dollar bevroren omdat die gelinkt zijn aan Iran. Dat heeft de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent vrijdag gemeld.
22 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Europese Unie en de Verenigde Staten hebben een intentieverklaring ondertekend waarin ze afspreken samen te werken aan de ontginning van kritieke mineralen. Dit moet voorkomen dat ze bij de inkoop van deze belangrijke grondstoffen voor high-techproducten te afhankelijk worden "van slechts één plek", zei de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio bij de ondertekening.
1 dag geleden
HOUSTON (ANP/BLOOMBERG) - De grote Amerikaanse dienstverlener aan de olie- en gasindustrie Baker Hughes verwacht meer investeringen door oliemaatschappijen in eigen productie door de oorlog in het Midden-Oosten. Volgens topman Lorenzo Simonelli zorgen de sterk gestegen olieprijzen door het conflict voor een stimulering van de investeringen in Noord- en Zuid-Amerika, Afrika en Azië.
1 dag geleden