Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump dreigt Canada met nieuwe importheffingen van 100 procent op alle goederen uit het land. Hij wil die belastingen invoeren als Canada een handelsdeal sluit met China, schrijft hij op zijn berichtendienst Truth Social.
6 uur geleden
TRIPOLI (ANP/RTR) - Libië heeft een overeenkomst gesloten met TotalEnergies uit Frankrijk en ConocoPhillips uit de Verenigde Staten om de eigen olieproductie op te voeren. De olieconcerns hebben een 25-jarige overeenkomst getekend met staatsbedrijf Waha Oil. Daar is meer dan 20 miljard dollar (16,9 miljard euro) aan buitenlandse investeringen mee gemoeid, meldde premier Abdulhamid al-Dbeibah op X.
6 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - Air France gaat weer vliegen naar Dubai. Eerder schortte de Franse luchtvaartmaatschappij de vluchten naar het emiraat op vanwege de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten.
8 uur geleden
AMSTELVEEN (ANP) - Luchtvaartmaatschappij KLM heeft moeite met het omboeken van reizigers die zijn getroffen door de beslissing om voorlopig het luchtruim boven een aantal landen in het Midden-Oosten te mijden. Andere maatschappijen schrappen namelijk ook vluchten naar dat gebied. Daarom biedt KLM deze passagiers nog geen vervangende reis aan op zaterdag of zondag. "Zodra het kan, worden de passagiers omgeboekt", meldt het bedrijf op de eigen website.
9 uur geleden
DAVOS (ANP) - De investeringsdrift in bepaalde delen van de AI-technologiesector heeft kenmerken van een zeepbel, zegt Google-onderzoeker Demis Hassabis tegen Financial Times. De chef van Googles onderzoeksafdeling naar kunstmatige intelligentie DeepMind verwacht dat zijn eigen werkgever daar weinig last van krijgt.
10 uur geleden
PARIJS (ANP/BELGA) - Voedingsmiddelenconcern Danone heeft zijn terugroepactie van babyvoeding uitgebreid. Eerder werd bekend dat het Franse bedrijf in Singapore partijen babyvoeding terughaalde. Nu doet het bedrijf achter merken als Nutrilon en Nutricia dat ook in Frankrijk en een aantal andere landen.
11 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De olieprijzen zijn vrijdag behoorlijk gestegen door het oplopen van de spanningen rond Iran. De aandelenmarkten op Wall Street sloten de handelssessie evenwel af op een relatief rustige noot, na een turbulente week waarbij beleggers vooral reageerden op de dreiging van gewapend conflict over Groenland.
23 uur geleden