Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
HANNOVER (ANP/DPA) - De Duitse industrie verwacht dit jaar geen groei van de productie meer, mede door de oorlog in het Midden-Oosten die voor onzekerheid bij bedrijven zorgt. Dat heeft de industriële lobbygroep BDI maandag gezegd. Voor dit jaar wordt nu hoogstens op stagnatie van de industriële productie in de grootste economie van Europa gerekend door de BDI, voluit Bundesverband der Deutschen Industrie.
26 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - Onlinewoonwinkel FonQ kan rekenen op veel interesse van partijen voor een doorstart. Dat melden de curatoren in het eerste faillissementsverslag. Om hoeveel geïnteresseerden het gaat, melden de curatoren niet.
45 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse uitstoot van CO2 is in 2025 met 2,3 procent gestegen tot 72 megaton. Dat meldt de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) in zijn jaarverslag. Volgens de NEa kwam die stijging vooral doordat de energiesector meer uitstootte omdat meer elektriciteit werd geproduceerd voor export naar het buitenland.
2 uur geleden
STOCKHOLM (ANP) - Rusland manipuleert systematisch economische gegevens om de westerse bondgenoten van Oekraïne te misleiden. Zo willen de Russen hen laten geloven dat hun economie de druk van oorlogsuitgaven en westerse sancties kan doorstaan. Dat heeft Thomas Nilsson, het hoofd van de Zweedse Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, gezegd in een interview met de Financial Times.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederlandse consumenten hebben fors meer klachten ingediend over verzekeraars, banken en andere financiële dienstverleners bij klachteninstituut Kifid. Het instituut ontving vorig jaar in totaal 7832 klachten, ruim 1800 meer dan in 2024.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De AEX-index op het Damrak is maandag lager geopend door de oplopende spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran. Vrijdag gingen de beurzen nog omhoog door het nieuws dat Iran de Straat van Hormuz volledig zou heropenen voor de commerciële scheepvaart. Zaterdag sloot Teheran de voor het olietransport belangrijke zeestraat echter weer af door de aanhoudende blokkade van de Iraanse havens door de Amerikaanse marine. Olie en gas werden daardoor weer duurder na de forse prijsdalingen op vrijdag.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Consumenten en bedrijven moeten geld dat ze betalen aan de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen vanaf 1 mei overmaken naar een ander rekeningnummer. Ook mensen die belasting of te veel ontvangen toeslagen terugkrijgen van deze diensten, krijgen dat vanaf volgende maand via een rekeningnummer van Rabobank. Hiervoor waarschuwen de Belastingdienst en de Dienst Toeslagen.
3 uur geleden