Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
ROTTERDAM (ANP/BLOOMBERG) - De aanvoer van kerosine naar Europese luchthavens is verstoord door meer militair gebruik van een pijpleidingennetwerk vanuit Rotterdam, zegt een brandstofhandelaar. Onder andere het belangrijke vliegveld van Frankfurt zou zijn getroffen.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De beurshandel in Amsterdam werd maandag opnieuw gedomineerd door spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran. Vrijdag gingen de beurzen nog omhoog door het nieuws dat Iran de Straat van Hormuz volledig zou heropenen voor de commerciële scheepvaart. Zaterdag sloot Teheran de voor het olietransport belangrijke zeestraat echter weer af door de aanhoudende blokkade van de Iraanse havens door de Amerikaanse marine. Olie werd daardoor weer duurder na de forse prijsdaling op vrijdag.
2 uur geleden
GDAŃSK (ANP) - Frankrijk en Polen gaan samen een communicatiesatelliet de ruimte in sturen voor de Poolse krijgsmacht. Polen wil er zeker van zijn dat zijn militairen met elkaar kunnen blijven communiceren als het zich moet verweren tegen bijvoorbeeld een Russische aanval.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De onlinegokmarkt is in het afgelopen jaar fors gekrompen. Dat meldt de Kansspelautoriteit (Ksa) in haar jaarverslag over 2025. Het aantal meldingen over het illegale aanbod is wel toegenomen, wat duidt op een vergroting van die markt.
4 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De beurzen in New York zijn maandag licht lager geopend. Beleggers namen geen risico na de sterke opmars op vrijdag, die volgde op de heropening van de Straat van Hormuz door Iran. De spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran liepen afgelopen weekend echter weer op door de inbeslagname van een Iraans vrachtschip door de Amerikaanse marine. Ook sloot Iran zaterdag het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz weer af door de aanhoudende Amerikaanse blokkade van de Iraanse havens.
4 uur geleden
DOHA (ANP/AFP) - Buitenlandse luchtvaartmaatschappijen zijn weer welkom op de luchthaven van het Qatarese Doha. Dat is voor het eerst sinds de start van de Iranoorlog eind februari. De Qatarese luchtvaartautoriteit laat weten dat de activiteiten van buitenlandse maatschappijen "geleidelijk worden hervat".
6 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Woonbond, een belangenvereniging voor huurders, is kritisch op het voorstel van het kabinet om de Wet betaalbare huur te versoepelen. Met het voorstel worden "veel te hoge huren opnieuw mogelijk".
6 uur geleden