Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen in New York zijn overwegend hoger aan de nieuwe handelsdag begonnen. Optimisme over investeringen in AI zorgde opnieuw voor winsten bij fabrikanten van halfgeleiders, waarbij vooral gekeken wordt naar de grote behoefte aan geheugenchips. Beleggers bleven ook hoopvol over vorderingen in vredesgesprekken tussen de Verenigde Staten en Iran.
58 minuten geleden
SHANGHAI (ANP/BLOOMBERG) - Het moederbedrijf van de Chinese webwinkel Temu heeft in het eerste kwartaal meer omzet geboekt. Wel viel de groei tegen vergeleken met de verwachtingen van analisten. Het bedrijf, PDD Holdings, heeft nog altijd last van hevige concurrentie in China.
1 uur geleden
FRANKFURT (ANP/RTR) - Banken in de eurozone moeten meer investeren in cyberveiligheid als ze grip willen krijgen op nieuwe AI-modellen die zwakke plekken in software kunnen vinden. Dat heeft vicepresident Luis de Guindos van de Europese Centrale Bank (ECB) woensdag gezegd.
4 uur geleden
DÜSSELDORF (ANP/DPA) - Toeleveringsketens in de chemie zullen maanden nodig hebben om te herstellen van de oorlog in het Midden-Oosten, ook als de Straat van Hormuz weer opengaat. Dat zegt een Duitse chemiemanager werkzaam bij het staatsoliebedrijf Adnoc uit de Verenigde Arabische Emiraten tegen de Duitse krant Handelsblatt. "Het herstel van toeleveringsketens gebeurt niet van de ene op de andere dag, maar zal maanden duren", verwacht Rainer Seele.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Verfproducent AkzoNobel, bekend van merken als Flexa, Sikkens en Dulux, heeft begin deze maand een overnamebod van het Japanse Nippon Paint en het Amerikaanse Sherwin-Williams afgewezen. AkzoNobel is bezig met een fusie met de Amerikaanse branchegenoot Axalta Coating Systems en gaat daarmee door.
6 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - KLM heeft niet te maken met een brandstoftekort, ondanks dat een vlucht van de luchtvaartmaatschappij dinsdag van Paramaribo naar Schiphol moest uitwijken naar Frans-Guyana. Dat laat een woordvoerster weten.
6 uur geleden
FRANKFURT (ANP/BLOOMBERG/DPA) - Reizigers hoeven zich deze zomer geen zorgen te maken over een tekort aan vliegtuigbrandstof. Dat zegt topman Stefan Schulte van Frankfurt Airport in een interview met de Duitse krant Handelsblatt. Door de oorlog in het Midden-Oosten en de blokkade van de Straat van Hormuz is er minder kerosine beschikbaar.
6 uur geleden