Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
AUSTIN (ANP) - De winst van de bouwer van elektrische auto's Tesla is in het afgelopen kwartaal flink gedaald onder druk van lagere verkopen en hogere kosten. Volgens het door Elon Musk geleide bedrijf kwam de nettowinst uit op 840 miljoen dollar, wat 61 procent minder is dan een jaar eerder.
26 minuten geleden
MENLO PARK (ANP/RTR/BLOOMBERG) - Facebook-moederbedrijf Meta Platforms gaat dit jaar veel meer geld uitgeven aan datacenters en kunstmatige intelligentie. Dat kwam woensdag naar voren bij de presentatie van de jaarcijfers van het socialemediabedrijf. Daarmee voert Meta de druk flink op in de concurrentiestrijd op het vlak van AI tussen grote techbedrijven.
27 minuten geleden
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen in New York zijn woensdag met kleine koersuitslagen gesloten na het besluit van de Amerikaanse centrale bank om de rente onveranderd te laten, zoals was verwacht. Daarnaast ging de aandacht op Wall Street uit naar de kwartaalcijfers van grote bedrijven, waaronder koffieketen Starbucks en chipproducent Texas Instruments.
51 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse centrale bank laat de rente in de Verenigde Staten onveranderd, zoals algemeen was verwacht op de financiële markten. In december kwam de Federal Reserve nog met de derde renteverlaging op rij om zo de economie en arbeidsmarkt te stimuleren.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP/BLOOMBERG) - Investeringsmaatschappij CVC Capital Partners is in vergevorderde gesprekken met speciaalchemieconcern dsm-firmenich over een overname van zijn tak voor ingrediënten en vitamines voor diervoeding Animal Nutrition & Health (ANH). Dat melden bronnen aan persbureau Bloomberg. Mogelijk kan al binnen enkele dagen een deal worden aangekondigd, aldus Bloomberg.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De AEX-index op de Amsterdamse aandelenbeurs is woensdag met verlies gesloten, waarmee een eerdere plus uit handen werd gegeven. Die neergang kwam door een koersdaling van ASML. De chipmachinemaker leverde een flinke winst van eerder op de dag in, ondanks sterke cijfers en vooruitzichten. ASML eindigde uiteindelijk 1,9 procent in het rood. Bij opening steeg het aandeel nog ruim 7 procent.
4 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA) - De Duitse regering heeft haar economische groeiverwachting voor dit jaar verlaagd naar 1 procent, van een eerdere voorspelling van 1,3 procent. Volgens het ministerie van Economische Zaken verloopt de economische stimulering door de grote investeringsplannen van de overheid in infrastructuur en defensie langzamer dan gedacht.
6 uur geleden