Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
OSLO (ANP/AFP/RTR) - De Noorse centrale bank heeft donderdag de rente met een kwart procentpunt verhoogd naar 4,25 procent. De Norges Bank is daarmee de eerste centrale bank in Europa die de leenkosten verhoogt sinds het begin van de oorlog in het Midden-Oosten. Economen hadden verwacht dat Noorwegen de rente deze maand nog onveranderd zou laten. Wel rekenden ze op een renteverhoging in juni.
40 minuten geleden
DÜSSELDORF (ANP) - Het Duitse defensieconcern Rheinmetall blijft profiteren van de grote militaire investeringen voor herbewapening in Europa. De bestellingen blijven binnenkomen, want het orderboek van Rheinmetall groeide aan het einde van het eerste kwartaal van dit jaar naar een waarde van 73 miljard euro. Dat was 56 miljard euro een jaar eerder.
43 minuten geleden
DUBAI (ANP/RTR) - Emirates heeft een recordjaar achter de rug, ondanks de impact van de oorlog in het Midden-Oosten. De luchtvaartmaatschappij uit de Verenigde Arabische Emiraten wist een lichte daling van het aantal passagiers op te vangen met hogere opbrengsten per passagier.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De AEX-index op het Damrak is donderdag met een klein verlies begonnen na het bereiken van een nieuw slotrecord een dag eerder. Beleggers verwerkten opnieuw een grote hoeveelheid kwartaalresultaten van bedrijven als Shell, SBM Offshore, BAM, AMG en Pharming.
1 uur geleden
KOPENHAGEN (ANP/BLOOMBERG) - De oorlog in het Midden-Oosten heeft maar een beperkte impact op de resultaten van scheepvaartconcern A.P. Møller-Mærsk. Volgens het Deense bedrijf zijn de vooruitzichten voor de wereldwijde containervraag in 2026 nu wel "zeer onzeker" door de gestegen energieprijzen en de beperkingen voor de scheepvaart in de wateren rondom Iran.
2 uur geleden
LONDEN (ANP) - Shell heeft in het eerste kwartaal flink meer winst behaald, geholpen door de sterk gestegen olieprijzen vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. De winst kwam uit op 6,9 miljard dollar, tegen bijna 3,3 miljard dollar in het vierde kwartaal. Shell had eerder al gezegd dat de resultaten uit de oliehandel aanzienlijk hoger zouden uitvallen door de onrust op de energiemarkt.
2 uur geleden
LOCHEM (ANP) - Veevoerbedrijf ForFarmers heeft een "sterk" eerste kwartaal achter de rug, ondanks de oorlog in het Midden-Oosten. Hoewel de huidige geopolitieke ontwikkelingen zorgen voor onzekerheid en hogere prijzen van grondstoffen en energie, kan het bedrijf uit Lochem naar eigen zeggen het veevoer "tegen scherpe prijzen" blijven aanbieden aan zijn klanten.
2 uur geleden