Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
BEIJING (ANP/RTR/BLOOMBERG) - China gaat tweehonderd vliegtuigen kopen van het Amerikaanse Boeing. Dat heeft president Donald Trump gezegd in een interview met tv-zender Fox News. Trump is momenteel op staatsbezoek in China waar hij heeft gepraat met de Chinese president Xi Jinping.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De AEX-index op de aandelenbeurs in Amsterdam is donderdag opnieuw met flinke winst gesloten. ABN AMRO ging verder omhoog na de stevige plus een dag eerder dankzij goed ontvangen kwartaalcijfers van de bank. Ook de chipbedrijven ASMI, Besi en ASML waren in de voorhoede van de AEX te vinden.
2 uur geleden
AKEN (ANP/DPA) - Mario Draghi, de voormalige president van de Europese Centrale Bank (ECB) en oud-premier van Italië, heeft donderdag in het Duitse Aken de prestigieuze Karelsprijs ontvangen. Bij de uitreiking sprak de Duitse bondskanselier Friedrich Merz zijn lof uit voor Draghi en zijn bijdrage aan de Europese eenheid en het redden van de euro tijdens de Europese schuldencrisis.
4 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De beursgraadmeters op Wall Street zijn donderdag verder gestegen, terwijl beleggers de gesprekken tussen de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Chinese ambtgenoot Xi Jinping in Beijing in de gaten houden. De aanhoudende zorgen over de Iranoorlog zijn wat naar de achtergrond verdwenen.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG) - Een Amerikaanse rechter weigert vooralsnog om een schikking van Elon Musk van 1,5 miljoen dollar goed te keuren. Elon Musk wil op die manier een zaak over mogelijke misleiding van beleggers afkopen, maar het bedrag wordt door kenners als erg laag beschouwd. De rechter heeft laten weten nog "rode vlaggen" te zien met betrekking tot de deal.
7 uur geleden
CHICAGO (ANP/AFP) - Een Amerikaanse jury heeft woensdag 49,5 miljoen dollar schadevergoeding toegekend aan de familie van een 24-jarige Amerikaanse die omkwam bij een vliegtuigcrash met een Boeing 737 MAX-toestel in 2019. De zaak was aangespannen door familieleden van Samya Stumo, die stierf bij de crash van Ethiopian Airlines waarbij 157 mensen om het leven kwamen.
7 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De Britse economie is het jaar met stevige economische groei begonnen. Bedrijven en consumenten in het Verenigd Koninkrijk lijken volgens donderdag verschenen cijfers in het eerste kwartaal nog niet van de wijs te zijn gebracht door het uitbreken van de Iranoorlog en de flinke stijging van de brandstofprijzen.
9 uur geleden