Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
BERLIJN (ANP/DPA) - Op de internationale luchthaven in Berlijn kunnen vrijdagochtend nog steeds geen vliegtuigen landen of opstijgen vanwege ijzel. Donderdagavond werd het vliegverkeer op de luchthaven in de Duitse hoofdstad al volledig stilgelegd en leidde het winterse weer tot veel annuleringen.
15 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De handel tussen Nederland en Duitsland is afgelopen jaar opnieuw gegroeid. Volgens de Duits-Nederlandse Handelskamer, die cijfers van statistiekbureau Destatis analyseerde, blijven onder meer de bedden van het Nederlandse merk Auping en kleding van het Duitse Zalando populair aan de andere kant van de grens. Energie en chemische producten werden juist minder verhandeld, wat past bij de krimpende Duitse industrie en transformatie richting een hoogwaardigere economie.
27 minuten geleden
HOOFDDORP (ANP/AFP) - Stellantis, het moederbedrijf van merken als Opel, Peugeot, Jeep en Fiat, heeft gewaarschuwd voor een last van 22 miljard euro, vooral vanwege een "aanzienlijke overschatting" van de overstap naar elektrische voertuigen. Het autoconcern schrijft dat bedrag daarom af, meldt Stellantis vrijdag.
48 minuten geleden
DELFT (ANP) - Aardewerkproducent Royal Delft, de maker van het Delfts blauw, neemt kaasgereedschapproducent Boska over. Met de overname is 10,5 miljoen euro gemoeid, melden de twee Nederlandse bedrijven in een verklaring.
49 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De AEX-index op het Damrak is vrijdag licht lager geopend. Beleggers bleven voorzichtig door de aanhoudende uitverkoop onder de Amerikaanse techaandelen op Wall Street. In Amsterdam gingen de dataleveranciers Wolters Kluwer en RELX weer omlaag met minnen tot 4 procent. Wereldwijd staan de data- en softwarebedrijven deze week flink onder druk door de vrees dat de AI-assistent van techbedrijf Anthropic voor juristen hard gaat concurreren met diensten van deze bedrijven.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het Tijdelijk Noodfonds Energie wil snel met de nieuwe coalitie spreken over een vlotte heropening vanwege de kou. "We maken een koudere winter mee dan de afgelopen jaren. De energievraag is hoog en veel gezinnen moeten noodgedwongen de keuze maken tussen stoken of koken", zegt het Noodfonds vrijdag.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Nederland moet zich bij het verhogen van de defensie-uitgaven niet richten op tanks, maar op zaken waarin Nederland uitblinkt. Dat betogen economen van De Nederlandsche Bank (DNB) vrijdag na nieuw onderzoek.
2 uur geleden