Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
UTRECHT (ANP) - Vakbonden FNV en CNV schorten de stakingen bij DHL Express op voor nieuw overleg in het cao-conflict bij het bedrijf. In de afgelopen tijd waren er vier 24-uursstakingen bij meerdere vestigingen van DHL Express. Volgens de bonden heeft de directie nu nieuwe toezeggingen gedaan.
17 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Door het verbod op de verkoop van tabak in supermarkten, minisupers en nachtwinkels per 1 juli 2024 was het aantal rokers aan het einde van dat jaar naar schatting met 23.000 gedaald. Dat meldt SEO Economisch Onderzoek. Dat komt volgens de onderzoekers neer op een daling van circa 1 procent van het totaal aantal mensen dat rookt in Nederland.
21 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De AEX-index op de aandelenbeurs in Amsterdam is donderdag met verlies gesloten. Ook de beurzen elders in Europa lieten rode cijfers zien door onzekerheid bij beleggers over de vredesbesprekingen in het Midden-Oosten. De olieprijzen gingen weer flink omhoog.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Verenigde Staten hebben sancties opgeheven voor een aantal bedrijven uit Belarus, waaronder grote producenten van de voor kunstmest belangrijke grondstof potas. Daarnaast geeft het Amerikaanse ministerie van Financiën toestemming om weer zaken te doen met de Belarussische staatsbank Belinvestbank. De bedrijven belandden eerder op de Amerikaanse sanctielijst vanwege de steun van Belarus aan de Russische inval in Oekraïne.
2 uur geleden
BERLIJN (ANP/RTR) - De Duitse Bondsdag heeft een wet aangenomen die de sterke stijging van brandstofprijzen moet beteugelen. Vanaf april mogen tankstations enkel een keer per dag, rond het middaguur, hun prijzen verhogen. Prijzen verlagen mag de hele dag door. Overtredingen kunnen bestraft worden met boetes tot 100.000 euro.
2 uur geleden
NICOSIA (ANP/DPA/AFP) - De regering van Cyprus komt met een steunpakket van in totaal 200 miljoen euro voor huishoudens, boeren en de toeristische sector vanwege de impact van de oorlog in het Midden-Oosten. Het gaat onder meer om tijdelijke verlagingen van de btw op levensmiddelen en stroom, een verlaging van de brandstofaccijns en subsidies aan boeren en hotels.
3 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - Schiphol kijkt of het de hulp aan passagiers met een beperking zelf gaat uitvoeren, in plaats van die hulp uit te besteden aan andere bedrijven. Dat meldt een woordvoerster van de luchthaven donderdag, na kritiek van vakbond FNV.
4 uur geleden