Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
DEN HAAG (ANP) - Een grote meerderheid van de vakbondsleden onder rijksambtenaren heeft ingestemd met de afspraken die vakbonden en het kabinet maakten over een nieuwe cao. Eind april kwam het al tot een principeakkoord over een loonsverhoging, na weken vol stakingen van rijksambtenaren tegen de nullijn waar de regering lang aan vasthield.
21 minuten geleden
STRAATSBURG (ANP) - De voorzitter van de handelscommissie van het Europees Parlement, Bernd Lange, is "behoorlijk blij" met het akkoord van de EU over de handelsdeal met de Verenigde Staten. Het parlement, de Europese Commissie en de lidstaten hebben tot diep in de nacht onderhandeld. Volgens Lange zijn ze het eens geworden over een vangnet voor het geval dat de VS zich niet aan de afspraken houdt.
2 uur geleden
LONDEN (ANP/AFP) - Het Verenigd Koninkrijk heeft bepaalde sancties op Russische olieproducten afgezwakt. De import van kerosine en diesel die in andere landen is geraffineerd uit Russische olie is vanaf woensdag weer toegestaan, meldt de Britse regering. Het land versoepelt ook bepaalde sancties tegen het vervoer van vloeibaar gemaakt aardgas (lng) uit enkele Russische installaties.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Ook Rabobank en ABN AMRO sluiten zich aan bij een groep Europese banken voor de lancering van een zogeheten euro-stablecoin. Met deze cryptomunt willen de banken een Europees alternatief bieden voor de door de Verenigde Staten gedomineerde stablecoinmarkt.
2 uur geleden
PRAAG (ANP) - Het Tsjechische defensiebedrijf CSG, met beursnotering in Amsterdam, heeft mede door een groei in verkoop van defensiesystemen meer omzet geboekt. Dat meldt het bedrijf in zijn kwartaalcijfers. Eerder deze maand kwam CSG nog in opspraak nadat onderzoeksplatform Hunterbrook het bedrijf had beschuldigd van "verfraaiing van cijfers" en "ruzies in de top van het bedrijf".
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De aandelenbeurs in Amsterdam is woensdag licht lager aan de handelsdag begonnen. Zorgen over de toenemende inflatie houden beleggers bezig, wat een dag eerder ook al duidelijk werd op Wall Street. Daar eindigden de belangrijkste graadmeters toen lager, gevoed door de zorg dat sterke prijsstijgingen ook voor hogere rentes zullen zorgen.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Huurcommissie heeft vorig jaar gemiddeld meer dan honderd bouwkundige onderzoeken per week uitgevoerd, 17 procent meer dan in 2024. Daarbij klaagden huurders steeds vaker over onder meer schimmel, lekkages en tocht, staat in het jaarverslag van de instantie die huurgeschillen beslecht.
4 uur geleden