Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
LONDEN (ANP/RTR) - Het Verenigd Koninkrijk stelt miljoenen beschikbaar voor de meest kwetsbare Britse huishoudens. Met de financiële steun worden de huishoudens geholpen de stijgende kosten van stookolie te kunnen dragen. Dat maakte de Britse premier Keir Starmer maandag bekend.
8 minuten geleden
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen in New York zijn maandag met winsten geopend. De aandacht van beleggers op Wall Street blijft vooral uitgaan naar de oorlog in het Midden-Oosten en de gevolgen voor de olieprijzen. Daarnaast komt de Amerikaanse centrale bank deze week met een nieuw rentebesluit. De Federal Reserve zal de rente naar verwachting opnieuw onveranderd laten vanwege de onzekerheid door de oorlog.
32 minuten geleden
LONDEN (ANP/BLOOMBERG) - De wereldwijde vraag naar vloeibaar gemaakt aardgas (lng) zal de komende jaren sterk blijven toenemen. Dat verwacht Shell. Het bedrijf denkt dat die vraag in 2050 met minstens 45 procent zal groeien vergeleken met vorig jaar.
56 minuten geleden
PARIJS (ANP) - De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent heeft een dreigement van president Donald Trump aan China maandag afgezwakt. Trump gaf zondag in de Financial Times aan dat hij een top met zijn Chinese ambtgenoot Xi Jinping eind deze maand overweegt uit te stellen als China niet helpt met het heropenen van de Straat van Hormuz.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Nederlandse zeevarenden die vastzitten in de Perzische Golf krijgen een oorlogstoeslag. Dat melden de vakbond Nautilus en de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) na overleg. De Perzische Golf is aangemerkt als oorlogsgebied en bemanningsleden krijgen daarom een dubbele gage. De gevarentoeslag geldt ook voor zeevarenden die varen door de Straat van Hormuz en de Golf van Oman.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het AI-cloudbedrijf Nebius heeft een overeenkomst met Meta ondertekend ter waarde van zo'n 27 miljard dollar (ongeveer 23,5 miljard euro). Het bedrijf zegt infrastructuur voor kunstmatige intelligentie (AI) te gaan leveren aan de eigenaar van Facebook en Instagram.
2 uur geleden
BOEKAREST (ANP/RTR) - De oorlog in het Midden-Oosten zorgt voor "significante" risico's voor de groei van de wereldeconomie, maar het is nog te vroeg om een inschatting te geven van de exacte impact. Dat heeft secretaris-generaal Mathias Cormann van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) gezegd.
3 uur geleden