Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
AMSTERDAM (ANP) - De chipbedrijven ASMI, Besi en ASML gingen maandag omlaag op de Amsterdamse beurs. De zorgen over de forse investeringen van bedrijven in kunstmatige intelligentie (AI) en de hoge koerswaarderingen van AI-aandelen laaiden weer op. Zakenkrant The Wall Street Journal meldde afgelopen weekend dat de megadeal tussen AI-chipbedrijf Nvidia en OpenAI, het bedrijf achter de populaire chatbot ChatGPT, is vastgelopen. ASMI, Besi en ASML zakten rond de 3 procent.
8 minuten geleden
DE MEERN (ANP) - Het aantal hypotheekaanvragen heeft in januari een stevige daling laten zien vergeleken met de eerste maand van vorig jaar. Volgens het Hypotheken Data Netwerk (HDN) namen vooral de aanvragen voor de aankoop van een woning af. Dit waren er ruim een kwart minder dan een jaar terug.
10 minuten geleden
BERLIJN (ANP/DPA/BLOOMBERG) - Het openbaar vervoer in de meeste Duitse steden wordt maandag ontregeld door een landelijke staking die vakbond Verdi heeft uitgeroepen. Met de actie wil Verdi meer druk zetten op werkgevers voor betere afspraken rond werk- en rusttijden en bonussen voor werken in weekenden en nachten.
35 minuten geleden
CANBERRA (ANP/AFP) - Snapchat heeft 415.000 accounts van gebruikers geblokkeerd in het kader van het Australische verbod op sociale media voor personen onder de 16 jaar, meldde het bedrijf maandag. Het socialemediabedrijf waarschuwde echter dat sommige jongeren mogelijk de leeftijdsverificatie omzeilen.
1 uur geleden
ZEIST (ANP) - Nederlandse industriebedrijven hebben in januari voor het eerst in acht maanden minder nieuwe orders binnengekregen. Dat meldt de Nederlandse Vereniging voor Inkoopmanagement (Nevi) op basis van een maandelijkse peiling. De ondervraagde ondernemingen schreven de terugval vooral toe aan de zwakke binnenlandse vraag. Mede hierdoor heeft de bedrijvigheid in de Nederlandse industrie in januari amper groei laten zien.
1 uur geleden
SINGAPORE (ANP/BLOOMBERG) - De prijzen van goud en zilver gingen maandag verder omlaag, na de scherpe prijsdalingen op vrijdag. De prijzen van die edelmetalen kwamen onder grote druk te staan nadat de Amerikaanse president Donald Trump Kevin Warsh had voorgedragen als nieuwe voorzitter van de Federal Reserve. Sinds begin vorig jaar hebben de prijzen van goud en zilver een enorme opmars gemaakt.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Winkeliers in Nederland hebben in december meer omzet gedraaid dan een jaar eerder, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De totale omzet in de detailhandel steeg met 3 procent, na een stijging van 4,3 procent in november. Het volume, ofwel de hoeveelheid verkochte spullen of voedingsmiddelen, lag 1,5 procent hoger dan een jaar geleden. In heel 2025 heeft de detailhandel 3,6 procent meer omgezet dan in 2024.
2 uur geleden