Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
NEW YORK (ANP) - De olieprijzen zijn vrijdag behoorlijk gestegen door het oplopen van de spanningen rond Iran. De aandelenmarkten op Wall Street sloten de handelssessie evenwel af op een relatief rustige noot, na een turbulente week waarbij beleggers vooral reageerden op de dreiging van gewapend conflict over Groenland.
10 uur geleden
PRAAG (ANP/BLOOMBERG) - De Tsjechische miljardair Michal Strnad heeft vrijdag miljarden verdiend bij de Amsterdamse beursgang van zijn defensieconcern Czechoslovak Group (CSG). Volgens de Bloomberg Billionaires Index is hij door de enorme koerssprong nu goed voor een vermogen van 36,9 miljard dollar.
11 uur geleden
AMSTELVEEN (ANP) - KLM mijdt voorlopig meerdere luchtruimen in het Midden-Oosten. Zo wordt niet meer over Iran, Irak en Israël gevlogen en niet over diverse Golfstaten. Dat betekent ook dat er tot nader order niet meer wordt gevlogen naar de bestemmingen Dubai, Riyadh, Dammam en Tel Aviv.
12 uur geleden
NEW YORK (ANP/BLOOMBERG) - De Verenigde Staten zetten zich schrap voor een grote winterstorm, die in het weekend over het land zal razen. Er wordt onder meer grote hinder verwacht voor de luchtvaart. De gouverneurs van Texas en New York hebben zelfs een noodtoestand uitgeroepen.
13 uur geleden
NEW YORK (ANP/BLOOMBERG) - De zilverprijs is vrijdag voor het eerst gestegen tot meer dan 100 dollar per troy ounce (31,1 gram). Omgerekend is dat bijna 85 euro. Het record werd ingegeven door de stijgende vraag naar veilige beleggingen zoals zilver maar ook goud. De goudprijs zit inmiddels dicht tegen de mijlpaal van 5000 dollar.
14 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Tsjechische defensieconcern Czechoslovak Group (CSG) heeft bij zijn debuut aan de Amsterdamse beurs vrijdag ruim 31 procent aan beurswaarde gewonnen. Daarmee kijkt het bedrijf, dat onder meer pantservoertuigen en munitie maakt en levert aan NAVO-landen, naar eigen zeggen terug op een succesvolle beursgang. "We hopen dat het een eerste stap is om te laten zien waar de prijs kan liggen op de lange termijn", liet financieel topman Zdenek Jurak vrijdag weten aan het ANP.
15 uur geleden
BRUSSEL (ANP/BLOOMBERG) - De Europese Unie zal haar vergeldingsheffingen op 93 miljard euro aan Amerikaanse goederen nog eens zes maanden opschorten. Dat doet Brussel nadat de Amerikaanse president Donald Trump zijn dreigement heeft ingetrokken om heffingen op te leggen aan enkele EU-landen die tegen zijn poging waren om Groenland te annexeren.
15 uur geleden