Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
LONDEN (ANP) - Verzekeraars hebben scheepseigenaren zaterdag laten weten dat ze polissen zullen annuleren en de premies fors zullen optrekken voor schepen die door de Golf van Oman en de Straat van Hormuz varen, nadat de VS en Israël Iran aanvielen. Dat meldt de Financial Times.
5 uur geleden
RIJSWIJK (ANP) - Reisconcern TUI heeft bijna driehonderd reizigers vastzitten in het Midden-Oosten, waar het nu erg onrustig is door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran. De organisatie is bezig om te kijken hoe het deze reizigers zo snel mogelijk terug naar Nederland kan krijgen, laat het bedrijf zaterdagavond weten.
5 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR/AFP) - De Straat van Hormuz, de ingang van de olierijke Perzische Golf, is zaterdag zo goed als leeggeraakt na oproepen van Iraanse autoriteiten aan schepen om niet meer door de zeestraat te varen. Dat blijkt uit gegevens van de site MarineTraffic, waar de locatie van schepen wereldwijd te volgen is. Aan weerszijden van de belangrijke vaarroute hopen de wachtende schepen zich op.
6 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Schepen mogen van Iran de belangrijke waterweg Straat van Hormuz niet gebruiken. Dat zegt een bron binnen de EU-marinemissie Aspides tegen persbureau Reuters.
7 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG) - De Amerikaanse regering van president Donald Trump kampt met meer dan 2000 rechtszaken van bedrijven die door hen betaalde invoerheffingen terugbetaald willen krijgen. Dat heeft persbureau Bloomberg becijferd. De rechtszaken hangen samen met de recente uitspraak van het Hooggerechtshof, waarbij een groot deel van Trumps tarieven onwettig verklaard werd. De regering probeert de rechtszaken voorlopig op de lange baan te schuiven.
8 uur geleden
ZÜRICH (ANP/BLOOMBERG) - De in opspraak geraakte Zwitserse bank MBaer Merchant Bank wordt opgeheven. Eerder deze week besloot het Amerikaanse ministerie van Financiën de bank al toegang tot het Amerikaanse financiële systeem te ontzeggen. Inmiddels heeft de financiële toezichthouder van Zwitserland laten weten dat de bank zich niet aan de regels heeft gehouden en moet worden geliquideerd.
9 uur geleden
NEW YORK (ANP/RTR/BLOOMBERG) - Meerdere grote olietankers lijken zaterdag de Straat van Hormuz, de ingang van de olierijke Perzische Golf, te mijden. Dat meldt persbureau Bloomberg. Dit lijkt te maken te hebben met de vrees dat de straat bij de militaire acties rond Iran kan worden betrokken. Als deze situatie aanhoudt, zou dit grote gevolgen kunnen hebben voor de olie- en gasprijzen.
9 uur geleden