Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
WENEN (ANP/RTR) - Oliekartel OPEC+ is bezorgd over de kostbare aanvallen op energiefaciliteiten in het Midden-Oosten en de vrijwel volledige blokkade van de Straat van Hormuz voor de scheepvaart door Iran. Dat staat in een verklaring van de OPEC+ die is ingezien door persbureau Reuters. De OPEC+ vergadert zondag over de productie.
3 uur geleden
KOEWEIT (ANP/RTR/AFP) - Het staatsolieconcern van Koeweit zegt dat een Iraanse drone-aanval zware schade heeft aangericht aan oliefaciliteiten in de Golfstaat. Volgens Kuwait Petroleum Corporation is er brand ontstaan bij olie-infrastructuur door de aanval.
5 uur geleden
WENEN (ANP/BLOOMBERG) - Landen van oliekartel OPEC+, geleid door Saudi-Arabië en Rusland, gaan hun productie verder verhogen te midden van de oorlog in het Midden-Oosten en de sterk gestegen olieprijzen. Volgens afgevaardigden van de OPEC+ tegen persbureau Bloomberg gaat het productievolume in mei met 206.000 vaten per dag omhoog. Zondagmiddag is er overleg van de OPEC+.
7 uur geleden
FRANKFURT (ANP/DPA) - De veertig grootste beursgenoteerde bedrijven van Duitsland in de DAX-index op de aandelenbeurs in Frankfurt gaan dit jaar een recordbedrag aan dividend uitkeren aan de aandeelhouders. Dat meldt advies- en accountantskantoor EY in een onderzoek. In totaal gaat het om een bedrag van 55,3 miljard euro, een stijging van bijna 6 procent vergeleken met vorig jaar.
8 uur geleden
MILAAN (ANP/BLOOMBERG) - Meerdere luchthavens in Italië waarschuwen luchtvaartmaatschappijen voor beperkingen bij de bevoorrading van vliegtuigbrandstof door de oorlog in het Midden-Oosten. Het gaat om de luchthavens van Bologna, Milaan Linate, Treviso en Venetië. De voorraad aan kerosine op die vliegvelden is beperkt.
9 uur geleden
HANOI (ANP/BLOOMBERG) - De economische groei van Vietnam is in het afgelopen kwartaal vertraagd vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. Dat meldt het Nationaal Bureau voor de Statistiek van Vietnam zaterdag. Door het conflict zijn de energieprijzen gestegen en de voorraden krapper geworden.
1 dag geleden
PARIJS (ANP/AFP/BLOOMBERG) - Frankrijk gaat leningen aan kleine en middelgrote bedrijven verstrekken die worden getroffen door de sterk stijgende brandstofprijzen vanwege de oorlog in het Midden-Oosten. Het ministerie van Economische Zaken meldt dat bedrijven in de sectoren transport, landbouw en visserij in aanmerking komen voor de leningen van maximaal 50.000 euro.
1 dag geleden