Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
EINDHOVEN (ANP) - Signify verwacht dat de uitdagende marktomstandigheden de rest van dit jaar zullen aanhouden. De verlichtingsproducent kampt onder meer met een verlaagde vraag en de gevolgen van de Amerikaanse importheffingen en kondigde begin dit jaar al aan wereldwijd 900 banen te schrappen, waarvan 150 in Nederland, om kosten te besparen. In de afgelopen jaren heeft Signify ook al forse reorganisaties uitgevoerd.
4 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS) doet onderzoek naar de werkcultuur bij een aantal opleidingsplekken van het UWV. Dat bevestigt de toezichthouder na berichtgeving van EenVandaag en het AD. Jonge verzekeringsartsen in opleiding die bij de uitkeringsinstantie in de regio Amsterdam werken, spreken volgens de media over een onveilige werkcultuur en veel te hoge werkdruk.
5 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump dreigt met importheffingen tegen het Verenigd Koninkrijk als de regering van premier Keir Starmer een belasting op digitale diensten niet schrapt. Dat zei Trump tegen de Britse krant The Telegraph.
1 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen in New York zijn donderdag met verliezen gesloten. Beleggers bleven voorzichtig omdat de Verenigde Staten en Iran nog niet dichter bij een vredesdeal zijn gekomen. Ondanks het ruim twee weken durende bestand lijken de spanningen zelfs weer toe te nemen. De financiële markten verwerkten daarnaast kwartaalberichten van grote bedrijven.
9 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG) - Een groep bedrijven, waaronder Apple, Amazon, Patagonia en BYD, is tegen een mogelijke aanscherping van het rapporteren van vervuilende uitstoot. In een gezamenlijke verklaring pleiten ze ervoor om bepaalde veranderingen in die rapportages optioneel in plaats van verplicht te maken. De nieuwe regels achten ze niet haalbaar.
10 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Huurders zien te weinig terug van de compenserende maatregelen die het kabinet heeft aangekondigd voor de hoge energielasten, vindt de Woonbond. Veel van de hulp gaat naar huiseigenaren, stipt de belangenbehartiger van huurders aan.
11 uur geleden
CHICAGO (ANP/BLOOMBERG) - Meta, het moederbedrijf van onder meer Facebook, WhatsApp en Instagram, is van plan 8000 werknemers te ontslaan. Dat meldt het hoofd van de HR-afdeling in een memo aan werknemers, ingezien door Bloomberg.
11 uur geleden