Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
WASHINGTON (ANP/RTR) - De eerste olie uit de Amerikaanse strategische voorraden zal tegen het einde van volgende week op de markt komen. Dat heeft het Amerikaanse ministerie van Energie gezegd. De Verenigde Staten geven in totaal 172 miljoen vaten vrij uit die noodreserves om zo de hoge brandstofprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten te drukken.
7 minuten geleden
MENLO PARK (ANP/RTR) - Meta Platforms, het moederbedrijf van Facebook, WhatsApp en Instagram, is van plan duizenden banen te schrappen om kosten te besparen voor de grote investeringen die worden gedaan in kunstmatige intelligentie (AI). Dat melden bronnen aan persbureau Reuters. Volgens de ingewijden kan het gaan om wel 20 procent van het personeelsbestand bij het Amerikaanse techconcern.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De Verenigde Staten hebben Venezuela toestemming gegeven om meststoffen en olie aan Amerikaanse bedrijven te verkopen. Het Amerikaanse ministerie van Financiën meldt dat de sancties tegen Venezuela verder worden versoepeld. Sinds de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran staat het wereldwijde aanbod van deze producten onder druk en zijn de prijzen flink gestegen.
11 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/BLOOMBERG) - Een Amerikaanse federale rechter heeft vrijdag de dagvaardingen van het ministerie van Justitie tegen de Federal Reserve en voorzitter Jerome Powell geblokkeerd. De kwestie gaat over de renovatie van het hoofdkantoor van de Amerikaanse centrale bank in Washington en de verklaring van Powell hierover. Het ministerie wil in beroep gaan tegen de beslissing.
12 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen in New York zijn vrijdag opnieuw met verliezen geëindigd. Beleggers wachtten verdere ontwikkelingen rond de Iranoorlog af, die nu bijna twee weken duurt. De olieprijzen namen verder toe.
13 uur geleden
LONDEN (ANP/AFP) - Deze maand zijn tot nu toe slechts 77 schepen door de Straat van Hormuz gevaren, blijkt uit cijfers van het maritieme databedrijf Lloyd's List. Dat is een forse daling vergeleken met een jaar geleden. Volgens het bedrijf ging het tussen 1 en 11 maart vorig jaar nog om 1229 doortochten.
14 uur geleden
LELYSTAD (ANP) - Installatiebedrijf Feenstra, een van de grootste installateurs in Nederland, waarschuwt consumenten voor nepmonteurs die mensen voor duizenden euro's oplichten. Feenstra meldt op zijn website een "zeer sterke toename" te zien van mensen die denken dat iemand van het bedrijf aan de deur staat. Maar in werkelijkheid betalen zij nepmonteurs honderden tot zelfs duizenden euro's voor werkzaamheden die niet of slecht worden uitgevoerd, aldus het bedrijf.
15 uur geleden