Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
LUXEMBURG (ANP) - Brussel kan niet de "hele tijd" uitzonderingen maken voor de nationale begrotingsregels, zei Eurocommissaris Valdis Dombrovskis (Economie) na overleg van ministers van Financiën van de eurolanden. Griekenland en Italië stuurden eerder een brief waarin ze vroegen om flexibiliteit op de begrotingsregels vanuit Brussel vanwege hoge inflatie en energieprijzen.
4 minuten geleden
VEENDAM (ANP) - De Nederlandse teler van medicinale cannabis Bedrocan is donderdag failliet verklaard na een aanvraag voor uitstel van betaling twee weken geleden. Het bedrijf uit Veendam is de enige leverancier van medicinale wiet in Nederland.
1 uur geleden
KEULEN (ANP/RTR/BLOOMBERG) - Meerdere luchtvaartmaatschappijen hebben vluchten naar Riyad geschrapt na een aanval van de Jemenitische Houthi's op de luchthaven bij de Saudische hoofdstad. Het Duitse luchtvaartconcern Lufthansa schort tot zeker volgende week vrijdag vluchten naar Riyad op. Air India vliegt tot zaterdag niet naar de stad. Ook Philippine Airlines stopt voorlopig met vliegen naar Riyad.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Amsterdamse AEX-index is donderdag met kleine winst gesloten na het verlies een dag eerder. Shell was koploper bij de hoofdfondsen op het Damrak door een sterke stijging van de olieprijzen als gevolg van het geweld in het Midden-Oosten. Verder toonde chiptoeleverancier Besi wat herstel na de stevige koersdalingen eerder deze week.
2 uur geleden
AMSTELVEEN (ANP) - Luchtvaartmaatschappij KLM schrapt de komende tijd "proactief" vluchten uit de dienstregeling, omdat meer vliegtuigen aan de kant staan voor onderhoud of schadeherstel dan gepland. Dat bevestigt een woordvoerder na berichtgeving van De Telegraaf. KLM voert ook bepaalde vluchten uit met andere toestellen dan normaal.
3 uur geleden
NEW YORK (ANP) - Snack- en frisdrankproducent PepsiCo ging donderdag omhoog op de aandelenbeurzen in New York, nadat het bedrijf negatiever werd over de te behalen winst. De maker van Doritos, Lay's en Pepsi kampt met hogere kosten, met name in Noord-Amerika. Die drukken op de marges. Het aandeel steeg 1,8 procent.
4 uur geleden
GENÈVE (ANP) - De Wereldhandelsorganisatie (WTO) is veel optimistischer geworden over de groei van de wereldwijde goederenhandel dit en volgend jaar. Dat komt naar voren uit de nieuwe vooruitzichten die de WTO donderdag heeft gepresenteerd.
4 uur geleden