Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
AMSTERDAM (ANP) - Na een sterke start van het jaar is de woningmarkt aan het afkoelen door de gestegen hypotheekrente. ABN AMRO verwacht hierdoor dat de huizenprijzen dit jaar met maar 3 procent stijgen en volgend jaar met 4 procent. De groei van de inkomens en het beperkte woningaanbod stutten de prijzen wel, staat in een rapport van de bank.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP/BLOOMBERG) - Het Frans-Duitse defensieconcern KNDS stelt zijn beursgang uit. Het bedrijf startte eind vorige maand het traject voor een notering op de beurzen in Parijs en Frankfurt. Maar KNDS meldt woensdag van plan te zijn het proces later pas te zullen hervatten.
2 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De aandelenbeurzen in New York zijn woensdag met verliezen gesloten. Beleggers hadden onder meer aandacht voor de toespraak van de nieuwe voorzitter van de Federal Reserve in Portugal. Het was de eerste keer dat Kevin Warsh als Fed-voorzitter buiten de Verenigde Staten in het openbaar sprak.
3 uur geleden
ANTWERPEN (ANP) - Streamingdienst Videoland heeft de sportrechten en programmering van Viaplay Nederland verworven. Dat heeft DPG Media, de eigenaar van Videoland, woensdag gemeld. De overname is onder voorbehoud van goedkeuring van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en de Ondernemingsraad (OR). Met de uitbreiding van de portefeuille van Videoland is een bedrag van 142 miljoen euro gemoeid.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG/RTR/AFP) - De Verenigde Staten willen de vrijhandelsovereenkomst met Mexico en Canada niet verlengen. In plaats daarvan willen de VS het akkoord jaarlijks evalueren. Dat heeft de Amerikaanse handelsgezant Jamieson Greer woensdag gezegd, na een bijeenkomst met de Canadese handelsminister Dominic LeBlanc en de Mexicaanse economieminister Marcelo Ebrard.
4 uur geleden
GORINCHEM (ANP) - Delen van de eerste F126-fregatten die scheepsbouwer Damen voor de Duitse overheid zou bouwen, waren al klaar om in elkaar gezet te worden. Dat meldt het Nederlandse bedrijf woensdag, nadat Duitsland de bouw van de zes fregatten vorige week schrapte. Hetzelfde geldt volgens Damen voor systemen en componenten van leveranciers.
6 uur geleden
SINTRA (ANP/BLOOMBERG) - Kevin Warsh, de nieuwe voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, benadrukte woensdag opnieuw dat de Federal Reserve gaat zorgen voor prijsstabiliteit in de Verenigde Staten. Volgens hem zijn de inflatierisico's in de afgelopen weken afgenomen. Hij sprak op het forum van de Europese Centrale Bank (ECB) in Sintra, Portugal. De nieuwe voorzitter sprak daar voor het eerst buiten de VS in het openbaar.
6 uur geleden