Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
WASHINGTON (ANP/AFP/BLOOMBERG) - De Amerikaanse president Donald Trump dreigt een importheffing van 200 procent in te voeren op Franse wijnen en champagnes, door de weigering van Frankrijk om zich aan te sluiten bij zijn vredesraad. Trump haalde ook uit naar Emmanuel Macron nadat hij te horen had gekregen dat de Franse president zijn uitnodiging zou afwijzen.
18 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Starters willen graag snel een woning kopen, maar hebben er weinig vertrouwen in dat het ook daadwerkelijk lukt. Dat meldt huizenwebsite Funda op basis van cijfers uit de Funda Index van het laatste kwartaal van vorig jaar. 8 procent van de starters heeft er vertrouwen in een huis te kunnen kopen, terwijl 77 procent het binnen een jaar wil.
19 minuten geleden
ROSMALEN (ANP) - Bouwconcern Heijmans gaat de start- en landingsbaan op Eindhoven Airport renoveren. De klus levert de beursgenoteerde onderneming 60 miljoen euro aan omzet op. De baan in Eindhoven wordt naast de burgerluchtvaart ook voor de militaire luchtvaart gebruikt. Het ministerie van Defensie is formeel eigenaar van de vliegbasis en daarom ook opdrachtgever.
22 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Uitbater Euronext rekent dit jaar op meer beursgangen in Amsterdam, ondanks de aanhoudende geopolitieke onrust. De door de Amerikaanse president Donald Trump gestarte handelsoorlog zorgde vorig jaar nog voor een wederom mager aantal nieuwe noteringen, maar daar zullen bedrijven zich in 2026 minder door laten leiden. Dat zegt directeur René van Vlerken van de Amsterdamse beurs in een interview met het ANP.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De investeringen van bedrijven in Nederland zijn in november afgenomen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Ondernemingen investeerden 4,1 procent minder vergeleken met dezelfde maand een jaar eerder. De daling volgt op een kleine toename van de investeringen van 0,3 procent in oktober en een stijging van 3,2 procent in september.
1 uur geleden
FRANKFURT (ANP) - De Duitse luchtvaartmaatschappij Lufthansa heeft besloten langere tijd niet op de Iraanse hoofdstad Teheran te vliegen. Lufthansa heeft de vluchten nu opgeschort tot en met 29 maart, meldt een woordvoerster. Ook blijft de luchtvaartmaatschappij het luchtruim boven Iran mijden.
6 uur geleden
DAVOS (ANP/AFP/RTR) - De 56e editie van het World Economic Forum in Davos is maandagavond geopend met een openingsconcert dat bijna een uur duurde. Het thema dit jaar is 'A Spirit of Dialogue'.
9 uur geleden