Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
PARIJS (ANP/BLOOMBERG) - Batterijenfabrikant Automotive Cells Company (ACC), waar autofabrikanten Stellantis en Mercedes-Benz een belang in hebben, schrapt de plannen voor de bouw van grote batterijfabrieken in Duitsland en Italië. Eerder werd de bouw al gepauzeerd, maar nu wordt een definitieve streep gezet door de plannen.
15 uur geledenBRUSSEL (ANP/BELGA) - Belgische luchthavens hebben in 2025 een recordaantal passagiers verwelkomd. Volgens het Belgische persbureau Belga ging het in totaal om bijna 36,4 miljoen reizigers op de luchthavens van Brussel-Zaventem, Charleroi, Oostende, Antwerpen en Luik. Dat is een stijging van 4,5 procent vergeleken met een jaar eerder.
17 uur geledenDAMASCUS (ANP/RTR/AFP) - Een delegatie uit Saudi-Arabië is in de Syrische hoofdstad Damascus om te praten over economische samenwerking bij de wederopbouw van het land. De delegatie wordt geleid door de Saudische investeringsminister Khalid al-Falih, aldus het Syrische staatspersbureau SANA.
17 uur geledenBERLIJN (ANP/DPA) - De Duitse metaalelektro-industrie heeft in 2025 een "verschrikkelijk jaar" gehad, met een zwakke orderontvangst en grootschalig banenverlies. Dat heeft voorzitter Oliver Zander van de industriële werkgeversorganisatie Gesamtmetall gezegd. Het sentiment onder werkgevers blijft volgens de organisatie zeer negatief door de moeilijke marktomstandigheden.
18 uur geledenBEIJING (ANP/BLOOMBERG) - De centrale bank van China is in januari doorgegaan met het opkopen van goud. Volgens een verklaring van de People's Bank of China op zaterdag ging het om een hoeveelheid van 40.000 troy ounces (elk 31,1 gram) die vorige maand werd ingekocht.
20 uur geledenWASHINGTON (ANP) - President Donald Trump heeft de extra 25 procent strafheffing op Indiase goederen, die hij had opgelegd vanwege de aankopen van Russische olie door het land, opgeheven.
1 dag geledenNEW YORK (ANP) - De Dow-Jonesindex is voor het eerst door de grens van 50.000 punten gegaan en daar ook boven geëindigd. Andere beursgraadmeters in New York hebben vrijdag de handelsweek ook positief afgesloten. Chipbedrijven klommen op de beurs na aangekondigde investeringen in AI-datacentra door Amazon en Google-moederbedrijf Alphabet.
1 dag geleden