Startkapitaal DNB kwam van ondernemers met belangen in slavernij
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandsche Bank (DNB) was op verschillende manieren betrokken bij slavernij. Dat is de conclusie van het onderzoek 'Dienstbaar aan de keten?' van de Universiteit Leiden naar de betrokkenheid van DNB bij het Nederlandse slavernijverleden, vanaf de oprichting in 1814 tot aan de afschaffing van de slavernij in 1863. Zo kwam het startkapitaal van de bank voor een deel van ondernemers met directe belangen in de plantageslavernij. Van de kleine groep van zestien hoofdinvesteerders en bestuurders hadden er maar vijf geen "directe intensieve betrokkenheid bij slavernij".
Twee van de zestien investeerders zijn in Suriname geboren als kinderen van plantage-eigenaren. Dat is volgens de onderzoekers "illustratief voor de nabijheid van slavernij in deze groep". "Meer dan hun tijdgenoten", waren vooraanstaande DNB'ers "persoonlijk, bestuurlijk en politiek betrokken bij koloniale slavernij", concluderen zij. Sommige bestuurders waren direct betrokken bij het management van plantages.
Een aantal van hen verdedigde ook de politieke belangen van slaveneigenaren. Zo waren ze betrokken bij de totstandkoming van de wetgeving waarmee de slavernij werd afgeschaft. Slaveneigenaren kregen na de Nederlandse afschaffing van de slavernij een compensatie. "Die wetgeving was voordelig voor de slaveneigenaren, mede door de bijdrage van vooraanstaande DNB’ers", aldus het onderzoek. Van de zes DNB-bestuurders kregen er drie een tegemoetkoming na het afschaffen van de slavernij, waaronder de president.
Handelshuizen
Na de oprichting was DNB indirect betrokken bij de Nederlandse koloniale slavernij. Zo werd er geen onderscheid gemaakt tussen klanten die wel of niet betrokken waren bij slavernij. De bank verleende ook diensten aan handelshuizen die bij slavernij betrokken waren. Die beleenden goederen aan DNB die door middel van slavenarbeid waren gemaakt. Bijna 30 procent van de goederen die bij DNB werden beleend, waren door tot slaaf gemaakten geproduceerd.
In het dagelijkse betalingsverkeer ondersteunde DNB het ministerie van Koloniën. Daardoor had de bank een belangrijke rol in het uitbetalen van compensatie aan slaveneigenaren. Het dagelijkse slavernijgerelateerde financiële verkeer in de koloniën verliep niet via DNB, omdat de bank lange tijd geen vestigingen heeft geopend buiten Amsterdam.
De onderzoekers wijzen er wel op dat DNB in de negentiende eeuw nog niet de grote centrale bank en toezichthouder is van nu. Ook was slavernij nog niet bij wet verboden en was de verhouding tussen het parlement en het staatshoofd anders. "Ook opvattingen over oneigenlijke vormen van belangenverstrengeling verschillen van wat wij nu gewend zijn", stellen ze. Koning Willem I en de Nederlandse regering waren vanaf het begin ook investeerders van DNB, maar zijn niet gerekend tot de groep van zestien hoofdinvesteerders.
Meer uit Financieel
ABU DHABI (ANP/BLOOMBERG) - De werkzaamheden in een belangrijk oliecomplex in de Verenigde Arabische Emiraten zijn weer hervat. Dit melden ingewijden aan persbureau Bloomberg, nadat een drone-aanval en een brand zaterdag de export in het Fujairah-complex hadden stilgelegd.
1 uur geleden
BERLIJN (ANP/AFP/DPA/BLOOMBERG) - De uitstoot van CO2 door Duitsland is vorig jaar vrijwel onveranderd gebleven. Volgens cijfers van de Duitse overheid bedroeg de uitstoot van de grootste economie van Europa het equivalent van 649 miljoen ton CO2. Dat komt neer op een daling van slechts 0,1 procent vergeleken met een jaar eerder.
21 uur geleden
TOKIO (ANP/RTR) - De Japanse regering heeft Australië gevraagd om de productie van vloeibaar gemaakt aardgas (lng) te vergroten in verband met de oorlog in het Midden-Oosten. Door de oorlog is een deel van de lng-import van Japan uit het Midden-Oosten weggevallen en Australië kan helpen dit verlies te compenseren.
22 uur geleden
ABU DHABI (ANP/RTR/AFP/BLOOMBERG) - Bij een groot oliecomplex in de Verenigde Arabische Emiraten is zaterdagochtend brand ontstaan na een aanval met een drone. Volgens de autoriteiten ontstond de brand bij het Fujairah-complex door resten van een neergeschoten drone.
23 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De eerste olie uit de Amerikaanse strategische voorraden zal tegen het einde van volgende week op de markt komen. Dat heeft het Amerikaanse ministerie van Energie gezegd. De Verenigde Staten geven in totaal 172 miljoen vaten vrij uit die noodreserves om zo de hoge brandstofprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten te drukken.
1 dag geleden
MENLO PARK (ANP/RTR) - Meta Platforms, het moederbedrijf van Facebook, WhatsApp en Instagram, is van plan duizenden banen te schrappen om kosten te besparen voor de grote investeringen die worden gedaan in kunstmatige intelligentie (AI). Dat melden bronnen aan persbureau Reuters. Volgens de ingewijden kan het gaan om wel 20 procent van het personeelsbestand bij het Amerikaanse techconcern.
1 dag geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De Verenigde Staten hebben Venezuela toestemming gegeven om meststoffen en olie aan Amerikaanse bedrijven te verkopen. Het Amerikaanse ministerie van Financiën meldt dat de sancties tegen Venezuela verder worden versoepeld. Sinds de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran staat het wereldwijde aanbod van deze producten onder druk en zijn de prijzen flink gestegen.
1 dag geleden