Rutte: geloven in complottheorieën is ook gewoon een keuze
DEN HAAG (ANP) - Het is "uiteindelijk ook een keuze" van iemand om in een complottheorie te geloven. Dat zegt premier Mark Rutte in reactie op het nieuws dat ruim een op de vijf Nederlanders bijvoorbeeld gelooft dat een kleine groep mensen in het geheim belangrijke besluiten neemt in de wereldpolitiek. Dat is "veel" zegt Rutte, maar het kabinet speelt volgens hem een bescheiden rol in het tegengaan van de populariteit van complottheorieën. "Ik zou niet weten wat we nog meer moeten doen."
17 procent van de ondervraagde Nederlanders zegt in de European Social Survey het eens te zijn met de stelling dat groepen wetenschappers bewijsmateriaal "verdraaien, verzinnen of verzwijgen" om de bevolking te misleiden. In sommige andere Europese landen ligt het percentage mensen dat gevoelig is voor complottheorieën nog een stuk hoger. Toch zijn er in Nederland ook zorgen over de populariteit van deze theorieën. "De verspreiding en normalisering van dergelijke theorieën kan aanleiding vormen voor het plegen van extremistische en zelfs terroristische handelingen", schrijft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid in het jongste dreigingsbeeld.
Een complottheorie beschrijft vaak een samenzwering die achter de schermen plaatsvindt. Meestal slaan de theorieën op een geheime elite, die feiten verdraait of verzwijgt om een eigen doel te behalen. Rutte geeft desgevraagd aan dat de coronacrisis mogelijk een aanjager is geweest van complottheorieën. Het is volgens hem relevant om te achterhalen hoe de populariteit is te verklaren.
Samenzwering
Wel vraagt Rutte zich af in hoeverre de cijfers overeenkomen met de realiteit. Hij denkt dat er een verschil zit tussen het antwoord op een vraag over een samenzwering en "wat mensen, zonder dat ze het soms zelf weten, diep van binnen voelen en ervaren". Het is volgens hem "een beetje oppassen" met conclusies naar aanleiding van de cijfers.
Hoewel hij zich zorgen maakt over het geloof van sommigen in deze "onzin", wil Rutte "niet krampachtig gaan smeken van: oh geloof ze niet. Daar voel ik me ook iets te goed voor". Het is ook niet een taak van alleen het kabinet om de theorieën te bestrijden, meent de premier. "Het enige wat je kan doen als overheid is zo duidelijk mogelijk communiceren." Maar in een vrije samenleving is het volgens hem iemands eigen keuze om "daar wel of niet in te geloven", zei Rutte meermaals tijdens zijn persconferentie vrijdag na de ministerraad.
Volgende week reist de premier af naar Davos voor het World Economic Forum, dat centraal staat in een belangrijke complottheorie. Dat maakt het bezoek aan het Zwitserse Davos voor hem niet anders, aldus Rutte.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Toenmalig minister Mariëlle Paul (VVD) van Sociale Zaken hield in oktober 2025 een besluit over het loon van arbeidsmigranten bewust stil tot na de Tweede Kamerverkiezingen. Het gaat om het besluit dat voor werkgevers de optie openhoudt om een deel van het minimumloon voor arbeidsmigranten in te houden voor huisvesting.
3 dagen geleden
ANTWERPEN (ANP/BELGA) - Premier Rob Jetten zei tijdens de opening van een hoogspanningsstation in Antwerpen dat Nederland en België meer moeten samenwerken voor stroomproductie. Het gaat volgens Jetten onder meer over waterstof, kern- en windenergie.
6 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Mensen die afgelopen week vanuit Marokko naar de Spaanse exclave Ceuta zijn gegaan en van daaruit eventueel naar Nederland komen om asiel aan te vragen, worden teruggestuurd naar Spanje, schrijft asielminister Bart van den Brink in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens de CDA-minister is er voor zover bekend niemand vanuit Ceuta doorgereisd naar Spanje of een ander land.
6 dagen geleden
AMSTERDAM (ANP) - Premier Rob Jetten moedigt jonge lhbti'ers aan daar openlijk voor uit te komen. Zijn boodschap aan hen "gaat terug naar mijn eigen ervaring toen ik 15, 16 was en dacht: o mijn hemel, ga ik ooit openlijk mezelf durven zijn. Het ís spannend, maar het wordt eigenlijk alleen maar beter zodra je die stap hebt durven zetten. En dat geldt eigenlijk ook nog steeds anno 2026 in Nederland", zei hij tegen een ANP-verslaggever.
1 week geleden
AMSTERDAM (ANP) - Pride is zowel een feest als een protest. Dat zei burgemeester Femke Halsema zaterdagochtend tegen een ANP-verslaggever voorafgaand aan de Canal Parade.
1 week geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet vindt dat Spanje "moet doen wat nodig is" om de grens bij de exclave Ceuta, die volledig is omsloten door Marokko, te beschermen. Dat schrijft buitenlandminister Tom Berendsen op X. Binnen 24 uur drongen bijna 50.000 migranten Ceuta binnen, bijvoorbeeld zwemmend via de zee of door over hekken te klimmen.
1 week geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten heeft de bekladdingen van onder meer huizen in de Brabantse plaats Engelen veroordeeld. "Wat een lelijk vandalisme", aldus de premier in een bericht op X. In Engelen werden eerder deze week woningen en auto's beklad met leuzen tegen de komst van een asielzoekerscentrum in het dorp, dat bij de gemeente Den Bosch hoort.
1 week geleden