Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
ST. PAUL (ANP/RTR) - Journalist Don Lemon, een bekende oud-presentator van CNN, is opgepakt vanwege betrokkenheid bij een anti-ICE-protest in een kerk in St. Paul, Minnesota, op 18 januari. Dat meldt zijn advocaat.
10 minuten geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Iran heeft militairen uit landen van de Europese Unie bestempeld als terroristen. Het is een reactie op het Europese besluit de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) aan te merken als terroristische organisatie. Het hoofd van de Iraanse justitie, Gholamhossein Mohseni Ejei, zei eerder dat Iran die Europese stap zou vergelden. Het is niet duidelijk wat de Iraanse bestempeling praktisch betekent.
57 minuten geleden
RAFAH (ANP) - Israël opent de grensovergang bij Rafah, in het zuiden van Gaza met Egypte, zondag voor beperkt personenverkeer. De Israëlische defensieorganisatie COGAT heeft bekendgemaakt dat mensen Gaza alleen binnen kunnen komen of verlaten na een Israëlische veiligheidscheck en onder coördinatie van Egypte.
1 uur geleden
GENÈVE (ANP/AFP) - Zeker 170 burgers zijn in Myanmar gedood bij militaire luchtaanvallen tijdens de recente verkiezingen, melden de Verenigde Naties. De verkiezingen werden gehouden in een periode van twee maanden.
2 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - De Russische president Vladimir Poetin heeft besloten tot en met zondag geen aanvallen op Kyiv uit te voeren, na een verzoek hierover van de Amerikaanse president Donald Trump. Dat heeft het Kremlin vrijdag bekendgemaakt. Dit zou bedoeld zijn om gunstige omstandigheden te creëren voor onderhandelingen.
3 uur geleden
ANKARA/ISTANBUL (ANP/AFP) - De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft in een telefoongesprek zijn Iraanse ambtgenoot Masoud Pezeshkian gezegd dat Turkije bereid is te werken aan het wegnemen van de opgelopen spanningen tussen Iran en de VS. Erdogan wil "een faciliterende rol spelen voor de-escalatie" tussen de landen.
4 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse premier Sébastien Lecornu heeft de begroting voor 2026 doorgedrukt. Het is de derde keer in korte tijd dat hij een grondwetsartikel gebruikt om een stemming in het parlement over de begroting te omzeilen. Dit is volgens Franse media de laatste stap voor de definitieve goedkeuring, vermoedelijk aanstaande maandag.
4 uur geleden