Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
NEW YORK (ANP/AFP) - António Guterres, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, heeft uitgehaald naar wereldleiders die in zijn ogen de internationale samenwerking laten afsterven. Hij noemde geen leiders of landen bij naam, maar sprak van grote geopolitieke verdeeldheid en veroordeelde alle schendingen van het internationale recht.
6 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - De nationale defensieplannen van acht EU-lidstaten zijn goedgekeurd door de Europese Commissie, zo is donderdag bekendgemaakt. Het gaat om België, Bulgarije, Denemarken, Spanje, Kroatië, Cyprus, Portugal en Roemenië. Zij krijgen van de Europese Commissie geld om hun plannen uit te voeren. De Commissie noemt het besluit een "belangrijke mijlpaal in de Europese inspanningen om de veiligheid te versterken".
16 minuten geleden
KYIV (ANP) - Om de nutsvoorzieningen in Kyiv snel te kunnen herstellen, heeft de Oekraïense overheid tijdelijk de supervisie van die werkzaamheden overgenomen van de lokale autoriteiten. Dat schrijft president Volodymyr Zelensky op X na overleg met betrokken partijen en regio's.
36 minuten geleden
REYKJAVIK (ANP) - De territoriale ambities van de Amerikaanse regering lijken ook IJsland zorgen te baren. De IJslandse regering heeft opheldering gevraagd over uitspraken van de beoogde nieuwe ambassadeur in de eilandstaat, schrijft nieuwssite Politico.
41 minuten geleden
KAMPALA (ANP/AFP) - In Oeganda zijn na een chaotische verkiezingsdag alle stembussen gesloten. Veel stembureaus gingen pas uren later open dan gepland door problemen met stemmachines. De oppositie sprak van tevoren al van verkiezingsfraude en suggereerde dat de regering de vertraagde opening van stembureaus expres had veroorzaakt.
44 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - Washington legt sancties op aan Iraanse veiligheidsfunctionarissen en banknetwerken. Op de website van het ministerie van Financiën staat dat actie wordt ondernomen tegen "de architecten van de brute onderdrukking van vreedzame demonstranten door het Iraanse regime".
48 minuten geleden
LIMASSOL (ANP) - Groenland kan politiek, economisch en financieel op de EU rekenen, zei voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie donderdag op een persconferentie in de Cypriotische stad Limassol. De discussie over veiligheid in het Arctische gebied moet in de eerste plaats in de NAVO worden gevoerd, zei de politica. Het Arctische gebied en de veiligheid ervan is echter ook "enorm belangrijk" voor de EU, benadrukte Von der Leyen.
55 minuten geleden