Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
LUXEMBURG (ANP) - De ministers van Buitenlandse Zaken van diverse EU-landen hopen op een nieuwe wind in Europa zodra de huidige Hongaarse premier Viktor Orbán na diens verkiezingsnederlaag is vertrokken. "We zagen de regering onder Orbán bewust gebruikmaken van het blokkeren en chanteren van Europese gezamenlijke actie", zei minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) voor een overleg in Luxemburg met zijn EU-collega's. De CDA'er hoopt dat dit verandert onder Orbáns opvolger Péter Magyar.
1 uur geleden
WISMAR (ANP/DPA) - Het team dat zich aan de Noord-Duitse kust inzet voor de bultrugwalvis Timmy die daar eind maart is gestrand, heeft last van vermoeidheid. Walter Gunz, medeoprichter van het team en medefinancier van MediaMarkt, zei dat hij de afgelopen acht dagen drie tot vier uur per nacht heeft geslapen. "We zijn ten einde raad", aldus Gunz. Maar hij verzekert dat het werk doorgaat.
1 uur geleden
LUXEMBURG (ANP) - EU-buitenlandchef Kaja Kallas verwacht dat er woensdag "een aantal positieve beslissingen" wordt genomen over de EU-lening van 90 miljard euro voor Oekraïne. "Oekraïne heeft deze lening echt nodig. En het is ook een teken dat Rusland Oekraïne niet kan overleven", zei Kallas dinsdag bij aankomst in Luxemburg. Daar vergaderen de EU-ministers van Buitenlandse Zaken over onder meer de situatie in Oekraïne.
1 uur geleden
LUXEMBURG (ANP) - De EU moet maatregelen tegen Israël nemen, vindt de Spaanse minister José Manuel Albares Bueno (Buitenlandse Zaken) dinsdag. Als de EU dat niet doet, verliest zij haar geloofwaardigheid, zei hij in Luxemburg voor de start van de vergadering met EU-ministers van Buitenlandse Zaken. De minister vindt dat het associatieverdrag met Israël moet worden opgeschort.
2 uur geleden
LUXEMBURG (ANP) - Hongarije overtreedt artikel 2 van het Verdrag van de Europese Unie met een wet die lhbti-personen "stigmatiseert en marginaliseert", concludeert het Europees Hof van Justitie. De Europese Commissie spande de zaak aan nadat Hongarije vorig jaar een wet had aangenomen die de toegang tot lhbti-content verbiedt of beperkt.
2 uur geleden
LONDEN (ANP) - Het kantoor van de Britse premier Keir Starmer heeft druk gezet op de screening van Peter Mandelson. Dat heeft topambtenaar Olly Robbins gezegd tegen het Britse parlement. Volgens Robbins, die vorige week werd ontslagen vanwege de zaak, moest de screening zo snel mogelijk worden afgerond.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De Iraanse strijdkrachten zullen direct reageren bij "hernieuwde vijandelijkheden van tegenstanders", zegt de Iraanse commandant Ali Abdollahi tegen het Iraanse persbureau Tasnim. Een eerder gesloten bestand met de Verenigde Staten loopt naar verwachting woensdag af.
3 uur geleden