Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
CRANS-MONTANA (ANP) - Na de brand in Crans-Montana zamelen kapsalons in Frankrijk en andere Europese landen haar in voor pruiken voor de gewonden, schrijft de Franse zender BFMTV. Op nieuwjaarsnacht brak er brand uit in een café waar veel jongeren waren. Hierbij vielen 40 doden en raakten 116 mensen gewond.
21 minuten geleden
KAMPALA (ANP/AFP) - De Oegandese oppositieleider Bobi Wine is afgesneden van communicatie na een politie-inval in zijn huis, meldt zijn partij NUP. Eerder gingen er geruchten dat hij was ontvoerd door het leger. De partij plaatste vrijdagavond laat op X dat Wine met geweld was meegenomen in een helikopter, maar dat werd even later weer verwijderd.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP) - Er is een minimale toename van het internetverkeer in Iran, meldt internetwaakhond NetBlocks. Al ruim een week is het internet in Iran geblokkeerd, maar NetBlocks meldt in de nacht van vrijdag op zaterdag dat zo'n 2 procent van de Iraniërs toegang tot het internet lijkt te hebben. Dat is meer dan in de afgelopen dagen.
5 uur geleden
MINNEAPOLIS (ANP) - Een federale rechter in de Amerikaanse staat Minnesota heeft besloten dat de inzet van agenten van de vreemdelingenpolitie ICE in Minneapolis aan banden wordt gelegd, schrijven The New York Times en The Washington Post. ICE-agenten mogen geen vreedzame demonstranten meer arresteren, geen pepperspray meer inzetten tegen demonstranten en geen automobilisten arresteren die auto's van ICE-agenten volgen.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse luchtvaartautoriteit Federal Aviation Administration (FAA) waarschuwt luchtvaartmaatschappijen om boven Mexico en Midden-Amerika "voorzichtig" te zijn vanwege "militaire activiteiten". De waarschuwing geldt ook boven landen als Colombia, Panama en Ecuador en is tot halverwege maart van kracht.
6 uur geleden
WASHINGTON/SAINT PAUL (ANP) - Het Amerikaanse ministerie van Justitie begint een strafrechtelijk onderzoek naar de Democratische gouverneur van Minnesota Tim Walz. Dat melden ingewijden aan CBS News en The Washington Post. Ook de burgemeester van Minneapolis, Jacob Frey, wordt gedagvaard, aldus de ingewijden.
10 uur geleden
WASHINGTON/DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse oud-vicepremier en oud-VN-gezant Sigrid Kaag zit in een nieuw op te richten ondersteunende raad voor "vrede, stabiliteit en welvaart" in Gaza, meldt het Witte Huis vrijdagavond in een verklaring. Deze raad moet het Palestijnse overgangsbestuur en de door Trump voorgezeten vredesraad voor Gaza ondersteunen.
10 uur geleden