Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - Rusland heeft de Verenigde Staten gevraagd om te stoppen met de achtervolging van een olietanker op de Atlantische Oceaan, schrijft The New York Times. Dat schip was onderweg naar Venezuela om olie op te halen, maar de VS hebben een blokkade ingesteld voor olietankers die naar dat land varen.
13 minuten geleden
CRANS-MONTANA (ANP) - Bij de brand in een Zwitserse bar zijn ongeveer veertig doden gevallen, meldt de lokale politie op een persconferentie. Ongeveer honderd mensen raakten gewond.
2 uur geleden
CRANS-MONTANA (ANP/DPA/AFP) - Onder de slachtoffers van de brand in Zwitserland zijn veel jongeren, zeggen ooggetuigen en ziekenhuizen die gewonden behandelen. In het ziekenhuis van Lausanne zijn 22 van de zwaarst gewonde mensen binnengekomen, die gemiddeld tussen de 16 en 26 jaar zijn.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Verschillende landen hebben hun steun aan Zwitserland betuigd na de dodelijke brand in het Alpenland. In een bar in het skigebied Crans-Montana zijn rond de jaarwisseling tientallen doden en ongeveer honderd gewonden gevallen.
5 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse president Emmanuel Macron heeft steun voor Zwitserland uitgesproken na de dodelijke brand in Crans-Montana. Hij schreef op X dat Frankrijk solidariteit betuigt en "broederlijke ondersteuning" aanbiedt.
6 uur geleden
BERN (ANP) - De president van Zwitserland heeft geschokt gereageerd op de ramp in skioord Crans-Montana. "Wat een moment van vreugde had moeten zijn, veranderde gisteravond in een tragedie in Crans-Montana, iets wat in het hele land en daarbuiten werd gevoeld", schrijft president Guy Parmelin donderdag in een bericht op X. De regering is volgens hem zeer ontsteld en leeft mee met de slachtoffers en hun families.
7 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR/AFP/DPA) - Zeker een persoon is om het leven gekomen tijdens aanhoudende protesten in Iran. Het gaat volgens staatsmedia om een 21-jarig lid van de Basij, een soort militie die het regime steunt. De man zou zijn omgekomen tijdens ongeregeldheden in de provincie Lorestān.
7 uur geleden