Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
MINNEAPOLIS (ANP/RTR) - De gouverneur van Minnesota, Tim Walz, en andere hooggeplaatste personen in de staat hebben dagvaardingen ontvangen, meldt een functionaris van het ministerie van Justitie aan persbureau Reuters. Volgens CBS News hebben de dagvaardingen te maken met een strafonderzoek naar het hinderen van federale agenten.
43 minuten geleden
RICHMOND HILL (ANP) - Het wereldwijde watersysteem verkeert niet alleen in crisis, maar is op veel plaatsen ronduit "failliet", volgens een dinsdag verschenen VN-rapport. "Dit rapport vertelt een ongemakkelijke waarheid: veel regio's leven boven hun hydrologische stand en veel kritieke watersystemen zijn al bankroet", vat hoofdauteur Kaveh Madani van het VN-instituut voor Water, Milieu en Gezondheid de boodschap samen.
48 minuten geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse politicus Marine Le Pen heeft in hoger beroep opnieuw bestreden dat ze schuldig is aan het sjoemelen met Europese gelden. Daarvoor werd ze eerder veroordeeld tot een celstraf.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Brussel wil EU-lidstaten kunnen verplichten risicovolle ict-leveranciers uit 5G-netwerken te weren, bevestigt Eurocommissaris Henna Virkkunen (Technologische soevereiniteit). Eerder op dinsdag presenteerde de Europese Commissie een voorstel voor een nieuw maatregelenpakket voor cyberveiligheid. Daarmee zouden landen en ict-leveranciers uit die landen kunnen worden aangemerkt als "hoog risico" voor de Europese cyberveiligheid en zo worden geweerd van Europese ict-netwerken, verduidelijkt de Eurocommissaris.
1 uur geleden
ADAMUZ (ANP/AFP) - Het aantal dodelijke slachtoffers als gevolg van de treinbotsing nabij het Spaanse Adamuz is opgelopen tot 42, melden lokale autoriteiten. In een van de wagons werd een lichaam geborgen. Volgens de krant ABC worden nog 43 mensen vermist en liggen er nog 37 slachtoffers in het ziekenhuis, onder wie vier kinderen. Negen volwassenen en één kind liggen nog op de intensive care.
1 uur geleden
DAMASCUS (ANP/AFP/RTR) - Syrië heeft een vierdaags bestand aangekondigd met de strijdgroepen van voornamelijk Koerden in het noordoosten. Die zijn verenigd in de SDF, de Syrische Democratische Strijdkrachten. Volgens Damascus gaat het bestand dinsdagavond in. De SDF hebben laten weten dat ze in beginsel voor het bestand zijn, mits er geen nieuwe aanvallen volgen.
2 uur geleden
KYIV (ANP/AFP) - Zeker 600.000 inwoners van Kyiv hebben de stad verlaten sinds 9 januari. Dat meldt burgemeester Vitali Klitsjko, die hen daartoe had opgeroepen vanwege de problemen met de stroom- en warmtevoorziening in de stad. Dinsdag nog meldde Klitsjko dat meer dan vijfduizend panden zonder verwarming zaten na Russische aanvallen. Voor nog zeker vierduizend panden is dat nog het geval.
3 uur geleden