Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
BOEDAPEST (ANP/RTR) - De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft zijn stem uitgebracht in Boedapest. In reactie op de toegestroomde journalisten zei hij voor niets minder dan de winst te zijn gekomen. "Ik ben hier om te winnen." Gevraagd naar de ongewoon hoge opkomst zo kort na het openen van de stembussen, zei hij blij te zijn. "Heel goed - hoe meer van ons komen opdagen, hoe beter." Ook zei hij zijn belangrijkste tegenstander, Péter Magyar van Tisza, niet te hebben onderschat.
2 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR/AFP) - De Amerikaanse vicepresident JD Vance vertrekt uit Islamabad nadat hij Iran een "laatste en beste" voorstel heeft gedaan. Een akkoord bleef uit na 21 uur overleg, zei hij zondag tegen verslaggevers. Het stuklopen van de gesprekken brengt het fragiele staakt-het-vuren in gevaar. Dat werd deze week voor een periode van twee weken ingesteld, op verzoek van Pakistan.
3 uur geleden
BOEDAPEST (ANP) - In Hongarije zijn de stembureaus geopend voor de parlementsverkiezingen. Die worden ook buiten Hongarije nauwlettend gevolgd, met het oog op de ommezwaai die een winst van de oppositie kan betekenen.
4 uur geleden
PORT-AU-PRINCE (ANP/AFP) - Bij een verdrukking bij een toeristische trekpleister in het noorden van Haïti zijn zaterdag zeker 30 mensen om het leven gekomen. Dat hebben de autoriteiten bekendgemaakt. Ze waarschuwen dat het dodental nog kan oplopen.
5 uur geleden
N i e u w bericht, meer quotes in 4e en 5e alinea
9 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR) - De Iraanse en Amerikaanse delegaties zijn in Islamabad begonnen aan een nieuwe gespreksronde, met Pakistaanse functionarissen als bemiddelaars. Dat meldt het Iraanse persbureau Tasnim.
12 uur geleden
JERUZALEM (ANP/AFP) - Israël en de VS zijn in hun gezamenlijke campagne tegen Iran erin geslaagd de nucleaire en ballistische raketprogramma's van dat land te "vernietigen". Dat zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zaterdag in een televisietoespraak, op het moment dat de VS en Iran in Pakistan onderhandelen.
13 uur geleden