Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
ANDØYA (ANP/RTR) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz heeft zich kritisch uitgelaten over het Amerikaanse besluit om de sancties tegen Rusland te verlichten. Volgens Merz is dat een "verkeerde" beslissing, om welke reden die dan ook genomen is.
19 minuten geleden
ANKARA (ANP/AFP/BLOOMBERG) - De NAVO-luchtverdediging heeft voor de derde keer een raket onderschept die vanuit Iran onderweg was naar Turkije, meldt het Turkse ministerie van Defensie op X. De ballistische raket is neergehaald in het oostelijke Middellandse Zeegebied.
48 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - Zeker vier van de zes bemanningsleden van een Amerikaans tankvliegtuig zijn overleden nadat het donderdag neerstortte in het westen van Irak, meldt het Amerikaanse Central Command (CENTCOM) op X. Het Islamitisch Verzet in Irak eiste het incident op als aanslag, maar de Amerikaanse krijgsmacht ontkent dat het toestel werd neergehaald door eigen of vijandig vuur.
59 minuten geleden
COLOMBO (ANP/AFP) - De lichamen van 84 Iraniërs van het gezonken oorlogsschip IRIS Dena worden vrijdag vanuit Sri Lanka teruggebracht naar Iran. Dat land stuurt een vliegtuig om de overledenen op te halen, meldt het Sri Lankaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. De opvarenden kwamen vorige week om het leven nadat het marineschip voor de kust van Sri Lanka door een Amerikaanse aanval tot zinken werd gebracht.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/DPA/RTR) - In Iraanse steden zijn, ondanks de luchtaanvallen, vele duizenden mensen de straat opgegaan voor anti-Israëlische betogingen ter gelegenheid van de jaarlijkse al-Quds-dag. Die staat ook bekend als de Dag van Jeruzalem. Het Iraanse persbureau Tasnim spreekt van betogingen in zeker negenhonderd grotere plaatsen met in totaal miljoenen deelnemers. Foto's tonen menigtes in meerdere plaatsen.
1 uur geleden
WARSCHAU (ANP/RTR) - De Poolse regering gaat een resolutie aannemen, zodat het land geld kan gebruiken uit het SAFE-programma van de Europese Unie. Dit ondanks een veto van president Karol Nawrocki, meldt premier Donald Tusk. Met SAFE kunnen lidstaten tegen lage rentes langlopende leningen afsluiten voor defensieprojecten met andere landen.
1 uur geleden
JERUZALEM (ANP/RTR) - Het Israëlische leger heeft gemeld een brug over de rivier de Litani in Libanon te hebben bestookt. Het is voor het eerst bij de huidige aanvallen op Libanon dat het leger publiekelijk erkent een burgerdoel als doelwit te hebben gehad.
2 uur geleden