Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP) - De burgemeester van Manchester, Andy Burnham, mag van zijn Labourpartij niet terugkeren in het parlement, schrijven Britse media als The Guardian en BBC. Dat besluit lijkt op een politieke zet van premier Keir Starmer en zijn medestanders om een potentiële rivaal voor het partijleiderschap buiten de deur te houden.
31 minuten geleden
JUBA (ANP/AFP) - De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR uit haar "grote bezorgdheid" over opgelaaide gevechten in Zuid-Soedan. De situatie vergroot het "risico op massaal geweld tegen burgers", waarschuwen experts.
33 minuten geleden
MOSKOU (ANP/DPA/RTR) - Moskou sluit uit dat het ooit met EU-buitenlandchef Kaja Kallas zal spreken over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov noemde haar en de EU-leiders op de Russische staatstelevisie "incompetent".
50 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Meer dan 500.000 mensen in de Verenigde Staten zitten zonder stroom vanwege de enorme winterstorm die over een groot deel van het land trekt. Meteorologen voorspelden vanaf zondag in het oosten sneeuw, ijzel en gevaarlijk lage temperaturen.
1 uur geleden
TOKIO (ANP/AFP/RTR) - Duizenden pandafans hebben zich zondag verzameld bij de Ueno-dierentuin in Tokio om afscheid te nemen van de twee reuzenpanda's die dinsdag terug naar China worden gestuurd. Het vertrek van de 4-jarige tweeling Xiao Xiao en Lei Lei betekent dat Japan voor het eerst sinds 1972 geen panda's meer heeft.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP) - Mogelijk zijn eerder deze maand 30.000 mensen in slechts twee dagen gedood bij de protesten in Iran. Dat schrijft het Amerikaanse Time Magazine op basis van twee topambtenaren van het Iraanse gezondheidsministerie.
2 uur geleden
LONDEN (ANP/AFP) - De Britse politie heeft 86 mensen gearresteerd nadat demonstranten het terrein van een Londense gevangenis betraden. De groep protesteerde om een activist van Palestine Action te steunen die in de gevangenis in hongerstaking is gegaan. Volgens de politie blokkeerden ze de ingang voor gevangenispersoneel en bedreigden ze de politie.
3 uur geleden