Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
ROME (ANP) - Paus Leo heeft Evelio Menjivar-Ayala benoemd tot bisschop in het Amerikaanse West Virginia. De 55-jarige geestelijke is volgens de krant The Washington Post een voormalige ongedocumenteerde migrant die in een kofferbak naar de VS is gesmokkeld. Hij had katholieken eerder al opgeroepen zich uit te spreken tegen de wijze waarop de Amerikaanse autoriteiten onder president Donald Trump optreden tegen migranten.
55 minuten geleden
ISTANBUL (ANP/AFP) - Rond acties op de internationale Dag van de Arbeid is in Istanbul onrust ontstaan. De Turkse politie vuurde traangas af en er worden honderden arrestaties gemeld.
4 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR/AFP) - Iran heeft via bemiddelaar Pakistan een nieuw vredesvoorstel gedaan aan de Verenigde Staten. Teheran kwam eerder ook al met een plan, maar daar gingen de Amerikanen nog niet mee akkoord.
4 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP/BELGA) - Op meerdere plekken in Europa is vrijdag gedemonstreerd in het kader van de Dag van de Arbeid. Zo zijn in Frankrijk onder meer in Marseille en Lyon mensen op de been. In Nantes werden daarbij dingen naar de politie gegooid, melden de lokale autoriteiten op X.
6 uur geleden
SKAGEN (ANP) - De vrijlating van bultrug Timmy lijkt vertraging op te hebben gelopen. Het schip dat de walvis vervoert, vaart op dit moment rondjes bij het noordelijkste punt van Denemarken, waar het vaartuig de Noordzee op zou moeten varen. De kapitein zei tegen de Duitse regionale omroep NDR dat die omweg nodig is vanwege de slechte weersomstandigheden.
6 uur geleden
KRETA (ANP/RTR) - De Global Sumud Flotilla bevestigt op sociale media dat alle door Israël opgepakte activisten zijn vrijgelaten op het Griekse eiland Kreta, met uitzondering van twee mannen. Die personen zijn deel van de organisatie achter de poging om over zee humanitaire hulp naar Gaza te brengen.
6 uur geleden
PISA (ANP) - In de Italiaanse regio Toscane zijn 3500 mensen geëvacueerd vanwege een grote bosbrand, meldt persbureau ANSA. Het vuur woedt tussen de steden Pisa en Lucca en bedreigt een dorp.
7 uur geleden