Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP) - Het Verenigd Koninkrijk haalt tijdelijk zijn diplomatieke staf terug uit Iran. Dat meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Aanleiding voor de stap zijn "informatie over regionale risico's" en de veiligheidssituatie aldaar. Consulaire hulp wordt vooralsnog op afstand of op een andere locatie geboden. Het Verenigd Koninkrijk geeft, net als Nederland, al langere tijd een rood reisadvies uit voor heel Iran.
23 minuten geleden
WENEN (ANP/RTR/AFP) - Iran bewaarde een deel van zijn sterk verrijkte uranium in een ondergrondse opslag in Isfahan. Dat meldt het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA). Het gaat om dezelfde locatie als waar in juni vorig jaar door Israël en de VS gezamenlijk zware bombardementen werden uitgevoerd. Daarbij werden onder meer "bunkerbusters" ingezet, al richtten die niet de beoogde schade aan.
43 minuten geleden
ISLAMABAD/KABUL (ANP/AFP/RTR) - De Pakistaanse strijdkrachten hebben naar eigen zeggen in Afghanistan met luchtaanvallen 22 doelen aangevallen. Daarbij zijn volgens de Pakistaanse cijfers 274 Talibanstrijders of terroristen om het leven gekomen. Ze maken ook melding van de inname van achttien posten van de Taliban in het Afghaans-Pakistaanse grensgebied.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP/BELGA) - België schaft de verplichte anonimiteit van spermadonoren af. Dat is vrijdag in de ministerraad in dat land besloten, aldus minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke en zijn ambtgenoot op Justitie Annelies Verlinden. Met de afschaffing wordt het voor donorkinderen makkelijker informatie over hun donorouder op te vragen, ook als die wenst anoniem te blijven.
2 uur geleden
KYIV (ANP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft vrijdag met de Slowaakse premier Robert Fico gebeld over hun ruzie over energieleveringen. Zelensky's kantoor meldt op X dat hij Fico heeft uitgenodigd om naar Oekraïne te komen, zodat ze het uit kunnen praten.
2 uur geleden
TOKYO (ANP) - De Japanse keizerstroon staat niet open voor vrouwen. Dat heeft premier Sanae Takaichi gezegd in het parlement. Ze verwees daarbij naar een oordeel van een expertpanel uit 2021 dat het "gepast" is de troonopvolging te beperken tot mannelijke nakomelingen.
3 uur geleden
LONDEN (ANP) - Een Nederlandse activist meldt het Winston Churchill-standbeeld nabij het Britse parlement in Londen te hebben besmeurd met spuitverf. De man, Olax Outis (38, een schuilnaam), claimt dat op Instagram. Eerder gooide hij een steen door de ruit van de Britse ambassade in Den Haag.
3 uur geleden