Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
CARACAS (ANP/AFP) - De Venezolaanse interim-leider Delcy Rodríguez heeft een commissie opgericht die de vrijlating van president Nicolás Maduro en zijn vrouw moet regelen. Zij werden zaterdag gevangen genomen door de Verenigde Staten en zijn overgebracht naar New York.
42 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft zondag gedreigd met militaire actie in Colombia, het buurland van Venezuela. Aan boord van de Air Force One zei Trump tegen verslaggevers dat hij wel "oren heeft" naar een operatie in Colombia.
5 uur geleden
MADRID (ANP) - De Venezolaanse oppositieleider Edmundo González Urrutia heeft voor het eerst gereageerd op de ontwikkelingen in Venezuela van de afgelopen dagen. In een Spaanstalige videoboodschap die hij zondagavond via X, Facebook en Instagram verspreidde, zei hij dat het vertrek van president Nicolás Maduro een "belangrijke stap, maar niet genoeg" is. In de video verwijst González naar zichzelf als "president" en "leider" van Venezuela.
6 uur geleden
KOPENHAGEN (ANP/AFP) - Denemarken heeft de Verenigde Staten zondag opgeroepen te stoppen met het "bedreigen" van Groenland, nadat president Donald Trump tegen het Amerikaanse blad The Atlantic had gezegd dat zijn land het "absoluut" nodig heeft. Het Deense gebied is volgens Trump "omringd door Russische en Chinese schepen".
9 uur geleden
CRANS (ANP/AFP) - Alle slachtoffers van de brand in een bar in het Zwitserse Crans-Montana zijn geïdentificeerd, melden de autoriteiten. De brand rond de jaarwisseling in bar Le Constellation, die mogelijk werd veroorzaakt door vuurwerkfonteinen in flessen, eiste veertig levens. Nog eens 119 mensen raakten gewond, voornamelijk tieners en jongvolwassenen.
10 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De landen van de EU, met uitzondering van Hongarije, hebben zondag "alle betrokkenen" in Venezuela opgeroepen tot terughoudendheid. Ze stellen dat respect voor de wil van het Venezolaanse volk de enige manier is om de democratie in het land te herstellen. Zaterdag namen Amerikaanse militairen president Nicolás Maduro in Caracas gevangen en brachten hem naar de VS.
11 uur geleden
DÜSSELDORF (ANP/DPA) - De buit van de spectaculaire inbraak in een Duitse bank in Gelsenkirchen zou wel eens meer dan 100 miljoen euro kunnen bedragen. Dat meldden bronnen binnen de veiligheidsdiensten zondag aan persbureau dpa. De buit was aanvankelijk geschat op het bedrag waarvoor het verzekerd was, zo'n 30 miljoen euro.
12 uur geleden