Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth heeft gewaarschuwd dat zijn land klaar is om gevechtsoperaties te hervatten als Iran geen deal sluit. Als het land een "slechte keus" maakt, kunnen er naast de huidige blokkade van Iraanse havens ook weer bommen vallen, stelde de minister. Die benadrukte dat zijn land nog steeds essentiële infrastructuur, waaronder de energiesector, in het vizier heeft.
1 uur geleden
BAMENDA (ANP/RTR) - Paus Leo heeft in een toespraak in het westen van Kameroen gezegd dat "de wereld wordt verwoest door een handvol tirannen" die miljarden aan wapens verspillen. Hij uitte ook kritiek op leiders "die religieuze taal bezigen om oorlogen te rechtvaardigen".
1 uur geleden
BOEDAPEST (ANP/AFP) - Medewerkers van het Hongaarse staatspersbureau MTI komen in verzet na de verkiezingsnederlaag van premier Viktor Orbán. Ze eisen in een brief aan hun management hun redactionele vrijheid terug.
1 uur geleden
WISMAR (ANP/DPA/AFP) - Een nieuwe poging om de aan de Duitse kust gestrande bultrugwalvis Timmy te redden, is volgens Duitse media begonnen. Het dier zit sinds begin deze maand vast bij het eilandje Poel in de Baai van Wismar en was eerder door de Duitse autoriteiten opgegeven.
2 uur geleden
MIDDELBURG (ANP) - Het Franse verkrachtingsslachtoffer Gisèle Pelicot heeft in Middelburg de Four Freedoms Award (Freedom from Fear) uitgereikt gekregen. Die ontving de Française, die internationaal bekendheid verwierf door het openbare proces tegen haar verkrachters, van modeontwerper en vrouwenrechtenambassadeur Olcay Gulsen.
3 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - De Libanese president Joseph Aoun heeft benadrukt dat er een staakt-het-vuren moet komen tussen Israël en Hezbollah, voordat de Libanese regering directe onderhandelingen kan houden met Israël. De Amerikaanse president Donald Trump meldde dat de leiders van Libanon en Israël elkaar donderdag zouden spreken, maar Aoun heeft dat niet bevestigd.
3 uur geleden
QASMIYEH/TYRUS (ANP/AFP/RTR) - Bij Israëlische luchtaanvallen op een cruciale brug over de rivier de Litani ten noorden van Tyrus is de laatste verbinding tussen de Zuid-Libanese stad en de rest van het land verwoest, meldt staatspersbureau NNA. De brug was eerder doelwit, maar zou nu niet meer kunnen worden gerepareerd.
3 uur geleden