Ruimtetelescoop James Webb, opvolger Hubble, komt aan op werkplek
HOUSTON (ANP) - De bestemming is bijna bereikt voor de nieuwe ruimtetelescoop James Webb. Ongeveer een maand na zijn lancering, met ongeveer 1,5 miljoen kilometer op de teller, komt hij maandag aan op zijn werkplek. Daar moet hij de komende jaren het heelal in beeld brengen. En als de missie over vele jaren voorbij is, blijft hij waarschijnlijk tot het einde der tijden in die omgeving rond de zon draaien.
Terwijl de nieuwe telescoop maandag door de ruimte zoeft, wil de vluchtleiding op aarde rond 20.00 uur Nederlandse tijd de motoren aanzetten. Daarmee moet de koers van de sonde veranderen. Zo kan hij worden 'geparkeerd' op een stabiele plek in de schaduw van de aarde. Hij verbruikt daar zo min mogelijk energie, heeft vrij zicht op het universum en kan eenvoudig beelden en metingen doorsturen.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Die stamt uit 1990 en draait dus al bijna 32 jaar in een baan rond de aarde. Zijn einde nadert. Daarom hebben Europa, de Verenigde Staten en Canada de handen ineengeslagen voor de nieuwe sonde. Vanuit Nederland zijn onder meer de Universiteit Leiden en onderzoeksinstituut TNO bij het project betrokken.
Verre sterrenstelsels
De nieuwe ruimtetelescoop is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel werd twee weken geleden opengeklapt. Hij vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. De hoofdspiegel bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen om scherp te stellen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
De James Webb moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de zon. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
Aan de slag
Als de James Webb op zijn definitieve bestemming is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Een van de meetinstrumenten aan boord moet worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb waarschijnlijk de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
BEIROET (ANP) - De Israëlische krijgsmacht (IDF) heeft de grondoperaties in het zuiden van Libanon uitgebreid tot boven de zelf ingestelde 'gele lijn', schrijft de Israëlische krant Haaretz. De lijn is een onofficiële afbakening van "Israëlisch grondgebied" in Zuid-Libanon, die Israël afgelopen april aankondigde.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP) - De internettoegang in Iran is weer gedeeltelijk hersteld, meldt internetmonitor NetBlocks in een post op sociaal netwerk Mastodon. Maandag schreven de Iraanse staatsmedia dat president Masoud Pezeshkian had bevolen de internationale internettoegang te herstellen. Vicepresident Mohammad Reza Aref heeft bevestigd dat de eerste stappen hiervoor zijn gezet.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - De Verenigde Staten hebben het staakt-het-vuren geschonden door de zuidelijke Iraanse provincie Hormozgan aan te vallen. Dat zegt het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken in een verklaring. De VS vielen eerder deze week naar eigen zeggen mijnenleggers en raketlanceerinstallaties aan in het aan de Straat van Hormuz grenzende gebied.
4 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Belgische politici hebben afschuw, rouw en medeleven geuit om het dodelijke ongeluk tussen een trein en een schoolbusje in het Vlaamse Buggenhout. Daardoor kwamen tot nu toe vier mensen om het leven, onder wie twee tieners.
4 uur geleden
BUGGENHOUT (ANP) - De mensen die om het leven kwamen door de aanrijding tussen een trein en een schoolbusje in het Vlaamse Buggenhout waren tussen de 12 en 49 jaar oud, heeft het parket bekendgemaakt op een persconferentie. Vijf kinderen zijn in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht, maar hun situatie is stabiel.
5 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - "Vandaag rouwt Europa mee met België", schrijft voorzitter Ursula von der Leyen op X naar aanleiding van het dodelijke ongeluk tussen een trein en een schoolbusje in het Vlaamse Buggenhout. Volgens de Belgische minister Jean-Luc Crucke (Mobiliteit) kwamen vier inzittenden van de schoolbus om door het ongeluk, onder wie twee tieners.
6 uur geleden
BEIROET (ANP/DPA) - Door Israëlische aanvallen op Libanon zijn zeker twaalf mensen omgekomen, melden Libanese staatsmedia. Er werden meerdere aanvallen gemeld in het zuiden van het land sinds maandagavond, nadat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu had aangekondigd de gevechten tegen Hezbollah te intensiveren.
6 uur geleden