Nieuwe ruimtetelescoop klapt enorme spiegel uit
KOUROU (ANP) - De nieuwe ruimtetelescoop James Webb heeft in de ruimte zijn belangrijkste onderdeel opengevouwen, een metersgrote spiegel die het licht uit het heelal opvangt, meldde de NASA zaterdag. Het was de laatste stap van het eerste deel van de installatie van het observatorium die vlekkeloos verlopen is.
De operatie begint op zijn vroegst om 15.00 uur Nederlandse tijd. In de loop van de avond wordt waarschijnlijk duidelijk of alles goed is gegaan.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Hij is ontwikkeld en gebouwd door de ruimtevaartorganisaties van Europa (ESA), de Verenigde Staten (NASA) en Canada (CSA). Vanuit Nederland zijn de Universiteit Leiden, onderzoeksinstituut TNO en wetenschappelijk bureau NOVA-OIR bij de ruimtetelescoop betrokken.
Op eerste kerstdag werd de telescoop gelanceerd vanuit Frans-Guyana. Hij bevindt zich inmiddels op ruim een miljoen kilometer afstand van de aarde. Met een snelheid van 420 meter per seconde vliegt hij richting zijn bestemming. Die ligt nog ongeveer 400.000 kilometer verderop. Over ongeveer twee weken komt de ruimtetelescoop daar aan.
De James Webb is ongeveer zo groot als een tennisbaan. Bij zijn vertrek was hij opgevouwen, zodat hij paste in de raket die hem naar de ruimte heeft gebracht. De kern van de ruimtetelescoop is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. Wetenschappers willen met de James Webb onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. De ruimtetelescoop kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble.
De spiegel van de James Webb bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
Als de James Webb over een paar weken op zijn werkplek is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Eerst moeten alle apparaten aan boord worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
NEW YORK (ANP/AFP) - Melania Trump zit volgende week een vergadering van de VN-Veiligheidsraad voor. Het is de eerste keer dat een first lady een dergelijke functie bekleedt. Melania zal "de rol van onderwijs benadrukken bij het bevorderen van tolerantie en wereldvrede", meldt haar kantoor in een verklaring.
55 minuten geleden
GENÈVE (ANP) - De Amerikaanse en Oekraïense delegaties die donderdag hebben overlegd in Genève hebben na afloop van hun gesprek gebeld met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Hij schrijft op X dat er een "grote bereidheid" is voor een volgende bijeenkomst, waar ook de Russen zouden moeten aansluiten.
1 uur geleden
TOPEKA (ANP/RTR) - De Amerikaanse staat Kansas heeft de rijbewijzen en geboorteakten van transgender personen ongeldig verklaard, omdat zij hun gender op deze documenten hebben laten wijzigen. Volgens een wet die donderdag is ingegaan, is het in de staat verboden om je gender te wijzigen na je geboorte. De maatregel treft meer dan duizend mensen.
2 uur geleden
TAMPA (ANP/AFP) - Een van de mannen die woensdag op een speedboot werd doodgeschoten door de Cubaanse kustwacht, was van plan om een opstand te ontketenen op het eiland. Dat zegt een politieke bondgenoot van de man tegen persbureau AFP.
2 uur geleden
GENÈVE (ANP) - De onderhandelingen tussen de VS en Iran in Genève zijn afgelopen. Dat meldt de bemiddelaar namens Oman, minister van Buitenlandse Zaken Badr bin Hamad al-Busaidi, op X. Volgens al-Busaidi is er "significante vooruitgang" gemaakt en worden de gesprekken komende week voortgezet in Wenen.
2 uur geleden
KABUL (ANP/AFP/RTR) - Afghanistan zegt vergeldingsaanvallen te hebben uitgevoerd tegen Pakistan. Daarbij zouden meerdere uitvalsbases in het grensgebied in dat land zijn ingenomen, aldus Afghaanse overheidsfunctionarissen. Pakistan zegt op zijn beurt "zonder aanleiding" te zijn aangevallen en stelt dat zijn leger "onmiddellijk" heeft teruggeslagen.
3 uur geleden
PRAAG (ANP/RTR) - De nieuwe Tsjechische regering neemt afstand van de verhoging van de defensie-uitgaven die de NAVO-landen hebben afgesproken. Tsjechië bezuinigt juist op defensie en is "zeker niet" op weg om de NAVO-norm te halen, zegt premier Andrej Babis.
3 uur geleden