Nieuwe ruimtetelescoop klapt enorme spiegel uit
KOUROU (ANP) - De nieuwe ruimtetelescoop James Webb heeft in de ruimte zijn belangrijkste onderdeel opengevouwen, een metersgrote spiegel die het licht uit het heelal opvangt, meldde de NASA zaterdag. Het was de laatste stap van het eerste deel van de installatie van het observatorium die vlekkeloos verlopen is.
De operatie begint op zijn vroegst om 15.00 uur Nederlandse tijd. In de loop van de avond wordt waarschijnlijk duidelijk of alles goed is gegaan.
De James Webb is de opvolger van de beroemde ruimtetelescoop Hubble. Hij is ontwikkeld en gebouwd door de ruimtevaartorganisaties van Europa (ESA), de Verenigde Staten (NASA) en Canada (CSA). Vanuit Nederland zijn de Universiteit Leiden, onderzoeksinstituut TNO en wetenschappelijk bureau NOVA-OIR bij de ruimtetelescoop betrokken.
Op eerste kerstdag werd de telescoop gelanceerd vanuit Frans-Guyana. Hij bevindt zich inmiddels op ruim een miljoen kilometer afstand van de aarde. Met een snelheid van 420 meter per seconde vliegt hij richting zijn bestemming. Die ligt nog ongeveer 400.000 kilometer verderop. Over ongeveer twee weken komt de ruimtetelescoop daar aan.
De James Webb is ongeveer zo groot als een tennisbaan. Bij zijn vertrek was hij opgevouwen, zodat hij paste in de raket die hem naar de ruimte heeft gebracht. De kern van de ruimtetelescoop is een 6,5 meter grote spiegel, zes keer zo groot als die van de Hubble. Die spiegel vangt het licht uit de ruimte op en kaatst dat naar een tweede spiegel, die het licht bundelt en naar de meetinstrumenten aan boord stuurt. Wetenschappers willen met de James Webb onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. De ruimtetelescoop kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble.
De spiegel van de James Webb bestaat uit achttien zeshoeken die aan elkaar zitten, maar los van elkaar kunnen bewegen. De spiegel is gemaakt van beryllium, met daarbovenop een miniem laagje goud van 100 nanometer dik. Dat is duizend keer zo dun als een menselijke haar of een vel papier. Beryllium is licht, sterk en goed bestand tegen extreme kou. Goud zorgt ervoor dat de spiegel beter in staat is infrarood licht te zien.
Als de James Webb over een paar weken op zijn werkplek is, kan hij nog niet meteen aan de slag. Eerst moeten alle apparaten aan boord worden gekoeld tot 266 graden onder nul. Dat duurt ongeveer een maand. Daarna duurt het een paar maanden om te testen of alles goed werkt. In de zomer kan de James Webb de eerste metingen verrichten.
Meer uit Buitenland
ANKARA/BUENOS AIRES/CAÏRO (ANP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft ook zijn Argentijnse, Egyptische en Turkse ambtgenoten uitgenodigd om zitting te nemen in een 'Raad van Vrede'. Die moet toezicht gaan houden op het overgangsbestuur in de Gazastrook. De uitnodigingen zijn in de betrokken hoofdsteden bevestigd. Er is niets gezegd over eventuele aanvaardingen van deze uitnodiging.
19 minuten geleden
PARAMARIBO (ANP) - Bij een zware aanrijding in de Surinaamse hoofdstad Paramaribo zijn zaterdagochtend vroeg vier doden gevallen, meldt de politie. Kort na 06.00 uur lokale tijd, nog voor de zonsopgang, was er een botsing tussen een personenauto en een personenbus. De bus is waarschijnlijk enkele malen over de kop geslagen en er zijn passagiers uit de ramen geslingerd. Een van de doden zou een kind zijn. De juiste toedracht wordt onderzocht.
28 minuten geleden
KAMALA (ANP/AFP) - De zittende president Yoweri Museveni heeft de presidentsverkiezingen in Oeganda gewonnen. Hij sleept daarmee een zevende termijn binnen. Volgens de kiescommissie kreeg Museveni ruim 70 procent van de stemmen. Zijn belangrijkste tegenstander, zanger Bobi Wine, behaalde 24 procent van de stemmen. Wine rept van fraude.
54 minuten geleden
AKEN (ANP/DPA) - Mario Draghi, de voormalige president van de Europese Centrale Bank (ECB) en oud-premier van Italië, ontvangt dit jaar de Karelsprijs. Hij krijgt deze omdat hij "met vastberadenheid en onwrikbare wilskracht een grote bijdrage aan Europa heeft geleverd".
1 uur geleden
KOPENHAGEN (ANP/AFP) - Voor het stadhuis van Kopenhagen zijn enkele duizenden mensen bijeengekomen om te demonstreren tegen Amerikaanse aanspraken op Groenland, dat bij het koninkrijk Denemarken hoort. De betogers zwaaien met Deense en Groenlandse vlaggen.
1 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - De Oekraïense leider Volodymyr Zelensky heeft bevolen snel meer stroom uit het buitenland te importeren. Volgens zijn energieminister Denys Sjmyhal is er in zijn land geen enkele energiecentrale meer te vinden die niet is aangevallen door de Russen. Hij vertelde het parlement afgelopen week dat de energievoorziening "heel moeilijk" is en dat er nog maar genoeg brandstof is voor een week of drie.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - De Iraanse leider, ayatollah Ali Khamenei, noemt de Amerikaanse president Donald Trump een crimineel voor het "veroorzaken van slachtoffers, schade en laster jegens het Iraanse volk" tijdens de protesten in het land. Iran geeft de VS al langer de schuld van het geweld in Iran.
4 uur geleden