Webmail

Kies je webmail

Omdat ZeelandNet ook DELTA webmail aanbiedt, vragen we je eenmalig je voorkeur op te geven.

Luctor et Detector: zwaar geschut in Zeeland

Luctor et Detector: zwaar geschut in Zeeland

In de reeks ‘Ieder stukje metaal zijn eigen verhaal’, door Johan Elzinga van Luctor et Detector: ‘Zwaar geschut in Zeeland.Nooit zal de Tweede Wereldoorlog worden vergeten. Hoe kan dat ook als in ons landschap nog vele herinneringen te vinden zijn, zoals de bunkers die gebruikt zijn toentertijd. Een zwarte oorlogsperiode was het, maar zo heeft Nederland er meerdere van gekend. Wij zelf waren als zeevarend volk een geduchte tegenstander in vervlogen tijden. Maar nu wil ik het even hebben over de tachtigjarige oorlog die woedde van 1568 tot 1648 waarbij de Nederlanden streed tegen Prins Philips II van Spanje.

Ik ga u vertellen over twee kanonskogels die zijn gevonden in een dijk door een Walcherse zoeker die mij vroeg de kogels te ontdoen van roest en aanslag, en te conserveren. In dit geval hebben we het over twee kanonskogels van een ‘half Kartouw’. Een Kartouw is een 16e - 17e eeuws gietijzeren of bronzen kanon dat werd ingezet als vesting-, belegerings-, veld- en scheepsgeschut. Een heel kartouw vuurde 48 ponds kanonskogels af, en een half kartouw 24 ponds kogels en werden veelvuldig gebruikt in de tachtigjarige oorlog tegen Spanje.

Deze twee kanonskogels waren afkomstig uit een afgegraven dijk op Walcheren en lagen tegen elkaar aan. Dit doet vermoeden dat ze nooit zijn afgevuurd, maar opgestapeld hebben gelegen naast een Kartouw, en dus bedoeld om ons Zeeuwse land te beschermen tegen gevaren vanaf zee. Bovendien waren ze niet beschadigd zoals je mag verwachten bij kanonskogels die met hoge snelheid ergens tegenaan knallen. Zichtbaar was dat de zoute omstandigheden waarin ze eeuwen hadden gelegen hun sporen hadden achtergelaten. Een dikke laag roest) had zich gevormd.

Anderhalf jaar
Het reinigingsproject zou anderhalf jaar duren omdat de kogels eerst enkele maanden in ontzoutingsvloeistoffen hebben gelegen om alle zouten en zuren af te drijven. Nadat deze neutraal waren gemaakt, konden de beide kogels één voor één het electrolyseproces ingaan. Bij electrolyse ligt een voorwerp in een bad vloeistof waar een elektrische stroom  doorheen wordt gevoerd. Het zorgt ervoor dat aangekoekte materialen en roesten loslaten, maar dan moet dit wel gecontroleerd wordt uitgevoerd. Voor deze opdracht heb ik een kleine constructie moeten maken om gelijkmatig 360° rond te kunnen reinigen. Tussentijds vaak een controlemoment en zacht afborstelen. Een langzaam proces van voorzichtigheid en herhalen.

Uiteindelijk kwamen de oorspronkelijke gietijzeren ballen tevoorschijn. Hoe verrassend dat één van de kanonskogels gestempeld bleek te zijn met een makersstempel van de gieterij. Als laatste kregen de twee zwaargewichten in het proces twee opeenvolgende beschermlagen zuurvrije was aangebracht. Die zorgen ervoor dat de kogels niet meer aangetast kunnen worden door zuren en vocht, maar ook voor de komende tientallen jaren beschermd zijn. Het is mooi om voorwerpen in mijn handen te mogen vasthouden die vervaardigd zijn in de 16e eeuw en waar de toenmalige soldaten mee rondsjouwden. Heel even sta ik in gedachten naast dat werkende kanon dat wordt klaargemaakt voor de strijd. In de verte zie ik het galjoen al op me af komen varen.

Meer uit Middelburg

Geluk in het voedselbos

NIEUW- EN SINT JOOSLAND - Aan de rand van Nieuw- en Sint Joosland ligt voedselbos de Langhe Laere. Op een stuk grond van 2,4 hectare werkt Wobby de Langelaar samen met een team vrijwilligers aan een prachtig ecosysteem vol natuur. Maar waarom een heel bos en niet gewoon een moestuintje? 

3 uur geleden
Woensdag 17 juli vliegeren, muziek en een rondje met de paardentram in Westkapelle

WESTKAPELLE - Op 17 juli is het Westkapelle Woensdag. Tussen 11.00 en 17.00 uur is er in de tuin van het Polderhuis een 'Creatief van eigen bodem' markt. 

10 uur geleden
De zomervakantie is begonnen: dag basisschool, hallo middelbare!

MIDDELBURG - Vorige week namen de leerlingen van groep 8 afscheid van de basisschool. Hebben ze zin om naar de middelbare school te gaan? En wat gaan ze doen deze vakantie? 

1 dag geleden
Klimaatburgemeester(s) in gemeente Middelburg en gemeente Veere gezocht

DEN HAAG/MIDDELBURG/DOMBURG - Van 11 november tot en met 17 november wordt voor de vierde keer de Nationale Klimaatweek (NKW) georganiseerd. Op allerlei manieren laten Nederlanders (Klimaatburgemeesters) zien wat je kan doen om duurzamer te leven tijdens de Nationale Klimaatweek. Het doel? Zoveel mogelijk Nederlanders inspireren om zich in te zetten voor een beter klimaat. Daarom zoeken het ministerie van Klimaat en Groene Groei en Klimaatstichting HIER nieuwe Klimaatburgemeesters in zo veel mogelijk gemeenten in Nederland. Zo ook in gemeente Middelburg en gemeente Veere.Klimaatburgemeesters kunnen gemeenten helpen bij het stimuleren van anderen om duurzaam te gaan leven. Zij zijn de verbinding en inspiratiebron voor mede-inwoners. Met activiteiten en initiatieven brengen Klimaatburgemeesters anderen in beweging voor het klimaat, met als hoogtepunt de Nationale Klimaatweek (11-17 november 2024).

2 dagen geleden
De zomervakantie is begonnen: dag basisschool, hallo middelbare!

MIDDELBURG - Vorige week namen de leerlingen van groep 8 afscheid van de basisschool. Hebben ze zin om naar de middelbare school te gaan? En wat gaan ze doen deze vakantie? 

2 dagen geleden
Zaterdag 14 september Open Monumentendag 2024 in gemeente Veere

DOMBURG - Net als voorgaande jaren doet de gemeente Veere weer mee aan de landelijke Open Monumentendag op zaterdag 14 september. Bent u eigenaar of beheerder van een monument in de gemeente Veere en wilt u de deuren van uw monument van 10.00 tot 17.00 uur openstellen voor publiek? Dan hoort de gemeente dat graag uiterlijk 19 juli 2024 van u. Aanmelden Open Monumentendag

2 dagen geleden
Gewonden bij botsing auto's in Middelburg

MIDDELBURG - Op bedrijventerrein Arnestein in Middelburg zijn vrijdagochtend twee personen gewond geraakt bij een aanrijding. Twee auto's liepen forse schade op.De auto's kwamen rond 10.45 uur met elkaar in botsing bij de kruising van de Waldammeweg en de Herculesweg. Eén van de voertuigen kwam tot stilstand in de bosschage. Twee ambulanceteams kwamen ter plekke om zich over de betrokkenen te ontfermen. Twee personen werden meegenomen door de ambulancedienst. De auto's liepen de nodige schade op. Vanwege de aanrijding moest de politie een deel van de straat afzetten. Omstreeks 11.30 uur was de weg weer helemaal vrij. Over de oorzaak van de botsing is niets bekend.Op de bewuste kruising vonden de afgelopen jaren al verschillende aanrijdingen plaats. In meerdere gevallen was ook sprake van letsel. Een maand geleden raakte bijvoorbeeld nog een fietser gewond toen deze in botsing kwam met een personenauto.

2 dagen geleden