Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Duizenden mensen zijn zaterdag iets na 16.00 uur aangekomen op het Museumplein in Amsterdam na een mars tegen fascisme en racisme. Die vertrok rond 15.00 uur vanaf de Dam. Toen ging het nog om een paar honderd demonstranten, maar onderweg sloten veel mensen zich bij de stoet aan, zag een ANP-verslaggever.
15 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - Sarah Janneh en Kiki Schippers maken dit jaar kans op de Annie M.G. Schmidtprijs, de prijs voor het beste theaterlied van het voorgaande jaar. De nominaties werden zaterdag bekendgemaakt in het NPO Radio 1-programma De Taalstaat.
18 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Burgemeester Ahmed Marcouch van Arnhem heeft zaterdagochtend in Arnhem de Nederlandse regering opgeroepen om excuses te maken aan Molukkers in Nederland voor de wijze waarop zij zijn behandeld vanaf 1951. In dat jaar kwamen duizenden mensen naar Nederland na een dienstbevel van de regering. Nederland haalde hen na de Indonesische onafhankelijkheid in 1949 hierheen, in afwachting van de vestiging van een eigen onafhankelijke republiek op het eiland Ambon. Die staat is er tot op heden niet gekomen.
18 uur geleden
SCHOONHOVEN (ANP) - De politie is nog altijd op zoek naar de auto waarin vermoedelijk de schutter is gevlucht na het neerschieten van een uit Iran afkomstige politiemedewerker. Dat laat een politiewoordvoerster weten. Of er al tips zijn binnengekomen over de Toyota Yaris, die wegreed richting Lopik, kan ze in het belang van het onderzoek niet delen.
19 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De anti-abortusorganisatie Schreeuw om Leven heeft op een misleidende manier reclame gemaakt voor hulp aan onbedoeld zwangere vrouwen. Op de gratis Boomerangkaart, waar de hulp werd aangeboden, ontbreekt de naam en visie van de adverteerder. Hierdoor is de kaart volgens de Reclame Code Commissie (RCC) in strijd met de Nederlandse Reclame Code. Dat blijkt uit een uitspraak van de commissie van begin maart.
19 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De politie heeft een verdachte aangehouden voor de dodelijke schietpartij vorig weekend op het Koningin Wilhelminaplein in Amsterdam Nieuw-West. Het gaat om een 24-jarige man uit de hoofdstad, meldt de politie.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Tienduizenden vrijwilligers ruimen zaterdag door heel Nederland zwerfafval op tijdens de 24e editie van de Landelijke Opschoondag. Bij organisator Verpact, dat namens het bedrijfsleven verantwoordelijk is voor de inzameling en recycling van verpakkingen, zijn zeker 1525 acties aangemeld.
23 uur geleden