Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Bernard Z. (35), een van de verdachten die komende week terechtstaat voor de kunstroof in het Drents Museum in Assen in januari vorig jaar, heeft geen deal gesloten met justitie. Zijn advocaat bevestigt zaterdag een bericht hierover van RTL Nieuws.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen is kritisch op het voornemen van het kabinet om te besparen op de bijstand. Van Zutphen heeft daarom een brief geschreven aan minister Thierry Aartsen (VVD) van Werk en Participatie, vertelt hij zaterdag in het NOS Radio 1 Journaal.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In Den Haag vieren ADO-fans dat hun club vrijdagavond kampioen is geworden in de eerste divisie. Er wordt vuurwerk afgestoken en automobilisten en scooterrijders claxonneren. Bij het stadion van ADO Den Haag zijn tientallen mensen samengekomen, ziet een ANP-verslaggever. Daar is vuurwerk te horen en groene rook te zien.
16 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - Frank van Leeuwen heeft het 27e seizoen van De Slimste Mens gewonnen. De presentator van Goedemorgen Nederland versloeg in de finale van de kennisquiz van KRO-NCRV actrice Delilah Warcup-Van Eyck en theatermaker Bibi Roos.
16 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De eerste NS-conducteurs krijgen eind deze maand een bodycam uitgereikt. Het kan nog tot eind dit jaar duren voordat alle treinbeambten er een kunnen dragen tijdens hun werk. Dat meldt staatssecretaris Annet Bertram (Openbaar Vervoer, CDA) aan de Tweede Kamer.
17 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten (NVSA) roept staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Claudia van Bruggen op de strenge communicatiemaatregelen op de zwaarst bewaakte afdelingen van gevangenissen te schrappen. In november werd het toezicht in zwaarbeveiligde inrichtingen zoals de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught aangescherpt als gevolg van een nieuwe gevangeniswet.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Politici en inwoners van het Groene Hart hebben zich op het provinciehuis in Den Haag urenlang uitgesproken tegen de komst van windturbines in het open polderlandschap. Vele tientallen insprekers vertelden Provinciale Staten hoe ze denken over de plannen van de provincie Zuid-Holland. De boodschap was veelal hetzelfde: zet geen windturbines in het Groene Hart.
17 uur geleden