Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
ALKMAAR (ANP) - De spelers van AZ zijn zondagavond laat uitbundig bejubeld door een grote menigte supporters. Iets voor middernacht verscheen de AZ-selectie, die eerder op de dag de bekerfinale met 5-1 van NEC won, op het bordes van het AFAS Stadion in Alkmaar. De uitzinnige fans, uitgedost met vlaggen en sjaaltjes van AZ, dansten, zongen en juichten onder dat balkon, omringd door de rook van enorme hoeveelheden afgestoken vuurwerk en brandende fakkels, zo was te zien op een livestream van NH Nieuws.
4 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Een container die zondagavond verkeerd is neergezet op een schip op de Maasvlakte bij Rotterdam, lekt een giftige, bijtende stof. Het schip zelf heeft ook schade opgelopen, vertelt een woordvoerster van de veiligheidsregio. "Er is een gat ontstaan in het dek, boven de machinekamer. De stof lekt daar naar binnen", schetst ze de situatie.
6 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - In het Rotterdamse havengebied is een container waarin mogelijk gevaarlijke stoffen zitten uit een kraan gevallen en op een schip terechtgekomen. Hulpdiensten zijn ter plaatse op de Maasvlakte, laat de veiligheidsregio weten. Die heeft een crisisteam bijeengeroepen.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nu het kabinet excuses gaat aanbieden aan vrouwen die in het verleden gedwongen afstand hebben moeten doen van hun kind, willen afstandsmoeders als volgende stap ook erkenning en excuses van anderen. Van psychologen, psychiaters, de Raad voor de Kinderbescherming en adoptiekenniscentrum Fiom bijvoorbeeld, maar ook van de Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk. Dat zegt voorzitter Ellen Venhuizen van de stichting De Nederlandse Afstandsmoeder na een bericht in Trouw.
9 uur geleden
LEUSDEN (ANP) - Ruim zeshonderd mensen, onder wie twee oud-gevangenen en de nabestaanden van voormalige gevangenen, hebben zondag de overdracht van Kamp Amersfoort herdacht. Dat gebeurde precies 81 jaar nadat de Duitse bezetters de controle over het straf- en doorgangskamp hadden overgedragen aan het Rode Kruis. Kort daarna, op 5 mei, volgde de Duitse capitulatie.
10 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De Belgische activist, kunstenaar en schrijfster Fleur Pierets heeft zondag de Jos Brink Prijs gekregen. Met de tweejaarlijkse prijs wil het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de lhbti-emancipatie in Nederland bevorderen. Andere genomineerden waren Pim Lammers en Splinter Chabot.
11 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Rachel Beaujean heeft zondag de Frans Banninck Cocqpenning ontvangen voor haar jarenlange inzet voor Het Nationale Ballet. De onderscheiding werd uitgereikt door locoburgemeester Touria Meliani van Amsterdam na afloop van de voorstelling La Bayadère in Nationale Opera & Ballet.
12 uur geleden