Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
TER APEL (ANP) - Maandagavond worden zo'n 140 mensen van Ter Apel naar de nachtopvang in congrescentrum Hanze Plaza in Groningen gebracht. Omdat de opvang bij het aanmeldcentrum in Ter Apel vol is, brengen asielzoekers sinds vorige week de nacht door in tijdelijke locaties. Dit om te voorkomen dat zij buiten moeten slapen. In de nacht van zondag op maandag ging het om 126 mensen.
1 uur geleden
TEL AVIV (ANP/RTR/AFP) - De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft het leger het bevel gegeven om de aanvallen op Libanon op te voeren. De premier zegt in oorlog te zijn met Hezbollah. Hij wil de aan Iran gelieerde terreurgroep met de aanvallen "vernietigen", zegt hij in een videobericht op Telegram.
4 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De ruim tweehonderd teams die meededen aan het loop- en fietsevenement Roparun zijn gefinisht op de Coolsingel in Rotterdam. Het laatste team kwam rond 19.00 uur onder luid applaus binnen, aldus de organisatie. Het evenement met zo'n 5000 deelnemers ging zaterdag van start. Een deel vertrok uit de Franse plaats Castres, een andere groep begon in Enschede.
5 uur geleden
TILBURG (ANP) - Tussen Den Bosch en Tilburg rijden maandag tot naar verwachting 18.30 uur geen treinen. Dat komt door een aanrijding, aldus NS. Een woordvoerder zei iets na 16.00 uur dat de Nederlandse Spoorwegen bezig zijn met het regelen van vervangend busvervoer. "Wanneer dat rond is, kunnen reizigers dat zien in de reisplanner."
8 uur geleden
ZANDVOORT (ANP) - Parkeerplaatsen aan de stranden langs de kust en bij recreatieplassen lopen maandagmiddag vol. Veel mensen zijn vrij op tweede pinksterdag.
9 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Het is "mensonterend" en "onbegrijpelijk" dat er geen vaste opvangplek voor alle asielzoekers is, vindt het Rode Kruis. De opvang bij het aanmeldcentrum in Ter Apel is vol en asielzoekers moeten sinds vorige week de nacht doorbrengen in tijdelijke locaties, om te voorkomen dat ze buiten in het gras slapen. Het Rode Kruis helpt daarbij.
13 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Ondanks de hitte en de droogte onderweg zijn er geen medische noodsituaties geweest tijdens het loop- en fietsevenement Roparun. Dat laat de organisator weten. De teams zijn inmiddels in de buurt van Rotterdam en komen in de loop van maandag over de finish op de Coolsingel in de stad.
14 uur geleden