Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Een toeslagenouder mag een bronzen standbeeld in de tuin van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Justitie & Veiligheid niet laten veilen, oordeelt de rechter vrijdag in een kort geding. Yasmin Molleman had beslag laten leggen op het standbeeld om te zorgen dat de staat haar nog 15.000 euro betaalt aan dwangsommen, maar opnieuw beslist de rechter dat ze daar geen recht op heeft.
2 uur geleden
MAASTRICHT (ANP) - De provincie Limburg blijft bij het standpunt geen nieuwe spoorverbinding voor goederentreinen tussen België en Duitsland over Limburgs grondgebied te willen. Die verbinding was er ooit via de zogenoemde IJzeren Rijn, een oude spoorlijn die al jaren buiten gebruik is. Met name vanuit België leeft de wens om een nieuw traject op te zetten via Limburg, maar de provincie en andere Limburgse overheden vinden dat de lasten voor omwonenden en de natuur niet opwegen tegen de baten.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De zoektocht naar nieuwe advocaten die Ridouan Taghi kunnen bijstaan in het hoger beroep van het grote Marengo-proces, heeft tot nu toe nog niets opgeleverd, meldt de toezichthouder op de advocatuur. Het dekenberaad deed in december een oproep aan alle strafrechtadvocaten die Taghi konden en wilden bijstaan om zich te melden. De zoektocht wordt daarom vanaf maandag verlengd met acht weken.
3 uur geleden
CAPELLE A/D IJSSEL (ANP) - De persoon die donderdagavond in Capelle aan den IJssel werd neergeschoten door de politie is een 17-jarige jongen uit die plaats, meldt het Openbaar Ministerie. De politie trof bij hem een vuurwapen aan. Het schietincident vond plaats op het Reviusrondeel. De jongen is met spoed naar het ziekenhuis gebracht. Verdere details over zijn toestand geeft het OM op dit moment niet.
4 uur geleden
ZAANDAM (ANP) - De plannen van Tata Steel om te verduurzamen lopen maanden vertraging op. De provincie Noord-Holland en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) zeggen meer informatie van Tata nodig te hebben om een vergunningaanvraag en de ingediende milieueffectrapportage (MER) te beoordelen. Tot die tijd ligt de behandeling stil.
5 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De ov-bedrijven Transdev en Keolis schalen hun dienstregeling af om reizigers zo min mogelijk te confronteren met geplande busritten die uitvallen. De twee vervoerders verzorgen sinds half december gezamenlijk het openbaar vervoer in de provincie Utrecht. Sinds de start van de concessie hebben reizigers te maken met onder meer rituitval en vertragingen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een speciaal politieteam dat voorafgaand aan bijvoorbeeld een demonstratie informatie verzamelt over mensen om de situatie in te schatten, heeft onvoldoende wettelijke basis om dat te doen. Dat stelt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) vrijdag. De privacytoezichthouder vindt dat de wet moet worden aangepast, anders moet het Team Openbare Orde Inlichtingen (TOOI) stoppen met een deel van het inlichtingenwerk.
6 uur geleden