Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DE BILT (ANP) - Mensen kunnen binnenkort aan de hand van een nieuwe graadmeter inschatten hoe belastend de hitte voor hen is en of ze eventuele activiteiten moeten aanpassen. Het KNMI lanceert op dinsdag 2 juni de zogeheten hittekracht-index, die vanaf dan ook te zien is in de app van het weerinstituut.
17 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Inez Weski (71) zal donderdagmiddag niet aanwezig zijn bij de uitspraak in haar strafzaak in de rechtbank in Rotterdam. Het Openbaar Ministerie eiste begin april 4,5 jaar cel tegen de oud-advocaat, omdat ze deel zou hebben uitgemaakt van de misdaadbende van Ridouan Taghi. Ze zou als boodschapper hebben gefungeerd voor Taghi, die vastzit in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught.
20 minuten geleden
TER APEL (ANP) - Geen enkele asielzoeker hoefde in de nacht van woensdag op donderdag noodgedwongen buiten te slapen bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Dat zei burgemeester Jaap Velema van de gemeente Westerwolde donderdag in het radioprogramma Sven op 1. "Iedereen heeft de kans gehad om te gaan slapen op een locatie elders", zei hij.
44 minuten geleden
DRIEBERGEN (ANP) - Een dienst waarmee criminelen dachten ongezien te kunnen communiceren, is uit de lucht gehaald. Dat gebeurde bij een internationale actie waaraan ook Nederland heeft meegedaan. Het onderzoek liep sinds 2023. De vermoedelijke beheerder van de dienst is in Oekraïne opgespoord en verhoord. Ook zijn 33 servers ontmanteld.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Defensie oefent weer met explosieven in natuurgebieden. Dat gebeurde tijdelijk niet nadat er eind vorige maand tijdens militaire oefeningen in onder meer Gelderland en Noord-Brabant natuurbranden waren uitgebroken. Het ministerie meldt wel voorwaarden te hebben gesteld aan oefenen met explosieven en andere brandbare materialen. Het mag alleen wanneer de weersomstandigheden het toelaten en het risico op natuurbranden laag blijft.
1 uur geleden
ISTANBUL (ANP) - De zes Nederlandse opvarenden van de Gaza-vloot die woensdag door Israël werden opgepakt, kunnen het land donderdag verlaten. Ze vliegen samen met andere deelnemers naar Istanbul, laat de Nederlandse organisatie van de zogeheten Global Sumud Flotilla weten. Turkije heeft daar drie vluchten voor gecharterd.
2 uur geleden
STADSKANAAL (ANP) - De opvang voor zo'n vijftig asielzoekers in Stadskanaal was voor één nacht. "Het is nu aan het COA, het Rijk en andere gemeenten om voor de komende nacht een oplossing te organiseren", meldt de gemeente.
2 uur geleden