Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De Duitse bondspresident Frank-Walter Steinmeier en zijn vrouw Elke Büdenbender gaan tijdens hun aanstaande staatsbezoek aan Nederland samen met het koningspaar onder meer langs bij het Nationaal Holocaustmuseum, het Internationaal Strafhof (ICC) en chipfabrikant ASML. De Rijksvoorlichtingsdienst maakte het volledige programma woensdag bekend. Het paar bezoekt Nederland van 9 tot en met 11 juni.
9 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - In het H'ART Museum in Amsterdam is later dit jaar een bijzondere bruikleen te zien. Het is het schilderij La Blouse Roumaine (1940) van de Franse schilder Henri Matisse (1869-1954). Het hangt normaal in het Centre Pompidou in Parijs en wordt vrijwel nooit uitgeleend: dit wordt pas de tweede keer.
19 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Verhuurders van grote schermen krijgen veel aanvragen voor de wedstrijden van Oranje tijdens het WK voetbal. Met name voor de wedstrijd op 20 juni, als Nederland vanaf 19.00 uur tegen Zweden speelt, is grote belangstelling.
28 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Vaccinaties tegen meningokokken B hoeven vooralsnog niet opgenomen te worden in het Rijksvaccinatieprogramma. Dat schrijft de Gezondheidsraad in een advies aan minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De raad meent dat de voordelen van het vaccin momenteel niet opwegen tegen de nadelen.
34 minuten geleden
APELDOORN (ANP) - Drie slachtoffers van een grote zedenzaak in Apeldoorn eisen een publicatieverbod van een boek waarin hun zus vertelt over de mishandeling en het seksueel misbruik in het strenggelovige gezin. Vrijdagmiddag dient bij de rechtbank in Arnhem een kort geding, bevestigt advocaat Xander Sijmons.
38 minuten geleden
BREDA (ANP) - De rechtbank in Breda heeft woensdag twaalf jaar cel opgelegd aan de 24-jarige Jordy C. voor de dodelijke schietpartij in een supermarkt in Vlissingen op 22 juni vorig jaar. Daarbij kwam de 44-jarige Thomas van Wanrooij om het leven.
55 minuten geleden
TER APEL (ANP) - Van dinsdag op woensdag hebben ongeveer 140 asielzoekers de nacht doorgebracht in de opvang in congrescentrum Hanzeplaza in Groningen, net als de nacht ervoor. Voor hen was geen plek in het opvangcentrum in Ter Apel. Zo'n 20 tot 30 mensen hebben ervoor gekozen om in Ter Apel te blijven en buiten te slapen, zegt een woordvoerster van het Rode Kruis.
2 uur geleden