Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - De eerste handhavers van de NS hebben woensdag een wapenstok gekregen. Het is een proef om te kijken of de medewerkers veiliger kunnen werken dankzij de stok.
27 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De pro-Palestijnse demonstranten die dinsdag zijn aangehouden in Den Haag in de buurt van de Tweede Kamer beklagen zich over de opstelling van de politie. De politie zou zich zonder duidelijke reden agressief hebben opgesteld en geweld hebben gebruikt.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie is bezig om drie pro-Palestijnse activisten te verwijderen van het spoor, ziet een ANP-verslaggever. Zij hadden zich, ergens tussen sporen 6 en 7, vastgeketend aan een seinpaal.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Rond de 70 à 80 mensen zijn dinsdag in Den Haag aangehouden. De groep demonstreerde bij het Tweede Kamergebouw voor de door Israël opgepakte opvarenden van de Global Sumud Flotilla. De politie laat weten dat de demonstranten weigerden naar een toegewezen demonstratievak te gaan en toen zijn aangehouden.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het treinverkeer van en naar Den Haag Centraal ligt stil omdat demonstranten zich op het spoor hebben begeven, meldt de NS. Hoeveel sporen ze bezetten is niet bekend, maar uit veiligheidsoverwegingen is het volledige treinverkeer stilgelegd, aldus een woordvoerster.
12 uur geleden
TILBURG (ANP) - Bij een actie in Brabant waaraan bijna tweehonderd agenten meewerkten zijn dinsdagochtend negen aanhoudingen verricht, meldt de politie. De personen worden verdacht van het overtreden van de Opiumwet en zijn tussen de 21 en 29 jaar oud. Ze zijn aangehouden bij invallen in panden in de Brabantse plaatsen Tilburg en Oisterwijk.
17 uur geleden
MARMARIS (ANP) - De Nederlandse Cerisa van Kesteren, die deel uitmaakt van de vloot naar Gaza, meldt een nieuwe onderschepping door Israël. "Interceptie is begonnen! Boot voor ons is nu aan de beurt", liet ze rond 13.15 uur Nederlandse tijd weten. Kort daarop kwamen berichten aan haar niet meer aan. Young European Greens meldt inmiddels de "ontvoering door Israël" van Van Kesteren.
17 uur geleden