Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
ROOSENDAAL (ANP) - Het station in Roosendaal is weer vrijgegeven, nadat maandagavond in een treinstel een verdacht pakket was gevonden. De politie laat weten dat het pakket in beslag is genomen en verder wordt onderzocht.
40 minuten geleden
DRONTEN (ANP) - Een 36-jarige man uit Dronten die sinds twee jaar vermist wordt, is vermoedelijk slachtoffer geworden van een misdrijf. Dat laat de politie weten, omdat duidelijk is geworden dat Marc Jaskulski op de dag van zijn verdwijning via homodatingapp Grindr een afspraak had met iemand in het Roggebotsebos.
59 minuten geleden
ROOSENDAAL (ANP) - Het station in Roosendaal is ontruimd vanwege een verdacht pakket. De politie doet onderzoek. De NS meldt op zijn website dat er geen treinen rijden langs het station.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - "Ik kan niet meer op de staat vertrouwen", zei Inez Weski (71) maandag aan het slot van haar proces. "De advocaat opereert kennelijk al langer buiten de bescherming van de wet."
5 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft een gevangenisstraf van zeventien jaar en tbs met dwangverpleging geëist tegen de 33-jarige Timothy B. voor de moord op zijn 52-jarige moeder in zijn woning in Landsmeer en het wegmaken van haar onderbenen. De afgezaagde lichaamsdelen zijn nog niet teruggevonden, bleek maandag tijdens de strafzaak in de rechtbank in Amsterdam.
6 uur geleden
SIMPELVELD (ANP) - Waterschap Limburg heeft een techniek gevonden om een groot deel van de medicijnresten uit afvalwater te halen. Volgens het waterschap kan hierdoor ruim 80 procent van de medicijnstoffen worden verwijderd, waar dat bij een reguliere aanpak zo'n 30 procent zou zijn. De organisatie spreekt zelf van "een wereldwijde primeur".
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft in hoger beroep een werkstraf van 60 uur geëist tegen Raisa Blommestijn, waarvan 30 uur voorwaardelijk. De presentatrice van Ongehoord Nederland (ON!) staat terecht voor groepsbelediging en smaad vanwege berichten op X in 2023.
8 uur geleden