Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Door het aanhoudende winterweer en het einde van de kerstvakantie voorziet Rijkswaterstaat voor maandagochtend een drukke ochtendspits. "Daarnaast moeten weggebruikers rekening houden met gevaarlijke rijomstandigheden vanwege sneeuwval en gladheid door bevriezing van natte weggedeelten", waarschuwt de wegbeheerder.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De NS en ProRail waarschuwen reizigers ook maandag rekening te houden met vertragingen. Het winterweer zal dan ook nog zorgen voor hinder in de treindiensten, verwachten ze. "Al valt nu niet te voorspellen waar precies", zegt een NS-woordvoerder.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een paar honderd mensen zijn zondagmiddag bijeengekomen op het Museumplein in Amsterdam om te protesteren tegen de aanval van de Verenigde Staten op Venezuela. Dit deden zij bij het Amerikaanse consulaat.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft tot nu toe geen hulpverzoeken gekregen van Nederlanders die in de problemen zijn gekomen in Venezuela. Ook van Nederlanders op de eilanden die deel uitmaken van het Nederlandse Koninkrijk heeft BuZa geen aanvragen gekregen voor consulaire hulp, waar mensen om kunnen vragen bij noodsituaties.
3 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Door het winterweer zijn zondag meerdere treinen verstoord of vertraagd. Een woordvoerster van ProRail zegt dat de wissels net als zaterdag kunnen vastlopen door de sneeuw.
6 uur geleden
DE BILT (ANP) - De code geel voor het hele land wegens gladheid blijft gelden tot dinsdagochtend. Aanvankelijk meldde het KNMI dat de waarschuwing tot 05.00 uur zou duren, maar inmiddels is de code geel tot dinsdag 10.00 uur van kracht. Het KNMI waarschuwt het verkeer voor gladde wegen door de talrijke buien met kans op hagel en natte sneeuw. Landinwaarts kan de sneeuw blijven liggen.
8 uur geleden
HOUTEN (ANP) - Er is na 29 jaar nog steeds geen zicht op een nieuwe Elfstedentocht. Inmiddels zijn er 10.592 dagen verstreken sinds de laatste tocht, op 4 januari 1997, heeft Weeronline berekend.
9 uur geleden