Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Jan B., de verdachte in een zedenzaak met zeker vier kinderen, wordt opgenomen in het Pieter Baan Centrum. Dat bleek dinsdag in de rechtbank in Amsterdam.
19 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het zou de Nederlandse rechtspraktijk ten goede komen als er een heldere juridische definitie van femicide komt. Dat stelt het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC), op basis van een onderzoek dat Maastricht University voor hen deed. Hierdoor zouden femicidezaken consistenter berecht worden en signalen van gendergerelateerd geweld sneller herkend worden.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De haven van Rotterdam moet fossiele activiteiten zo snel mogelijk afbouwen en klimaatneutraal zijn in 2050. Die eisen heeft de juridische non-profitorganisatie Advocates for the Future (AftF) neergelegd bij het Havenbedrijf Rotterdam. Het is de eerste officiële stap in een klimaatzaak rond de grootste haven van Europa.
3 uur geleden
EINDHOVEN (ANP) - Het terughalen van zes passagiers van de m/v Hondius naar Australië na aankomst in Eindhoven dinsdagochtend vroeg is "moeilijk, gezien de afstand tussen Nederland en Australië", zegt de Australische minister van Volksgezondheid Mark Butler. In een interview met het Australische ABC News zei Butler dat het zestal "maximaal 48 uur in Nederland mag zijn".
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Amerikaanse bedrijf achter onderwijsplatform Canvas heeft een akkoord gesloten met de hackers die de software vorige week wisten binnen te dringen. Dat houdt in dat de gestolen data aan het bedrijf Instructure is teruggegeven en alle data die de hackers wisten te ontfutselen door hen vernietigd is. Het bedrijf meldt niet of en zo ja hoeveel losgeld met het akkoord gemoeid was.
6 uur geleden
EINDHOVEN (ANP) - Twee vliegtuigen met opvarenden van het Nederlandse cruiseschip Hondius zijn rond 00.30 uur in de nacht van maandag op dinsdag geland op het vliegveld van Eindhoven. Dat ziet een ANP-verslaggever. De vliegtuigen waren rond 20.45 uur Nederlandse tijd vertrokken vanaf Tenerife.
8 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Bert Natter heeft de Libris Literatuur Prijs gewonnen met het boek Aan het einde van de oorlog. Dat maakte de jury van de prestigieuze prijs maandagavond bekend in de uitzending van Nieuwsuur.
11 uur geleden