Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DE BILT (ANP) - Het KNMI heeft maandagochtend code geel afgekondigd voor provincies in het westen, midden en noorden van het land. De waarschuwing geldt voor plaatselijk dichte mist waar het verkeer last van kan hebben.
9 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie publiceert vanaf maandag herkenbare beelden van 79 verdachten van oplichting en fraude. Dit gebeurt als onderdeel van een actie tegen nepagenten en bankhelpdeskfraude. Twee weken geleden is gestart met het tonen van honderd verdachten. Hun beeltenissen waren toen nog onherkenbaar. De verdachten kregen twee weken de tijd om zich te melden, anders zouden zij herkenbaar getoond worden. In eenentwintig gevallen weet de politie nu om wie het gaat.
59 minuten geleden
SCHOONHOVEN (ANP) - De politie heeft tot dusver ongeveer tien tips ontvangen in het onderzoek naar het neerschieten van een uit Iran afkomstige politiemedewerker in Schoonhoven. Dat meldt een politiewoordvoerster zondag desgevraagd. Ze ging niet in op de inhoud van de tips.
16 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Tussen de twee- en driehonderd mensen demonstreren zondagmiddag op de Dam in Amsterdam tegen de oorlog in Iran. Het land wordt sinds eind vorige maand aangevallen door Israël en de Verenigde Staten. De protestactie is georganiseerd door de Internationale Stichting voor Iraanse Vrouwen. De demonstranten zijn aanhangers van Maryam Rajavi, de voorzitster van de Nationale Raad van het Iraanse verzet.
16 uur geleden
HOOFDDORP (ANP) - Een groep van zeker honderd personen met fakkels heeft zondag op de snelweg A4 kort de spelersbus van Ajax tegengehouden. Dat gebeurde ter hoogte van Hoofddorp. De groep liep daarna de weg over naar de middenberm. Het overige verkeer werd hierdoor gehinderd.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De landmacht gaat drone- en counterdrone-eenheden toevoegen aan alle gevechtseenheden. Vanaf april moeten daarvoor 1000 tot 1200 mensen worden aangenomen, zei Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim in het televisieprogramma WNL Op Zondag.
20 uur geleden
KLUNDERT (ANP) - De politie heeft vrijdag 3223 kilo cocaïne in beslag genomen, meldt het Openbaar Ministerie zondag. Ook zijn acht personen aangehouden. Zij zitten vast. Een deel van de drugs werd bij Papendrecht aangetroffen in een bestelbus. De meerderheid van de verdovende middelen zat verstopt in een perscontainer op een vrachtwagentrailer.
21 uur geleden