Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - Bestraling is een effectieve behandeling voor kanker, maar het levert ruim acht op de tien patiënten ook klachten op. Vooral vermoeidheid wordt vaak gerapporteerd: ruim de helft van de patiënten heeft daar last van, zo maakt een peiling onder ruim 3800 patiënten die radiotherapie ondergingen duidelijk. Een minderheid van 18 procent zegt geen klachten te ervaren door de behandeling.
13 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De huidige landelijke bouwregels moeten "ingrijpend gemoderniseerd" worden om in de toekomst te kunnen bouwen, stellen gemeenten, provincies en Brandweer Nederland. Uit onderzoek van TNO blijkt dat de huidige regelgeving rond de bouw niet rijmt met "de maatschappelijke en technologische ontwikkelingen van deze tijd". Gezamenlijk roepen de organisaties het Rijk op de regelgeving te herzien.
59 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Pieterpad heeft vanaf donderdag een rolstoelvriendelijke variant. Het bekende wandelpad van ruim 500 kilometer is daarmee ook toegankelijk voor mensen met scootmobiels, rollators en kinderwagens. De rolstoelroute biedt ook toegang tot bospaadjes, heidevelden en heuvelachtig terrein voor rolstoelgebruikers met dikke profielbanden en elektrische ondersteuning.
1 uur geleden
HOUTEN (ANP) - Een groeiend aantal mensen zoekt hulp voor verslavingen aan online gokken en designerdrugs. Dat komt naar voren uit de jongste cijfers van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatiesysteem (LADIS), dat trends in de verslavingszorg monitort.
2 uur geleden
HELLEVOETSLUIS (ANP) - Na een woningbrand aan de Kreeft in Hellevoetsluis zijn woensdagavond vier mensen met ambulances naar het ziekenhuis gebracht. Zij hadden veel rook ingeademd, meldt de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Toetsen in het basis- en voortgezet onderwijs moeten meer in het teken staan van het onderwijs en leren en minder van belang zijn voor zaken als toelating, overgang of diploma. Dat zegt de Onderwijsraad donderdag in een advies dat wordt gegeven op verzoek van de Tweede Kamer.
7 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - De Groningse burgemeester Roelien Kamminga wil dat het Rijk eigen locaties gaat inzetten om asielzoekers op korte termijn op te vangen. Ze wil zo voorkomen dat deze zomer mensen buiten moeten slapen bij het aanmeldcentrum in Ter Apel, zei ze bij talkshow Pauw & De Wit.
7 uur geleden