Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
GRANADILLA DE ABONA (ANP) - Het Nederlandse cruiseschip m/v Hondius komt zondag om 05.30 uur lokale tijd aan bij Tenerife (06.30 uur Nederlandse tijd). Het gaat voor anker in de buurt van Granadilla de Abona, aan de zuidkant van het eiland. Vanaf ongeveer 08.00 uur lokale tijd (09.00 uur in Nederland) kunnen de eerste mensen naar de wal worden gebracht. Daarna gaan ze meteen door naar het vliegveld, heeft de rederij Oceanwide Expeditions zaterdagavond laten weten.
7 uur geleden
TER APEL (ANP) - Bij demonstraties rondom het azc in Ter Apel heeft de politie zaterdag vijf mensen aangehouden. Eerder waren er drie aanhoudingen, daar zijn er nu twee aan toegevoegd.
10 uur geleden
TER APEL (ANP) - Bij demonstraties rondom het azc in Ter Apel heeft de politie zaterdag vijf mensen aangehouden. Eerder waren er drie aanhoudingen, daar zijn er nu twee aan toegevoegd.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Circa 29 opvarenden van het cruiseschip m/v Hondius vliegen zondag van Tenerife naar Eindhoven. Dat meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Onder hen zijn zowel Nederlanders als mensen uit andere landen.
11 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het housefestival Music On in Amsterdam gaat dit weekeinde definitief niet door. De gemeente heeft zaterdag op het laatste moment de vergunning voor het feest ingetrokken. De organisator spande een kort geding aan om het besluit terug te laten draaien, maar de rechter heeft dat afgewezen. De reden daarvoor is nog niet bekend.
13 uur geleden
TER APEL (ANP) - Bij demonstraties rondom het azc in Ter Apel heeft de politie zaterdag drie mensen aangehouden. Twee personen voor belediging en één voor het zich niet kunnen legitimeren. De demonstraties verliepen verder zonder grote incidenten. Even na 15.00 uur verlieten de laatste actievoerders het terrein voor het azc. Zij zijn vervolgens buiten het dorp in bussen gestapt.
13 uur geleden
GENÈVE (ANP) - De directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft zich direct gericht tot de bevolking van Tenerife, waar zondag het door hantavirus getroffen schip m/v Hondius wordt verwacht. Tedros Adhanom Ghebreyesus drukt de inwoners van het Spaanse eiland op het hart dat zij een gering risico lopen en dat de samenwerkende landen en gezondheidsautoriteiten er alles aan doen om dat zo te houden.
15 uur geleden