Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - De moeder van Natalee Holloway heeft in Nederland aangifte gedaan tegen Joran van der Sloot voor de dood van haar dochter. Advocaat Annemiek van Spanje meldt dat met deze aangifte de Nederlandse autoriteiten wordt verzocht om Van der Sloot alsnog te vervolgen.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Bij een kantorencomplex op de Zuidas in Amsterdam is in de nacht van zondag op maandag een explosie geweest. Dat bevestigt de politie. Op sociale media gaat een niet-geverifieerde video rond van een ontploffing bij een gebouw dat lijkt op het kantorencomplex. Bij de eerdere aanslagen op de Joodse school in Amsterdam en bij de synagoge in Rotterdam ging een soortgelijke video rond.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) start naar aanleiding van de explosie in de binnenstad van Utrecht in januari een onderzoek naar de risico's van aardgasexplosies. De raad zegt niet te weten of de explosie in Utrecht ook een gasexplosie was. "Het onderzoek van het Openbaar Ministerie loopt nog", laat een woordvoerder van de OVV weten.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Gemeenten in de grensregio's hebben bovengemiddeld vaak last van problemen rond drugs- en wapenhandel en uitbuiting. Dat meldt RTL Nieuws op basis van eigen onderzoek naar ondermijnende criminaliteit in 336 Nederlandse gemeenten. De problemen zijn het grootst in het Limburgse Heerlen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Hoe groter het scharrelgebied van hobbykippen, hoe meer PFAS er waarschijnlijk in de eieren van de dieren zit. Dat is een van de conclusies uit een onderzoek van burgerinitiatief PFASinKaart en een onderzoeker van de universiteit van Wageningen naar PFAS in de eieren van hobbykippen.
7 uur geleden
PEEST (ANP) - De Nederlandse hulpverlener Pieter Wittenberg is vrijdag op 78-jarige leeftijd overleden. Dat bevestigt de hulporganisatie Human Power zondag na een bericht van RTV Drenthe. Wittenberg was op het Griekse eiland Lesbos aangeklaagd voor onder meer mensensmokkel, omdat hij bootvluchtelingen had geholpen. In januari werd hij vrijgesproken, net als 23 andere hulpverleners.
16 uur geleden
ASSEN (ANP) - Na een dubbele aardbeving in de buurt van Assen heeft het Instituut Mijnbouwschade Groningen meer dan driehonderd meldingen van schade gekregen. Dat instituut is eigenlijk verantwoordelijk voor het afhandelen van schade door gaswinning uit het Groningenveld. De aardbeving bij Assen gebeurde in een ander gasveld. Die schade wordt afgehandeld door de Commissie Mijnbouwschade, die 132 meldingen heeft gekregen.
18 uur geleden