Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Het gerechtshof in Amsterdam heeft de 37-jarige Martijn N., voormalig directeur van cultureel platform Moam, veroordeeld tot 3,5 jaar gevangenisstraf voor een reeks zedenmisdrijven waarvan jonge mannen en 15-jarige jongens het slachtoffer werden. Het hof verklaarde meer aanklachten bewezen dan de rechtbank en kwam daardoor tot een fors hogere straf - de rechtbank legde eerder anderhalf jaar cel op, waarvan acht maanden voorwaardelijk.
10 minuten geleden
NIJMEGEN (ANP) - In totaal zijn er 3915 deelnemers aan de Nijmeegse Vierdaagse die toch niet meedoen aan het wandelevenement, zegt de organisatie op haar website. Deelnemers konden tot afgelopen vrijdag 17.00 uur via de website van de organisatie hun Vierdaagse-ticket overdragen aan wandelaars op een wachtlijst.
11 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Rode Kruis heeft 690.000 euro opgehaald via Giro 7244 voor de bestrijding van ebola in Oost-Congo. "Meer geld is hard nodig om beschermingsmiddelen zoals pakken, handschoenen en chloor aan te schaffen", aldus Harm Goossens, directeur van het Nederlandse Rode Kruis, in een verklaring.
4 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Een op de vier mensen met een beperking zegt het gevoel te hebben niet mee te tellen in de samenleving. Dat komt naar voren in een onderzoek van het College voor de Rechten van de Mens onder ruim 1800 mensen met een beperking. Het College geeft ook aan dat de bestaanszekerheid van mensen met een handicap in het geding is; ruim een derde heeft financiële zorgen.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het belang en de veiligheid van een kind moeten voorop worden gezet als er vermoedens zijn van kindermishandeling, stelt D66. De partij wil dat er beter naar kinderen wordt geluisterd en dat er geen toestemming van ouders meer nodig is om een onderzoek in te stellen.
9 uur geleden
HOUTEN (ANP) - De politie heeft het rijbewijs en de auto afgepakt van een bestuurder die zondagochtend met bijna 240 kilometer per uur over de snelweg reed. De automobilist werd met zijn Mercedes gelaserd op de A2, waar 100 kilometer per uur de maximumsnelheid is.
13 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Parool is "blij en trots" met alle aandacht die de paginagrote advertentie van Harry Styles in de zaterdagkrant genereert. Dat laat hoofdredacteur Michiel Couzy zondag weten aan het ANP. Hij overweegt extra exemplaren van de papieren zaterdageditie bij te laten drukken. In een handgeschreven advertentie bedankte de Britse ster de stad voor de gastvrijheid tijdens zijn tien concerten in de Johan Cruijff ArenA.
1 dag geleden