Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
LOOSDRECHT (ANP) - Het afnemende draagvlak voor de opvang van asielzoekers is niet los te koppelen van het kabinetsbeleid. Dat zei waarnemend burgemeester Mark Verheijen van Wijdemeren zondag in het tv-programma Buitenhof.
19 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Recente lokale protesten tegen de komst van asielzoekerscentra en -opvang zijn opgestookt door het extreemrechtse netwerk Identitair Verzet (IDV), dat na een stillere periode weer in opkomst is. Dat zegt het onderzoeksplatform Justice for Prosperity (JfP). Identitair Verzet is volgens JfP de Nederlandse tak van een internationale, extreemrechtse organisatie, die de stem van de gewone burger kaapt, zonder dat die het in de gaten heeft.
21 minuten geleden
IJSSELSTEIN (ANP) - Afgelopen nacht was "bruut" voor IJsselstein, zegt burgemeester Ester Weststeijn van de Utrechtse gemeente. Relschoppers vernielden daar delen van het stadhuis en het naastgelegen theater. De burgemeester zegt het geweld te verafschuwen.
25 minuten geleden
WAGENINGEN (ANP) - De regen die dit weekend valt, helpt vooralsnog weinig om het risico op natuurbranden te verkleinen. Dat zegt onderzoeker Gerbert Roerink van Wageningen University & Research. "Het gevaar is nog niet geweken."
1 uur geleden
ERMELO (ANP) - De politie onderzoekt of de brand die zaterdag woedde bij een dessertbedrijf in Ermelo mogelijk is aangestoken. Dat bevestigt een woordvoerster van de politie zondag na berichtgeving door Omroep Gelderland.
2 uur geleden
IJSSELSTEIN (ANP) - Bij het gemeentehuis en het Fulcotheater in IJsselstein zijn in de nacht van zaterdag op zondag vernielingen aangericht. Dat bevestigt een woordvoerder van de politie na berichtgeving door RTV Utrecht. Voor zover bekend zijn er nog geen aanhoudingen verricht.
2 uur geleden
HOOGEVEEN (ANP) - In het centrum van Hoogeveen is in de nacht van zaterdag op zondag een grote brand uitgebroken aan de Jonkheer de Jongestraat. Volgens een woordvoerder van de veiligheidsregio Drenthe begon het met een autobrand die is overgeslagen naar een woning.
11 uur geleden