Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - De Utrechtse burgemeester Sharon Dijksma noemt de aangekondigde stop op stroomnetaansluitingen "een bittere pil". Dat schrijft zij op haar Instagramkanaal.
2 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - De mobiele eenheid heeft opnieuw moeten ingrijpen bij een demonstratie tegen de opvang van asielzoekers in Loosdrecht. Er zijn minstens twee personen aangehouden voor openbare geweldpleging, meldt een woordvoerder van de politie. Meer aanhoudingen worden niet uitgesloten.
3 uur geleden
HOENSBROEK (ANP) - Bij een steekincident in het Limburgse Hoensbroek is een man overleden. De politie meldt dat zij een onderzoek heeft gestart.
3 uur geleden
SEVENUM (ANP) - In het Limburgse dorp Sevenum woedt een grote brand in een winkel aan de Maasbreeseweg in het centrum van het dorp. Dat meldt de veiligheidsregio.
3 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - De mobiele eenheid heeft opnieuw moeten ingrijpen bij een demonstratie tegen de opvang van asielzoekers in Loosdrecht. Er zijn minstens twee personen aangehouden voor openbare geweldpleging, meldt een woordvoerder van de politie. Meer aanhoudingen worden niet uitgesloten.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet onderzoekt of de Amerikaanse rapper Ye, voorheen bekend als Kanye West, toch geweigerd kan worden. Minister David van Weel (Veiligheid, VVD) zei dat zijn collega Bart van den Brink van Asiel en Migratie (CDA) kijkt of er redenen zijn om Ye de toegang tot Nederland te ontzeggen.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In een deel van de provincie Utrecht kunnen burgers en bedrijven vanaf juli geen nieuwe of zwaardere stroomaansluiting krijgen. Aanvragen komen dan op een wachtlijst te staan, tot er weer ruimte is op het stroomnet. Dat heeft staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei bekendgemaakt na een overleg met betrokken netbeheerders en provincies. Wanneer er wel weer nieuwe aansluitingen mogelijk zijn, is nog niet te zeggen.
10 uur geleden