Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - Oud-burgemeester van Hendrik-Ido-Ambacht Herman J. (77), die verdacht wordt van het bezit van kinderporno, zegt dat iemand hem die bestanden heeft toegestuurd. De verdachte verscheen dinsdag voor het eerst op een openbare zitting in de rechtbank in Rotterdam. Hij wordt ook verdacht van ontucht, iets wat hij ontkent.
19 minuten geleden
TER APEL (ANP) - Het Rode Kruis gaat extra tenten neerzetten op het grasveld voor het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel om extra schaduwplekken te creëren. De afgelopen dagen zette de hulporganisatie al vier open tenten op. Deze zijn niet bedoeld om in te slapen.
20 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Corné H. staat bovenaan de wachtlijst voor plaatsing in de Van Mesdagkliniek, toch lijkt een snelle plaatsing uiterst onzeker. De 30-jarige gedetineerde, die werd veroordeeld voor een urenlange gijzeling in Ede in 2024, wacht al bijna 1,5 jaar op een plek in een tbs-kliniek.
57 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De overname van het bedrijf achter DigiD (Solvinity) door het Amerikaanse Kyndryl wordt door staatssecretaris Willemijn Aerdts (Economische Zaken) verboden. Ze doet dat op advies van het Bureau Toetsing Investeringen (BTI).
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De fundamenten van de samenleving worden aangetast door ondermijning door de georganiseerde misdaad. Een nieuw rapport waarschuwt voor dreigingen voor politiek en economie in de komende jaren. Volgens het eerste Dreigingsbeeld Ondermijning Nederland tast ondermijning "op sluipende en vaak onzichtbare wijze de democratische rechtsstaat aan en vormt een dreiging voor de nationale veiligheid".
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook in andere regio's van Nederland stopt Defensie tijdelijk met oefeningen met explosieven, open vuur en pyrotechniek. Dat heeft staatssecretaris Derk Boswijk van Defensie aangekondigd op sociale media. De reden is dat het natuurbrandrisico in steeds meer delen van het land wordt verhoogd naar fase 2. In die regio's worden de oefeningen tijdelijk opgeschort.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) waarschuwt voor hoge ozonconcentraties. De hoogste concentraties lijken zich te ontwikkelen in een band van Leiden naar Hilversum, Utrecht en Flevoland tot aan Zwolle. Door ozon kan smog ontstaan, wat slecht is voor de luchtkwaliteit. Mensen die er gevoelig voor zijn, zoals astmapatiënten, kunnen daar last van hebben. Het RIVM adviseert hun om binnen te blijven en zware fysieke inspanning te beperken. Dit advies geldt vooral in de namiddag en het begin van de avond.
2 uur geleden