Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
HARDENBERG (ANP) - Opvangorgaan COA krijgt waarschijnlijk ongeveer twee weken de tijd om twee opvanglocaties in de gemeente Hardenberg alsnog te sluiten. Daarna begint de teller voor de dwangsommen te lopen, zegt wethouder Alwin Mussche, die over de opvang van vluchtelingen gaat. De beide locaties hadden zondag moeten sluiten, maar zijn nog open.
31 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het marineschip Zr. Ms. Evertsen gaat definitief naar het oosten van de Middellandse Zee. Het luchtverdedigings- en commandofregat vertrok vorige week al in die richting, maar een formeel besluit over de inzet ervan moest nog worden genomen.
34 minuten geleden
SCHIPHOL (ANP) - Een groep gestrande reizigers is vanuit het Midden-Oosten via Egypte teruggekeerd in Nederland. Op Schiphol landde iets na 17.30 uur een Transavia-vlucht uit Hurghada. Over het exacte aantal Nederlanders is nog niets bekendgemaakt.
44 minuten geleden
TER APEL (ANP) - Na aanhoudende berichten over overlastgevende asielzoekers in Emmen zet minister Bart van den Brink (Asiel, CDA) extra mensen in om het toezicht op straat te verscherpen. Tijdens zijn eerste bezoek als bewindsman aan het aanmeldcentrum in Ter Apel maakte hij bekend zes buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) en een teamleider in te zetten en bovendien de toezichtteams op straat met acht mensen te versterken.
55 minuten geleden
TER APEL (ANP) - Twee weken na zijn aanstelling bracht asielminister Bart van den Brink (CDA) maandag zijn eerste werkbezoek aan het aanmeldcentrum van Ter Apel, om daar "rust, reinheid, regelmaat" te beloven. Burgemeester Jaap Velema vindt het snelle bezoek "een goede eerste stap voor het opbouwen van een vertrouwensrelatie". Maar hij is ook afwachtend. "Het zal allemaal wel even moeten blijken."
2 uur geleden
TER APEL (ANP) - Opvangorgaan COA had "geen andere keuze" dan twee opvanglocaties in de gemeente Hardenberg open te houden, ook al hadden die zondag moeten sluiten. Dat zegt bestuurder Joeri Kapteijns.
2 uur geleden
CAPELLE AAN DEN IJSSEL (ANP) - De 17-jarige jongen die afgelopen donderdag werd neergeschoten door de politie in Capelle aan den IJssel, is zelf verdachte van een beroving die eerder die dag plaatsvond. Dat meldt het Openbaar Ministerie maandagmiddag. De jongen raakte gewond door de beschieting. Zijn medische toestand is stabiel, aldus een woordvoerder.
2 uur geleden