Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
EPE (ANP) - De gemeente Epe heeft ook aan Fletcher Hotels een dwangsom van 17.250 euro per dag met een maximum van ruim 3,1 miljoen euro opgelegd, omdat er na de gestelde deadline van afgelopen zaterdag nog asielzoekers worden opgevangen in een vestiging van de hotelketen in Epe.
25 minuten geleden
HARDENBERG (ANP) - Opvangorgaan COA is er niet in geslaagd de asielopvanglocaties in Hardenberg (Overijssel) leeg te krijgen en zal na dinsdag daarom de eerste dwangsom moeten betalen die de gemeente heeft opgelegd. Dat laat een COA-woordvoerder weten. Aan het eind van de maandag zijn er nog 427 mensen in de opvang aan de Jachthuisweg en vijf in de noodlocatie Loozen.
1 uur geleden
HAARLEM (ANP) - De jongens van 14 en 17 jaar die in de nacht van donderdag op vrijdag werden opgepakt in Heemstede worden verdacht van het voorbereiden van een explosie of brand te stichten met een terroristisch oogmerk. Dat meldt het Openbaar Ministerie Noord-Holland.
1 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - NPO Radio 2-dj Ruud de Wild is de komende week niet te horen op NPO Radio 2. Dat heeft omroep PowNed maandag laten weten. "Naar verwachting zal hij volgende week maandag zijn werkzaamheden weer oppakken", aldus een verklaring van de omroep. Eddy Keur vervangt hem de komende dagen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een 34-jarige Turkse man zonder vaste woon- of verblijfplaats die verdacht wordt van de moord op de 41-jarige Cemil Önal in Rijswijk is in Frankrijk gearresteerd. Het Openbaar Ministerie denkt dat hij de schutter is. De man werd in Frankrijk opgepakt voor verboden wapenbezit. Het OM had Frankrijk via een Europees aanhoudingsbevel verzocht de man aan te houden voor de zaak in Rijswijk.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het maximumaantal vluchten van en naar Schiphol is vooralsnog niet veranderd nadat de Raad van State regels daarover schrapte. De luchtvaartautoriteit van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) valt terug op de gedoogsituatie die eerder ook gold, meldt een woordvoerder na vragen van het ANP.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie heeft meer dan 150 tips ontvangen over de explosie bij een joodse school in Amsterdam. Vorige week toonde zij bewakingsbeelden van twee verdachten van de aanslag, die plaatsvond in de nacht van vrijdag 13 op zaterdag 14 maart.
2 uur geleden