Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - Een groep van zes mensen heeft vernielingen aangericht bij de Mevlana Moskee in Rotterdam-West. Dat gebeurde op het moment dat er in het gebouw mensen aanwezig waren, meldt de politie.
1 uur geleden
DE BILT (ANP) - In heel Nederland geldt vrijdagmiddag en -avond code geel vanwege de kans op zware onweersbuien. In de loop van de avond trekken de zwaarste buien volgens het KNMI naar Duitsland weg.
1 uur geleden
ZANDVOORT (ANP) - In het stationsgebied, de middenboulevard en het bijbehorende strand in Zandvoort geldt tot en met zondag 31 mei een noodverordening. Dat laat de gemeente op haar website weten.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Viroloog Marion Koopmans vindt dat Nederland niet genoeg doet om klaar te zijn voor een volgende pandemie. Ook voor de corona-uitbraak in 2020 was deze pandemische paraatheid niet voldoende en miste zij urgentie, zei ze tijdens haar verhoor in de parlementaire enquête over corona.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Viroloog Marion Koopmans heeft tegenover de parlementaire enquêtecommissie corona hard uitgehaald naar "bepaalde politici" die bedreigingen aan haar adres hebben aangewakkerd. Zij noemde geen namen, maar hekelde met name de complottheorieën rond het coronavirus waarmee zij in verband werd gebracht. Daar deed vooral Forum voor Democratie aan mee.
4 uur geleden
UITHOORN (ANP) - De politie heeft donderdagavond twee mensen aangehouden bij demonstraties rondom de komst van een asielzoekerscentrum in Uithoorn. Een 30-jarige man uit Uithoorn is aangehouden voor het gooien van een fles naar voorstanders van asielopvang. Een 19-jarige man uit Gouda werd meegenomen voor het verstoren van de openbare orde. Beiden zijn weer vrijgelaten.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Viroloog Marion Koopmans denkt niet dat het realistisch was geweest om al veel eerder beperkende maatregelen te nemen om het coronavirus in te dammen. Het had "in theorie heel veel uitgemaakt" als dit al begin februari 2020 was gebeurd, toen het aantal bekende ziektegevallen in heel Europa nog rond de vijftig lag. Maar er was nog te weinig bekend om zo'n besluit te nemen.
5 uur geleden