Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
TER APEL (ANP) - Het Rode Kruis vreest dat "straks ook vrouwen en kinderen in Ter Apel zonder opvangplek" staan als er door de overheid niet "onmiddellijk" wordt ingegrepen. De afgelopen dagen werden asielzoekers opgevangen in een congrescentrum in Groningen, vorige week gebeurde dat in Stadskanaal en Gieten. De hulporganisatie noemt het "onbegrijpelijk" dat er niet voldoende slaapplekken gerealiseerd kunnen worden.
56 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het verzuim onder personeel van Nederlandse gemeenten is vorig jaar gestegen naar 7,1 procent. Dat meldt A&O fonds Gemeenten, dat cijfers bijhoudt en dinsdag publiceert. Volgens het fonds is dat het hoogst in ruim twintig jaar.
1 uur geleden
AMERSFOORT (ANP) - Jaarlijks zijn minstens 7750 sociale huurwoningen nodig voor mensen met psychische klachten die bijvoorbeeld klaar zijn met een langdurige behandeling in een instelling of uit de gevangenis komen. De Nederlandse ggz heeft dat laten berekenen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In een reeks rouwadvertenties in Trouw wordt dinsdag stilgestaan bij het overlijden van de oprichter en directeur van de klimaatorganisatie Urgenda, Marjan Minnesma, die vrijdag op 59-jarige leeftijd overleed. "Jij was onze onverschrokken voorvrouw, onze drijvende kracht, ons kompas", schrijft Urgenda onder meer in een rouwadvertentie.
3 uur geleden
ZUTPHEN (ANP) - In Zutphen woedt een grote brand aan de Marsweg, meldt de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland. Een loods van 40 bij 10 meter staat volledig in brand. De brandweer blust van buitenaf, gezien de omvang van de brand.
5 uur geleden
KOOG AAN DE ZAAN (ANP) - Tussen Koog aan de Zaan en Zaandam is maandagavond laat een natuurbrand uitgebroken. De brand woedt aan het Westerwindpad. Het getroffen gebied is ongeveer 20 bij 40 meter. Het gaat om oud gras dat in brand staat, meldt de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland.
5 uur geleden
TER APEL (ANP) - Maandagavond worden zo'n 140 mensen van Ter Apel naar de nachtopvang in congrescentrum Hanze Plaza in Groningen gebracht. Omdat de opvang bij het aanmeldcentrum in Ter Apel vol is, brengen asielzoekers sinds vorige week de nacht door in tijdelijke locaties. Dit om te voorkomen dat zij buiten moeten slapen. In de nacht van zondag op maandag ging het om 126 mensen.
7 uur geleden