Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DE BILT (ANP) - Ook in Zuid-Holland kan het in de nacht van zondag op maandag glad worden door ijzel. Het KNMI heeft ook voor die provincie code oranje afgegeven, die vanaf 23.00 uur ingaat. Eerder werd die waarschuwing al afgegeven voor alle andere provincies, behalve Zeeland.
1 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - In de provincies Groningen, Friesland en Drenthe rijden maandagochtend geen bussen van Qbuzz vanwege de verwachte gladheid. In Friesland blijven de bussen in elk geval tot 10.00 uur binnen, in Groningen en Drenthe tot zeker 12.00 uur. Op de Friese Waddeneilanden rijden de bussen wel.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Studenten van de Universiteit Utrecht worden maandag weer in de collegezaal verwacht. Het onderwijs vindt dan weer op locatie plaats. Tentamens gaan ook door.
2 uur geleden
WEESP/MAARSSEN (ANP) - Bij Weesp zijn zondag meerdere mensen door het ijs gezakt. "We willen u waarschuwen: ga het ijs niet op!", waarschuwt de politie, die een helikopter heeft ingezet in het gebied bij de Weespersluiskade. Het is niet bekend hoe het gaat met de mensen die door het ijs zijn gezakt.
2 uur geleden
HOUTEN (ANP) - Komende nacht geldt voor een groot deel van het land nog code oranje, maar het koude winterweer gaat langzaam plaatsmaken voor warmere periodes, verwacht Weeronline. In het zuiden kan komende week de temperatuur oplopen naar maxima van 9 of 10 graden.
3 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Mensen zouden in de nacht van zondag op maandag en maandagochtend niet de weg op moeten gaan als dat niet nodig is. Met dat advies komt Rijkswaterstaat, nu het KNMI opnieuw met code oranje komt vanwege verwachte ijzel.
3 uur geleden
STEENWIJK (ANP) - In Steenwijk is het lichaam gevonden van de 8-jarige jongen die sinds zaterdagavond vermist was. Dat meldt de politie.
3 uur geleden