Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Milieudefensie dient dinsdag een dagvaarding in tegen Shell. De klimaatclub eist dat Shell stopt met het aanboren van nieuwe olie- en gasvelden en dat de multinational de uitstoot van broeikasgassen tussen 2030 en 2050 stapsgewijs vermindert.
4 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - De politie heeft maandagavond het gebied rond het gemeentehuis in het Noord-Hollandse dorp Loosdrecht ontruimd. Dat gebeurde tijdens een anti-azc-demonstratie. Dat bevestigt de gemeente, die spreekt van een grimmig einde. Eerder hadden de gemeente en politie nog aangekondigd "niet te zullen tolereren dat personen de demonstratie aangrijpen om strafbare feiten te plegen of ernstige wanordelijkheden te organiseren".
6 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - In Den Bosch werd maandagavond gedemonstreerd op de Beverspijken, op een bedrijventerrein waar een toekomstig azc moet komen. Het was het derde protest daar in een week tijd.
7 uur geleden
NOARDBURGUM (ANP) - Drie van de acht verdachten die afgelopen weekend zijn aangehouden na een steekpartij in het Friese dorp Noardburgum zijn vrijgelaten. Het gaat om een 18-jarige vrouw uit de gemeente Westerwolde en twee meisjes uit Franeker en Leeuwarden, meldt de politie. Ze blijven net als de vijf die nog vastzitten verdachten in het onderzoek.
10 uur geleden
VENLO (ANP) - De burgemeester van Venlo, Antoin Scholten, is "geschokt" door het nieuws dat een meisje is doodgestoken in Blerick, dat in de gemeente Venlo ligt. De burgemeester zal "zich vanzelfsprekend blijvend laten informeren door de politie", zo staat in een schriftelijke reactie. "Inhoudelijk zal de burgemeester niet op de zaak ingaan zolang het onderzoek door politie nog loopt."
11 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) waarschuwt voor vijf libidoverhogende middelen. Het gaat om LibiForMe, Mr Stiff (in vloeibare vorm en als capsules), Night Longer Mixed Herbal Blend en Ayibogan Natural.
12 uur geleden
DOKKUM (ANP) - Bij de gemeente Noardeast-Fryslân zijn tot nu toe drie demonstraties aangemeld rond Koningsdag. Dat meldt een woordvoerder van de Friese gemeente waar Dokkum onder valt, de stad waar koning Willem-Alexander en zijn familie maandag Koningsdag vieren. Demonstraties die vooraf zijn aangemeld, krijgen een vak toegewezen aan de route, "binnen hoor- en zichtafstand van de koninklijke familie", laat de woordvoerder weten.
12 uur geleden