Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - Nieuwe regels vanuit het kabinet voor het vliegverkeer van en naar Schiphol hebben dusdanige tekortkomingen dat niet zeker is dat omwonenden ermee goed genoeg beschermd worden. Dat concludeert de Commissie voor de milieueffectrapportage (MER) vrijdag in een advies aan het kabinet. De commissie stelt zelfs dat het rapport herzien zou moeten worden.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten (D66) is bereid om de samenwerkingsafspraken tussen de vier landen binnen het koninkrijk Nederland aan te passen. Tijdens het zevendaagse bezoek van de minister-president aan Sint Maarten, Sint Eustatius, Saba, Bonaire, Aruba en Curaçao zei de minister-president regelmatig dat hij het onderlinge gevoel binnen het koninkrijk wil versterken.
2 uur geleden
VAALS (ANP) - Bij een schietpartij op de Parklaan in het Limburgse Vaals is een persoon overleden. Dat meldt de politie op X.
3 uur geleden
BIDDINGHUIZEN (ANP) - In Biddinghuizen, in de provincie Flevoland, is vogelgriep vastgesteld op een leghennenbedrijf, meldt het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur in een persbericht. Om de verspreiding van het virus te voorkomen, zijn 55.000 kippen uit voorzorg gedood.
3 uur geleden
THE BOTTOM (ANP) - De overheid op Saba heeft donderdag om 18.00 uur lokale tijd laten weten dat de zoektocht naar de vermiste Nederlandse wandelaar nog steeds gaande is. Ondanks uitgebreide zoekacties is de man nog niet gevonden.
6 uur geleden
STADSKANAAL (ANP) - In een deel van het Groningse Stadskanaal is donderdagavond een noodverordening ingesteld. In het gebied staan "woningen die betrokken zijn bij een strafrechtelijk onderzoek", meldt de gemeente. Een groep mensen heeft donderdag ruiten ingegooid bij die woningen.
8 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - Ruim honderd demonstranten hebben zich donderdagavond verzameld op een aangewezen locatie in Loosdrecht om te protesteren tegen de opvang van asielzoekers, ziet een ANP-verslaggever. De politie is massaal aanwezig en houdt toezicht. Uit angst voor nieuwe wanordelijkheden heeft de gemeente Wijdemeren beperkingen ingesteld.
10 uur geleden