Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De tien telers die meedoen aan het wietexperiment en daarom hennep of hasj mogen produceren, gaan regelmatig de fout in. De Inspectie Justitie en Veiligheid heeft het afgelopen jaar 46 inspecties uitgevoerd bij deze wiettelers, stelde daarbij 42 overtredingen vast en legde 32 sancties op. In vier gevallen moesten telers een boete betalen.
48 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie gaat in hoger beroep tegen de uitspraak in een zaak over de moord op een Haagse garagehouder in 1992. Verdachte Ruben B. (71) werd eind maart vrijgesproken. De rechtbank zag ondanks "sterke aanwijzingen" voor zijn betrokkenheid te weinig bewijs voor een veroordeling.
2 uur geleden
KLAZIENAVEEN (ANP) - De politie heeft dinsdag een 50-jarige vrouw uit Emmen aangehouden in een onderzoek naar de dood van Ralf Meinema uit Klazienaveen. Dat meldt de politie. Meinema werd in maart 2017 dood in de kofferbak van zijn auto gevonden met hersenletsel.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ondanks een verbod op plastic wegwerpbekers en verpakkingen gebruikt minder dan een kwart van de festivals herbruikbaar materiaal. Dat concludeert de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) na onderzoek. De ILT noemt de resultaten "teleurstellend".
5 uur geleden
TER APEL (ANP) - In het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel sliepen in de nacht van maandag op dinsdag 2211 asielzoekers. Dat is ruim meer dan het maximumaantal van 2000.
5 uur geleden
RITTHEM (ANP) - Bij de crash van een sportvliegtuig in Zeeland is één persoon om het leven gekomen. Dat meldt de veiligheidsregio. Het vliegtuig stortte neer tussen het dorp Ritthem en Middelburg.
5 uur geleden
RITTHEM (ANP) - Bij het Zeeuwse dorp Ritthem is dinsdagmorgen een sportvliegtuig neergestort. Dat meldt de veiligheidsregio. Het vliegtuigje zou naast de snelweg A58 zijn gecrasht.
6 uur geleden