Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
RIJEN (ANP) - In de Hoofdstraat in het Brabantse Rijen woedt brand in een woning. Het is volgens de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant onduidelijk of er nog iemand in de brandende woning aanwezig is. De brand ontstond dinsdagavond rond 23.45 uur.
28 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Gratis solidariteitslintjes die mensen konden aanvragen om solidariteit voor mensen op de vlucht te tonen zijn op, meldt UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties. Volgens de organisatie hebben Nederlanders met bijna 100.000 aanvragen op de teller massaal gehoor gegeven aan de oproep om het blauwe lintje te dragen.
32 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Solvinity, het bedrijf achter DigiD, gaat in beroep tegen het verbod op overname door het Amerikaanse Kyndryl dat staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) vorige maand oplegde. Dat bevestigt een woordvoerder van de bewindsvrouw na berichtgeving door NRC.
3 uur geleden
VRIEZENVEEN (ANP) - Een demonstratie in het centrum van het Overijsselse Vriezenveen tegen de komst van asielzoekers is dinsdagavond rustig en zonder incidenten verlopen. Op het Manitobaplein voor het gemeentehuis verzamelden zich ongeveer honderd mensen, zag een ANP-verslaggever. Rond 21.00 uur waren de meeste mensen weer vertrokken.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Verdachten die het minder goed voor elkaar hebben, krijgen gemiddeld zwaardere straffen dan mensen die het sociaaleconomisch beter hebben. Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) meldt dat op basis van eigen onderzoeken naar het strafrecht.
7 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Museum Boijmans Van Beuningen gaat de overleden kunstenaar en tv-maker Wim T. Schippers eren met een nieuwe uitvoering van zijn iconische pindakaasvloer. Dat laat een woordvoerder dinsdag weten aan het ANP. De Pindakaasvloer wordt in juli opnieuw gemaakt in het Depot van het Rotterdamse museum.
8 uur geleden
BREDA (ANP) - Het Openbaar Ministerie verwijt de verdachte van het dodelijke ongeval in het Zeeuwse Vogelwaarde roekeloosheid. Dat is juridisch de zwaarste vorm van schuld bij een verkeersongeval, bevestigt het OM na berichtgeving van Omroep Zeeland. Waarom de 19-jarige bestuurder daarvan wordt verdacht, wil het OM op dit moment niet delen.
8 uur geleden