Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De rechtszaak van erfgenamen van kunsthistoricus en oud-museumdirecteur Abraham Bredius tegen het Mauritshuis "raakt ons in de kern", zei Martine Gosselink, de directeur van het Haagse museum, vrijdagochtend in de rechtbank. Bredius was tussen 1889 en 1909 directeur van het museum. Hij liet waardevolle kunstwerken na, waaronder enkele van Rembrandt. Als voorwaarde stelde hij dat de 25 werken permanent zichtbaar moesten blijven. Maar het museum bewaart de meeste schilderijen momenteel in het depot.
8 minuten geleden
ZAANDAM (ANP) - Tata Steel moet opnieuw een boete van ruim 8,5 miljoen euro betalen. Volgens de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) bleek uit eigen metingen, die in april en mei vorig jaar zijn gedaan, dat uit een van de fabrieken van de staalproducent nog steeds te veel schadelijke stoffen komen. Eind januari vorderde OD NZKG om dezelfde reden ook al 8,5 miljoen, toen op basis van metingen van Tata Steel zelf.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een belangrijk knooppunt voor internetverkeer in Amsterdam heeft een recordhoeveelheid data verwerkt. Door de systemen van de Amsterdam Internet Exchange stroomde voor het eerst 15 terabit per seconde.
3 uur geleden
EINDHOVEN (ANP) - Op het Stratumseind in de binnenstad van Eindhoven is een man met meerdere steekwonden aangetroffen. Dat meldt de politie op X. De politie vond de man na een melding van een vechtpartij aan de Kanaaldijk-Zuid.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Net als reisorganisaties eerder dit jaar, merkt ook de ANWB op dat Nederlanders hun vakantieplannen aanpassen door "onrust in de wereld". ANWB baseert zich op de resultaten van de vakantiemonitor, waarin Nederlanders is gevraagd naar hun plannen voor de april- en meivakantie. Vooral Europese bestemmingen zijn populair: 94 procent van de vakantiegangers blijven op het eigen continent. Verre reizen, met name naar Amerika, verliezen hun aantrekkingskracht.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Cannabis en amfetamine zijn de meest aangetroffen drugs in het verkeer, blijkt uit onderzoek van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Een chemicus en een toxicoloog van het NFI onderzochten ruim 64.000 door de politie ingestuurde bloedmonsters. Uit de analyse van de monsters die positief testten op verdovende middelen blijkt dat THC (cannabis) de meest voorkomende drug is (71 procent), gevolgd door amfetamines zoals speed en xtc (30 procent), cocaïne (15 procent) en GHB (6,8 procent).
9 uur geleden
RUCPHEN (ANP) - De PVV gaat mogelijk ook in de Brabantse gemeente Rucphen meebesturen. De partij zegt in gesprek te zijn over deelname aan een nieuw college van burgemeester en wethouders en dat "als een belangrijke stap én als waardering voor onze inspanningen" te beschouwen.
11 uur geleden