Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De 58-jarige Seyed A., verdacht van het doodschieten van zijn onderbuurvrouw in Rijswijk (Zuid-Holland), heeft maandag in de rechtbank verklaard dat hij niet "gekozen heeft" voor wat er is gebeurd. "Zij heeft dit zelf gedaan", zei A. over het 38-jarige slachtoffer.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Advocaat Geert-Jan Knoops wordt voorwaardelijk geschorst voor vier weken. Dit heeft de Raad van Discipline Amsterdam, het tuchtcollege voor de advocatuur, besloten. Aan de advocaat is niet eerder een tuchtmaatregel opgelegd.
1 uur geleden
ARNHEM (ANP) - De organisatoren achter de hardloopevenementen in Amersfoort, Groningen en Utrecht van zondag hadden de veiligheidsmaatregelen op orde. Dat zegt de Atletiekunie nadat meerdere hardlopers onwel waren geworden door de warmte.
1 uur geleden
WARFFUM (ANP) - In de nacht van zondag op maandag brachten 92 mensen de nacht door in de opvang in Warffum, die is ingericht voor asielzoekers voor wie geen plek is in het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel. Drie mensen kozen ervoor om voor de ingang van het aanmeldcentrum in Ter Apel te slapen, laat het Rode Kruis weten.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal nieuwe tbs-patiënten is vorig jaar gedaald naar 118, ten opzichte van 164 een jaar eerder. Desondanks zijn alle bedden in Nederlandse tbs-klinieken bezet. Dat meldt TBS Nederland op basis van cijfers uit het nieuwe jaarverslag.
5 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Curaçao zorgt dit WK voor een opvallende vlaggenpiek, merkt Drukbedrijf. Sinds dat land zich heeft geplaatst voor het WK worden vlaggen van het land tien keer vaker besteld dan in een normale periode, aldus het drukwerkbedrijf.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Bij twee steekincidenten in Den Haag zijn drie mensen gewond geraakt. Dat meldt de politie Den Haag op X. De steekpartijen vonden in de nacht van zondag op maandag plaats in het stadscentrum, op de Kalvermarkt en het Koningin Julianaplein.
8 uur geleden