Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
GIETEN (ANP) - De Drentse gemeente Aa en Hunze, waar Gieten onderdeel van is, vangt de komende nachten opnieuw asielzoekers op, afkomstig van aanmeldcentrum Ter Apel. Dat meldt de gemeente op haar website. De opvang gebeurt in sporthal De Goorns in Gieten. De gemeente doet dat op nadrukkelijk verzoek van minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie. "De groep komt laat in de avond aan en vertrekt voor 7 uur 's ochtends naar het aanmeldcentrum in Ter Apel."
1 uur geleden
MAASTRICHT (ANP) - Een 49-jarige man uit de Limburgse gemeente Horst aan de Maas is de enige verdachte die nog vastzit in het onderzoek naar het seksueel misbruik van gedrogeerde vrouwen en het uitwisselen van beeldmateriaal daarvan. De man zit veertien dagen in voorarrest, zeggen woordvoerders van de politie Limburg en het Openbaar Ministerie in Limburg.
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie gaat niet in hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank in de strafzaak tegen oud-advocaat Inez Weski. Het OM zegt "zeer tevreden" te zijn over het feit dat de rechtbank vrijwel al het door justitie ingebrachte bewijs heeft overgenomen en dat zij "het handelen van de verdachte in zeer krachtige bewoordingen heeft afgekeurd". Ook Weski ziet af van hoger beroep.
3 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Tegenstanders van de komst van de Amerikaanse rapper Ye gaan zaterdag demonstreren bij het GelreDome in Arnhem. Zo zegt het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) "zeker met protestborden" aanwezig te zullen zijn, laat directeur Naomi Mestrum weten.
3 uur geleden
TER APEL (ANP) - Het Rode Kruis maakt zich ernstige zorgen over het welzijn van de asielzoekers op het voorterrein in Ter Apel. "Voor de zoveelste keer in ruim twee weken zitten vandaag mensen in het gras, en weten ze niet waar ze vanavond terechtkunnen. Zo kunnen we in Nederland toch niet met mensen omgaan?", zegt Rode Kruis-directeur Harm Goossens. "Dit kan zo niet langer."
4 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - De twee vrouwen die worden verdacht van de ernstige mishandeling van hun kinderen in Stadskanaal blijven de komende negentig dagen in de cel. Dat heeft de raadkamer van de rechtbank in Groningen bepaald, meldt het Openbaar Ministerie donderdag.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Betrokken organisaties schoten tekort bij een verwarde man die vorig jaar de 11-jarige Sohani in Nieuwegein doodstak, stellen de Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie JenV) en Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). De verdachte Hamzah L. verkeerde op dat moment in een psychose en heeft van de rechter onlangs tbs met dwangverpleging opgelegd gekregen. De inspecties oordelen dat de zorg aan hem ondermaats was en veiligheidsrisico's verkeerd werden ingeschat.
5 uur geleden