Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Asielaanvragen die voor het ingaan van het EU-migratiepact zijn ingediend, worden op een nieuwe systematische manier beoordeeld. Asielminister Bart van den Brink laat weten dat dit nodig is.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Hoe langer de coronacrisis duurde, hoe meer belangen er speelden en die hadden invloed op de politieke besluitvorming rond de coronamaatregelen. Dat zei Pieter-Jaap Aalbersberg vrijdag tegen de parlementaire enquêtecommissie corona. Hij was tijdens de coronacrisis de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).
6 uur geleden
TIVAT (ANP) - Nog voor de zomer komen de Benelux-landen met een plan om kandidaat-landen op een snellere en correcte manier de EU in te trekken. Dat zei premier Rob Jetten na afloop van een top tussen de EU en Westelijke Balkanlanden in het Montenegrijnse Tivat.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Meer maatregelen zijn nodig om het miljardentekort van woningcorporaties op te lossen, meldt minister Elanor Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting. Ze heeft enkele coalitieplannen doorgerekend om de bijna 20 miljard euro op te brengen die corporaties nog nodig hebben voor woningbouw en verduurzaming. Daaruit blijkt dat de maatregelen het tekort alleen "in theorie" oplossen.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland was niet voorbereid op een "brede crisis" zoals de coronacrisis, zegt toenmalig Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Pieter-Jaap Aalbersberg. Volgens hem lagen er allerlei handboeken voor kleinere crises in afgebakende sectoren, maar was de voorbereiding op een crisis die het hele land raakt niet op orde.
9 uur geleden
ASSEN (ANP) - De rechtbank in Assen heeft vrijdag celstraffen van 47 maanden opgelegd aan de drie mannen uit Heerhugowaard die in januari vorig jaar de gouden helm van Coțofenești en drie gouden armbanden roofden uit het Drents Museum in Assen.
10 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - De NPO ziet op dit moment geen mogelijkheden om de ledenomroepen en aspirant-omroep Ongehoord Nederland (ON!) nader tot elkaar te brengen. Dat schrijft de NPO vrijdag in een reactie op het advies dat een onafhankelijke commissie een maand geleden uitbracht over de werkwijze van de NPO. Daarin staat dat bij ON! "substantiële tekortkomingen" zijn vastgesteld "in de naleving van journalistieke normen".
11 uur geleden