Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
VLIELAND (ANP) - Rederijen tonen zich voorzichtig positief over het advies van onderzoeksinstituut MARIN over de maximumsnelheid van watertaxi's op de Waddenzee. Volgens het instituut kunnen watertaxi's daar onder voorwaarden in het donker veilig 40 kilometer per uur varen. Nu geldt een maximumsnelheid van 20 kilometer per uur.
44 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Twee verdachten zijn dinsdag door de rechtbank van Amsterdam schuldig bevonden aan de zware mishandeling van realityster Tamara Elbaz. Een 18-jarige verdachte kreeg een taakstraf van 160 uur en 23 dagen jeugddetentie. De andere verdachte (17) is veroordeeld tot een taakstraf van 140 uur en 10 dagen jeugddetentie.
2 uur geleden
DE BILT (ANP) - Ook in Noord-Holland, Flevoland en Overijssel geldt dinsdagavond code geel, meldt het KNMI. Eerder gaf het weerinstituut de waarschuwing voor gladheid door sneeuwval al af voor de Waddeneilanden, Friesland, Groningen en Drenthe.
2 uur geleden
ZWOLLE (ANP) - De rechtbank in Zwolle heeft dinsdag de 42-jarige Amanuel W. veroordeeld tot twintig jaar cel voor het leiden van een grote, zeer gewelddadige bende mensensmokkelaars. Volgens de rechtbank is bewezen dat de Eritreeër W. op grote schaal landgenoten via Libië naar Europa heeft gesmokkeld en daar grof geld mee heeft verdiend. De opgelegde straf is de maximale en conform de eis van het Openbaar Ministerie.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De rechtbank in Den Haag heeft dinsdag de 33-jarige John B. uit Raalte (Overijssel) veroordeeld tot een jaar cel, waarvan vier maanden voorwaardelijk, omdat hij illegaal vuurwerk in een politieauto gooide bij een uit de hand gelopen anti-immigratieprotest op 20 september op het Malieveld. Het voertuig brandde die dag volledig uit, maar de rechtbank ziet geen bewijs dat B. hiervoor verantwoordelijk is en sprak hem dan ook vrij van brandstichting.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - In het onderzoek naar de gewelddadige dood van twee tieners op nieuwjaarsdag in het Piet Wiedijkpark in Amsterdam Nieuw-West is een 25-jarige man aangehouden. Hij komt uit Amsterdam, meldt de politie. De man werd vorige week dinsdag aangehouden, staat in het bericht dat de politie deelt.
2 uur geleden
TER APEL (ANP) - Het aantal asielzoekers in het aanmeldcentrum in Ter Apel is ineens flink toegenomen, nadat het ruim een maand lang vrij stabiel was. In de nacht van maandag op dinsdag sliepen 2092 mensen in het complex. Dat is het hoogste aantal sinds 10 december. In een dag tijd steeg de bezetting met 92 mensen.
3 uur geleden