Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Met ruim 1023 kilometer file op de Nederlandse wegen is het woensdag de drukste spits van dit jaar, meldt de ANWB. Er werd al gerekend op een extra drukke avondspits doordat veel mensen een paar vrije dagen hebben en op pad gaan in de dagen rond Hemelvaart.
37 minuten geleden
STOCKHOLM (ANP) - Het is belangrijk dat een deel van de passagiers die op dezelfde vluchten zaten als een Nederlandse vrouw met het hantavirus in quarantaine gaat. Dat zei Gianfranco Spiteri van de Europese gezondheidsdienst ECDC woensdag tijdens een persbijeenkomst.
1 uur geleden
ALKMAAR (ANP) - Drie verdachten van een fatale vechtpartij in het uitgaansgebied in Hoorn op zaterdag 28 maart blijven langer vastzitten. Dat heeft de raadkamer van de rechtbank Noord-Holland bepaald.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Als iemand vermist raakt, moet de politie makkelijker de telefoon van diegene kunnen opsporen. Dat staat in een wetsvoorstel dat het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft gepubliceerd voor reacties. De politie zou in zulke gevallen ook kunnen uitzoeken met wie de vermiste persoon het laatst contact heeft gehad.
1 uur geleden
APELDOORN (ANP) - De politie heeft dinsdagavond uiteindelijk zeven minderjarigen aangehouden in Apeldoorn. Daar hadden zich opnieuw mensen verzameld bij de rotonde in de wijk De Maten, waar al vaker is gedemonstreerd tegen asielopvangplannen. Zes van de jongeren uit Apeldoorn verstoorden de openbare orde, in die groep werd vuurwerk afgestoken. De zevende uit Overbetuwe, een gemeente tussen Arnhem en Nijmegen, overtrad zijn gebiedsverbod.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet zal aan de slag moeten met de hypotheekrenteaftrek, ondanks de afspraak in het coalitieakkoord om "de fiscale behandeling van de eigen woning" ongemoeid te laten. De problemen rond de dertigjaarstermijn vragen daarom, schrijven ambtenaren van het ministerie van Financiën in een rapport. Niets doen lijkt de goedkoopste oplossing, maar leidt tot oneerlijke uitkomsten. Alle mogelijke oplossingen hebben grote voor- én nadelen.
3 uur geleden
STOCKHOLM (ANP) - De Europese gezondheidsdienst ECDC heeft geen aanwijzingen dat het hantavirus dat is aangetroffen op de m/v Hondius zich anders gedraagt dan dat het virus normaal gesproken doet. De Franse minister van Gezondheid Stéphanie Rist zei dinsdag dat het nog onzeker was of het virus zich had gemuteerd, maar volgens ECDC-epidemioloog Andreas Hoefer wijst voorlopig niets daarop.
3 uur geleden