Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - NSC haalt in geen van de vijf gemeenten waar die partij meedeed een raadszetel. Dat blijkt uit de voorlopige uitslagen die de ANP Verkiezingsdienst heeft gemeld. In Amersfoort, Apeldoorn, Den Haag, Eindhoven en Zoetermeer stond NSC op het stembiljet.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Hart voor Den Haag, de partij van oud-wethouder Richard de Mos, is zoals verwacht de grootste geworden bij de verkiezingen woensdag. De partij komt volgens de Verkiezingsdienst van het ANP uit op 16 zetels. Dat is er eentje minder dan bij de exitpolls van woensdagavond.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - GroenLinks-PvdA wordt de grootste fractie in de Rotterdamse gemeenteraad en lost daarmee Leefbaar Rotterdam af. De partij krijgt 11 zetels. Dat zijn er 2 meer dan vier jaar geleden. Ook Leefbaar Rotterdam krijgt 11 zetels, een winst van 1, maar met een kleiner aantal stemmen, meldt de ANP Verkiezingsdienst.
2 uur geleden
WILLEMSTAD (ANP) - Koning Willem-Alexander heeft woensdagavond (lokale tijd) op Curaçao een bijeenkomst bezocht waar met verschillende burgers werd gesproken over de geopolitieke situatie rondom Venezuela en de spanningen die dat heeft opgeleverd op het eiland. De koning luisterde, samen met staatssecretaris Eric van der Burg (Koninkrijksrelaties), naar verschillende verhalen over 3 januari van dit jaar.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - GroenLinks en D66 groeien in Nijmegen, blijkt uit de voorlopige uitslag die de ANP Verkiezingsdienst heeft gemeld. GroenLinks gaat van 9 naar 11 zetels, D66 van 6 naar 7.
3 uur geleden
ALMERE (ANP) - In Almere winnen Forum voor Democratie en JA21 bij de gemeenteraadsverkiezingen, blijkt uit de voorlopige uitslag van de Verkiezingsdienst van het ANP. FVD gaat van 2 naar 4, en JA21 komt met 4 zetels nieuw in de raad. In 2022 deed de pas opgerichte partij nog niet mee. De PVV verliest en gaat van 5 naar 4.
3 uur geleden
UTRECHT (ANP) - GroenLinks-PvdA heeft in Utrecht 14 zetels gekregen. Daarmee is de fusiepartij de grootste partij. Dat blijkt uit de voorlopige uitslag gemeld door de ANP Verkiezingsdienst. Sinds 2022 bezetten de partijen samen 13 zetels.
3 uur geleden