Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Tientallen websites die zogenoemde designerdrugs aanboden, zijn offline gehaald op last van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). "Het gebruik ervan kan levensgevaarlijk zijn", melden de overheidsdiensten.
6 minuten geleden
ASSEN (ANP) - Het bewijs tegen vermeende kunstrover Bernhard Z. (35) is minder overweldigend dan het Openbaar Ministerie heeft betoogd, zo hebben zijn advocaten donderdag in hun pleidooi gezegd. Ze hebben gepleit voor vrijspraak.
23 minuten geleden
HOOFDDORP (ANP) - Het slachtoffer van de dodelijke steekpartij in een woning in Hoofddorp woensdagavond is een vrouw, meldt de politie donderdag. De persoon die werd aangehouden is een 34-jarige man uit de Noord-Hollandse plaats.
25 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Boeren moeten regelmatig hun technische installaties laten controleren om het risico op stalbranden te voorkomen. Staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw, VVD) schrijft in een Kamerbrief dat hij "zo spoedig mogelijk" brandveiligheids- en elektrakeuringen wil invoeren.
29 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) gaat binnenkort bij een aantal ICT-leveranciers in Nederland preventief controleren hoe zij de digitale beveiliging hebben geregeld. Zo kunnen zij tijdig aanpassingen doen als dat nodig blijkt. Na een reeks grote datalekken, bij onder meer Odido en Clinical Diagnostics, wil de AP met deze controles de preventie tegen cyberaanvallen en datalekken bevorderen.
54 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De politie heeft twee nieuwe verdachten aangehouden voor de dodelijke schietpartij aan het Koningin Wilhelminaplein in Amsterdam Nieuw-West vorige maand. Het gaat om twee Amsterdammers van 25 en 36 jaar. Eerder werd al een 24-jarige man uit Amsterdam aangehouden.
59 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Houd bij het maken van wetgeving meer rekening met toekomstige generaties, adviseert de Raad van State aan het kabinet. In zijn jaarverslag schrijft het adviesorgaan dat de politiek zich vaak richt op de problemen en mensen van nu. Dat terwijl besluiten over bijvoorbeeld pensioenen, klimaat, migratie en woningbouw veel langer doorwerken. De raad noemt de optie om de grondwet aan te passen om meer rekening te houden met de gevolgen voor kinderen en kleinkinderen.
1 uur geleden