Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
HOUTEN (ANP) - De komende dagen is het stralend weer in Nederland, verwacht Weeronline. Vooral dinsdag is de lucht grotendeels blauw en ook de middagtemperatuur gaat omhoog tot 15 tot 17 graden en in het zuiden tot 18. Woensdag is het nog zachter met 17 tot 19 graden en in het zuiden wordt het bij 20 graden de eerste warme dag van het jaar.
10 uur geleden
WAALWIJK (ANP) - De politie heeft maandagmiddag vijf personen aangehouden in een pand in Waalwijk waar illegaal wiet werd gekweekt. De verdachten waren op dat moment aanwezig in het gebouw waar de kwekerij werd ontdekt. De politie kan nog niets zeggen over de identiteit van de verdachten of de omvang van de vondst.
11 uur geleden
TEHERAN (ANP) - Iran wil geen tijdelijke wapenstilstand zonder duidelijke garanties. Dat zegt een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken van het land. Dat wordt in de ogen van Iran een kans voor "de agressor", de VS en Israël, om te hergroeperen en hun snel geslonken wapenvoorraden weer aan te vullen, meldt het Iraanse persbureau Tasnim.
12 uur geleden
NIJMEGEN (ANP) - In de In de Betouwstraat in het Gelderse Nijmegen is in de nacht van zondag op maandag een verdacht pakketje aangetroffen. De straat is daarom afgezet en een horecagelegenheid werd ontruimd.
22 uur geleden
OBDAM (ANP) - De brand in een bedrijfsverzamelpand in het Noord-Hollandse Obdam is onder controle. Dat heeft de brandweer om 23.00 uur gemeld. Het gebouw is door het vuur en de bluswerkzaamheden verwoest. Voor zover bekend zijn er geen slachtoffers.
1 dag geleden
HOLTEN (ANP) - Op diverse plekken in Nederland zijn zondagavond paasvuren ontstoken. Rond het Overijsselse Holten strijden ieder jaar verschillende buurtschappen om de mooiste paasbult, al ging dat vroeger om de hoogste. Dit jaar was de winnaar Espelo.
1 dag geleden
DEVENTER (ANP) - De gemeente Zwolle, de gemeente Deventer, de politie en voetbalclubs Go Ahead Eagles en PEC Zwolle zijn "zeer teleurgesteld" dat de wedstrijd tussen Go Ahead Eagles en PEC Zwolle zondagmiddag na een ontruimingsactie van de ME van start moest gaan zonder gevuld uitvak. Dat laten ze in een gezamenlijke verklaring weten.
1 dag geleden