Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DÜSSELDORF (ANP/DPA) - De opvarende van cruiseschip Hondius die na aankomst op Schiphol woensdagavond naar Düsseldorf werd vervoerd, is daar aangekomen. De passagier wordt opgevangen in het academische ziekenhuis UKD in de Duitse stad.
1 uur geleden
DÜSSELDORF (ANP) - De toestand van de opvarende van de MV Hondius die wordt opgevangen door het academische ziekenhuis UKD in Düsseldorf is "stabiel". Dat meldt de brandweer van de Duitse stad, die betrokken is bij het vervoer van de cruiseschippassagier van Schiphol naar Düsseldorf. Er zijn "geen symptomen van een infectie", aldus de brandweer in een verklaring.
6 uur geleden
USHUAIA (ANP/RTR/AFP) - Het Argentijnse ministerie van Gezondheid is van plan om knaagdieren te vangen in de buurt van de zuidelijke stad Ushuaia, de plek waar een of meerdere passagiers van het cruiseschip MV Hondius mogelijk het hantavirus hebben opgelopen. De Argentijnse autoriteiten willen de knaagdieren onderzoeken in hun zoektocht naar de oorsprong van het virus.
6 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - Een paar honderd mensen hebben woensdagavond gedemonstreerd tegen de komst van een noodopvang in Loosdrecht. Kamerleden Gidi Markuszower en Mona Keijzer waren hierbij ook aanwezig.
6 uur geleden
IJSSELSTEIN (ANP) - In de geplande noodopvang voor asielzoekers in IJsselstein komen met name gezinnen te wonen. Het gaat om gezinnen en partners van statushouders die via gezinshereniging naar Nederland komen, meldt de Utrechtse gemeente woensdag.
7 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - De demonstranten die de A59 bij Den Bosch blokkeerden, zijn de snelweg weer af. De weg daar is daarom weer vrijgegeven, meldt Rijkswaterstaat (RWS). Woensdagavond liepen zo'n 150 mensen de snelweg op in de rijrichting van Den Bosch naar Waalwijk omdat zij niet willen dat er een tijdelijke asielopvang voor jongeren in Engelen komt.
7 uur geleden
SANTA CRUZ DE TENERIFE (ANP) - Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken denkt dat de overgebleven passagiers van de MV Hondius komende maandag kunnen worden geëvacueerd, schrijft de krant El País. De verwachting is nu dat het cruiseschip zaterdag aankomt op Tenerife, maar daar moeten de passagiers nog aan boord blijven tot ze twee dagen later worden opgehaald, staat in een verklaring.
7 uur geleden