Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft in hoger beroep een werkstraf van 60 uur geëist tegen Raisa Blommestijn, waarvan 30 uur voorwaardelijk. De presentatrice van Ongehoord Nederland (ON!) staat terecht voor groepsbelediging en smaad vanwege berichten op X in 2023.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Bij de hack bij Booking.com zijn "geen financiële of betalingsgegevens en geen klantadressen ingezien". Dat meldt een woordvoerster van de boekingssite. Zondagavond liet Booking.com getroffen klanten weten dat er "onbevoegde derden" toegang hadden gekregen tot hun boekingsinformatie. Contactinformatie, specifiek e-mailadressen en telefoonnummers, en "bepaalde boekingsgegevens" zijn wel gestolen.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Nabestaanden vragen de rechtbank in Amsterdam de hoogst mogelijke straf op te leggen aan de 33-jarige Timothy B. voor de moord op zijn 52-jarige moeder in zijn woning in Landsmeer en het wegmaken van haar onderbenen. De afgezaagde lichaamsdelen zijn nog niet teruggevonden, bleek maandag tijdens de strafzaak.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Datalekken waarmee recent onder meer Basic-Fit, Booking.com en Odido te maken hebben gekregen, zijn nooit helemaal te voorkomen. Zelfs als de beveiliging van gegevens op orde is, kan het volgens cyberdeskundige Gina Doekhie alsnog misgaan. "Cybercriminelen worden steeds slimmer en hebben steeds betere technieken."
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Om de automobilist tegemoet te komen in de energiecrisis, kijkt het kabinet naar het tijdelijk verlagen van de wegenbelasting. Dat bevestigen ingewijden na berichtgeving van De Telegraaf. Het is een van de opties die op tafel liggen om te compenseren voor de hoge prijzen aan de pomp. Een besluit volgt later.
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie twijfelt niet aan het waarheidsgehalte van de woorden van Inez Weski (71) kort na haar aanhouding in april 2023. Justitie reageerde maandag op dag vier van het proces tegen Weski op pleidooien van de verdediging van de voormalige advocate. Weski ontkent de uitspraken. Volgens haar verkeerde ze destijds in "een zeer stressvolle en medisch zorgwekkende situatie".
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Raad van Kerken roept de Eerste Kamer op tot "medemenselijkheid" in de debatten en stemmingen over nieuwe asielwetgeving maandag en dinsdag. "Het verontrust ons in hoge mate dat de menselijkheid zo in het geding is", zegt Derk Stegeman van de Raad van Kerken tijdens een wake "voor medemenselijkheid" in de Haagse Kloosterkerk.
3 uur geleden