Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - De politie heeft in een groot onderzoek naar seksueel misbruik van vrouwen en het uitwisselen van beeldmateriaal daarvan vier verdachten aangehouden. Vier anderen zijn geïdentificeerd, maar zitten op het moment niet vast. "De verdenkingen tegen de mannen lopen uiteen. Zo hebben zij deelgenomen aan een besloten groep waarin illegaal verkregen beelden van gedrogeerde slachtoffers werden gedeeld", laat de politie weten.
1 uur geleden
DIEMEN (ANP) - Voor een beperkt aantal tieners met ernstige obesitas wordt een maagverkleining vergoed vanuit het basispakket, meldt Zorginstituut Nederland donderdag. Het gaat om enkele tientallen jongeren per jaar met ernstig of zeer ernstig overgewicht "bij wie het aanpassen van hun leefstijl en eetpatroon met een intensief traject niet genoeg helpt", aldus het instituut.
1 uur geleden
DE BILT (ANP) - In heel Nederland is donderdag code geel van kracht, meldt het KNMI. Het weerinstituut waarschuwt voor enkele "pittige regen- en onweersbuien met kans op windstoten en hagel".
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Als Amsterdam mensen echt uit de auto wil hebben, moet de stad gaan doorpakken met zogeheten buurthubs. Daar kunnen gebruikers switchen naar deelscooters en deel(bak)fietsen. De Rekenkamer Amsterdam zegt dat het aanbod van deze hubs nu nog te beperkt is en dat het effect ervan op het stadsverkeer daardoor "te verwaarlozen" is.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Zuid-Hollandse coalitie heeft de plannen om in het Groene Hart ruimte te maken voor windturbines voorlopig teruggetrokken, maar volgend jaar kunnen alsnog locaties worden opengesteld. In theorie kunnen dat zelfs meer locaties zijn dan de drie die nu concreet in beeld waren. Twaalf potentiële plekken die volgens de provincie technisch geschikt zijn, worden de komende maanden nogmaals onderzocht.
5 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De concerten van de Amerikaanse rapper Ye in GelreDome in Arnhem komende zaterdag en maandag mogen doorgaan. Dat is de uitkomst van een kort geding in de rechtbank in Amsterdam dat het Centraal Joods Overleg (CJO) had aangespannen. De voorzieningenrechter ziet op dit moment geen concrete aanwijzingen dat de komst van Ye, ook wel Kanye West, een gevaar is voor de openbare orde.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Meer dan 56.000 vmbo-leerlingen moeten door een technische fout een dag langer wachten op de uitslag van het praktijkdeel van hun examen. Dat is "onwijs vervelend" voor de leerlingen en zorgt voor extra werk voor docenten, zegt bestuurder Kim van Strien van de Algemene Onderwijsbond (AOb).
17 uur geleden