Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
TENERIFE (ANP) - Meer dan negentig van de bijna 150 opvarenden van het door het hantavirus getroffen cruiseschip Hondius zullen tegen het einde van zondag zijn geëvacueerd vanaf de Canarische Eilanden. Dat meldt de Spaanse staatssecretaris van Volksgezondheid, Javier Padilla, in een op sociale media gedeelde video.
5 minuten geleden
PARIJS (ANP) - Een van de Fransen die aan boord was van het Nederlandse cruiseschip Hondius vertoont symptomen van het hantavirus. Dat schrijft de Franse premier Sébastien Lecornu op X. Alle vijf de Fransen die zijn gerepatrieerd vanaf Tenerife zijn in "strikte isolatie geplaatst tot nader order".
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet heeft Spanje bedankt voor de hulp bij de repatriëring van de opvarenden van cruiseschip Hondius van rederij Oceanwide Expeditions uit Vlissingen. Een vliegtuig met onder anderen acht Nederlandse passagiers is zondag onderweg van het Spaanse eiland Tenerife naar Eindhoven.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland stuurt maandag opnieuw een vliegtuig naar Tenerife om daar een deel van de bemanning van het cruiseschip Hondius op te halen. Dat laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten.
3 uur geleden
GRANDILLA DE ABONA (ANP) - De Nederlandse chartervlucht voor opvarenden van het cruiseschip m/v Hondius is opgestegen vanaf het vliegveld Tenerife Zuid, ziet een ANP-verslaggever ter plaatse. Nadat het van boord halen van de opvarenden iets langer duurde dan voorzien, is tegen 16.52 uur Nederlandse tijd het toestel vertrokken richting Eindhoven. Naar verwachting zal het toestel daar na een kleine vijf uur arriveren.
3 uur geleden
MADRID (ANP/AFP) - De veertien Spanjaarden die zich bevonden op het Nederlandse cruiseschip Hondius, dat werd getroffen door het hantavirus, zijn aangekomen in Madrid. De groep werd zondag als eerste geëvacueerd van het cruiseschip dat bij Tenerife voor anker ligt.
4 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Activisten van de actiegroep Geef Tegengas zijn zondag opnieuw aan het protesteren in de haven van Rotterdam. Ook zaterdag was er een actie van de groep in het havengebied waarbij de havenspoorlijn werd geblokkeerd.
4 uur geleden