Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN BOSCH (ANP) - In Den Bosch is het hoger beroep begonnen in de zaak over het seksueel misbruik van zeven oppaskinderen in de omgeving van Eindhoven. "Het is een walgelijke en laffe daad dat ik zoveel leed heb toegebracht. Ik heb ze pijn gedaan, angsten bezorgd en beschadigd. Er is geen enkel excuus voor wat ik heb gedaan", zei verdachte Nancy D. (57) bij aanvang. "Samen vormden we een giftige cocktail, waarbij slachtoffers zijn gevallen", zei verdachte Peter S. (62) op de eerste zittingsdag.
26 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse ambassademedewerkers in Iran worden tijdelijk verplaatst naar de Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe. Minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken (CDA) schrijft op X dat zij worden verplaatst vanwege de veiligheidsrisico's.
27 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - De rechtbank in Rotterdam heeft dinsdag verzoeken tot nader onderzoek naar de detentieomstandigheden van ex-advocaat Inez Weski afgewezen. Weski, verdacht van deelname aan de criminele organisatie van haar vroegere cliënt Ridouan Taghi, en haar advocaten hadden hier vorige maand tijdens een ingelaste zitting om gevraagd. De beslissing van de rechtbank betekent dat de inhoudelijke behandeling van de zaak op 2 april kan beginnen.
34 minuten geleden
NIEUW-DORDRECHT (ANP) - Het optreden van twee politieagenten vorig jaar in Nieuw-Dordrecht waarna een man om het leven kwam was rechtmatig, oordeelt het OM in Noord-Nederland na onderzoek door de Rijksrecherche. De 43-jarige man overleed aan een amfetaminevergiftiging.
1 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft dinsdag vier jaar cel en tbs met dwangverpleging geëist tegen Angelo L., voor een verkrachting meer dan dertig jaar geleden in Nijmegen. De 60-jarige L. zou op 14 januari 1994 's ochtends een toen 19-jarig meisje onder dreiging van geweld hebben verkracht. "Deze verkrachting is schokkend en de gevolgen voelt het slachtoffer nog steeds", zei de officier van justitie.
1 uur geleden
ARNHEM (ANP) - "Ik kan je eindelijk vertellen wat je mij hebt aangedaan", zei het slachtoffer van een gewelddadige verkrachting in 1994 in Nijmegen dinsdag in de rechtbank in Arnhem tegen Angelo L. De 60-jarige man uit Heerlen zou haar meer dan dertig jaar geleden hebben verkracht. L. zegt zich de verkrachting niet te kunnen herinneren.
2 uur geleden
DORDRECHT (ANP) - In de penitentiaire inrichting in Dordrecht is een gevangene overleden na een brand in een eenpersoonscel. Dat bevestigt de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) na berichtgeving van Rijnmond.
3 uur geleden