Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
OTTERLO (ANP) - In het Gelderse Otterlo heeft op dinsdag een grote natuurbrand gewoed, meldt de gemeente. Die brand was op de heide bij de Planken Wambuisweg tussen Ede en Otterlo. Een woordvoerder van de veiligheidsregio zegt rond 17.00 uur dat de brand uit is.
25 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Pluimvee van hobbyhouders en commerciële bedrijven mag weer naar buiten, behalve in de Gelderse Vallei. Dat heeft staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw) bekendgemaakt. In de Gelderse Vallei zijn veel pluimveebedrijven gevestigd. Het risico op verspreiding van vogelgriep is daar hoger dan in de rest van Nederland. Daarom blijft daar de ophok- en afschermplicht wel gelden.
1 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - Het gerechtshof in Den Bosch heeft dinsdag lagere celstraffen opgelegd dan geëist aan Peter S. (63) en Nancy D. (57) voor seksueel misbruik van zeven oppaskinderen in de omgeving van Eindhoven. S. kreeg acht jaar cel en tbs met dwangverpleging, D. kreeg een gevangenisstraf van veertien jaar en een toezichtsmaatregel.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Mensen met een ernstige psychische aandoening krijgen in veel gevallen niet de zorg en ondersteuning die ze nodig hebben, terwijl het huidige systeem wel ruimte biedt om die hulp te verbeteren. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in een onderzoek naar onder meer vernieuwende initiatieven in de sector. In de praktijk lopen initiatiefnemers volgens de raad nog vaak tegen obstakels aan.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft dinsdag bij de rechtbank in Amsterdam betoogd dat de Amerikaanse straf van de 81-jarige Jaitsen Singh in Nederland moet worden omgezet naar een levenslange gevangenisstraf. Singh kreeg in 1986 in Californië, waar hij destijds woonde, een straf van 56 jaar tot levenslang, voor de moord op zijn vrouw en stiefdochter en de uitlokking daarvan.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - "Het Rode Kruis is opgelucht dat mensen zonder geldige verblijfspapieren niet strafbaar worden", reageert een woordvoerder op de stemming hierover in de Eerste Kamer. Een meerderheid van de senatoren stemde tegen de asielnoodmaatregelenwet, wat volgens de hulporganisatie "een flinke zorg minder" zal zijn voor deze groep vluchtelingen. "Hun veiligheid zou met de strafbaarstelling in het geding komen."
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een "lichtpuntje", zo noemt VluchtelingenWerk Nederland het dat de Eerste Kamer strafbaarstelling van mensen zonder geldige verblijfspapieren heeft verworpen. Dit voorkomt volgens de organisatie "directe schade voor deze mensen en voor iedereen die hen ondersteunt", staat in een reactie op de stemming over de asielnoodmaatregelenwet.
3 uur geleden