Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
LEIDERDORP (ANP) - In een woning aan de Bolderikkamp in Leiderdorp is zaterdagavond een vrouw om het leven gekomen na een geweldsincident. De politie heeft een man aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij haar dood.
2 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Het duurt waarschijnlijk nog tot zaterdagavond voordat de problemen met het treinverkeer in het noorden van het land zijn verholpen. Het winterse weer veroorzaakt wisselstoringen en andere overlast.
10 uur geleden
UTRECHT (ANP) - ProRail bereidt zich voor op herstelwerkzaamheden aan het spoor na een week vol problemen door het winterse weer. Een terugkeer naar de standaard dienstregeling is volgens de spoorbeheerder "complex" en een datum voor een volledige terugkeer naar normaal is "onzeker".
11 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - De treinproblemen in het noorden van het land duren voort, is te zien op de website van de NS. In Groningen rijden op meerdere trajecten tot zeker 15.15 uur geen of veel minder treinen.
14 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het is nog onbekend of de Ferro Dome, een voormalige gasopslag in Rotterdam, gered kan worden. "Dit is een van de vele onduidelijkheden", zegt een woordvoerder van beheerder Havenbedrijf Rotterdam. Deze week bleek dat het dak is ingezakt door de sneeuw.
16 uur geleden
TILBURG (ANP) - De meeste binnensportlocaties in Tilburg zijn zaterdag weer open, meldt de gemeente. Veel sportlocaties waren sinds donderdag uit voorzorg dicht, omdat er veel ijs en sneeuw op de daken lag. Alleen de Ireen Wüst IJsbaan en Zwembad Reeshof blijven zaterdag gesloten. Die gaan zondag weer open.
16 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - In het noorden van het land zijn er zaterdagochtend problemen op het spoor, is te zien op de website van NS. Door wisselstoringen en defecte treinen is op meerdere trajecten in Groningen en Friesland sprake van vertragingen of uitval van treinen.
17 uur geleden