Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
ASSEN (ANP) - De advocaten van de 37-jarige Douglas Chesley W. hebben de rechtbank in Assen donderdag gevraagd akkoord te gaan met procesafspraken. W. is een van de verdachten in de zaak over de roof van Roemeense kunstschatten uit het Drents Museum. Hij heeft de afspraken met het Openbaar Ministerie gemaakt.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Asielminister Bart van den Brink gaat deze week hard zijn best doen om in de Eerste Kamer steun te krijgen voor de twee strenge asielwetten. "Jazeker wel. Ik zet alles in wat nodig is", zei de CDA-bewindsman donderdagmiddag tegen journalisten. Die steun voor één van deze wetten is onzeker geworden toen de PVV woensdag bekendmaakte wél voor de wetten van partijgenoot Marjolein Faber te stemmen, maar niet voor de reparatie van de toevoeging die een illegaal verblijf strafbaar maakt.
3 uur geleden
BOEKAREST (ANP) - De Roemeense kunstschatten die begin 2025 werden gestolen uit het Drents Museum in Assen zullen snel weer te zien zijn in Roemenië. Het Roemeense ministerie van Cultuur heeft aangekondigd dat de gouden helm van Cotofenesti en de twee Dacische armbanden dinsdag worden gepresenteerd in het Nationaal Historisch Museum in Boekarest.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Rotterdam Airport en Eindhoven Airport hebben toch natuurvergunningen nodig, heeft de rechter bepaald. Het kabinet vond enkele jaren geleden dat dat niet nodig was, maar natuurorganisaties en omwonenden hebben dat aangevochten.
4 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Rijkswaterstaat roept weggebruikers bij drukte door de werkzaamheden aan de snelweg A2 komend weekend op niet af te wijken van de omleidingsroute. "Rijd niet binnendoor of op de navigatie", zegt een woordvoerster. Meerdere omliggende gemeenten hadden de afgelopen weekenden veel last van sluipverkeer, omdat de A2 richting Utrecht dicht was tussen de knooppunten Everdingen en Oudenrijn.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Gedupeerde ouders gaan niets merken van de vondst van tientallen miljoenen documenten met betrekking tot het schandaal rond de kinderopvangtoeslag in een datakluis van de Belastingdienst. Ook niet als daar gegevens bij zitten waaruit blijkt dat zij ten onrechte of te ruimhartig zijn gecompenseerd. Dat heeft partijloos staatssecretaris Sandra Palmen (Herstel Toeslagen) gezegd in een Kamerdebat.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Tientallen websites die zogenoemde designerdrugs aanboden, zijn offline gehaald op last van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). "Het gebruik ervan kan levensgevaarlijk zijn", melden de overheidsdiensten.
4 uur geleden