Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - Actievoerders van Extinction Rebellion hebben het spoor betreden bij Utrecht Centraal. Ongeveer twintig activisten staan op twee verschillende plekken op het spoor, ziet een ANP-verslaggever. Zij hebben een spandoek bij zich waarop staat 'Genocide spoort niet'.
15 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten heeft bedroefd gereageerd op het overlijden van Urgenda-voorvrouw Marjan Minnesma. "Ik herinner me haar als een onophoudelijke voorvechter voor de klimaatzaak", zegt Jetten op BlueSky over Minnesma. "Altijd creatief nadenkend en constructief meezoekend naar oplossingen."
54 minuten geleden
ZAANDAM (ANP) - Marjan Minnesma, de oprichter en directeur van klimaatorganisatie Urgenda, is op 59-jarige leeftijd overleden. Dat meldt de organisatie op haar website. Minnesma wordt de drijvende kracht achter Urgenda genoemd.
1 uur geleden
TER APEL (ANP) - Vrijdag hebben zo'n zestig mensen die voor het aanmeldcentrum in Ter Apel aan het wachten waren een plek in de opvanglocatie gekregen. Het gaat daarbij niet om kwetsbare mensen, voor wie ook de afgelopen dagen nog plek was. Dat is voor het eerst sinds woensdag werd besloten niet iedereen meer toe te laten, bevestigt een woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Drinken, smeren, petje. Dat is het algemene advies bij veel evenementen dit pinksterweekend. In verband met de verwachte hoge temperaturen hebben organisatoren adviezen op hun websites gezet, zorgen ze veelal voor extra waterpunten en houden ze een extra oogje in het zeil.
2 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Groningen gaat zaterdag, zondag en maandag nachtopvang bieden aan asielzoekers voor wie geen plek is in het opvangcentrum in Ter Apel. Burgemeester Roelien Kamminga heeft daarvoor een verzoek ontvangen van asielminister Bart van den Brink. De opvang vindt plaats in congrescentrum Hanzeplaza. Hoeveel asielzoekers daar de nacht gaan doorbrengen is nog niet bekend; dat is afhankelijk van de instroom, laat de gemeente weten.
2 uur geleden
TER APEL (ANP) - Het Rode Kruis is opgelucht dat een groep asielzoekers in de nacht van vrijdag op zaterdag een slaapplek had in het Groningse Stadskanaal. De hulporganisatie maakt zich wel zorgen over hoe het de komende dagen verdergaat rond het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel. Het Rode Kruis vindt het onbegrijpelijk dat er nog steeds geen echte oplossing is gevonden, zo is te lezen in een persbericht.
4 uur geleden