Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HOORN (ANP) - In Den Hoorn is woensdagavond een stille tocht gehouden voor de 16-jarige jongen die vorige week werd doodgestoken in de Zuid-Hollandse plaats. De opkomst bij de tocht was "erg indrukwekkend", laat een woordvoerder van Namens de Familie na afloop weten.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zo'n 64.000 kinderen die in armoede leven in Nederland hebben geen of niet de goede bril, omdat hun ouders deze niet kunnen betalen. Dat blijkt uit onderzoek van het Amsterdam UMC in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De drinkwaterbedrijven en branchevereniging Vewin waarschuwen jongeren online voor desinformatie over de veiligheid van drinkwater. Uit onderzoek van bureau Motivaction, waaraan bijna 3500 mensen meededen, is naar voren gekomen dat het vertrouwen in de kwaliteit van kraanwater onder jongeren lager is dan onder andere inwoners van Nederland.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Bij de zogenoemde entrada in de buurt van station Bijlmer ArenA voor aanvang van de wedstrijd tussen Ajax en Olympiakos in de Champions League werden veel rode fakkels en vuurwerk afgestoken. Een verslaggever zag dat veel fans toekeken bij de sfeeractie van de harde supporterskern, die rond 18.00 uur begon. Rond de Johan Cruijff ArenA geldt een veiligheidsrisicogebied, wat onder meer inhoudt dat bezit en afsteken van vuurwerk niet zijn toegestaan.
3 uur geleden
ALKMAAR (ANP) - De politie heeft op woensdagmorgen een 17-jarige jongen uit Alkmaar aangehouden. Hij wordt verdacht van mogelijke betrokkenheid bij een explosie en beschieting van een woning aan de Bannewaard in zijn thuisstad. Dat heeft de politie bekendgemaakt.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Inwoners van Bonaire die betrokken waren bij de klimaatzaak tegen de Nederlandse overheid, zijn verheugd over de erkenning die zij van de rechtbank in Den Haag hebben gekregen. "Wij voelen ons tweederangsburgers en moeten altijd vechten om dingen voor elkaar te krijgen. Dat de rechter zei dat wij worden gediscrimineerd, dat vond ik te gek. Dat dwingt respect af", reageert kunstenares Jackie Bernabela, die in traditionele klederdracht het vonnis heeft bijgewoond.
4 uur geleden
DE BILT (ANP) - Naast het noorden moeten donderdag ook de provincies Flevoland, Gelderland en Overijssel rekening houden met gladheid door sneeuwval. Daar geldt vanaf de nacht tot begin van de middag code geel. Het KNMI verwacht op veel plaatsen 1 tot 2 centimeter sneeuw.
4 uur geleden