Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Reizigers kunnen weer een noodpaspoort krijgen. Een landelijke technische storing bij de Koninklijke Marechaussee is zaterdag aan het begin van de avond verholpen, enkele uren nadat die begon.
13 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het cruiseschip Hondius heeft de haven van Rotterdam zaterdag aan het begin van de avond verlaten. Op het schip brak in april het hantavirus uit. De Hondius vaart nu naar Longyearbyen op Spitsbergen. Vanaf Spitsbergen vertrekt op 13 juni een arctische expeditie met 137 gasten en een arts aan boord, meldt een woordvoerder van rederij Oceanwide Expeditions.
44 minuten geleden
ARNHEM (ANP) - De burgemeester van Arnhem, Ahmed Marcouch, zegt dat hij met rapper Ye niet per se naar het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam wilde gaan. Het museum is volgens hem "de revue gepasseerd van wat je zou kunnen doen", er is aan gedacht, maar het was nog niet concreet, "anders hadden we wel contact opgenomen en een afspraak gemaakt". Marcouch noemt het "spijtig dat het lijkt alsof alles richting het Holocaustmuseum gaat".
49 minuten geleden
ARNHEM (ANP) - Mensen moeten niet wegkijken "van de Jodenhaat en het antisemitisme" van rapper Ye, zegt directeur Naomi Mestrum van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI). Ze demonstreert buiten de GelreDome in Arnhem, waar Ye zaterdag en maandag optreedt, tegen de komst van de Amerikaanse artiest.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Nationaal Holocaustmuseum in Amsterdam weigert mee te werken aan een bezoek van de omstreden Amerikaanse rapper Ye, ook bekend als Kanye West. De komst van de artiest "heeft een ongewenste impact op andere bezoekers en levert ook zorgen op over de integriteit van deze herinneringsplek", verklaart de organisatie achter het museum, Joods Cultureel Kwartier (JCK).
1 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Bij de Gelredome in Arnhem is een protest tegen de komst van rapper Ye. De Amerikaanse artiest treedt zaterdagavond op in het stadion. In een speciaal ingericht demonstratievak ter hoogte van ingang Noord worden banners getoond met onder meer waarschuwingen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Mensen die op reis gaan, kunnen zaterdag geen noodpaspoort krijgen. De Koninklijke Marechaussee kan die niet verstrekken door een landelijke storing. Het is niet bekend wat de oorzaak van de storing is en hoelang het duurt om die te verhelpen.
3 uur geleden