Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
WEZEP (ANP) - Bij het ongeluk tussen de touringcar en de bestelbus op de A28 bij Wezep hebben er "heel veel engeltjes op schouders gezeten", zegt burgemeester Tanja Haseloop-Amsing van de gemeente Oldebroek, waar Wezep onder valt. "Dit had nog veel erger kunnen aflopen."
8 minuten geleden
WEZEP (ANP) - In een update rond 11.00 uur meldt de politie dat bij het ongeval op de A28 maandagochtend zestien mensen gewond zijn geraakt. Eerder was sprake van acht mensen met letsel.
11 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De signalen over de maatschappelijke gevolgen van de coronamaatregelen werden nooit gelijkwaardig aan de adviezen van het Outbreak Management Team, aldus Klaas Dijkhoff. De voormalige VVD-fractievoorzitter zei tijdens een verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona dat eerst maatregelen werden genomen en er daarna pas ruimte was om te kijken naar wat het betekende voor mensen.
51 minuten geleden
HILVERSUM (ANP) - De NPO "respecteert" het besluit van omroep AVROTROS om niet mee te doen aan de aankomende editie van het Eurovisie Songfestival. Wel vindt de NPO het "heel jammer", zei een woordvoerder maandag tegen het ANP.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De brede steun in de Tweede Kamer voor de coronamaatregelen van het kabinet nam af naarmate de pandemie langer duurde, stelde Klaas Dijkhoff tijdens zijn verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona. De toenmalige VVD-fractievoorzitter zei dat er eerst een gevoel was dat iedereen het kabinet moest steunen vanwege de ernst van het virus.
1 uur geleden
SCHÖNBERG (ANP) - Een openbare school uit de Duitse gemeente Probstei meldt dat de bus die eerder betrokken raakte bij een ongeluk op de A28 leerlingen van die school vervoerde. Het zou gaan om 54 leerlingen en vier leerkrachten die onderweg waren naar Parijs. Er zijn geen aanwijzingen dat er levensbedreigende verwondingen zijn, aldus de school.
1 uur geleden
WEZEP (ANP) - Ongeveer 40 tot 45 Duitse scholieren worden opgevangen in een sporthal in Wezep, meldt de veiligheidsregio. Zij zaten in de touringcar die maandagochtend betrokken was bij een ongeluk op de A28. Veel van hen raakten lichtgewond en zijn eerst nagekeken in de brandweerkazerne van de Gelderse plaats. Daarna gaan ze naar de Erica Terpstrahal.
1 uur geleden