Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
ZEEWOLDE (ANP) - De brandweer heeft in Zeewolde in Flevoland een persoon uit een brandende woning gered. Dat gebeurde in de nacht van vrijdag op zaterdag aan het Fluitekruid.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De pro-Koerdische demonstratie voor vrede in de Syrische regio Rojava in Amsterdam is onder veel politiebegeleiding aangekomen op de Dam. De demonstratie begon met tientallen mensen die kaarsen ontstaken voor het Centraal Station. Inmiddels is de groep gegroeid tot honderden betogers en zijn er tientallen politiebusjes en ME'ers aanwezig op de Dam. Dat meldt een verslaggever van het ANP.
10 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Zo'n vijftig tot honderd betogers zijn vrijdag rond 18.00 uur voor Amsterdam Centraal samengekomen. Ze roepen op tot vrede voor Rojava, een noordelijke provincie van Syrië waar veel Koerden wonen, aldus een verslaggever van het ANP.
11 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Voedselwaakhond Foodwatch zegt juridische stappen te nemen tegen Nestlé rondom mogelijk besmette babyvoeding. Foodwatch vindt dat het voedingsconcern verwijtbaar heeft gehandeld en eist dat alle informatie openbaar wordt gemaakt. Franse autoriteiten hebben een onderzoek ingesteld naar de dood van twee baby's, die babyvoeding van het voedingsconcern hadden gedronken.
12 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - In het gebied rond Amsterdam Centraal en de Dam is sinds vrijdagmiddag 16.00 uur een veiligheidsrisicogebied van kracht.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het gerechtshof in Den Haag trekt volgende week twee dagen uit voor de behandeling van het hoger beroep in de strafzaak tegen Tweede Kamerlid Gideon van Meijeren van Forum voor Democratie. Het hof kondigt aan dat belangstellenden de zittingen woensdag en donderdag kunnen volgen via een livestream.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De bezoekersaantallen van het Nationaal Archief in Den Haag zijn vorig jaar flink gestegen ten opzichte van de jaren ervoor. Volgens de organisatie komt dat "door alle aandacht" voor het oorlogsarchief, ofwel het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR). Daarin staan dossiers van zo'n 425.000 mensen die na de oorlog zijn onderzocht wegens mogelijke collaboratie met de nazi's.
14 uur geleden