Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
LOOSDRECHT (ANP) - Een dakdekker uit Loosdrecht heeft een voorwaardelijke celstraf van drie maanden en een taakstraf van 240 uur gekregen voor het veroorzaken van koolmonoxidevergiftiging, waardoor een ouder echtpaar (83 en 87 jaar) overleed.
10 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Raad van State is kritisch op de financiële keuzes van het kabinet-Jetten. De belangrijkste overheidsadviseur ziet in haar jaarlijkse analyse van de voorjaarsnota dat er weliswaar "soms scherpe" beleidskeuzes worden gemaakt, maar dat die onvoldoende zijn om economische problemen van de toekomst het hoofd te bieden. Bovendien worden lastenverzwaringen, zoals de 'vrijheidsbijdrage' die gevraagd wordt om extra defensie-uitgaven mogelijk te maken, vooral afgewenteld op werkenden.
24 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Voor de ingang van de Eerste Kamer in Den Haag hebben enkele tientallen aanhangers van onder meer Extinction Rebellion dinsdag gedemonstreerd. Ze betoogden tegen de voorgenomen asielwetten, waar in de Eerste Kamer weer over wordt gedebatteerd.
26 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Palestijnse activist Amin A. houdt vol dat hij Hamas nooit heeft gefinancierd. Dat bleek tijdens de behandeling van de zaak in de Rotterdamse rechtbank. Naar eigen zeggen had het werk van de 58-jarige A. humanitaire doelen. "Ik wil mijn volk helpen", zei de verdachte tegen de rechter.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Brussel heeft Nederland goedkeuring gegeven voor een staatssteunpakket van ruim 600 miljoen euro voor melkveehouders die vrijwillig hun veestapel willen verminderen. Dat meldt de Europese Commissie dinsdag. Het geld is beschikbaar voor de komende vijf jaar.
1 uur geleden
ASSEN (ANP) - "Geef ook de derde armband terug. Pas dan kan voor veel mensen deze vreselijke periode écht worden afgesloten. Het gaat om cultureel erfgoed dat niet van iemand is, maar van iedereen. Toon berouw, aan ons allemaal." Dat zei Robert van Langh, directeur van het Drents Museum in Assen, dinsdag aan het slot van een verklaring namens het museum in het proces tegen drie verdachten die worden verdacht van de roof, in januari vorig jaar.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De politie heeft dinsdag een derde verdachte aangehouden in het onderzoek naar het gooien van vuurwerk tijdens een Eredivisieduel tussen Ajax en FC Groningen eind november. Het gaat om een 38-jarige man uit Hoofddorp, laat een woordvoerder weten. Hij wordt verdacht van dwang, openlijke geweldpleging en huisvredebreuk.
2 uur geleden