Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Als de gemeenteraad van Gorinchem besluit tot een herstemming vanwege mogelijke stemfraude, dan hoeft dat niet voor de hele gemeente opnieuw. Volgens de Kiesraad kan dit beperkt blijven tot een of enkele stembureaus. In dat geval worden alleen de personen opgeroepen die tijdens de verkiezingsdag hun stem zelf of via een volmacht hebben uitgebracht op de betreffende locatie, laat de Kiesraad weten.
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De vijfde verdachte die donderdag werd aangehouden voor betrokkenheid bij de explosie bij de synagoge in Rotterdam, wordt net als de andere vier verdacht van terrorisme. De 19-jarige man uit Tilburg werd woensdag voorgeleid aan de rechter-commissaris en die besloot dat hij nog in ieder geval veertien dagen blijft vastzitten.
2 uur geleden
HARDENBERG (ANP) - Het asielzoekerscentrum in Hardenberg is ook woensdag in gebruik, en daarom krijgt opvangorgaan COA de eerste dwangsom van de gemeente. Die bedraagt 55.000 euro per dag. Het gebouw had dicht moeten zijn, de overeenkomst van het COA en Hardenberg is verlopen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De rechtbank in Den Haag heeft Govinda B. (34) veroordeeld tot vijf jaar cel en tbs met dwangverpleging voor het bedreigen en mishandelen van vijf vrouwen met wie hij een relatie had. Dat gebeurde vanaf 2022 tot zijn aanhouding in oktober 2024. Volgens de rechtbank heeft de man uit Delft meermalen de vrouwen gedreigd te zullen verkrachten. Ook maakte hij seksvideo's en verspreidde hij die. In een aantal gevallen waren de slachtoffers buiten bewustzijn.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In Den Haag zijn maandag twee mannen aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij grootschalige oplichting. Volgens de politie gaat het om meerdere gevallen van fraude in heel Nederland, waarbij slachtoffers grote sommen geld verloren. De oplichters zouden zich telefonisch hebben voorgedaan als medewerkers van de helpdesk van een bank en zo in totaal enkele honderdduizenden euro's hebben buitgemaakt.
5 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Een 35-jarige Somalische man moet veertien weken de cel in, omdat hij na zijn asielprocedures niet terug wil naar Somalië en iemand heeft mishandeld. Dat heeft de politierechter van de rechtbank Midden-Nederland besloten.
5 uur geleden
GORINCHEM (ANP) - Raadsleden in Gorinchem zitten met een dilemma, nu het Openbaar Ministerie onderzoekt of in de gemeente mogelijk stemmen zijn geronseld. De oude gemeenteraad kan de verkiezingsuitslag geldig verklaren en het onderzoek afwachten, maar ook besluiten dat er een herstemming moet komen, wat uniek zou zijn. De partij die met 7 zetels (van de 25) de grootste werd, Democraten Gorinchem, is daar vooralsnog niet voor.
5 uur geleden