Goedkoop in 4 mei-lezing: het komt nu aan op óns morele kompas
AMSTERDAM (ANP) - De noodzaak om te varen op een kompas voor goed en kwaad, zoals het bestond bij verzetsmensen en onderduikgevers in de Tweede Wereldoorlog, is opnieuw actueel geworden door de oorlog in Oekraïne. Dat zei historicus en presentator Hans Goedkoop in de 4 mei-voordracht in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. De lezing, getiteld Wat niet mag, gaat vooraf aan de Nationale Herdenking op de Dam.
"Nu komt het op ons aan, op ons kompas voor goed en kwaad. Alsof we nooit anders doen nemen we vluchtelingen op en sturen wapens. Hier moet het recht winnen. En toch zijn daar de tegenkrachten. Ook in ons land. Uit naam van dat recht steunen bedrijven sancties tegen de agressor, maar vragen ondertussen bij het ministerie of zij daar geen uitzondering op mogen zijn. Dat ministerie steunt de sancties ook, maar slaagt er ondertussen matig in ze uit te voeren", merkt Goedkoop op.
Hij stelt dat ieder van ons zich "de beschaving moet herinneren". "Nu we met een nieuw oog vaststellen wat er niet mag, blijkt dat we vastzitten aan regels en routines die zich voordoen als het recht, maar net de geest daarvan ontberen. De banaliteit van het kwaad - nazisme heb je er niet eens voor nodig. Is dat hoe we verder willen? En zo nee, gaan we er iets aan doen?" vraagt hij.
Abel Herzberg
In zijn lezing stond Goedkoop vooral stil bij het morele kompas dat de Joodse advocaat en schrijver Abel Herzberg aan de dag legde in het concentratiekamp Bergen-Belsen. Hij en een aantal medegevangenen, ook juristen, openden een rechtbank, die eens in de week rechtsprak. Daarmee wilde Herzberg zijn medegevangenen herinneren aan de beschaving. "Zelfs in het kampleven van 1944 bleek het mogelijk je niet bij de omstandigheden neer te leggen en jezelf een opdracht mee te geven. Stel vast wat niet mag en leef ernaar."
Herzberg zag daarvan volgens Goedkoop indrukwekkende voorbeelden in het kamp: "Een rabbijn bijvoorbeeld, die vanwege zijn rabbijnenbaard steeds in elkaar geslagen wordt door kampbewakers. Scheer toch af, zegt iedereen. Hij doet het niet. Of een schoolmeester die ondanks de honger zijn soep laat staan, omdat die niet volgens de spijswetten is. Eet op, zegt iedereen. Hij verdomt het."
"Het zijn mensen die hun eigen grens tussen wat mag en niet mag nooit meer over zullen gaan. Ze weten dat het hun bestaan eenvoudiger zou maken en hun lichaam goed zou doen. Maar niet hun ziel, die zouden ze verliezen, en je ziet dat Herzberg dat herkent. Hij vindt een soortgelijk beginsel. Niet in God maar in het recht - en ook hij houdt daar absoluut aan vast, hoe zwaar het kamp ook wordt", memoreerde Goedkoop.
Meer uit Binnenland
DENDERMONDE (ANP/BELGA) - Het Openbaar Ministerie in België heeft dertien jaar celstraf geëist tegen de veroordeelde Nederlandse drugshandelaar 'Bolle' Jos Leijdekkers voor zijn betrokkenheid bij de import van zo'n 11 ton cocaïne via de haven van Antwerpen in oktober 2023. In de rechtbank in Dendermonde stonden dinsdag 22 verdachten terecht.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver was dinsdagochtend kort in Rotterdam, waar zijn partij in peilingen dicht achter Leefbaar Rotterdam lijkt te staan. "Het is nek aan nek", zei Klaver tegen het ANP. "Voor het eerst in een hele lange tijd kan een progressieve partij hier weer de grootste worden."
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Burgemeester Carola Schouten heeft de inwoners van Rotterdam beloofd dat ze van de Euromast gaat abseilen als het opkomstpercentage bij de gemeenteraadsverkiezingen woensdag hoger is dan in 2022. Schouten, die naar eigen zeggen last heeft van "enorme hoogtevrees", deed de belofte in een videoboodschap op Instagram.
1 uur geleden
ROERMOND (ANP) - Het aantal schademeldingen na de dubbele aardbeving in de buurt van Assen afgelopen weekend is opgelopen tot 450. Dat laat een woordvoerder van de Commissie Mijnbouwschade weten. Dat is een verdubbeling ten opzichte van maandag, toen de teller op 226 meldingen stond.
1 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft in hoger beroep celstraffen van achttien jaar geëist en tbs met dwangverpleging tegen Peter S. (62) en Nancy D. (57) voor het seksueel misbruik van zeven oppaskinderen in de omgeving van Eindhoven.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Vrouwenrechtenorganisatie Bureau Clara Wichmann gaat in hoger beroep in de zaak tegen het Amerikaanse Allergan, een producent van borstimplantaten. In december oordeelde de rechter dat de producent niet verantwoordelijk is voor de ziektes die vrouwen hebben gekregen nadat zij de implantaten hadden laten plaatsen.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zes Nederlandse hulporganisaties gaan meer noodhulp aan Libanon geven. Ze krijgen daarvoor 3 miljoen euro van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het geld is onder meer bedoeld om de komende maanden eten en schoon drinkwater te kopen. Door Israëlische aanvallen zijn veel Libanezen op de vlucht geslagen.
5 uur geleden