'Zwarte Zee Initiatief' moet Oekraïense graanexport garanderen
ISTANBUL (ANP) - De Turkse president Erdogan is er naar het zich laat aanzien samen met de VN in geslaagd Oekraïne en Rusland ervan te overtuigen dat ze zich moeten inspannen om de Oekraïense graanexport ondanks de oorlog mogelijk te maken. In het Dolmabahce Paleis aan de Bosporus in Istanbul zetten volgens de Turkse regering alle betrokkenen om 15.30 uur hun handtekening onder het Zwarte Zee Initiatief. Het paleis staat aan de zeestraat waar volgens de akkoorden straks weer een heleboel graan uit Oekraïne voorbij komt varen. VN-topman António Guterres is naar Istanbul gegaan om bij de ondertekening van het akkoord te zijn. Erdogan is als gastheer ook aanwezig.
Dat graan gaat veelal over de Zwarte Zee en de belangrijkste Oekraïense havens zijn door de oorlog geblokkeerd. Er ligt zeker 20 miljoen ton graan opgeslagen. Oekraïners hebben mijnen gelegd om Russische marinevaartuigen uit de buurt te houden en Rusland blokkeert havens. Moskou heeft altijd gezegd dat het de hervatting van de Oekraïense graanexport wil, maar stelde als eis dat ook de Russische export makkelijker moet worden gemaakt door het schrappen van westerse financiële sancties.
Volgens Turkse zegslieden zijn er toezeggingen gedaan door de EU en westerse mogendheden dat handelssancties die Russische voedselexport belemmeren, worden ingetrokken. Daar hebben de Verenigde Naties onder leiding van Guterres zich ook voor ingespannen. De oorlog in Oekraïne veroorzaakt sterke prijsstijgingen door voedselschaarste. Oekraïne en Rusland behoren tot de grootste graanexporteurs ter wereld en zijn samen goed voor zeker een derde van de productie van tarwe.
Coördinatiecentrum
De VN gaan volgens de plannen een coördinatiecentrum opzetten in Istanbul. Daar zullen medewerkers van de VN samen met afgezanten uit Oekraïne, Rusland en het gastland Turkije toezien op de export van graan over de Zwarte Zee en ze zullen de lading van de betrokken schepen inspecteren, zowel de schepen die door de Bosporus richting Oekraïne gaan als die beladen terugkeren. Er mag bijvoorbeeld geen wapentuig aan boord zijn. Dat zou in eerste instantie door Turkse marineschepen worden gedaan, naar verluidt in wateren dicht bij de territoriale wateren van Oekraïne.
Het initiatief is een succes voor de inspanningen van Erdogan om de oorlogvoerende landen nader tot elkaar te brengen. Hij heeft goede betrekkingen met zowel Moskou als Kiev en doet niet mee aan anti-Russische sancties. Het initiatief is ook het belangrijkste succes dat de diplomaten van de VN hebben bereikt sinds Rusland Oekraïne op 24 februari aanviel.
Meer uit Buitenland
ANTALYA (ANP/AFP) - Duizenden demonstranten gingen de straat op in Antalya waar COP31 wordt gehouden. De politie schat dat zo'n 7000 demonstranten aanwezig waren. Ze beschuldigden politieke leiders bij de klimaattop ervan te weinig te hebben gedaan voor mensen die het zwaarst te lijden hebben onder milieuvervuiling.
2 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP/DPA) - Circa 106.000 mensen hebben in Frankrijk betoogd, onder wie 24.000 in Parijs, aldus de regering. Vakbonden en andere organisatoren spreken van 200.000 demonstranten.
4 uur geleden
ANTALYA (ANP/AFP) - Het tekort aan (kunst)mest dat wereldwijd ontstaat door de afsluiting van de Straat van Hormuz, kan leiden tot grote armoede en voedseltekorten, waarschuwt een hoge VN-functionaris op de klimaattop in Antalya. Op de COP31 roept Jorge Moreira da Silva Iran en de Verenigde Staten dan ook op met onmiddellijke ingang vaartuigen die deze stoffen verschepen doorgang te geven.
7 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Europese Unie zegt in een verklaring ernstig bezorgd te zijn over het lot van de Palestijnen vanwege de recente overstromingen en winterse omstandigheden in Gaza. Die verslechteren de levensomstandigheden nog verder, waardoor het leed alleen maar wordt verergerd, aldus EU-buitenlandchef Kaja Kallas.
7 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - De Verenigde Staten hebben Oekraïne gevraagd of het bereid is de bezette oostelijke Donbasregio op te geven in ruil voor NAVO-lidmaatschap. Dat zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, die eraan toevoegt dat het voor het eerst is dat deze weg uit het conflict wordt geopperd. Zelensky herhaalde Kyivs standpunt dat het geen land opgeeft.
11 uur geleden
STARBASE (ANP/DPA) - De vijftiende testvlucht van de Starship-raket van het bedrijf SpaceX is succesvol in een baan om de aarde gebracht, maar incasseerde wel een tegenslag. De onderste trap van de raket kwam in zee terecht en vatte vlam.
14 uur geleden
BRUSSEL (ANP/BELGA) - De Belgische premier Bart De Wever heeft vrijdagavond bilaterale gesprekken gevoerd met zijn vicepremiers over de in te voeren bezuinigingen. Volgens ingewijden komt de regeringstop zondag weer volledig bijeen. De premier moet maandag weer bij koning Filip komen om verslag te doen.
16 uur geleden