'Zwarte Zee Initiatief' moet Oekraïense graanexport garanderen
ISTANBUL (ANP) - De Turkse president Erdogan is er naar het zich laat aanzien samen met de VN in geslaagd Oekraïne en Rusland ervan te overtuigen dat ze zich moeten inspannen om de Oekraïense graanexport ondanks de oorlog mogelijk te maken. In het Dolmabahce Paleis aan de Bosporus in Istanbul zetten volgens de Turkse regering alle betrokkenen om 15.30 uur hun handtekening onder het Zwarte Zee Initiatief. Het paleis staat aan de zeestraat waar volgens de akkoorden straks weer een heleboel graan uit Oekraïne voorbij komt varen. VN-topman António Guterres is naar Istanbul gegaan om bij de ondertekening van het akkoord te zijn. Erdogan is als gastheer ook aanwezig.
Dat graan gaat veelal over de Zwarte Zee en de belangrijkste Oekraïense havens zijn door de oorlog geblokkeerd. Er ligt zeker 20 miljoen ton graan opgeslagen. Oekraïners hebben mijnen gelegd om Russische marinevaartuigen uit de buurt te houden en Rusland blokkeert havens. Moskou heeft altijd gezegd dat het de hervatting van de Oekraïense graanexport wil, maar stelde als eis dat ook de Russische export makkelijker moet worden gemaakt door het schrappen van westerse financiële sancties.
Volgens Turkse zegslieden zijn er toezeggingen gedaan door de EU en westerse mogendheden dat handelssancties die Russische voedselexport belemmeren, worden ingetrokken. Daar hebben de Verenigde Naties onder leiding van Guterres zich ook voor ingespannen. De oorlog in Oekraïne veroorzaakt sterke prijsstijgingen door voedselschaarste. Oekraïne en Rusland behoren tot de grootste graanexporteurs ter wereld en zijn samen goed voor zeker een derde van de productie van tarwe.
Coördinatiecentrum
De VN gaan volgens de plannen een coördinatiecentrum opzetten in Istanbul. Daar zullen medewerkers van de VN samen met afgezanten uit Oekraïne, Rusland en het gastland Turkije toezien op de export van graan over de Zwarte Zee en ze zullen de lading van de betrokken schepen inspecteren, zowel de schepen die door de Bosporus richting Oekraïne gaan als die beladen terugkeren. Er mag bijvoorbeeld geen wapentuig aan boord zijn. Dat zou in eerste instantie door Turkse marineschepen worden gedaan, naar verluidt in wateren dicht bij de territoriale wateren van Oekraïne.
Het initiatief is een succes voor de inspanningen van Erdogan om de oorlogvoerende landen nader tot elkaar te brengen. Hij heeft goede betrekkingen met zowel Moskou als Kiev en doet niet mee aan anti-Russische sancties. Het initiatief is ook het belangrijkste succes dat de diplomaten van de VN hebben bereikt sinds Rusland Oekraïne op 24 februari aanviel.
Meer uit Buitenland
BEIROET (ANP/DPA/AFP) - Duizenden aanhangers van Hezbollah hielden zondag een mars in de zuidelijke buitenwijken van Beiroet, het bolwerk van de Libanese beweging. Ze rouwden om de dood van de Iraanse leider Ali Khamenei, die zaterdagmorgen omkwam bij een luchtaanval op Teheran.
1 uur geleden
WASHINGTON/MUSCAT (ANP/AFP/RTR) - President Donald Trump heeft in een vraaggesprek met het blad The Atlantic gezegd dat de leiders van Iran willen praten en dat hij daarmee akkoord gaat. In het sultanaat Oman werd gemeld dat Iran openstaat voor inspanningen om de toestand te de-escaleren. Oman heeft bemiddeld als tussenpersoon in recente gesprekken tussen Iran en de VS in onder meer Genève.
1 uur geleden
JERUZALEM (ANP/AFP) - De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zondag steun betuigd aan de nabestaanden van degenen die zijn omgekomen bij Iraanse aanvallen. Volgens de regeringsleider maakt zijn land "pijnlijke dagen" door. "Mijn hart gaat uit naar de getroffen families - namens jullie allen, inwoners van Israël - ik wens de betrokkenen een volledig herstel toe", aldus Netanyahu in een videoboodschap.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - De Amerikaanse strijdkrachten hebben ontkend dat hun vliegdekschip de USS Lincoln is getroffen door een Iraans projectiel. De Iraanse Revolutionaire Garde meldde eerder op zondag de USS Lincoln en de begeleidende vloot te hebben aangevallen met vier ballistische raketten. Daarbij zou het vliegdekschip zijn "geraakt". Het Pentagon ontkent dat: "De raketten zijn niet eens in de buurt gekomen", aldus het Amerikaanse Centraal Commando op X.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Iraanse militaire nucleaire en ballistische raketprogramma's moeten worden stopgezet, schrijft voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie zondagmiddag op X. Ook moet een einde komen aan de "destabiliserende acties in de lucht, op land en op zee", schrijft ze na een telefoongesprek met de emir van Qatar, Tamim bin Hamad al-Thani.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP/DPA) - De voormalige Iraanse president Mahmud Ahmadinejad is door de Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen ook om het leven gebracht volgens een Iraans staatspersbureau. Hij was volgens de melding met lijfwachten in een huis in het oosten van Teheran toen dat werd getroffen.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Drie Amerikaanse militairen zijn zondag omgekomen tijdens de aanvallen van en op Iran. Dat meldt het Amerikaanse operationele commando in de regio, U.S. CENTCOM, op X. Vijf andere Amerikanen raakten zwaargewond. Enkele anderen zouden kleine verwondingen hebben opgelopen, zoals hersenschuddingen.
3 uur geleden