VVD blijft de grootste, maar D66 is de grote winnaar
DEN HAAG (ANP) - De liberalen winnen de verkiezingen. De VVD van Mark Rutte wordt opnieuw de grootste partij. Maar de nieuwe D66-leider Sigrid Kaag is met een verrassende winst van 8 zetels de grote winnaar. De partij behaalt 27 zetels, het grootste aantal ooit. Verder verliezen linkse partijen en winnen rechtse partijen, aldus de exitpoll van Ipsos in opdracht van de NOS.
Rutte wint 3 zetels en komt uit op 36 zetels. Hij kan aan de slag gaan om zijn vierde kabinet te formeren. Daarbij zal hij eerst met D66 om de tafel gaan zitten. Ook andere partijleiders verklaarden al dat deze beide winnaars het voortouw moeten nemen bij de kabinetsformatie.
Vooraf verklaarde de VVD-leider in elk geval te willen optrekken met het CDA. Maar de partij van Wopke Hoekstra staat in de exitpoll op een verlies van 5 zetels. Hoekstra noemde de uitslag "zeer teleurstellend" en beaamt dat zijn partij bescheidenheid past na deze afstraffing.
Klimaatramp
Rutte zal in de formatie meer rekening moeten houden met de wensen van de sociaal-liberalen dan bij de formatie in 2017. Het beleid moet "progressiever, eerlijker en groener" dan de afgelopen vier jaar, verklaarde Kaag direct. Zij noemt met name de "klimaatramp", en investeringen in onderwijs en woningen als onderwerpen die niet langer kunnen wachten.
Een nieuwe kabinet kan al bestaan uit drie partijen. In de exitpoll hebben VVD, CDA en D66 samen een meerderheid van 77 zetels. De gekozen lijsttrekkers komen donderdagmiddag samen bij Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib om een verkenner aan te wijzen. Die komt normaal uit de grootste partij. De verkenner gaat met alle partijen praten en daarna kijken welke coalitie mogelijk is.
Linkse partijen
De voorlopige uitslag is een bittere pil voor de linkse partijen. SP en GroenLinks verloren elk 6 zetels en komen uit op 8 zetels. De partijleiders Jesse Klaver van GroenLinks en Lilian Marijnissen van SP denken er niet aan om op te stappen. De PvdA van Lilianne Ploumen verliest niets maar wint ook niets; ze blijft op 9 zetels.
Zowel Klaver als Ploumen sluit regeringsdeelname niet op voorhand uit. De leider van GroenLinks vindt dat "iedere partij verantwoordelijkheid moet nemen". Voor zijn collega van de PvdA is het belangrijkste: "waar kan ik het beste voor de belangen van mijn kiezers opkomen".
Verzet tegen coronamaatregelen
Op de rechterflank is er forse winst voor Forum voor Democratie. De partij gaat in de peiling van 2 naar 8 zetels. De partij implodeerde nog kort geleden, maar dat heeft Thierry Baudet geen kwaad gedaan. Hij profileerde zich tijdens de campagne, waarbij hij als enige partij het land doortrok in coronatijd, vooral met zijn verzet tegen de coronamaatregelen.
Nieuw in de Kamer wordt volgens de exitpoll JA21 van Joost Eerdmans en Annabel Nanninga. Deze afscheiding van Forum voor Democratie verraste met 3 zetels. De PVV verloor 3 zetels en komt op 17. Geert Wilders vindt het desondanks een "prachtig resultaat" en verklaarde alvast "keihard oppositie" te gaan voeren tegen VVD en D66.
Volt
Een andere grote nieuwkomer is het progressieve en pro-Europese Volt met 3 zetels. De BoerBurgerBeweging en BIJ1 van Sylvana Simons mogen volgens de exitpoll hopen op elk 1 zetel. Bij de kleinere partijen zakt DENK van 3 naar 2 zetels en 50PLUS gaat terug van 4 naar 1 zetel. De partij voor de Dieren blijft op 5 zetels staan. Dat geldt ook voor de SGP met 3 zetels.
Er komen volgens de exitpoll zeventien partijen in de Tweede Kamer, dat zijn er vier meer dan in 2017. Het is geen record. Ook na de verkiezingen van 1918 zaten er zoveel partijen in de Kamer. Daarna is het nooit meer voorgekomen dat zoveel partijen de Kamer bevolkten.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - JA21 zegt ervoor open te staan de stikstofplannen van het kabinet te steunen. "Wij steken onze hand uit", zei Kamerlid Maarten Goudzwaard in het debat over de maatregelen. "Niet uit enthousiasme voor dit pakket, maar omdat stilstand schadelijker is. Ik vraag het kabinet dan ook die hand aan te pakken en te laten zien dat het echt bereid is zijn plannen aan te passen."
11 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De stikstofplannen van het kabinet gaan boeren raken, zei VVD-Kamerlid Renate den Hollander in het debat over die plannen. Tegelijkertijd bestreed ze verwachtingen die partijen op de rechterflank lieten klinken over de gevolgen voor boeren. "Ik ga niet meedoen in het beeld dat er helemaal geen toekomst is. Dat is gewoon een onwaar beeld."
22 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De stikstofmaatregelen van het kabinet zijn als een Jengatoren, zei D66-Kamerlid Anne-Marijke Podt in het debat over die plannen. "Als je daar random blokjes uit gaat trekken, wordt hij wel heel wankel, en dat wil ik voorkomen."
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet heeft weinig financiële ruimte om tegemoet te komen aan wensen vanuit de oppositie. Die winstwaarschuwing gaf minister Eelco Heinen (Financiën) voorafgaand aan een gesprek, samen met premier Rob Jetten, met PRO-leider Jesse Klaver. "De marges zijn heel klein", aldus de VVD-bewindsman.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het zou "niet eerlijk" zijn geweest naar boeren als het kabinet had gewacht met de regel voor het aantal koeien per hectare, om er later alsnog mee te komen, vindt D66. Op dat onderdeel uit het stikstofpakket kwam kritiek van vooral boeren en rechtse partijen. Zij betogen dat die maatregel, waardoor het aantal koeien in sommige gebieden zou afnemen, niets met stikstof te maken heeft.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Mirjam Sterk van Langdurige Zorg heeft geld gevonden om de voorgestelde bezuinigingen op langdurige zorg terug te draaien. Door geld specifieker toe te wijzen aan bepaalde sectoren, kunnen die gewoon financieel blijven groeien de komende jaren, schrijft Sterk in een brief aan de Tweede Kamer.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) staat open voor extra toezicht bij uitkeringsinstantie UWV. Dat heeft de D66-bewindsman gezegd in een debat met de Tweede Kamer, waar grote zorgen leven over de hardnekkige problemen bij de uitvoering van met name de uitkering bij arbeidsongeschiktheid (WIA).
4 uur geleden