Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Tussen de politieagenten aan de ene kant en de korpsleiding en de politiek aan de andere kant is een "vertrouwenskloof", stelde justitieminister David van Weel woensdag bij een debat in de Tweede Kamer. De komende tijd wil de VVD'er zijn best doen om deze te dichten. JA21 en BBB eisten zelfs het vertrek van de korpsleiding. Maar daarin ging Van Weel niet mee.
4 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Na het Europees Hof oordeelt de Raad van State (RvS) ook dat de beslistermijn voor het behandelen van asielaanvragen niet verlengd had mogen worden. In 2022 besloot staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) de wachttijd van zes maanden te verlengen met nog eens negen maanden, omdat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) ver achterliep met de aanvragen.
45 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Judith Tielen (basisonderwijs, VVD) moet 222 basisscholen nog achterstallige personeelskosten betalen. De Raad van State (RvS) bevestigt woensdag een eerdere uitspraak van de rechtbank. Die oordeelde in juni 2024 dat de scholen in totaal circa 250 miljoen euro te weinig kregen over de periode augustus tot en met december 2022.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De minister moet de korpsleiding van de politie wegsturen, vinden rechtse partijen als JA21 en BBB. De directe aanleiding is de manier waarop de leiding heeft gecommuniceerd met politiemensen die de systemen hebben geraadpleegd in de zaak van de moord op de 17-jarige Lisa uit Abcoude.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten verwacht dat medio volgende maand het verzet van Hongarije tegen een EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne zal stoppen. De regering van Viktor Orbán blokkeert het geld om een ruzie met Oekraïne over de oliepijpleiding Droezjba waardoor goedkope Russische olie naar Hongarije stroomt.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland heeft aan de Europese Commissie opheldering gevraagd over berichten dat de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken informatie heeft doorgespeeld aan Rusland. "Als het klopt, is het volstrekt onacceptabel", zei premier Rob Jetten in de Tweede Kamer. Dat zal dan ook een-op-een duidelijk worden gemaakt, voegde hij eraan toe.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil dat het kabinet snel met onder meer energiebedrijven gaat praten over heropening van het Tijdelijk Noodfonds Energie. Een oproep daartoe van onder anderen Kamerlid Esmah Lahlah (GroenLinks-PvdA) kreeg bij de stemmingen vrijwel unanieme steun.
20 uur geleden