Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Wie een huis verhuurt met energielabel E, F of G kan vanaf 2029 een dwangsom van de gemeente krijgen. Dat staat in een voorstel dat minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting, D66) met de Tweede Kamer heeft gedeeld.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-zorgminister Hugo de Jonge ontkent dat het coronatoegangsbewijs (ctb) bedoeld was om mensen ertoe aan te zetten zich alsnog te laten vaccineren. Het doel was de samenleving zo veilig mogelijk weer te openen voor activiteiten, toen het aantal coronabesmettingen in 2021 was teruggelopen, zei hij tegen de parlementaire enquêtecommissie corona.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Op meerdere plekken bij de grote rivieren komen ingrijpende verbouwingen. Het kabinet laat onder meer extra geulen aanleggen in de uiterwaarden van de Waal tussen Millingen en Zaltbommel, staat in een brief die minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) vrijdag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Voor de plannen staat zo'n 800 miljoen euro klaar.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Hugo de Jonge heeft naar eigen zeggen zijn poot stijf gehouden toen er vanuit verschillende hoeken gepleit werd voor voorrang bij het verdelen van vaccins. Dat zei de oud-zorgminister tegen de parlementaire enquêtecommissie corona.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-zorgminister Hugo de Jonge heeft op meerdere momenten de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) gewezen op artsen die volgens hem het coronabeleid van het kabinet met misleidende informatie ondermijnden. Hij wilde er zeker van zijn dat dit voldoende werd aangepakt, vertelde hij tijdens zijn verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het bezoekverbod voor verpleeghuizen dat het kabinet medio maart 2020 instelde, was "vreselijk maar onvermijdelijk", zei toenmalig zorgminister en vicepremier Hugo de Jonge tijdens zijn eerste verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona. De maatregel was ingegeven door "indringende signalen" uit Noord-Brabant en Limburg. Dat was "dramatisch. Verpleegkundigen zagen mensen daar onder hun handen doodgaan", zei De Jonge.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Met de regionale aanpak van corona werd in de zomer na de eerste golf een "verkeerde les" geleerd. Dat zei Hugo de Jonge, tijdens het grootste deel van de coronacrisis zorgminister, tegen de parlementaire enquêtecommissie corona. De besmettingen liepen die zomer in een rap tempo op.
14 uur geleden