Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten (D66) heeft telefonisch kennisgemaakt met president Jennifer Geerlings-Simons van Suriname. Op X schrijft de minister-president dat ze hebben gesproken over samenwerking en het bezoek van de koning in december.
53 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft voor een motie van de PVV gestemd waarin wordt verzocht om de Moslimbroederschap en "gelieerde organisaties" te verbieden. De PVV heeft meerdere keren geprobeerd om steun te vinden voor een dergelijke motie, maar wist telkens net geen meerderheid te overtuigen. Onder meer de VVD steunde de motie nu.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Voor het bedreigen van Douwe Bob heeft het Openbaar Ministerie tegen Bob ter H. (39) vijftien maanden cel geëist, waarvan vijf maanden voorwaardelijk. De bedreigingen volgden nadat de zanger eind juni kort voor een optreden op een Joods voetbalevenement besloot daarvan af te zien. Hij vreesde na de bedreigingen voor de veiligheid van zijn gezin en vluchtte naar het buitenland.
2 uur geleden
MAARN (ANP) - Onder basisschoolleerlingen die in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag meededen aan de Kinderverkiezingen, zijn lokale partijen het populairst. Bij elkaar opgeteld ging 25 procent van de 4489 stemmen naar een partij die alleen meedoet in de gemeente waar het kind woont. Van de partijen die landelijk meedoen, kreeg D66 met bijna 19 procent de meeste stemmen.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Alles wijst er nu op dat de verdachten van de aanslag op de synagoge in Rotterdam zijn geronseld, zei justitieminister David van Weel (VVD) dinsdagmiddag bij het vragenuur in de Tweede Kamer. "En de mogelijkheid dat Iran betrokken is bij deze aanslag wordt nadrukkelijk ook onderzocht."
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Mirjam Sterk van Sport is trots op de Nederlandse atleten die aan de Paralympische Winterspelen hebben deelgenomen. "Het is heel belangrijk dat mensen met een handicap ook in staat zijn om de top te halen", zei ze bij de huldiging van medaillewinnaars in Den Haag. "Ik hoop dat het veel mensen inspireert die ook met een handicap worstelen en laat zien dat het voor hen ook mogelijk is om te gaan sporten en mooie prestaties neer te zetten."
5 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver was dinsdagochtend kort in Rotterdam, waar zijn partij in peilingen dicht achter Leefbaar Rotterdam lijkt te staan. "Het is nek aan nek", zei Klaver tegen het ANP. "Voor het eerst in een hele lange tijd kan een progressieve partij hier weer de grootste worden."
6 uur geleden