Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Demissionair staatssecretaris Thierry Aartsen (Infrastructuur en Waterstaat) hoopt dat dit jaar een startbesluit wordt genomen over het verbeteren van het goederenspoor tussen Gent en Terneuzen. In een overleg in de Tweede Kamer over het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) zei Aartsen dat hij over dit grensoverschrijdende project intensief contact heeft met zijn Belgische collega's en dat hij verwacht dat de kwestie volgende week in een gezamenlijk overleg aan de orde komt.
1 dag geleden
HILVERSUM (ANP) - Medewerkers en makers van de publieke omroep hebben samen met onder meer de vakbonden FNV en de Nederlandse Vereniging van Journalisten een symbolisch noodpakket aangeboden in de Tweede Kamer. Met de actie vragen zij aandacht voor de gevolgen van de aangekondigde bezuinigingen.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De drie formerende partijen D66, VVD en CDA willen dat er vier nieuwe omroephuizen komen, plus een taakomroep van de NOS en NTR. D66-Kamerlid Ouafa Oualhadj kondigde het plan van de drie partijen aan tijdens een debat over de mediabegroting.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Bij de bezuiniging van 46 miljoen euro die de politie dit jaar moet doorvoeren, worden de basisteams "helemaal buiten beschouwing gelaten". Daarmee reageerde demissionair minister Foort van Oosten (Justitie, VVD) in een debat op zorgen die bij een groot deel van de Tweede Kamer leven. "Wij komen in 2026 niet aan het blauw op straat."
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - D66, VVD en CDA zijn maandag begonnen aan wat de slotdagen van de onderhandelingen over het coalitieakkoord moeten worden. "Vandaag of morgen moet je er wel uit zijn" met het oog op de deadline van 30 januari, zei CDA-leider Henri Bontenbal. Rob Jetten (D66) heeft "alle vertrouwen dat het gaat lukken".
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - De formerende partijen D66, VVD en CDA hebben nog geen overeenstemming bereikt over de financiën en onderhandelen maandag verder, meldden ze zondag na een dag onderhandelen. Hoewel de partijleiders meermaals de hoop hebben uitgesproken om er dit weekend uit te komen op financiën, lieten ze geen teleurstelling blijken tegenover de aanwezige pers.
2 dagen geleden
AMERSFOORT (ANP) - Na de dramatisch verlopen verkiezingen van NSC verlaat voormalig lijsttrekker Eddy van Hijum de top van de partij. De partij maakt de "bewuste keuze" om nu geen politiek leider te benoemen, meldde voorzitter Reinout van Malenstein zaterdag bij het NSC-congres in Amersfoort. "Een interim-leider zou juist het verkeerde signaal zijn en zou alle dilemma's onnodig blijven oproepen."
3 dagen geleden