Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
TILBURG (ANP) - PVV-leider Geert Wilders hoopt dat de PVV bij de gemeenteraadsverkiezingen "wel wat winst gaat halen, hier en daar". Maar hij benadrukt dat zijn partij maar in een kleine veertig gemeenten meedoet. "Ik hoop dat we het goed doen, maar als je naar het totaal kijkt, we hadden geloof ik 1 procent van de stemmen, dat wordt misschien 1,5 of 2", aldus Wilders na afloop van het NOS-slotdebat in LocHal Tilburg.
7 uur geleden
TILBURG (ANP) - Landelijke politici moeten op hun taal letten. Dat stelde lijsttrekker van CDA Doetinchem Jeroen Berends tijdens het NOS-slotdebat in LocHal in Tilburg tijdens een gesprek over bedreigingen van raadsleden. Volgens hem is het werk als raadslid intimiderender geworden en werkt het taalgebruik van politiek Den Haag door in de samenleving. Vorige maand meldde de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme dat discriminerende taal online steeds normaler wordt omdat politici in de Tweede Kamer die ook gebruiken.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De StemWijzer voor de gemeenteraadsverkiezingen is sinds de lancering een maand geleden bijna 2,3 miljoen keer ingevuld, laat een woordvoerder van initiatiefnemer ProDemos weten. In 258 gemeenten kunnen kiezers gebruikmaken van de stemhulp, die bestaat uit dertig stellingen over lokale thema's. ProDemos verwacht dat woensdag, verkiezingsdag, nog een drukke dag wordt voor de StemWijzer.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Jodenhaat komt niet uitsluitend voor onder moslims, maar zit "in alle lagen van onze samenleving". Dat heeft minister-president en D66-leider Rob Jetten gezegd in het televisieprogramma Eva. Hij wees met name naar Forum voor Democratie, dat er daags voor de gemeenteraadsverkiezingen goed voor staat in peilingen.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het zou juridische en financiële gevolgen hebben om het contract op te zeggen met Fast Enterprises, dat nieuwe IT-systemen levert voor de Nederlandse omzetbelasting. Dit Amerikaanse bedrijf is in maart vorig jaar definitief uitgekozen, schrijft staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën, D66) in een brief aan de Tweede Kamer. Wel laat hij onderzoeken of de Belastingdienst de systemen zelf kan beheren.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten (D66) heeft telefonisch kennisgemaakt met president Jennifer Geerlings-Simons van Suriname. Op X schrijft de minister-president dat ze hebben gesproken over samenwerking en het bezoek van de koning in december.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft voor een motie van de PVV gestemd waarin wordt verzocht om de Moslimbroederschap en "gelieerde organisaties" te verbieden. De PVV heeft meerdere keren geprobeerd om steun te vinden voor een dergelijke motie, maar wist telkens net geen meerderheid te overtuigen. Onder meer de VVD steunde de motie nu.
14 uur geleden