Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
RIJKHOVEN (ANP) - De Europese Commissie zal in maart met een actieplan komen met concrete maatregelen voor 2026 en 2027 om de Europese concurrentiekracht vooruit te helpen. Dat zei demissionair premier Dick Schoof na afloop van zijn laatste EU-evenement. Op de heidag op een kasteel in Alden Biesen concludeerden de EU-leiders dat ze op korte termijn meer plannen willen zien om Europa economisch vooruit te helpen.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet ziet weinig ruimte om in te grijpen bij Selibon Lagun, de vuilstort op Bonaire waar recent opnieuw branden uitbraken. De Nationale ombudsman heeft de landelijke overheid gevraagd in te grijpen, en donderdag schaarde een groot deel van de Tweede Kamer zich in een debat achter hem. Tot frustratie van Kamerleden lijkt snelle actie er niet in te zitten.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De dreigende aansluitstop op het stroomnet voor woningen en kleine bedrijven in drie provincies moet worden voorkomen, vindt een ruime meerderheid in de Tweede Kamer. Veel partijen zijn onaangenaam verrast door de waarschuwing van netbeheerder TenneT dat de krapte op het net zo nijpend is geworden dat die ingreep mogelijk nodig is.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Strengere voorwaarden voor buitenlands donorsperma moeten voorkomen dat in Nederland kinderen worden geboren van massadonoren, schrijft demissionair staatssecretaris Judith Tielen (Volksgezondheid, VVD) in een brief aan de Tweede Kamer. Ze noemt drie opties, waarvan de belangrijkste is om donorzaad alleen in Nederland toe te staan als er een maximum op het gebruik zit.
15 uur geleden
RIJKHOVEN (ANP) - Demissionair premier Dick Schoof denkt dat de huidige geopolitieke situatie zorgt voor een gevoel van urgentie bij EU-leiders om stappen te zetten voor de Europese economie. Dat zei hij voorafgaand aan een informeel overleg met EU-leiders in het Vlaamse kasteel Alden Biesen.
16 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een ruime Kamermeerderheid wil dat het kabinet de overname van het bedrijf achter DigiD tegenhoudt. Het Amerikaanse Kyndryl wil Solvinity kopen. Demissionair staatssecretaris Eddie van Marum (digitalisering, BBB) zei in reactie hierop dat hij eerst onderzoeken naar de overname wil afwachten.
1 dag geleden
ASSEN (ANP) - De BBB in Drenthe gaat op zoek naar een vervanger voor de woensdag opgestapte gedeputeerde Gert-Jan Schuinder. "Drenthe moet bestuurd worden en we moeten het vertrouwen terugwinnen", zei BBB-fractievoorzitter Willem Vossebeld. CDA, VVD en PvdA willen in de coalitie verder met BBB om goede dingen voor Drenthe te doen.
1 dag geleden