Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Toenmalig minister Mariëlle Paul (VVD) van Sociale Zaken hield in oktober 2025 een besluit over het loon van arbeidsmigranten bewust stil tot na de Tweede Kamerverkiezingen. Het gaat om het besluit dat voor werkgevers de optie openhoudt om een deel van het minimumloon voor arbeidsmigranten in te houden voor huisvesting.
10 uur geleden
ANTWERPEN (ANP/BELGA) - Premier Rob Jetten zei tijdens de opening van een hoogspanningsstation in Antwerpen dat Nederland en België meer moeten samenwerken voor stroomproductie. Het gaat volgens Jetten onder meer over waterstof, kern- en windenergie.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Mensen die afgelopen week vanuit Marokko naar de Spaanse exclave Ceuta zijn gegaan en van daaruit eventueel naar Nederland komen om asiel aan te vragen, worden teruggestuurd naar Spanje, schrijft asielminister Bart van den Brink in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens de CDA-minister is er voor zover bekend niemand vanuit Ceuta doorgereisd naar Spanje of een ander land.
3 dagen geleden
AMSTERDAM (ANP) - Premier Rob Jetten moedigt jonge lhbti'ers aan daar openlijk voor uit te komen. Zijn boodschap aan hen "gaat terug naar mijn eigen ervaring toen ik 15, 16 was en dacht: o mijn hemel, ga ik ooit openlijk mezelf durven zijn. Het ís spannend, maar het wordt eigenlijk alleen maar beter zodra je die stap hebt durven zetten. En dat geldt eigenlijk ook nog steeds anno 2026 in Nederland", zei hij tegen een ANP-verslaggever.
5 dagen geleden
AMSTERDAM (ANP) - Pride is zowel een feest als een protest. Dat zei burgemeester Femke Halsema zaterdagochtend tegen een ANP-verslaggever voorafgaand aan de Canal Parade.
5 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet vindt dat Spanje "moet doen wat nodig is" om de grens bij de exclave Ceuta, die volledig is omsloten door Marokko, te beschermen. Dat schrijft buitenlandminister Tom Berendsen op X. Binnen 24 uur drongen bijna 50.000 migranten Ceuta binnen, bijvoorbeeld zwemmend via de zee of door over hekken te klimmen.
6 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten heeft de bekladdingen van onder meer huizen in de Brabantse plaats Engelen veroordeeld. "Wat een lelijk vandalisme", aldus de premier in een bericht op X. In Engelen werden eerder deze week woningen en auto's beklad met leuzen tegen de komst van een asielzoekerscentrum in het dorp, dat bij de gemeente Den Bosch hoort.
1 week geleden