Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Ook justitieminister David van Weel (VVD) biedt zijn excuses aan voor zijn communicatie over het dossier-Lisa. Hij zei dat ongeveer 1700 politieagenten in het "dossier" van de vermoorde Lisa hadden gekeken, maar hij corrigeert dat nu naar "politiesystemen". Door zijn eerdere woordkeuze zouden agenten zich geschoffeerd hebben gevoeld.
1 uur geleden
TER APEL (ANP) - Na aanhoudende berichten over overlastgevende asielzoekers in Emmen zet minister Bart van den Brink (Asiel, CDA) extra mensen in om het toezicht op straat te verscherpen. Tijdens zijn eerste bezoek als bewindsman aan het aanmeldcentrum in Ter Apel maakte hij bekend zes buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) en een teamleider in te zetten en bovendien de toezichtteams op straat met acht mensen te versterken.
4 uur geleden
TER APEL (ANP) - Twee weken na zijn aanstelling bracht asielminister Bart van den Brink (CDA) maandag zijn eerste werkbezoek aan het aanmeldcentrum van Ter Apel, om daar "rust, reinheid, regelmaat" te beloven. Burgemeester Jaap Velema vindt het snelle bezoek "een goede eerste stap voor het opbouwen van een vertrouwensrelatie". Maar hij is ook afwachtend. "Het zal allemaal wel even moeten blijken."
5 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) vindt het nog te vroeg om maatregelen te nemen tegen de stijgende energieprijzen door de oorlog in Iran. "We zien nu een heftige marktreactie, maar hoe het zich verder ontwikkelt, weten we simpelweg nog niet", zei hij voorafgaand aan de vergadering met de ministers van Financiën van de eurolanden in Brussel.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) feliciteert Hans Spekman met zijn benoeming tot voorzitter van vakbond FNV. "Ik ken hem als een sociaal betrokken en bevlogen mens", aldus de D66-bewindsman. Hij zegt uit te kijken naar de samenwerking met Spekman. "Nederland kent een lange traditie van overleg in de polder, en daarvoor is een sterke vakbond onmisbaar."
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het bestuur van BBB "betreurt" dat een brief waarin een groep prominente leden zorgen uitte over de gang van zaken binnen de partij, "in de media is beland". Dat laat secretaris Ronne Smolders in een verklaring weten. In de brief spraken enkele tientallen leden, onder wie senatoren en oud-bewindspersonen, hun ongenoegen uit over het vertrek van Mona Keijzer, nadat zij gepasseerd was als opvolger van partijleider Caroline van der Plas.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten (D66) ziet nog geen aanleiding om de belasting op brandstof te verlagen. In het televisieprogramma Nieuwsuur zei de premier dat hij de stijgende prijzen voor benzine en diesel wel in de gaten houdt.
23 uur geleden