Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Oud-SER-voorzitter Mariëtte Hamer wordt de lijsttrekker voor PRO in de Eerste Kamer. Na de Provinciale Statenverkiezingen van volgend jaar volgt zij de huidige fractievoorzitter Paul Rosenmöller op, die afgelopen zondag aankondigde de politiek te verlaten. Hamer was van 2014 tot 2022 voorzitter van de Sociaal Economische Raad, en daarvoor sinds 1998 Tweede Kamerlid voor de PvdA.
56 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-minister Hugo de Jonge en meerdere familieleden van hem zijn ernstig bedreigd tijdens de coronapandemie. Hij zei dat hij en zijn gezin een nacht hun huis moesten verlaten, "omdat mijn huis werd bestormd", zei hij tegen de coronacommissie.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De parlementaire enquêtecommissie corona gaat maandag zijn laatste week met openbare verhoren in. Voormalig minister-president Mark Rutte verschijnt maandag voor de commissie, aldus commissievoorzitter Daan de Kort. Voor Rutte is het de tweede keer dat hij onder ede wordt gehoord. Ook oud-zorgminister Ernst Kuipers en arts en epidemioloog Anja Schreijer worden gehoord.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook toenmalig zorgminister Hugo de Jonge denkt dat de communicatie tijdens de coronapandemie over de dilemma's waarin het kabinet moest kiezen beter kon. Eerder donderdag zei toenmalig SCP-directeur Kim Putters dat ook. "Dat hadden we intensiever en meer moeten doen", zei De Jonge tijdens zijn verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Debatten in de Tweede en Eerste Kamer over de coronamaatregelen gingen ten koste van het uitvoerende werk dat het ministerie van Volksgezondheid moest doen, zei toenmalig zorgminister Hugo de Jonge. Daarover stuurde hij boze appjes naar collegaminister en partijgenoot Ferd Grapperhaus, werd duidelijk tijdens een verhoor van de parlementaire enquêtecommissie corona.
17 uur geleden
N i e u w bericht, meer informatie over rolverdeling na 3e alinea
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Tijdens een volgende gezondheidscrisis moeten er meer mogelijkheden zijn voor centrale aansturing, vindt voormalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge. Tegen de parlementaire enquêtecommissie corona zei de CDA'er dat vooral het spreiden van patiënten en het opschalen van het aantal bedden op de intensive care centraal geregeld moeten kunnen worden.
18 uur geleden