Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het crisisoverleg in de top van het kabinet duurt nog steeds voort, zeggen Haagse bronnen. Al sinds 11.30 uur zitten premier Rob Jetten (D66) en vicepremiers Dilan Yeşilgöz (VVD) en Bart van den Brink (CDA) samen om te praten hoe het verder moet met de coalitie.
54 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - CDA-minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken wil graag door met het kabinet. Dat zegt hij voorafgaand aan de ministerraad.
2 uur geleden
REDMOND (ANP) - Microsoft zegt vooruitgang te boeken bij het herstellen van diensten rondom het softwarepakket Microsoft 365, dat is getroffen door een wereldwijde storing. Die technische problemen legden onder andere e-maildienst Outlook, vergaderdienst Teams en AI-hulp Copilot voor veel gebruikers plat.
2 uur geleden
ZEIST (ANP) - Brancheorganisaties uit de retail, reisbranche, cultuur, horeca, gastvrijheid en dienstverlening zijn erg teleurgesteld nu een regeling voor personeelskorting toch wordt geschrapt. Een groep van 25 brancheverenigingen had zich hier flink tegen verzet, maar een amendement om de regeling te behouden in het belastingplan werd donderdagavond verworpen in de Tweede Kamer, melden zij.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - "De politiek is aan het kloten", zegt staatssecretaris Derk Boswijk (Defensie, CDA). Volgens hem heeft niemand "behoefte aan dit gedoe". Hij vindt dat het land een stabiel kabinet nodig heeft en deed voor aanvang van de ministerraad een appel op politici om hun verantwoordelijkheid te nemen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - CDA-vicepremier Bart van den Brink begrijpt de woede van de VVD over de gang van zaken rond het belastingplan voor volgend jaar. "Ik snap dat ze daar boos over zijn", zei hij voorafgaand aan een gesprek met premier Rob Jetten en zijn VVD-collega Dilan Yeşilgöz. "Maar dat je boos bent betekent niet dat je ook gelijk hebt."
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De leeftijd waarop mensen AOW ontvangen, blijft in 2032 onveranderd op 67 jaar en drie maanden. Dat heeft ermee te maken dat de levensverwachting nog wel stijgt, maar minder hard dan voorheen, schrijft minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de Tweede Kamer.
3 uur geleden