Verkenningschaos zorgt voor ongekende situatie
DEN HAAG (ANP) - De abrupt onderbroken verkenning leidt tot een nooit eerder vertoonde politieke situatie. Naar verwachting volgt woensdag een uniek Kamerdebat met de opgestapte verkenners, die zich moeten verantwoorden voor omstreden informatie die per ongeluk uitlekte via een foto. Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) zullen in de grote vergaderzaal letterlijk tegenover de andere hoofdrolspelers in de verkenning staan.
Vlak voor het debat zijn namelijk ook demissionair premier en VVD-leider Mark Rutte, vijf ministers en drie staatssecretarissen zelf beëdigd als Tweede Kamerlid. Net als Rutte zijn twee ministers ook partijleider: Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA).
Deze tijdelijke dubbelrol van demissionair ministers is gebruikelijk en duurt tot een nieuw kabinet is gevormd. Deze bewindspersonen stemmen mee als Tweede Kamerlid en tegelijk moeten zij tegenover diezelfde Kamer hun beleid verdedigen. Normaliter behandelen beide Kamers in deze demissionaire periode dan ook geen politiek gevoelige zaken.
Opheldering
Door de geklapte verkenning is dat ditmaal volstrekt anders. Oud-verkenners Jorritsma en Ollongren zitten in het kabinetsvak en zullen op verzoek van de Kamer opheldering geven over hun uitgelekte aantekeningen. Vooral de opmerking achter de naam van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt - functie elders - leidde tot grote verontwaardiging. Niet duidelijk is wie dit punt heeft ingebracht en waarom. Zowel Rutte, Kaag als Hoekstra ontkent. De oude verkenners en hun opvolgers hebben al aangegeven dat het sowieso onjuist was om individuele Kamerleden in een verkenning te betrekken.
Nog niet alle fracties weten wie van hen de verkenners aan de tand gaan voelen. Mark Rutte zal als fractievoorzitter het debat zelf gaan doen, evenals onder andere Lilian Marijnissen (SP), Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GL), zeggen hun woordvoerders.
Informateur
Het huidige systeem van de verkenning - als voorbereiding op de formatie - is vrij nieuw. Sinds 2012 zijn er verkenners en die werken in opdracht van de Tweede Kamer. Tot 2010 was deze eerste ronde een taak van de koningin, maar die werkwijze was te ondoorzichtig, vond het parlement. Sindsdien voert een verkenner of verkenners - aangedragen door de grootste partij - de eerste gesprekken. Daarna brengt de verkenner verslag uit aan de Kamer, die daarover met hem of haar in debat gaat. In 2012 was dit Henk Kamp en in 2017 Edith Schippers (beiden VVD).
Als de Kamer akkoord gaat met de voorgestelde koers, wordt ook direct een informateur aangewezen. Die gaat met de beoogde coalitiepartijen de onderhandelingen inhoudelijk voeren. Als er zicht komt op een breed politiek draagvlak voor beleid en op een coalitie, wordt opnieuw verslag uitgebracht aan de Kamer en komt er een formateur. Dit is meestal de toekomstige premier, die in deze fase het kabinet in elkaar zet.
Door het echec loopt de vorming van een nieuwe coalitie zeker anderhalve week vertraging op. De nieuwe verkenners Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66) gaan pas ná het debat weer met alle zeventien lijsttrekkers om tafel. Ze willen een hele nieuwe start maken, onder meer om het vertrouwen te herstellen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet komt vrijdagmiddag toch niet met verdere uitwerking van de stikstofplannen. Landbouwminister Jaimi van Essen zou die bekendmaken nadat hij veelvuldig overlegd heeft met onder andere boerenorganisaties. Vrijdagochtend zat hij nog met LTO en NAJK om de tafel, maar na de ministerraad wilde Van Essen "nog de puntjes op de i zetten" en neemt hij nog een paar dagen de tijd.
7 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Volgens PRO-leider Jesse Klaver is het kabinet niet van plan in te gaan op de wensen van drie partijen op de rechterflank om steun voor het belastingplan te krijgen. Maar of het kabinet er met zijn partij en Volt uitkomt, durfde Klaver ook nog niet te zeggen na afloop van een gesprek met het kabinet.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De rechtse oppositiepartijen JA21, BBB en SGP zijn na een nieuw gesprek over het belastingplan met onder anderen premier Rob Jetten niet tevreden over de uitkomst. "Het ligt nog niet zoals wij zouden willen", zei JA21-voorman Joost Eerdmans bij het verlaten van het ministerie van Algemene Zaken.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet lijkt nog altijd geen keuze te hebben gemaakt tussen steun van de linker- of rechterflank voor het belastingplan. Dat terwijl de tijd om dat plan aan te passen opraakt. De behandeling in de Tweede Kamer gaat volgende week verder, een week later staan de stemmingen gepland. De voorstellen moeten ook nog door de Eerste Kamer en de Belastingdienst heeft tijd nodig om alle veranderingen voor te bereiden.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Gesprekken tussen boerenorganisaties LTO en NAJK en landbouwminister Jaimi van Essen over mogelijke aanpassingen aan zijn stikstofplannen zijn nog steeds niet afgerond. Na een nachtelijke ronde onderhandelingen praten de boerenvertegenwoordigers en de D66-minister vrijdagochtend verder, zeggen bronnen rond het overleg tegen het ANP.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Judith Tielen van onderwijs gaat nog niet mee in het verzoek van de Kamer om generatieve AI voor basisschoolleerlingen te verbieden. "Ik snap de zorg heel erg", zei de VVD-staatssecretaris in een debat over haar begroting. "Maar om het nu zo stevig neer te zetten, daar heb ik gewoon echt nog wat meer tijd voor nodig."
20 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de Tweede Kamer wil dat de 40 miljoen euro die jaarlijks zou worden uitgetrokken voor het renteplafond op de studielening alsnog wordt uitgegeven aan studenten. Ilana Rooderkerk (D66) diende daarvoor een voorstel in samen met het CDA, de VVD, JA21 en de ChristenUnie.
21 uur geleden