Teruggavebeleid naziroofkunst moet actiever en beter
DEN HAAG (ANP) - Nederland moet weer actief en structureel de herkomst onderzoeken van kunst in collecties van Rijk, provincies en gemeenten, om uit te vinden of de werken in de Tweede Wereldoorlog onterecht in handen van anderen zijn geraakt. Dat ons land dat al sinds 2007 niet meer doet, is in strijd met internationale uitgangspunten.
Tegelijk moet de Restitutiecommissie, die de verzoeken om teruggave van families van oorspronkelijke eigenaren beoordeelt, aanvragers beter tegemoet treden. Dat staat in een rapport van de evaluatiecommissie restitutiebeleid naziroofkunst, dat maandag is gepresenteerd door voorzitter Jacob Kohnstamm.
Bij de behandeling van een verzoek mag bovendien geen afweging meer worden gemaakt van de belangen tussen het museum waar het werk hangt en degene die er recht op meent te hebben. "Herstel van onrecht" staat voorop. Tevens moeten er nieuwe, heldere criteria komen voor de beoordeling van de verzoeken om teruggave, want de huidige zijn te onduidelijk voor aanvragers.
Helpdesk
De evaluatiecommissie adviseert ook een helpdesk op te zetten die actief informatie geeft over restitutie in binnen- en buitenland. En "als het herkomstonderzoek daar aanleiding toe geeft, moet de helpdesk de oorspronkelijke eigenaren of hun erfgenamen actief benaderen." Soms hebben bijvoorbeeld kleinkinderen zelf geen idee van de waardevolle spullen, doordat hun grootouders na de oorlog wel met andere dingen bezig waren dan met kunst, aldus Kohnstamm.
Onder het naziregime zijn veel kunstwerken uit het bezit van Joden en andere vervolgde groepen geraakt. Na de Tweede Oorlog bezorgden de geallieerden veel terug aan de oorspronkelijke landen, waarop de goederen veelal in musea kwamen. Er zijn er volgens Kohnstamm nog circa 4000 in de Nederlandse museumcollecties. Ook zijn daar werken die eveneens door de oorlog op drift raakten, maar later gewoon door musea zijn gekocht.
Herstellen van onrecht
Dat de belangen van de musea geen rol meer mogen spelen als blijkt dat nazaten echt recht hebben op bepaalde kunst, lijkt noch Kohnstamm, noch cultuurminister Ingrid van Engelshoven, die het rapport in ontvangst nam, een probleem voor de toekomst. Beiden zeggen te hebben gemerkt dat museumdirecties eenvoudigweg helemaal geen naziroofkunst meer in huis willen als de rechtmatige eigenaar bekend is. En ook de bewindsvrouw stelde dat het herstellen van onrecht voor alles moet gaan.
Het Centraal Joods Overleg (CJO) reageert met instemming op het rapport. "De teruggave van roofkunst behoort geen ander doel te hebben dan het vreselijke onrecht dat de nazislachtoffers is aangedaan, binnen de mogelijkheden die er nu nog zijn, te herstellen.", aldus het CJO. Een belangenafweging is "onethisch".
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Alle 218 demonstranten die vrijdag zijn aangehouden bij de bouwplaats van een datacentrum van Microsoft in Amsterdam zijn weer vrij. Een van hen heeft de nacht in een politiecel doorgebracht en mocht in de loop van de dag naar huis, zegt een politiewoordvoerder zaterdag.
6 uur geleden
DINTELOORD (ANP) - De politie heeft deze week in het Brabantse dorp Dinteloord bijna 10.000 cobra's, lawinepijlen en zware shells (mortierbommen) gevonden in een garagebox aan de De Vriesstraat. Een 25-jarige man uit Dinteloord is woensdagavond aangehouden en vrijdagavond nog een 42-jarige man uit Steenbergen, meldt de politie zaterdag.
6 uur geleden
ALMERE (ANP) - CDA-leider Henri Bontenbal noemde het tijdens het CDA-congres weer een gok om het belastingplan zonder meerderheid naar de Eerste Kamer te laten gaan. Hij zei de komende dagen nog zijn best te gaan doen om een meerderheid te krijgen, omdat het anders "onverantwoord" is.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Massadonor Simon heeft afspraken gemaakt met de Stichting Donorkind over het doneren van zijn sperma. De stichting meldt dat Simon een contract heeft getekend waarin staat dat hij geen zaad meer mag doneren en ook niet aan nieuwe wensouders mag laten weten dat hij dat zou willen. Ook moet de donor het zaad dat nog bij klinieken ligt opgeslagen laten vernietigen.
10 uur geleden
DE BILT (ANP) - De eerste officiële vorst van het najaar is een feit, meldt Weeronline. In De Bilt zakte de temperatuur zaterdagochtend vroeg naar -1,4 graden. Lokaal werd in de nacht van donderdag op vrijdag al de eerste vorst gemeten. Dat gebeurde in het zuiden van het land, op plekken in Brabant, Limburg en delen van Zeeland.
14 uur geleden
GROU (ANP) - De A32 ter hoogte van het Friese Grou is vrijdagavond even voor middernacht in beide richtingen heropend. De weg ging donderdagavond dicht door een gevaarlijke situatie bij het Aquaduct Mid-Fryslân. De glasplaten van de lampen boven het wegdek konden naar beneden vallen. De werkzaamheden zijn sneller dan verwacht afgerond. Eerder vrijdagavond ging de weg in één rijrichting alweer open.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet wil dat kinderen niet meer automatisch alleen de achternaam van hun vader krijgen, als de ouders het niet eens worden over de naam. Een aangenomen motie van die strekking van PRO en D66 is vertaald in een wetsvoorstel dat in januari in consultatie gaat. Belanghebbenden krijgen dan de gelegenheid hun mening te geven voor het wetsvoorstel wordt ingediend.
22 uur geleden