Teruggavebeleid naziroofkunst moet actiever en beter
DEN HAAG (ANP) - Nederland moet weer actief en structureel de herkomst onderzoeken van kunst in collecties van Rijk, provincies en gemeenten, om uit te vinden of de werken in de Tweede Wereldoorlog onterecht in handen van anderen zijn geraakt. Dat ons land dat al sinds 2007 niet meer doet, is in strijd met internationale uitgangspunten.
Tegelijk moet de Restitutiecommissie, die de verzoeken om teruggave van families van oorspronkelijke eigenaren beoordeelt, aanvragers beter tegemoet treden. Dat staat in een rapport van de evaluatiecommissie restitutiebeleid naziroofkunst, dat maandag is gepresenteerd door voorzitter Jacob Kohnstamm.
Bij de behandeling van een verzoek mag bovendien geen afweging meer worden gemaakt van de belangen tussen het museum waar het werk hangt en degene die er recht op meent te hebben. "Herstel van onrecht" staat voorop. Tevens moeten er nieuwe, heldere criteria komen voor de beoordeling van de verzoeken om teruggave, want de huidige zijn te onduidelijk voor aanvragers.
Helpdesk
De evaluatiecommissie adviseert ook een helpdesk op te zetten die actief informatie geeft over restitutie in binnen- en buitenland. En "als het herkomstonderzoek daar aanleiding toe geeft, moet de helpdesk de oorspronkelijke eigenaren of hun erfgenamen actief benaderen." Soms hebben bijvoorbeeld kleinkinderen zelf geen idee van de waardevolle spullen, doordat hun grootouders na de oorlog wel met andere dingen bezig waren dan met kunst, aldus Kohnstamm.
Onder het naziregime zijn veel kunstwerken uit het bezit van Joden en andere vervolgde groepen geraakt. Na de Tweede Oorlog bezorgden de geallieerden veel terug aan de oorspronkelijke landen, waarop de goederen veelal in musea kwamen. Er zijn er volgens Kohnstamm nog circa 4000 in de Nederlandse museumcollecties. Ook zijn daar werken die eveneens door de oorlog op drift raakten, maar later gewoon door musea zijn gekocht.
Herstellen van onrecht
Dat de belangen van de musea geen rol meer mogen spelen als blijkt dat nazaten echt recht hebben op bepaalde kunst, lijkt noch Kohnstamm, noch cultuurminister Ingrid van Engelshoven, die het rapport in ontvangst nam, een probleem voor de toekomst. Beiden zeggen te hebben gemerkt dat museumdirecties eenvoudigweg helemaal geen naziroofkunst meer in huis willen als de rechtmatige eigenaar bekend is. En ook de bewindsvrouw stelde dat het herstellen van onrecht voor alles moet gaan.
Het Centraal Joods Overleg (CJO) reageert met instemming op het rapport. "De teruggave van roofkunst behoort geen ander doel te hebben dan het vreselijke onrecht dat de nazislachtoffers is aangedaan, binnen de mogelijkheden die er nu nog zijn, te herstellen.", aldus het CJO. Een belangenafweging is "onethisch".
Meer uit Binnenland
HAARLEM (ANP) - "Jullie hebben mij de eenzaamheid ingestuurd." Dit zei de Iraanse activist en publicist Siamak Tahmasbi donderdag in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol tegen de verdachten die terechtstaan voor een poging hem te vermoorden in zijn woonplaats Haarlem. Het slachtoffer woont de zaak bij met persoonsbeveiliging.
25 minuten geledenROTTERDAM (ANP) - "Als ze mij mijn verhaal hadden laten doen, dan was ik waarschijnlijk niet in hoger beroep gegaan", zei Fouad L. donderdag aan het begin van de zaak. De 35-jarige L. werd vorig jaar februari veroordeeld tot een levenslange celstraf, omdat hij op 28 september 2023 in Rotterdam zijn buurmeisje Romy (14), haar moeder Marlous (39) en geneeskundedocent Jurgen Damen (43) doodschoot. L. stichtte ook brand in zijn woning en in het Erasmus MC.
33 minuten geledenAMSTERDAM (ANP) - De Vrienden van Amstel LIVE en Amstel LIVE in de Kroeg hebben te maken met een datalek. In totaal gaat het om 128.000 e-mailadressen, laat een woordvoerder desgevraagd weten aan het ANP. Het lek vond plaats bij Cloudbear, een leverancier van onderzoeksbureau Abbi Insights, dat voor beide evenementen bezoekersonderzoek uitvoert.
1 uur geledenDEN HAAG (ANP) - Als asielzoekers gerichte begeleiding krijgen, is de kans groot dat ze een baan weten te vinden. In vijf gemeenten is daar een proef mee gedaan. Van de ruim vijfhonderd deelnemende asielzoekers vond bijna de helft werk. Die baan wisten ze vaak ook te houden, de uitval bleef beperkt, concludeert kennisinstituut Platform31.
2 uur geledenDRESDEN (ANP) - In Duitsland is een bestelbusje met 1260 kilo zwaar vuurwerk in het laadruim tegengehouden. De bestuurder daarvan was vanuit Tsjechië op weg naar Nederland. De man, een 44-jarige Tsjech, had daar niet de juiste vergunningen voor. Hij is gearresteerd en zit voorlopig vast, meldt de Duitse douane.
3 uur geledenAMSTERDAM (ANP) - Het aantal schouderblessures onder sportende Nederlanders is in 2025 flink gestegen, blijkt uit een jaarrapportage van VeiligheidNL. In totaal waren er vorig jaar zo'n 530.000 schouderblessures, een toename van 23 procent ten opzichte van 2024. Nooit eerder lag dit aantal zo hoog.
3 uur geledenWILLEMSTAD (ANP) - Het ministerie van Justitie van Curaçao en het ministerie van Justitie en Openbare Veiligheid van El Salvador zijn van plan vrijdag een intentieverklaring te ondertekenen om de samenwerking op het gebied van justitie en openbare veiligheid te versterken. De samenwerking is opvallend, omdat de president van El Salvador, Nayib Bukele, internationaal veel kritiek krijgt voor schendingen van mensenrechten, massale arrestaties en slechte omstandigheden in overvolle megagevangenissen.
12 uur geleden