'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Rob Jetten (D66) noemde zijn eerste debat als minister-president "misschien wel rustig en saai", maar dat is volgens hem "het nieuwe normaal". Jetten zei dat de oppositie en coalitie moesten kijken waar ze elkaar kunnen vinden. In de praktijk werden inhoudelijk nog geen plannen aangepast en werden er nauwelijks deals gesloten tussen oppositie en coalitie.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft voor de motie gestemd met de oproep om het coalitieplan over een verhoging van de AOW-leeftijd te 'verzachten'. De vakbonden en ook oppositiepartijen zoals de SP en GroenLinks-PvdA vonden deze motie niet ver genoeg gaan, omdat zij de voorgestelde stijging van de AOW-leeftijd volledig van tafel willen. Maar de indieners van de motie SGP en Groep Markuszower kregen behalve de coalitiepartijen ook JA21 mee, na het debat van twee dagen over de regeringsverklaring.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil dat de belasting op vermogensrendement wordt aangepast, zodat verliezen in een voorgaand jaar kunnen worden verrekend. Een motie van ChristenUnie en JA21 met die oproep werd aangenomen door een meerderheid van de Kamer. Ook coalitiepartij VVD stemde voor deze aanpassing van de nieuwe vorm van box 3.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Groep Markuszower helpt het minderheidskabinet voorlopig, vicefractievoorzitter Hidde Heutink vindt het nog te vroeg om "voor miljarden te vertimmeren" aan het coalitieakkoord. Het beleid van D66, VVD en CDA blijft intact zolang de oppositie niet eensgezind is in het aanpassen van de kabinetsplannen.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Jesse Klaver is niet onder de indruk van het standpunt dat Rob Jetten (D66) als premier inneemt over de situatie in de Gazastrook. "Dit had Dick Schoof ook kunnen zeggen, zij het dat de heer Jetten dat veel eloquenter doet", aldus de leider van GroenLinks-PvdA bij het debat over de regeringsverklaring.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten (D66) heeft niet expliciet gezegd dat minister van Buitenlandse Handel en zijn partijgenoot Sjoerd Sjoerdsma naar China kan voor handelsmissies. De vraag is relevant, omdat Sjoerdsma in dat land nog op een sanctielijst zou staan. "Hij kan een belangrijke rol vervullen", zei Jetten.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oekraïne zou volgens een aangenomen motie van de Tweede Kamer dit jaar 2 miljard euro extra steun krijgen. Maar dat gaat niet meer gebeuren, bleek donderdag tijdens het debat over de regeringsverklaring. Het geld is "opgelost" in steun voor de komende jaren, aldus premier Rob Jetten.
17 uur geleden