'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het demissionaire kabinet trekt dit jaar 2 miljoen euro extra uit voor het opsporen van Oekraïense kinderen die zijn meegenomen naar Rusland. Het geld wordt beschikbaar gesteld aan de VN en wordt volgens staatssecretaris Aukje de Vries (Ontwikkelingshulp, VVD) ook gebruikt om psychosociale hulp te geven.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Dick Schoof is er "altijd wel van uitgegaan" dat zijn kabinet op een moment zou vallen, zei de demissionair premier na zijn laatste ministerraad. "Omdat je weet dat het ingewikkeld is en in de traditie van Nederland kabinetten eigenlijk zelden de hele rit uitzitten." Hij zegt dat hij weinig spijt heeft en dat hij weer ja zou zeggen als hem werd gevraagd premier te worden.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Blijf thuis als je verkouden bent, roept demissionair minister Jan Anthonie Bruijn van Volksgezondheid op. "Ga in dat geval zelfs niet naar carnaval. Ik begrijp dat dit wel veel gevraagd is. Maar als je ziek bent, ga ook niet hossen op straat, want je maakt iedereen om je heen ziek."
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - VVD-ministers Sophie Hermans en Vincent Karremans vinden het goed dat de aanstaande premier een partij achter zich heeft. Het experiment van het huidige kabinet met een partijloze premier was lastig voor Dick Schoof, zei Karremans (Economische Zaken).
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - De beloning van sommige politici mag best wat hoger, vindt demissionair minister Frank Rijkaart (Binnenlandse Zaken, BBB). Hij vindt bijvoorbeeld dat de beloning van bestuursleden van waterschappen "best wel wat omhoog" kan, maar vindt zijn eigen salaris "uitstekend". Daarmee reageert hij op een rapport waarin het Adviescollege Rechtspositie Politieke Ambtsdragers (Arpa) ervoor pleit de salarissen van politici flink te verhogen.
2 dagen geleden
RIJKHOVEN (ANP) - De Europese Commissie zal in maart met een actieplan komen met concrete maatregelen voor 2026 en 2027 om de Europese concurrentiekracht vooruit te helpen. Dat zei demissionair premier Dick Schoof na afloop van zijn laatste EU-evenement. Op de heidag op een kasteel in Alden Biesen concludeerden de EU-leiders dat ze op korte termijn meer plannen willen zien om Europa economisch vooruit te helpen.
3 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet ziet weinig ruimte om in te grijpen bij Selibon Lagun, de vuilstort op Bonaire waar recent opnieuw branden uitbraken. De Nationale ombudsman heeft de landelijke overheid gevraagd in te grijpen, en donderdag schaarde een groot deel van de Tweede Kamer zich in een debat achter hem. Tot frustratie van Kamerleden lijkt snelle actie er niet in te zitten.
3 dagen geleden