'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten heeft maandag een "indringend gesprek" gehad met vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap. Aanleiding voor het onderhoud waren recente aanslagen op een joods gebedshuis en een joodse school in Rotterdam en Amsterdam.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het is "heel moeilijk" om snel een missie te realiseren om de Straat van Hormuz veilig te maken voor de scheepvaart. Dat zei premier Rob Jetten maandag. De Amerikaanse president Donald Trump dringt aan op een NAVO-inzet in het gebied bij de Perzische Golf.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) sluit de inzet van Nederland om de veilige doorvaart in de Straat van Hormuz te garanderen niet uit, maar is daarin wel terughoudend. "Nederland wil het gesprek overal over voeren, maar dit is niet een besluit dat je zomaar neemt", zei hij voor het begin van de vergadering van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) heeft geen uitnodiging ontvangen om deel te nemen aan de gesprekken die minister-president Jetten maandag voert met vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap. Dat laat CIDI-directeur Naomi Mestrum weten. Het is niet duidelijk wie er wel met Jetten om tafel gaan.
21 uur geleden
LEIDEN (ANP) - Premier Rob Jetten verwacht niet dat progressieve kiezers bij de gemeenteraadsverkiezingen weglopen bij zijn partij D66 omdat ze het coalitieakkoord te rechts vinden. "Ik denk dat de meeste mensen het gewoon kunnen waarderen dat we verantwoordelijkheid nemen nu op landelijk niveau, dat we ook moeilijke keuzes daar niet uit de weg gaan", zei hij zondagmiddag terwijl hij campagne voerde in Leiden.
1 dag geleden
LEIDEN (ANP) - Minister-president Rob Jetten spreekt maandag met "vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap" nadat de afgelopen dagen een school in Amsterdam en een synagoge in Rotterdam doelwit waren van explosies. Dit laat hij weten aan een verslaggever van het ANP tijdens het flyeren in Leiden voor de gemeenteraadsverkiezingen. Het gesprek vindt plaats op het ministerie van Algemene Zaken.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Als lokale politici worden bedreigd, kunnen zij een telefoontje van minister Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken) verwachten. Bij WNL op Zondag vertelde de CDA-bewindsman dat hij hier sinds zijn beëdiging drie weken geleden een vaste gewoonte van heeft gemaakt. "En dat moet ik veel te vaak doen." De afgelopen anderhalve week heeft hij al "een stuk of vijf" mensen gebeld.
1 dag geleden