'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Een grote opgave, zo noemen de commissarissen van de Koning in de twaalf provincies de opdracht die hun gemeenten hebben gekregen voor de opvang van asielzoekers. De nieuwe asielminister Bart van den Brink (CDA) maakte vrijdag bekend hoeveel opvangplaatsen in elke provincie geregeld moeten worden. Wettelijk gezien had dat al voor 1 februari bekend moeten zijn, maar Van den Brinks voorganger Mona Keijzer besloot dat aan de nieuwe minister over te laten.
16 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Rob Jetten wil de komende tijd in contact komen met jongeren en mensen buiten zijn bubbel, vertelde de nieuwe premier vrijdagmiddag tijdens zijn wekelijkse persconferentie. "Organiseer voor mij werkbezoeken op plekken waar ze misschien niet verwachten dat de premier of een D66'er langskomt", heeft de nieuwe premier zijn ambtenaren gevraagd. "Want ik wil juist daar van mensen horen: hoe kijken ze tegen de overheid aan, waar lopen ze tegenaan, waar zijn ze boos over?"
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten gaat aanstaande dinsdag voor het eerst in zijn huidige functie naar Brussel. Hij spreekt daar in de avond onder anderen met NAVO-baas en voormalig premier Mark Rutte. Jetten was in het laatste kabinet-Rutte minister voor Klimaat en Energie.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet betreurt het dat Russische en Belarussische sporters volgende maand onder eigen vlag mogen meedoen aan de Paralympische Winterspelen in Milaan en Cortina d'Ampezzo. Er gaat een regeringsdelegatie naar het sportevenement, maar die zal geen bijeenkomsten bijwonen waar de vlaggen of volksliederen van deze landen te zien of te horen zijn.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het onderzoek naar de branden rond het spoor in Amsterdam tijdens de NAVO-top loopt nog en justitieminister David van Weel kan nog niet zeggen of Russen daarachter zaten. "Ik kan het niet uitsluiten, maar vooralsnog hebben we daar geen aanwijzingen voor."
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Belastingdienst, D66) ziet "geen aanleiding" om te twijfelen aan de veiligheid van een nieuw IT-systeem voor de inning van de btw. De software wordt geleverd door een Amerikaans bedrijf, wat volgens sommige deskundigen riskant is gezien het gedrag van de regering-Trump jegens bondgenoten.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Rob Jetten (D66) noemde zijn eerste debat als minister-president "misschien wel rustig en saai", maar dat is volgens hem "het nieuwe normaal". Jetten zei dat de oppositie en coalitie moesten kijken waar ze elkaar kunnen vinden. In de praktijk werden inhoudelijk nog geen plannen aangepast en werden er nauwelijks deals gesloten tussen oppositie en coalitie.
1 dag geleden