'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De parlementaire enquête over corona gaat volgende week verder met openbare verhoren van toenmalig Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib, Jaap van Dissel en Pieter-Jaap Aalbersberg. De week staat in het teken van het begin van de pandemie.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook premier Rob Jetten schrok van de bedragen die sommige ministeries betaalden voor het inhuren van privéjets, die bewindslieden nodig hadden voor werkreizen. Volgens RTL besteedde de Rijksoverheid de afgelopen vijf jaar bijna 2 miljoen euro aan privévluchten. Vooral het ministerie van Defensie trok hier vaak geld voor uit.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het plan van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu om een groter deel van de Gazastrook te bezetten is "uitermate zorgelijk", zegt minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA). Het past volgens hem niet binnen de afspraken die zijn gemaakt over het staakt-het-vuren.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het 'vliegende team' met ambtenaren dat gemeenten moet bijstaan in kwesties rond de asielopvang is inmiddels actief, zegt asielminister Bart van den Brink. Een woordvoerder van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) meldt dat zeker zes gemeenten zich inmiddels hebben gemeld met vragen. Premier Rob Jetten kondigde het team eerder deze maand aan, maar het was onduidelijk hoe het precies te werk zou gaan.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Er is geen geld om de verkeersboetes op het huidige niveau te houden, zei justitieminister David van Weel (VVD) voorafgaand aan de ministerraad. De boetes stijgen net zo snel als de inflatie. Als Van Weel de boetes niet laat oplopen, dan komt hij jaarlijks ongeveer 30 miljoen euro tekort op zijn begroting en dat gaat volgens hem ten koste van bijvoorbeeld de politie of de Mobiele Eenheid (ME).
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - "Roekeloos" noemt minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) het gedrag van Rusland nadat een drone van dat land is neergekomen in het oosten van NAVO-bondgenoot Roemenië. "Het is zorgelijk om te zien", zei hij voor aanvang van de ministerraad.
11 uur geleden
TER APEL (ANP) - Asielminister Bart van den Brink heeft het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel donderdagavond onverwachts bezocht en herhaalde daar zijn oproep aan gemeenten elders in het land om snel te komen met opvangplekken. Tijdens zijn bezoek sprak de CDA-bewindsman met medewerkers van het Rode Kruis, asielzoekers die door drukte niet werden toegelaten tot het asielzoekerscentrum, medewerkers van opvangorganisatie COA en burgemeester Jaap Velema.
22 uur geleden