'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Kabinetsleden herhalen dat opnieuw gas winnen uit het Groningenveld niet gaat gebeuren. Ministers Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken), Stientje van Veldhoven (Klimaat) en Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) zijn daar vrijdagochtend eensgezind over. "We gaan Groningen sluiten zoals gepland," zegt Van Veldhoven.
2 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Het aantal Nederlanders dat lid is van een politieke partij is met 448.100 leden voor het eerst hoger dan in 1982. Dat meldt het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) van de Rijksuniversiteit Groningen op basis van een jaarlijkse rondvraag. In 2025 kwamen er 57.000 nieuwe leden bij, een groei van bijna 15 procent.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet heeft de "emotie die gepaard zou gaan met het doorbreken van een afspraak uit het pensioenakkoord" onderschat. Dat heeft minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken, D66) gezegd in Pauw & De Wit. "Dat hebben we niet helemaal goed ingeschat. En daar ben ik wel van geschrokken."
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Dit jaar gaat er geen aanvullende steun meer naar Oekraïne, zoals eerder door de Kamer was gevraagd. Dat maakte minister Dilan Yeşilgöz (Defensie, VVD) duidelijk tijdens de behandeling van haar begroting donderdag in de Tweede Kamer. "Nederland kan in z'n eentje niet alle gewenste steun leveren."
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zestig politiek actieve BBB'ers willen dat hun partijbestuur probeert Mona Keijzer terug in de Tweede Kamerfractie te krijgen. In een brief vragen ze om "onafhankelijke mediation" om de vierkoppige fractie weer bij elkaar te krijgen. Het AD berichtte over de brief, die ook in handen is van het ANP.
15 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Nederland gaat met een aantal andere EU-landen samenwerken om zogenoemde terugkeerhubs voor afgewezen asielzoekers buiten de EU te realiseren. Dat zei minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) in Brussel. Het gaat om een kopgroep van Nederland, Oostenrijk, Griekenland, Duitsland en Denemarken, zei de minister na een vergadering met zijn Europese ambtgenoten.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De twee zorgministers Sophie Hermans en Mirjam Sterk hebben vragen van alle oppositiepartijen over de gevolgen van de bezuinigingen op de zorg niet beantwoord. De ministers schetsten tijdens het debat over de zorgbegroting steeds weer vergezichten over de noodzaak van de bezuinigingen, die tot 10 miljard euro moeten opleveren.
18 uur geleden