'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het nieuwe kabinet doet te weinig om discriminatie te bestrijden, zei DENK-leider Stephan van Baarle. Volgens hem staan in het coalitieakkoord alleen al bestaande plannen en wordt er geen extra geld vrijgemaakt. "Wat gaat het kabinet doen?"
28 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - CDA-fractievoorzitter Henri Bontenbal denkt dat de vakbonden met het kabinet in gesprek zullen gaan over de voorgestelde verhoging van de AOW-leeftijd. SP-leider Jimmy Dijk vroeg Bontenbal hoe hij denkt de relatie met de vakbonden weer te verbeteren, maar volgens Bontenbal is dat niet nodig.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Coalitiepartijen D66, VVD en CDA reageren tijdens het debat over de regeringsverklaring afwachtend op plannen uit de oppositie. Ze vinden het eerst aan het kabinet om de maatregelen uit het coalitieakkoord uit te werken. Daarna pas willen zij praten over eventuele aanpassingen. Oppositiepartijen willen het liefst nu al zaken doen. Omdat de coalitiepartijen een minderheid hebben van 66 zetels, is de steun van andere partijen nodig.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oppositiepartijen GroenLinks-PvdA, ChristenUnie, DENK en Volt verwijten VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans dat de middenklasse gaat betalen voor de defensieplannen van het nieuwe kabinet. Jesse Klaver (GL-PvdA) vraagt Brekelmans waarom bedrijven en mensen met hogere inkomens niet meer bijdragen.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook oppositiepartijen JA21, ChristenUnie en BBB zijn verbolgen dat het kabinet alsnog het wetsvoorstel over vermogensrendementsbelasting (box 3) wil aanpassen. De fractievoorzitters van die partijen deden hun beklag bij VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans die de keuze van het kabinet verdedigde. Minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) kondigde in de marge van het debat aan dat hij na kritiek van vooral beleggers de wet wil wijzigen.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - PVV-leider Geert Wilders pleitte in het debat over de regeringsverklaring voor "grootscheepse remigratieprogramma's". Daarmee gebruikt hij een term die volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) behoort tot het gedachtegoed van rechts-extremisten. Het is volgens de terrorismebestrijder "een verhullend woord waarmee zij doelen op het uiteindelijk deporteren van miljoenen mensen op basis van hun 'ras', geloof, geaardheid of onwelgevallige standpunten".
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Met de steun aan een motie om AOW-plannen aan te passen, gaat het kabinet "over rechts", zegt GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver. Hij vindt dat een gemiste kans. "Dan kiezen ze er namelijk niet voor om het progressiever en eerlijker te maken, maar dan kiezen ze ervoor om over rechts meerderheden te zoeken. Dat is aan hen."
6 uur geleden