'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
BRUSSEL (ANP) - Nederland gaat met een aantal andere EU-landen samenwerken om zogenoemde terugkeerhubs voor afgewezen asielzoekers buiten de EU te realiseren. Dat zei minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) in Brussel. Het gaat om een kopgroep van Nederland, Oostenrijk, Griekenland, Duitsland en Denemarken, zei de minister na een vergadering met zijn Europese ambtgenoten.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De twee zorgministers Sophie Hermans en Mirjam Sterk hebben vragen van alle oppositiepartijen over de gevolgen van de bezuinigingen op de zorg niet beantwoord. De ministers schetsten tijdens het debat over de zorgbegroting steeds weer vergezichten over de noodzaak van de bezuinigingen, die tot 10 miljard euro moeten opleveren.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren beschouwt het als "een belangrijke overwinning" dat het gerechtshof in Den Haag hem in hoger beroep heeft vrijgesproken van opruiing. "Niet alleen voor mij, maar voor de vrijheid van meningsuiting van ons allemaal", zegt hij in een video op X.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zorgminister Sophie Hermans is nog niet bereid om de verhoging van het eigen risico in de zorg aan te passen. Tijdens het debat over de begroting van haar ministerie wees de VVD-minister "uitgestoken handen" van Tweede Kamerleden af.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Het kabinet is alert op Iraanse cyberaanvallen, zei minister David van Weel (Justitie, VVD) na afloop van een vergadering met EU-ministers van Justitie. Hij wil niet zeggen of Nederland extra maatregelen neemt voor de fysieke beveiliging van Israëlische en Amerikaanse doelen en joodse instellingen.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de Tweede Kamer ziet niets in het voorstel van JA21 om het gasveld in Groningen te gebruiken als noodvoorraad als de import van gas dreigt te stokken. D66, VVD, CDA en GroenLinks-PvdA willen niet tornen aan eerder gemaakte afspraken om het Groningenveld gesloten te houden.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Hoewel er nog geen besluit is genomen door het kabinet over een defensieve inzet van een marinefregat in de Middellandse Zee, staat een meerderheid van de Tweede Kamer hier positief tegenover. Frankrijk heeft Nederland gevraagd om Zr. Ms. Evertsen als ondersteuning mee te sturen met het vliegdekschip Charles de Gaulle.
4 uur geleden