'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Kiezers zijn ontevreden over het kabinet-Jetten, in aanloop naar Prinsjesdag over ongeveer anderhalve week. Volgens een enquête van onderzoeksbureau Ipsos I&O is 18 procent te spreken over het beleid van het kabinet. Dat is het laagste punt sinds het aantreden van Jetten (D66) als premier in februari.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet wil dat burgemeesters sneller de mogelijkheid hebben om een demonstratie te verplaatsen naar een andere locatie, desnoods met dwang. Ook wordt voor hen duidelijker wanneer demonstranten strafbaar zijn. Verder worden de noodbevoegdheden van burgemeesters verduidelijkt in de wet.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet gaat aangifte doen van het lekken van nog vertrouwelijke begrotingsstukken aan de media, zei minister-president Rob Jetten tijdens zijn wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad. "Dat doe ik in principe altijd als er op deze manier wordt gelekt", aldus de premier.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland is geen narcostaat, benadrukt justitieminister David van Weel na de grote schietpartij in Overasselt eerder deze week. Criminelen zijn hier niet de baas, aldus de VVD-bewindsman na afloop van de wekelijkse ministerraad. "Ik durf gewoon een dikke middelvinger op te steken naar Bolle Jos, en te vertellen dat we hem gaan pakken."
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) doet een hernieuwde oproep aan de vakbonden om aan te komen praten over de toekomst van de sociale zekerheid. "De tijd is rijp", aldus de D66-bewindsman voor aanvang van de wekelijkse ministerraad.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het is volgens landbouwminister Jaimi van Essen een "no-go" dat alle boeren via een generieke maatregel veedieren moeten wegdoen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schreef in een rapport dat de zogeheten generieke korting op dierrechten een "ultieme remedie" is om stikstofdoelen in 2035 te halen. Maar Van Essen zei voorafgaand aan de ministerraad dat dit niet nodig is.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zorgminister Sophie Hermans adviseert mensen zichzelf te beschermen tegen muggen, als zij willen voorkomen besmet te raken met het westnijlvirus. Dit jaar hebben zeker negen mensen het virus opgelopen, meldde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) donderdag.
12 uur geleden