'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
ROTTERDAM (ANP) - Infraprojecten die deze vrijdag zijn uitgesteld, zullen later alsnog worden hervat, zei minister Vincent Karremans (Infrastructuur) op een persmoment bij de Calandbrug in Rotterdam. Hij weersprak dat van uitstel afstel komt. "De opgave die er lag voor die projecten is niet weg. Die zal op een gegeven moment weer worden opgepakt."
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - VVD-vicepremier Dilan Yeşilgöz blijft hopen op een akkoord over het belastingplan waar ook rechtse partijen achter staan. Zij gelooft niet dat zo'n deal verder uit zicht is geraakt nu JA21 nieuwe asieleisen op tafel heeft gelegd, en de SGP ruziet met zorgminister Sophie Hermans die eisen van de streng christelijke partij op het gebied van abortus niet wil inwilligen.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Om de basis van de infrastructuur weer op orde te krijgen, steekt het kabinet 18 miljard euro extra in onderhoud en vernieuwing van wegen, bruggen, spoor en waterwerken. Behoud en veiligheid staan voorop in de keuzes die zijn gemaakt. Een groot aantal infrastructurele projecten wordt gepauzeerd.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Justitieminister David van Weel hoopt dat Albert Heijn alsnog aangifte doet van een vermoedelijke hackpoging begin deze week. Donderdagavond werd bekend dat het supermarktbedrijf, dat nog altijd kampt met de naweeën van het beveiligingsincident, dat nog niet heeft gedaan. Het bedrijf heeft ook nog niet verteld wat er precies is voorgevallen.
16 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De kans dat de SGP de begrotingen van het kabinet en het belastingplan gaat steunen, is een stuk kleiner geworden nadat SGP-Kamerlid Diederik van Dijk een motie van afkeuring indiende tegen zorgminister Sophie Hermans. Van Dijk vindt het betreurenswaardig dat de VVD-minister een proef voor late abortussen laat doorgaan.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - JA21 is niet dichter bij het kabinet gekomen tijdens een gesprek tussen Joost Eerdmans en asielminister Bart van den Brink. Ze zeiden allebei dat het een goed gesprek was, maar JA21-partijleider Eerdmans zei dat hij alleen voor het belastingplan van het kabinet stemt als de dwangoptie uit de spreidingswet niet wordt uitgevoerd. "Anders moeten ze over links."
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - D66 wil van binnenlandminister Pieter Heerma (CDA) horen wat zijn plannen zijn om het door het slavernijverleden ontstane leed te herstellen. Mpanzu Bamenga (D66) maakte tijdens een debat over het slavernijverleden duidelijk daadkracht te missen bij de minister. VVD en CDA toonden zich afwachtender en wezen vooral op het belang van erkenning.
1 dag geleden