'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De leden van de Groep Markuszower beginnen een nieuwe partij die ze De Nederlandse Alliantie (DNA) noemen. Rita Verdonk sluit erbij aan, heeft de groep afgesplitste PVV-Kamerleden bekendgemaakt.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Experts hebben zich tijdens een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer zeer kritisch uitgelaten over een plan van het kabinet om te bezuinigen op de bijstand door mensen die daar recht op hebben nog niet actief te benaderen. Het kabinet heeft minder geld voor deze zogenoemde proactieve dienstverlening vanwege een financiële tegenvaller bij de arbeidsongeschiktheidsuitkering WIA. Coalitiepartijen D66 en CDA maakten vorige week tijdens een debat kenbaar van de bezuiniging af te willen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Eerste Kamerfractie van D66 gaat dinsdag tegen de novelle en de twee asielwetten stemmen, zei senator Paul van Meenen maandag tegen het ANP. Daardoor wordt het lastig voor asielminister Bart van den Brink (CDA) om een meerderheid te vinden.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Hoewel er een pakket aan energiemaatregelen ligt, denkt niemand dat het nu klaar is. Dat zei minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat, CDA) na de aankondiging van dat pakket. Zij geeft aan dat er elke week contact is met heel veel sectoren over hoe zij geraakt worden en welke mogelijkheden er zijn. Die gesprekken worden voortgezet.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het pakket aan maatregelen om de energieprijzen te compenseren is 'onvoldoende', vindt Jesse Klaver, fractievoorzitter van GroenLinks-PvdA. "Zo help je gewone mensen de crisis niet door." Hij kondigt op Bluesky aan dat zijn partij met voorstellen komt "om reizen met trein, bus en auto betaalbaarder te maken."
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet trekt 627 miljoen euro uit om de gestegen energieprijzen voor burgers, ondernemers, vissers en boeren te verzachten. Ook wordt 340 miljoen euro verminderd aan belastingen. Het wordt voor een groot deel betaald door andere belastingen, zoals de accijnzen op alcohol, te verhogen.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Verhuurders moeten meer kunnen vragen voor dure huurhuizen, nieuwbouw en huizen zonder tuin of balkon. Dat wil woonminister Elanor Boekholt-O'Sullivan regelen in een versoepeling van de huurwet. Op die manier hoopt ze dat er meer huizen beschikbaar zijn voor het middensegment.
13 uur geleden