'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid heeft geschrokken gereageerd op het nieuws dat een man in een elektrische rolstoel in Utrecht in brand is gestoken. "Dit gaat alle grenzen over."
46 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het CDA "gaat rustig kauwen" op de asielwetten waar de Eerste Kamer maandag en dinsdag over heeft gedebatteerd. De partij bezit de sleutel tot een meerderheid voor de wetten, maar senator Madeleine van Toorenburg wilde dinsdag nog niet prijsgeven of haar fractie voor gaat stemmen. De stemming is volgende week.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet lijkt bereid honderden miljoenen euro's uit te trekken voor maatregelen om de gevolgen van de oorlog in Iran voor burgers en bedrijven te verzachten. Hoeveel precies, is volgens ingewijden nog niet te zeggen omdat het pakket nog "volop in beweging" is.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Alexander van Hattem dreigt dat de PVV in de Eerste Kamer tegen de wetten stemt die zijn ingediend door zijn partijgenoot Marjolein Faber, toen zij in het vorige kabinet minister was. Het debat in de senaat over deze wetten en de toevoeging om een illegaal verblijf strafbaar te maken "stemt mij niet vrolijk". Van Hattem heeft vier strenge moties ingediend en vindt de steun hiervoor "dusdanig belangrijk dat ze bepalend kunnen zijn" voor de vraag of de PVV voorstemt.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Iemand zonder geldige verblijfspapieren moet alleen vrezen voor vervolging als die niet meewerkt aan zijn of haar vertrek. Dat verzekerde asielminister Bart van den Brink (CDA) bij het debat in de Eerste Kamer over twee strenge asielwetten, waarvan de strafbaarstelling van illegaliteit een onderdeel is.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Premier Rob Jetten wil zich niet te bescheiden opstellen tijdens het besloten diner dat de Amerikaanse president Donald Trump maandag geeft voor het koningspaar en waar Jetten bij aanschuift. Het bezoek komt op een moment dat de relatie tussen de VS en Europa gespannen is.
23 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse blokkade van Iran is "onwenselijk", zegt premier Rob Jetten maandag in een gesprek met het ANP. Maar het is een betere manier om de druk op het bewind in Teheran op te voeren "dan de dreigementen die we eerder hebben gezien" van de Amerikanen.
23 uur geleden