'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De aanpak van de armoede door het nieuwe kabinet zal beter moeten, aldus premier Rob Jetten. Uit een doorrekening van het regeerakkoord door het Centraal Planbureau (CPB) bleek dat het beleid van D66, VVD en CDA zal leiden tot meer armoede.
8 uur geleden
DEN HAAG/WASHINGTON (ANP) - Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) heeft maandag kort na zijn aantreden gesproken met zijn Amerikaanse collega Marco Rubio. Dat meldde een woordvoerder van de Amerikaanse bewindsman.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten heeft al enkele uren na zijn aantreden gebeld met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Jetten verzekerde Zelensky dat Nederland Oekraïne onverminderd blijft steunen.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Mona Keijzer, Tweede Kamerlid en tot maandag vicepremier namens haar partij, stapt uit de BBB. In een interview met De Telegraaf zegt zij verder te gaan als zelfstandig Kamerlid. Keijzer zegt dat zij partijleider en -oprichter Caroline van der Plas zou opvolgen, maar dat in plaats daarvan Henk Vermeer het partijleiderschap kreeg. Zij noemt dat in De Telegraaf "een grote vertrouwensbreuk".
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het pas beëdigde kabinet-Jetten is maandagmiddag voor het eerst in functie bijeengekomen voor een ministerraad. De ministers en staatssecretarissen nemen daar een definitief besluit over de precieze taakverdeling op de ministeries. Zaterdag hebben zij daar ook al over overlegd.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De nieuwe ministers en staatssecretarissen zijn maandagmiddag verwelkomd op hun ministeries door hun voorgangers. Daar hebben ze door een handtekening te zetten officieel het beheer van het ministerie overgenomen.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De premiers van België en Luxemburg hebben Rob Jetten gefeliciteerd met zijn aantreden als hun ambtsgenoot. "In een tijd van gezamenlijke Europese uitdagingen is een krachtige Benelux-samenwerking essentieel", schrijft de Belgische premier Bart De Wever op X. Hij pleit voor nauwere samenwerking, "in de geest van ons gedeeld verleden".
16 uur geleden