'Swing states' kunnen koers VS van de komende jaren bepalen
WASHINGTON (ANP) - De meeste stemmen krijgen en toch de presidentverkiezingen verliezen. Het kan in de Verenigde Staten en het overkwam Hillary Clinton, de tegenstander van Donald Trump in 2016. Zij kreeg zo'n 2,9 miljoen stemmen meer. De strijd om het presidentschap draait ook dit jaar niet alleen om het winnen van de gunst van de meeste kiezers, maar ook vooral om het veroveren van strategisch belangrijke staten. Kiezers in de zogenoemde 'swing states' hebben grote invloed op wie er straks in het Witte Huis zit: Trump of zijn Democratische uitdager Joe Biden.
Dat de stem van sommige kiezers belangrijker kan zijn dan die van anderen, komt doordat de president niet direct wordt gekozen. Elke staat heeft een bepaald aantal kiesmannen. Het Kiescollege van de in totaal 538 kiesmannen kiest uiteindelijk de president. In vrijwel alle staten geldt het 'winner-take-all-principe': de kandidaat die de meeste stemmen in een staat krijgt, krijgt ook alle kiesmannen van die staat achter zich.
In sommige staten staat de uitslag vrijwel vast. New York en Californië gingen de afgelopen decennia steevast naar de Democraten. Zuidelijke staten als Mississippi en Alabama gelden als Republikeinse bolwerken. De staten die in de laatste verkiezingen niet telkens naar dezelfde partij zijn gegaan - de 'swing states' - gaan mogelijk de doorslag geven. Het gaat om staten als Florida (29 kiesmannen), Pennsylvania (20), Ohio (18), Michigan (16) en North Carolina (15), Arizona (11) en Wisconsin (10).
Verkiezingen Trump-Clinton
Het Amerikaanse kiesstelsel kan leiden tot een situatie waarin een kandidaat wel de meerderheid van de stemmen krijgt, maar niet een meerderheid aan kiesmannen. Clinton kreeg verreweg de meeste stemmen in staten als Californië en New York, maar die leverden haar evenveel kiesmannen op als wanneer ze nipt had gewonnen. Trump stelde daar krappe overwinningen tegenover in staten als Pennsylvania, Michigan en Wisconsin en kreeg alle kiesmannen uit die staten. Hoewel Clinton landelijk bijna 66 miljoen stemmen (48,2 procent) kreeg tegen bijna 63 miljoen (46,1 procent) voor Trump, bleef voor de Democraten de teller wat betreft kiesmannen steken op 232. Trump kreeg er 306.
Dat een 'swing state' de doorslag kan geven, bleek ook in 2000. Toen versloeg George W. Bush de Democraat Al Gore met 271 tegen 266 kiesmannen nadat Bush met enkele honderden stemmen verschil de staat Florida had gewonnen. Gore kreeg landelijk een half miljoen stemmen meer dan zijn Republikeinse rivaal, maar verloor toch. Het was de eerste keer sinds 1888 dat de kandidaat met de meeste stemmen niet de meeste kiesmannen kreeg.
Ook staten die niet als 'swing state' worden gezien, kunnen veranderen van politieke kleur. In Texas (38 kiesmannen) speelt bijvoorbeeld mee dat de Spaanstalige minderheid daar een steeds groter deel van de bevolking uitmaakt. In de laatste Senaatsverkiezing in 2018 wist de jonge Democraat Beto O'Rourke er bijna de Republikeinse senator Ted Cruz te verslaan. Een nederlaag in een staat als Texas zou dan ook zomaar Trumps lot kunnen bezegelen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Na een haastige stemming in de Eerste Kamer zijn op de valreep "grote uitvoeringsproblemen" voorkomen die de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) voorzag. De organisatie die asielaanvragen verwerkt, registreert daarvoor biometrische gegevens zoals vingerafdrukken.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal nieuwe namen dat de komende gemeenteraadsverkiezingen op het stembiljet staat, is iets gedaald vergeleken met 2022. Dat blijkt uit een analyse van de definitieve kandidatenlijsten van de Kiesraad door het ANP. Van in totaal 61.549 mensen was 59,1 procent (36.357 kandidaten) vier jaar geleden niet verkiesbaar.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De met kunstmatige intelligentie gemaakte stemhulp Keus is offline gehaald na kritiek. Dat is een goede zaak, reageert de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). "Dit is een gevaarlijk experiment als het om verkiezingen gaat: je beïnvloedt de kiezers en het democratisch proces."
17 uur geleden
LEEUWARDEN (ANP) - Alle BBB-fracties in Friesland vinden dat de partij "terug naar de kern" moet. De fracties in de Provinciale Staten en het waterschap (Wetterskip Fryslân) hebben samen met de BBB'ers in de acht Friese gemeenten waar de partij meedoet aan de raadsverkiezingen een statement gepubliceerd over de ontstane "onrust" over de koers van de BoerBurgerBeweging. Oud-vicepremier Mona Keijzer verliet de BBB omdat niet zij, maar Henk Vermeer boegbeeld Caroline van der Plas opvolgt als partijleider in de Tweede Kamer.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De nieuwe asielminister Bart van den Brink (CDA) moet op zijn eerste werkdag met spoed naar de Eerste Kamer voor een debat. Dat komt omdat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) in de problemen zou komen als een wet over het opslaan van biometrische gegevens, zoals vingerafdrukken van asielzoekers, niet wordt verlengd vóór 1 maart. Eerste Kamerleden zijn niet te spreken over de gang van zaken.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het vertrouwen in Mona Keijzer is "geknakt", zei BBB'er Henk Vermeer dinsdagochtend over zijn voormalige partijgenoot die zich een dag eerder had afgesplitst. Keijzer sprak tegenover De Telegraaf van een "grote vertrouwensbreuk" omdat niet zij, maar Vermeer is aangewezen als opvolger van de terugtredende partijleider Caroline van der Plas. Volgens Vermeer had Keijzer zonder toestemming van BBB "meerdere" gesprekken met PVV-afsplitser Gidi Markuszower.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De aanpak van de armoede door het nieuwe kabinet zal beter moeten, aldus premier Rob Jetten. Uit een doorrekening van het regeerakkoord door het Centraal Planbureau (CPB) bleek dat het beleid van D66, VVD en CDA zal leiden tot meer armoede.
1 dag geleden