Schatting: Oranjes verdienden ruim half miljard euro aan kolonies
DEN HAAG (ANP) - De Oranjes hebben omgerekend naar hedendaagse prijzen zeker 545 miljoen euro verdiend aan de Nederlandse kolonies, waar slavernij wijdverbreid was. Dat is een van de resultaten van het onderzoek naar het slavernijverleden dat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uit heeft laten voeren op verzoek van Tweede Kamerleden. Het gaat om een eerste schatting over de periode van 1675 tot 1770.
Willem III, IV en V hadden als stadhouder een belangrijke politieke functie in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, een voorloper van Nederland. Hun "koloniaal profijt" maakt de helft uit van de nu bekende inkomsten van de stadhouders in genoemde periode.
De Oranjes hebben op uiteenlopende manieren geprofiteerd van de kolonies en dus van slavernij, valt te lezen in het onderzoek. De Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) was bijvoorbeeld een belangrijke koloniale inkomstenbron. De adellijke familie heeft niet geïnvesteerd in de VOC. Maar de aandeelhouders hebben bij oprichting geregeld dat de Oranjes kregen uitbetaald alsof zij circa 3 procent van de aandelen hadden. Zij hebben vervolgens regelmatig hun invloed gebruikt om problemen op te lossen voor de handelsonderneming.
Eerste schatting
Minister Hanke Bruins Slot (Binnenlandse Zaken) heeft het boek, dat de basis moet vormen voor verder onderzoek, donderdag in ontvangst genomen in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Het onderzoek is uitgevoerd door meerdere instituten en onder aanvoering van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde in Leiden.
Historici zeggen al langer dat de familie Van Oranje-Nassau zeer betrokken was bij de koloniale overheersing van het toenmalige Nederlands-Indië, Suriname en de Caraïbische eilanden. Het was nog niet bekend hoe groot de financiële belangen waren. De auteurs van het boek hebben een eerste inschatting gemaakt op basis van de nu bekende bronnen.
Gevoelig moment
De resultaten komen op een gevoelig moment naar buiten. Op 1 juli aanstaande wordt herdacht dat 150 jaar geleden feitelijk een einde kwam aan de slavernij onder Nederlands bewind. Bij een herdenking in het Oosterpark in Amsterdam zal de koning die dag een toespraak houden. Ingewijden verwachten dat hij de excuses die Mark Rutte eerder aanbood voor dit verleden zal herhalen.
Oud-hoogleraar Gert Oostindie (Universiteit Leiden) geeft leiding aan een uitgebreider onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis. Hij is hier eind 2022 mee begonnen en verwacht drie jaar nodig te hebben.
Meer uit Binnenland
DOKKUM (ANP) - Koning Willem-Alexander, koningin Máxima en hun dochters Amalia, Alexia en Ariane zijn maandag aangekomen in Dokkum. Daar werden ze ontvangen door burgemeester Johannes Kramer en Arno Brok, de commissaris van de Koning in Friesland. De familie viert daar de 59e verjaardag van koning Willem-Alexander.
43 minuten geleden
DOKKUM (ANP) - Het koninklijk gezin is klaar voor Koningsdag in Dokkum, waar maandag de nationale viering van Koningsdag plaatsvindt. De Rijksvoorlichtingsdienst deelde op sociale media een foto van het koningspaar en hun drie dochters. "Dokkum, we hebben er zin in!", staat in het bijschrift. Ook melden ze: "We sjogge der nei út!", Fries voor 'we kijken ernaar uit'.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De eerste bezoekers van koningsdagevenementen in het land zijn met de trein onderweg, ziet de NS. De reizigersstroom komt volgens de vervoerder rustig op gang. "De vroege vogels zijn nu op pad, maar de grote stroom verwachten we aan het einde van de ochtend en begin van de middag", laat een NS-woordvoerder weten.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Striptekenaar Dick Matena is zondag op 83-jarige leeftijd overleden in zijn woonplaats Amsterdam. Dat laat Rob van Bavel, hoofdredacteur van tijdschrift Eppo en uitgever van Uitgeverij L, waarvoor Matena tekende, maandag weten aan het ANP.
3 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - Zowel de steun voor de monarchie als de rapportcijfers voor koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Amalia blijven dit jaar gelijk ten opzichte van vorig jaar. Dat staat in de jaarlijkse NOS Koningsdagenquête 2026, uitgevoerd door Ipsos I&O. In de afgelopen jaren namen de steun voor de monarchie en de rapportcijfers nog licht toe.
4 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De gemeente Utrecht roept bezoekers op tijdens Koningsnacht niet meer naar de binnenstad te komen. "Het is te druk op meerdere evenementen en routes in de binnenstad van Utrecht. Toegang tot de pleinen is niet meer mogelijk", meldt de gemeente.
14 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Burgemeester Carola Schouten van Rotterdam vraagt op Koningsnacht aandacht voor de veiligheid van vrouwen op straat. Op sociale media steunt Schouten de actie van de politie die zondag in het centrum van Rotterdam oranje armbandjes uitdeelt met de tekst 'Laat vrouwen veilig thuiskomen'.
15 uur geleden