Schatting: Oranjes verdienden ruim half miljard euro aan kolonies
DEN HAAG (ANP) - De Oranjes hebben omgerekend naar hedendaagse prijzen zeker 545 miljoen euro verdiend aan de Nederlandse kolonies, waar slavernij wijdverbreid was. Dat is een van de resultaten van het onderzoek naar het slavernijverleden dat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uit heeft laten voeren op verzoek van Tweede Kamerleden. Het gaat om een eerste schatting over de periode van 1675 tot 1770.
Willem III, IV en V hadden als stadhouder een belangrijke politieke functie in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, een voorloper van Nederland. Hun "koloniaal profijt" maakt de helft uit van de nu bekende inkomsten van de stadhouders in genoemde periode.
De Oranjes hebben op uiteenlopende manieren geprofiteerd van de kolonies en dus van slavernij, valt te lezen in het onderzoek. De Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) was bijvoorbeeld een belangrijke koloniale inkomstenbron. De adellijke familie heeft niet geïnvesteerd in de VOC. Maar de aandeelhouders hebben bij oprichting geregeld dat de Oranjes kregen uitbetaald alsof zij circa 3 procent van de aandelen hadden. Zij hebben vervolgens regelmatig hun invloed gebruikt om problemen op te lossen voor de handelsonderneming.
Eerste schatting
Minister Hanke Bruins Slot (Binnenlandse Zaken) heeft het boek, dat de basis moet vormen voor verder onderzoek, donderdag in ontvangst genomen in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Het onderzoek is uitgevoerd door meerdere instituten en onder aanvoering van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde in Leiden.
Historici zeggen al langer dat de familie Van Oranje-Nassau zeer betrokken was bij de koloniale overheersing van het toenmalige Nederlands-Indië, Suriname en de Caraïbische eilanden. Het was nog niet bekend hoe groot de financiële belangen waren. De auteurs van het boek hebben een eerste inschatting gemaakt op basis van de nu bekende bronnen.
Gevoelig moment
De resultaten komen op een gevoelig moment naar buiten. Op 1 juli aanstaande wordt herdacht dat 150 jaar geleden feitelijk een einde kwam aan de slavernij onder Nederlands bewind. Bij een herdenking in het Oosterpark in Amsterdam zal de koning die dag een toespraak houden. Ingewijden verwachten dat hij de excuses die Mark Rutte eerder aanbood voor dit verleden zal herhalen.
Oud-hoogleraar Gert Oostindie (Universiteit Leiden) geeft leiding aan een uitgebreider onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis. Hij is hier eind 2022 mee begonnen en verwacht drie jaar nodig te hebben.
Meer uit Binnenland
JERUZALEM (ANP) - De Israëlische president Isaac Herzog noemt het "volstrekt onacceptabel dat de historische Joodse gemeenschap in Nederland, die is verwoest door de Holocaust en vandaag een bloeiend centrum van Joods leven is, nog steeds te maken heeft met gewelddadig antisemitisme".
3 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het is nog te vroeg om uit te sluiten dat er een link is tussen de vier mannen die worden verdacht van een aanslag bij een synagoge in Rotterdam op vrijdag en de mogelijke daders van een aanslag bij een Joodse school in Amsterdam zaterdag. Dat vertelde de minister van Justitie en Veiligheid, David van Weel (VVD), zaterdag tijdens een persmoment bij de Kralingse Plas in Rotterdam.
8 uur geleden
MAASTRICHT (ANP) - De politie heeft twee busjes die de snelweg A2 op probeerden te komen, staande gehouden. Daardoor was de A2 tussen Kruisdonk en Maastricht-Airport in de richting van Eindhoven voor een korte tijd gesloten, meldt de politie op X.
10 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De politie heeft een landelijk team opgezet dat de inzet coördineert als het gaat om de beveiliging van Joodse objecten. Dit team, Nationale Staf Grootschalig Bijzonder Optreden (NSGBO), geeft leiding op strategisch niveau, laat de politie weten. Aanleiding zijn de explosie bij een synagoge in Rotterdam en een aanslag bij een Joodse school in Amsterdam-Buitenveldert.
10 uur geleden
ASSEN (ANP) - Burgemeesters Anno Hiemstra (Aa en Hunze), Jan Zwiers (Midden-Drenthe) en Marco Out (Assen) uiten collectief hun begrip voor "vragen en zorgen" bij inwoners door de aardbeving die hun gemeenten in de nacht van vrijdag op zaterdag trof.
12 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) is "geschokt, bedroefd en zeer verontrust door de aanslag op een Joodse school in Amsterdam". Dat laat directeur Naomi Mestrum weten. Ze dringt aan op "concrete maatregelen" van bestuurders en politici tegen het toenemende aantal antisemitische incidenten.
14 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Bij een Joodse school aan de Zeelandstraat in Amsterdam-Buitenveldert heeft in de nacht van vrijdag op zaterdag een explosie plaatsgevonden. Politie en brandweer waren er snel bij. De schade is beperkt gebleven, zegt burgemeester Femke Halsema.
17 uur geleden