Rutte zinspeelt op NAVO-norm van 3 procent
BRUSSEL (ANP) - De NAVO-landen zouden zich moeten spiegelen aan de Koude Oorlog, toen "Europeanen veel meer dan 3 procent" van hun bruto binnenlands product (bbp) aan hun defensie besteedden, vindt NAVO-topman Mark Rutte. "De gevaren voor onze vrijheid en veiligheid zijn net zo groot - zo niet groter."
De NAVO-landen spraken onder grote Amerikaanse druk tien jaar geleden af minstens 2 procent van hun bbp in defensie te steken. Maar "we zullen veel meer dan 2 procent nodig hebben", zei Rutte in zijn eerste grote toespraak sinds zijn aantreden als secretaris-generaal. "We zijn niet klaar voor wat in vier tot vijf jaar op ons af komt."
Rutte verbindt zich nog niet met zoveel woorden aan dit concrete nieuwe streefdoel, zei hij. "We hebben meer tijd nodig om dat met de bondgenoten te bespreken." De Financial Times berichtte donderdag dat de 32 NAVO-landen zich inmiddels beraden over het opkrikken van de norm naar 3 procent in 2030. Volgens de Britse zakenkrant is er ook sprake van een tussendoel van 2,5 procent.
Wettelijk vastleggen
Van de NAVO-landen voldoen er inmiddels 23 aan de oude afspraak van 2 procent. Nederland lukt dat ook voor het eerst, en de Tweede Kamer is bezig de norm nu ook wettelijk vast te leggen.
Rutte riep ook Europese burgers op om hun politici te manen om meer in defensie te steken. Het verhogen van het defensiebudget is momenteel zijn "belangrijkste punt", onderstreepte hij. "Het is tijd om op een oorlogsmentaliteit over te gaan en de turbo te zetten op onze defensieproductie en defensie. We zijn niet in oorlog, maar ook zeker niet in vredestijd", waarschuwde de oud-premier voor een gehoor van honderden Brusselse beleidsmakers, veiligheidsexperts en journalisten. We moeten "de volgende grote oorlog op NAVO-grondgebied voorkomen".
Donald Trump
De aankomende Amerikaanse president Donald Trump heeft gedreigd dat Europese bondgenoten niet meer op de VS kunnen rekenen als zij hun defensie-uitgaven niet opschroeven. Maar grote NAVO-landen als Spanje en Italië zijn nog ver van de norm verwijderd. Laat staan van een mogelijk verhoogd doel. Bij een verhoging naar 3 procent zou Nederland al gauw 10 miljard euro extra aan defensie moeten spenderen.
Critici waarschuwen dat te veel haast kwakkelende Europese economieën in het nauw kan brengen. Ook zou er te weinig menskracht en wapentuig voorhanden zijn om het geld goed te kunnen uitgeven. Verder zouden al te voortvarende NAVO-landen het gevaar lopen hun geld inefficiënt te besteden en dubbel werk te doen.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Bijna negen op de tien mensen die vapen, gebruiken illegale vapes of vapes die op een illegale manier zijn gekocht. Vaak komen die via webshops of fysieke winkels in het buitenland binnen, schrijft onderzoeksbureau Bureau Beke in een rapport. Ze zijn bijvoorbeeld legaal in het buitenland verkocht, maar mogen vanwege de smaak niet in Nederland op de markt komen.
4 uur geleden
ELST (ANP) - Enkele tientallen activisten van Geef Tegengas blokkeren vrijdagmiddag de Betuweroute. Ze protesteren daarmee onder andere tegen mensenrechtenschendingen wereldwijd en de klimaatcrisis, meldt de groep. De actievoerders zeggen zich tussen Lent en Elst toegang tot twee spoorlijnen te hebben verschaft en blokkeren het vervoer in beide richtingen. Over dit stuk spoor rijden goederentreinen.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het fregat Zr.Ms. De Ruyter vertrekt aanstaande zondag richting Zuidoost-Azië, maar blijft mogelijk in het Midden-Oosten. Het luchtverdedigings- en commandofregat gaat in ieder geval door de Rode Zee, om daar bij te dragen aan een internationale missie om de scheepvaart te beschermen.
4 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - De rechtbank in Groningen heeft vrijdag tien jaar cel en tbs met dwangverpleging opgelegd aan een verdachte in een grote sextortionzaak. De 32-jarige Mark S. uit Borculo is schuldig bevonden aan het op grote schaal seksueel afpersen van meisjes en vrouwen door te dreigen naaktbeelden van hen te verspreiden. "De verdachte heeft ernstig misbruik gemaakt van jonge, soms kwetsbare slachtoffers", aldus de rechtbank. "Veel slachtoffers zijn voor het leven getekend."
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Staat gaat in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Den Haag die beveelt dat de overheid meer moet doen om Bonaire te beschermen tegen klimaatverandering. Dat maakte minister Stientje van Veldhoven (Klimaat, D66) vrijdag bekend. De zaak was aangespannen door Greenpeace. De rechter oordeelde onder meer dat de Staat binnen anderhalf jaar "heldere, bindende doelen" moet opstellen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.
5 uur geleden
EINDHOVEN (ANP) - Alle zeventien mensen die dinsdag bij de huldiging van PSV in Eindhoven werden aangehouden, zijn vrijgelaten, meldt de politie. "Enkelen hebben een boete gekregen voor vernieling, vechten op straat, openbare ordeverstoring, afsteken van vuurwerk, belediging en openbare dronkenschap", zegt een woordvoerder.
7 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Een landelijke actiedag op donderdag 16 april in universitaire ziekenhuizen is van de baan. Twee zorgvakbonden melden aanvullende afspraken te hebben gemaakt over de cao met werkgeversorganisatie UMCNL. Eerder draaiden die twee bonden (LAD en FBZ) al een zondagsdienst in Nijmegen en Maastricht uit onvrede met de cao. FNV, CNV en NU'91 hadden dat akkoord wel al getekend.
7 uur geleden