Rutte zinspeelt op NAVO-norm van 3 procent
BRUSSEL (ANP) - De NAVO-landen zouden zich moeten spiegelen aan de Koude Oorlog, toen "Europeanen veel meer dan 3 procent" van hun bruto binnenlands product (bbp) aan hun defensie besteedden, vindt NAVO-topman Mark Rutte. "De gevaren voor onze vrijheid en veiligheid zijn net zo groot - zo niet groter."
De NAVO-landen spraken onder grote Amerikaanse druk tien jaar geleden af minstens 2 procent van hun bbp in defensie te steken. Maar "we zullen veel meer dan 2 procent nodig hebben", zei Rutte in zijn eerste grote toespraak sinds zijn aantreden als secretaris-generaal. "We zijn niet klaar voor wat in vier tot vijf jaar op ons af komt."
Rutte verbindt zich nog niet met zoveel woorden aan dit concrete nieuwe streefdoel, zei hij. "We hebben meer tijd nodig om dat met de bondgenoten te bespreken." De Financial Times berichtte donderdag dat de 32 NAVO-landen zich inmiddels beraden over het opkrikken van de norm naar 3 procent in 2030. Volgens de Britse zakenkrant is er ook sprake van een tussendoel van 2,5 procent.
Wettelijk vastleggen
Van de NAVO-landen voldoen er inmiddels 23 aan de oude afspraak van 2 procent. Nederland lukt dat ook voor het eerst, en de Tweede Kamer is bezig de norm nu ook wettelijk vast te leggen.
Rutte riep ook Europese burgers op om hun politici te manen om meer in defensie te steken. Het verhogen van het defensiebudget is momenteel zijn "belangrijkste punt", onderstreepte hij. "Het is tijd om op een oorlogsmentaliteit over te gaan en de turbo te zetten op onze defensieproductie en defensie. We zijn niet in oorlog, maar ook zeker niet in vredestijd", waarschuwde de oud-premier voor een gehoor van honderden Brusselse beleidsmakers, veiligheidsexperts en journalisten. We moeten "de volgende grote oorlog op NAVO-grondgebied voorkomen".
Donald Trump
De aankomende Amerikaanse president Donald Trump heeft gedreigd dat Europese bondgenoten niet meer op de VS kunnen rekenen als zij hun defensie-uitgaven niet opschroeven. Maar grote NAVO-landen als Spanje en Italië zijn nog ver van de norm verwijderd. Laat staan van een mogelijk verhoogd doel. Bij een verhoging naar 3 procent zou Nederland al gauw 10 miljard euro extra aan defensie moeten spenderen.
Critici waarschuwen dat te veel haast kwakkelende Europese economieën in het nauw kan brengen. Ook zou er te weinig menskracht en wapentuig voorhanden zijn om het geld goed te kunnen uitgeven. Verder zouden al te voortvarende NAVO-landen het gevaar lopen hun geld inefficiënt te besteden en dubbel werk te doen.
Meer uit Binnenland
NIJMEGEN (ANP) - De Groot-Nederlandse Studenten Vereniging (GNSV) krijgt geen plek meer op de introductiemarkt van de Radboud Universiteit in Nijmegen. De universiteit heeft dat donderdag bevestigd na een bericht van Omroep Gelderland. De instelling denkt nog na over andere maatregelen tegen de nationalistische studentenclub. "We gaan ze niet meer faciliteren, we willen ze niet meer ontvangen, we willen niets met ze te maken hebben", aldus een woordvoerder van de universiteit.
29 minuten geleden
BILTHOVEN (ANP) - Opnieuw is in Nederland iemand overleden die het westnijlvirus had opgelopen. Ook het aantal nieuwe besmettingen is iets toegenomen: in de afgelopen week kreeg het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zestien meldingen binnen over mensen bij wie het virus is ontdekt. "Alle nieuwe patiënten kregen het westnijlvirus door de beet van een besmette mug", zegt het RIVM erbij.
2 uur geleden
ARNHEM (ANP) - De binnenvaartsector ziet het eenrichtingsverkeer dat vanaf vrijdag op de Boven-IJssel geldt als "noodzakelijk kwaad". Dat laat Koninklijke Binnenvaart Nederland weten. De maatregel betekent voor sommige schepen dat ze 300 kilometer moeten omvaren.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Vanwege lage waterstanden kunnen schepen op de IJssel vanaf vrijdagochtend tussen Zutphen en Westervoort alleen in de richting van Arnhem varen, meldt Rijkswaterstaat (RWS). Op plekken is de vaargeul in de rivier te ondiep en te smal. Dat maakt tweerichtingsverkeer onveilig, volgens RWS.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het treinverkeer op Amsterdam Centraal ligt zaterdag 3 oktober volledig stil voor grootschalige werkzaamheden, melden NS en ProRail. Op zondag 4 en maandag 5 oktober rijden er minder treinen dan normaal en moeten reizigers rekening houden met grote drukte, vooral tijdens de spits. De grootscheepse renovatie van het station bereikt volgens ProRail "een belangrijke mijlpaal".
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Dichter en performer Babs Gons krijgt de Johannes Vermeerprijs 2026. De jury meldt Babs Gons unaniem te hebben voorgedragen voor de prijs vanwege haar "grensverleggende, multidisciplinaire" werk.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Criminelen gebruiken kunstmatige intelligentie (AI) om cyberaanvallen te automatiseren, te versnellen of efficiënter te maken. Daarvoor waarschuwen inlichtingendiensten AIVD en MIVD samen met vijf andere organisaties. In een open brief roepen zij bestuurders van bedrijven en andere organisaties op om "verantwoordelijkheid te nemen en prioriteit te geven aan cybersecurity".
3 uur geleden