Rutte zinspeelt op NAVO-norm van 3 procent
BRUSSEL (ANP) - De NAVO-landen zouden zich moeten spiegelen aan de Koude Oorlog, toen "Europeanen veel meer dan 3 procent" van hun bruto binnenlands product (bbp) aan hun defensie besteedden, vindt NAVO-topman Mark Rutte. "De gevaren voor onze vrijheid en veiligheid zijn net zo groot - zo niet groter."
De NAVO-landen spraken onder grote Amerikaanse druk tien jaar geleden af minstens 2 procent van hun bbp in defensie te steken. Maar "we zullen veel meer dan 2 procent nodig hebben", zei Rutte in zijn eerste grote toespraak sinds zijn aantreden als secretaris-generaal. "We zijn niet klaar voor wat in vier tot vijf jaar op ons af komt."
Rutte verbindt zich nog niet met zoveel woorden aan dit concrete nieuwe streefdoel, zei hij. "We hebben meer tijd nodig om dat met de bondgenoten te bespreken." De Financial Times berichtte donderdag dat de 32 NAVO-landen zich inmiddels beraden over het opkrikken van de norm naar 3 procent in 2030. Volgens de Britse zakenkrant is er ook sprake van een tussendoel van 2,5 procent.
Wettelijk vastleggen
Van de NAVO-landen voldoen er inmiddels 23 aan de oude afspraak van 2 procent. Nederland lukt dat ook voor het eerst, en de Tweede Kamer is bezig de norm nu ook wettelijk vast te leggen.
Rutte riep ook Europese burgers op om hun politici te manen om meer in defensie te steken. Het verhogen van het defensiebudget is momenteel zijn "belangrijkste punt", onderstreepte hij. "Het is tijd om op een oorlogsmentaliteit over te gaan en de turbo te zetten op onze defensieproductie en defensie. We zijn niet in oorlog, maar ook zeker niet in vredestijd", waarschuwde de oud-premier voor een gehoor van honderden Brusselse beleidsmakers, veiligheidsexperts en journalisten. We moeten "de volgende grote oorlog op NAVO-grondgebied voorkomen".
Donald Trump
De aankomende Amerikaanse president Donald Trump heeft gedreigd dat Europese bondgenoten niet meer op de VS kunnen rekenen als zij hun defensie-uitgaven niet opschroeven. Maar grote NAVO-landen als Spanje en Italië zijn nog ver van de norm verwijderd. Laat staan van een mogelijk verhoogd doel. Bij een verhoging naar 3 procent zou Nederland al gauw 10 miljard euro extra aan defensie moeten spenderen.
Critici waarschuwen dat te veel haast kwakkelende Europese economieën in het nauw kan brengen. Ook zou er te weinig menskracht en wapentuig voorhanden zijn om het geld goed te kunnen uitgeven. Verder zouden al te voortvarende NAVO-landen het gevaar lopen hun geld inefficiënt te besteden en dubbel werk te doen.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - De verdachte van het schietincident op de NDSM-kade in Amsterdam, waarbij een man om het leven kwam, blijft twee weken langer vastzitten. Dat heeft de rechter-commissaris maandag besloten. De man zit nog in beperkingen en mag alleen contact hebben met zijn advocaat. Over zijn identiteit is nog niets bekendgemaakt.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Door personeelstekorten staat in justitiële jeugdinrichtingen (JJI's) de veiligheid van jongeren en medewerkers "aanhoudend en ernstig onder druk". Er is daarom op korte termijn een actieplan nodig om ervoor te zorgen dat JJI's weer een verantwoord en veilig verblijf met passende behandeling kunnen bieden. Die oproep doen de Inspectie Justitie en Veiligheid (JenV), de Inspectie van het Onderwijs en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd maandag in een brandbrief aan de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid.
4 uur geleden
TILBURG (ANP) - Ook patiënten van het ziekenhuis Elisabeth-TweeSteden (ETZ) in Tilburg en Waalwijk kunnen weer inloggen in hun persoonlijke online-omgeving, nadat het ziekenhuis het patiëntenportaal dit weekend preventief had afgesloten "door signalen van een externe partij".
6 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Een harde toezegging om als Nederland extra bij te dragen aan de EU-marinemissie Aspides kan defensieminister Dilan Yeşilgöz niet doen. Ze zal "welwillend" kijken naar de oproep van EU-buitenlandchef Kaja Kallas om extra schepen ter beschikking te stellen voor Aspides. Dat zei Yeşilgöz bij aankomst in Brussel, waar de EU-ministers van Defensie bijeenkomen.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Voor de Tweede Kamer in Den Haag zijn maandagochtend zo'n vijftig Dolle Mina's samengekomen voor een protest. De actievoerders eisen dat abortus uit het Wetboek van Strafrecht wordt gehaald.
7 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De verdachte die vastzit voor het schietincident op de NDSM-kade in Amsterdam, waarbij een man om het leven kwam, wordt maandag voorgeleid voor de rechter-commissaris. Dat laat een politiewoordvoerder desgevraagd weten. Hij zit nog in beperkingen en mag alleen contact hebben met zijn advocaat.
7 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Schrijvers en journalisten komen dinsdag voor het hoofdkantoor van Facebook Nederland in Amsterdam in actie tegen het trainen van AI-taalmodellen met hun werk. De actie valt voor de start van de Kinderboekenweek, die woensdag begint.
8 uur geleden