Rutte zinspeelt op NAVO-norm van 3 procent
BRUSSEL (ANP) - De NAVO-landen zouden zich moeten spiegelen aan de Koude Oorlog, toen "Europeanen veel meer dan 3 procent" van hun bruto binnenlands product (bbp) aan hun defensie besteedden, vindt NAVO-topman Mark Rutte. "De gevaren voor onze vrijheid en veiligheid zijn net zo groot - zo niet groter."
De NAVO-landen spraken onder grote Amerikaanse druk tien jaar geleden af minstens 2 procent van hun bbp in defensie te steken. Maar "we zullen veel meer dan 2 procent nodig hebben", zei Rutte in zijn eerste grote toespraak sinds zijn aantreden als secretaris-generaal. "We zijn niet klaar voor wat in vier tot vijf jaar op ons af komt."
Rutte verbindt zich nog niet met zoveel woorden aan dit concrete nieuwe streefdoel, zei hij. "We hebben meer tijd nodig om dat met de bondgenoten te bespreken." De Financial Times berichtte donderdag dat de 32 NAVO-landen zich inmiddels beraden over het opkrikken van de norm naar 3 procent in 2030. Volgens de Britse zakenkrant is er ook sprake van een tussendoel van 2,5 procent.
Wettelijk vastleggen
Van de NAVO-landen voldoen er inmiddels 23 aan de oude afspraak van 2 procent. Nederland lukt dat ook voor het eerst, en de Tweede Kamer is bezig de norm nu ook wettelijk vast te leggen.
Rutte riep ook Europese burgers op om hun politici te manen om meer in defensie te steken. Het verhogen van het defensiebudget is momenteel zijn "belangrijkste punt", onderstreepte hij. "Het is tijd om op een oorlogsmentaliteit over te gaan en de turbo te zetten op onze defensieproductie en defensie. We zijn niet in oorlog, maar ook zeker niet in vredestijd", waarschuwde de oud-premier voor een gehoor van honderden Brusselse beleidsmakers, veiligheidsexperts en journalisten. We moeten "de volgende grote oorlog op NAVO-grondgebied voorkomen".
Donald Trump
De aankomende Amerikaanse president Donald Trump heeft gedreigd dat Europese bondgenoten niet meer op de VS kunnen rekenen als zij hun defensie-uitgaven niet opschroeven. Maar grote NAVO-landen als Spanje en Italië zijn nog ver van de norm verwijderd. Laat staan van een mogelijk verhoogd doel. Bij een verhoging naar 3 procent zou Nederland al gauw 10 miljard euro extra aan defensie moeten spenderen.
Critici waarschuwen dat te veel haast kwakkelende Europese economieën in het nauw kan brengen. Ook zou er te weinig menskracht en wapentuig voorhanden zijn om het geld goed te kunnen uitgeven. Verder zouden al te voortvarende NAVO-landen het gevaar lopen hun geld inefficiënt te besteden en dubbel werk te doen.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Tabaksfabrikant Philip Morris heeft de regels voor tabaksreclame overtreden, oordeelt de Reclame Code Commissie (RCC), de toezichthouder voor advertenties. Philip Morris had een flyer en een website laten maken waarop mensen hun mening over komende Europese tabaksregels konden laten doorgeven aan de Europese Commissie. Kunstmatige intelligentie (AI) schreef de teksten voor de gebruikers.
1 uur geleden
KAATSHEUVEL (ANP) - Vanaf 12 augustus rijdt op en bij pretpark de Efteling een zelfrijdende bus van Arriva, meldt de vervoerder. Zo'n bus rijdt zelfstandig. Er zit nog wel een zogeheten safety driver op de bestuurdersstoel die kan ingrijpen.
1 uur geleden
STEENDAM (ANP) - Een 58-jarige surfer uit Delfzijl is overleden na een aanvaring met een bootje op het Groningse Schildmeer, meldt de politie. De politie heeft de bestuurder van de boot, een 19-jarige man uit Eemsdelta, aangehouden en verhoord. Hij is weer op vrije voeten, maar blijft verdachte.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Acteur en zanger Barrie Stevens leerde van Peter Faber dat je "altijd open moet blijven staan om nieuwe dingen te leren en inzichten te krijgen". Dat zegt de entertainer vrijdag in reactie op het overlijden van Faber. De twee waren samen tussen 2018 en 2020 te zien in de RTL4-realityserie Beter laat dan nooit, samen met Gerard Cox en Willibrord Frequin.
3 uur geleden
VENRAY (ANP) - Tussen Boxmeer en Venray rijden tot en met zondag geen treinen, dat meldt een woordvoerder van Arriva. Eerder was al bekend dat er vrijdag geen treinen zouden rijden door de werkzaamheden na de brand in natuurgebied Boschhuizerbergen, ten oosten van Venray.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Acteur Peter Faber is overleden. Hij stierf donderdag op 82-jarige leeftijd "vredig in het bijzijn van zijn meest dierbaren", heeft zijn familie vrijdag bekendgemaakt. In zijn lange carrière speelde Faber in talloze films, series en theaterstukken. Twee keer won hij de toonaangevende toneelprijs Louis d'Or.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ouders hebben voor de dagopvang van hun kinderen afgelopen jaar relatief minder betaald dan in 2024, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2025 kregen ouders waarvan de kinderen naar een kinderdagopvang gingen gemiddeld 68 procent van deze kosten vergoed, ten opzichte van 65 procent in 2024. In totaal ontvingen 719.000 ouders kinderopvangtoeslag.
5 uur geleden