Rutte zinspeelt op NAVO-norm van 3 procent
BRUSSEL (ANP) - De NAVO-landen zouden zich moeten spiegelen aan de Koude Oorlog, toen "Europeanen veel meer dan 3 procent" van hun bruto binnenlands product (bbp) aan hun defensie besteedden, vindt NAVO-topman Mark Rutte. "De gevaren voor onze vrijheid en veiligheid zijn net zo groot - zo niet groter."
De NAVO-landen spraken onder grote Amerikaanse druk tien jaar geleden af minstens 2 procent van hun bbp in defensie te steken. Maar "we zullen veel meer dan 2 procent nodig hebben", zei Rutte in zijn eerste grote toespraak sinds zijn aantreden als secretaris-generaal. "We zijn niet klaar voor wat in vier tot vijf jaar op ons af komt."
Rutte verbindt zich nog niet met zoveel woorden aan dit concrete nieuwe streefdoel, zei hij. "We hebben meer tijd nodig om dat met de bondgenoten te bespreken." De Financial Times berichtte donderdag dat de 32 NAVO-landen zich inmiddels beraden over het opkrikken van de norm naar 3 procent in 2030. Volgens de Britse zakenkrant is er ook sprake van een tussendoel van 2,5 procent.
Wettelijk vastleggen
Van de NAVO-landen voldoen er inmiddels 23 aan de oude afspraak van 2 procent. Nederland lukt dat ook voor het eerst, en de Tweede Kamer is bezig de norm nu ook wettelijk vast te leggen.
Rutte riep ook Europese burgers op om hun politici te manen om meer in defensie te steken. Het verhogen van het defensiebudget is momenteel zijn "belangrijkste punt", onderstreepte hij. "Het is tijd om op een oorlogsmentaliteit over te gaan en de turbo te zetten op onze defensieproductie en defensie. We zijn niet in oorlog, maar ook zeker niet in vredestijd", waarschuwde de oud-premier voor een gehoor van honderden Brusselse beleidsmakers, veiligheidsexperts en journalisten. We moeten "de volgende grote oorlog op NAVO-grondgebied voorkomen".
Donald Trump
De aankomende Amerikaanse president Donald Trump heeft gedreigd dat Europese bondgenoten niet meer op de VS kunnen rekenen als zij hun defensie-uitgaven niet opschroeven. Maar grote NAVO-landen als Spanje en Italië zijn nog ver van de norm verwijderd. Laat staan van een mogelijk verhoogd doel. Bij een verhoging naar 3 procent zou Nederland al gauw 10 miljard euro extra aan defensie moeten spenderen.
Critici waarschuwen dat te veel haast kwakkelende Europese economieën in het nauw kan brengen. Ook zou er te weinig menskracht en wapentuig voorhanden zijn om het geld goed te kunnen uitgeven. Verder zouden al te voortvarende NAVO-landen het gevaar lopen hun geld inefficiënt te besteden en dubbel werk te doen.
Meer uit Binnenland
BRUSSEL (ANP) - Nederland moet ook komend jaar asielzoekers van andere EU-landen overnemen. Nederland kan ervoor kiezen dit af te kopen of op een andere manier bij te dragen aan landen waar dit jaar bovengemiddeld veel asielzoekers aankwamen. Het gaat om Griekenland, Cyprus, Italië en Spanje.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - In Amsterdam hebben tientallen actievoerders de bouwplaats van een datacentrum van Microsoft aan de Plimsollweg bezet. Dat ziet een verslaggever. Actievoerders klommen over het hek met meegenomen ladders en knipten een gat in het hek van de bouwplaats. De politie en ME zijn in groten getale aanwezig.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - In Amsterdam hebben ongeveer honderd actievoerders vrijdagochtend geprobeerd op de bouwplaats van een groot Microsoft-datacentrum aan de Plimsollweg te komen. Dat ziet een verslaggever. De actiegroep 'Geef Tegengas', die het protest heeft georganiseerd, wil de bouw van het datacentrum stilleggen.
2 uur geleden
LEUSDEN (ANP) - Het Sovjet Ereveld in Leusden gaat vrijdag weer open. Vanaf 12.00 uur is het publiek weer welkom, laat directeur Remco Reiding weten. Zaterdag werd het oorlogsmonument beklad met rode en zwarte verf en was het tijdelijk voor publiek gesloten.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het is nog niet duidelijk wie achter de bommeldingen zit waarmee donderdag zeker vijftien vliegtuigen in Europa te maken kregen, zegt minister David van Weel (Justitie en Veiligheid, VVD) een dag later. De meldingen zijn volgens hem moeilijk te traceren omdat ze anoniem zijn gedaan.
3 uur geleden
WINTERSWIJK (ANP) - In het Gelderse Winterswijk werd de natuurijsbaan van de Winterswijkse IJsvereniging op vrijdagochtend om 07.30 uur geopend voor schaatsliefhebbers. Daarmee was het de eerste natuurijsbaan die dit seizoen opende. Dat bevestigt de ijsmeester na berichtgeving van het AD. Op de 400-meterbaan lag bij opening ongeveer 2,5 millimeter ijs. Om 09.45 uur stond het stoplicht op de website van de ijsvereniging alweer op rood, dus is de baan weer dicht. Enthousiastelingen hebben ongeveer twee uur lang kunnen schaatsen.
4 uur geleden
HOUTEN (ANP) - In het zuiden van Nederland daalde de temperatuur in de nacht van donderdag op vrijdag tot onder nul, en daarmee is het de eerste lokale vorstdag van het najaar. Dat gebeurde volgens Weeronline op plekken in Brabant, Limburg en delen van Zeeland. De eerste vorst is later dan gebruikelijk: tussen 1996 en 2025 vond de eerste lokale vorstdag plaats rond 25 oktober.
6 uur geleden