Rutte niet zomaar akkoord met compromis Polen en Hongarije
BRUSSEL (ANP) - Premier Mark Rutte wil eerst garanties over de rechtstaattoets die voor EU-subsidies moet gaan gelden voor hij akkoord gaat met het compromisvoorstel dat op tafel ligt. Hij wil onder meer zeker weten dat de reikwijdte niet wordt ingeperkt en de toets geen vertraging oploopt, zei hij voor het begin van een EU-top in Brussel. Rutte is "niet negatief en niet positief", maar "neutraal" over het voorstel.
Duitsland is met de Polen en Hongaren, die de EU-begroting en het coronaherstelfonds blokkeren uit protest tegen de rechtstaattoets, een compromis overeengekomen. Dat bepaalt onder andere dat de Europese rechter zich kan uitspreken over de nieuwe regels voor die van kracht worden. Als alle EU-landen instemmen, trekken Polen en Hongarije hun veto in en is de patstelling voorbij.
Rutte, de officieuze aanvoerder van de landen die een sterke rechtstaattoets voorstaan, wil daarmee alleen akkoord gaan als die vervolgens met terugwerkende kracht gaat gelden als het Europese Hof van Justitie zijn zegen heeft gegeven. In Nederland en geestverwante landen bestaat de vrees dat de rechtstaatregels vertraging oplopen en kwaadwillenden tot die tijd hun gang kunnen gaan. Rutte wil nu van de Europese Commissie weten of de rechtstaattoets hoe dan ook gaat gelden voor EU-geld dat vanaf 1 januari wordt uitgekeerd.
Europees Parlement
Ook vraagt Nederland eerst de instemming van het Europees Parlement en de verzekering door EU-juristen dat het nieuwe compromis geen afbreuk doet aan de toets zoals die eerder was afgesproken. Dat moet allebei nog deze donderdag kunnen lukken, denkt Rutte. De voorzitter van het Europees Parlement spreekt zich naar verwachting donderdagmiddag uit. Over het juridisch advies gaat Rutte niet, "maar ik denk dat het kan".
Als een EU-land naar het hof stapt om de nieuwe rechtstaatregels aan te vechten zou de Europese Commissie in de tussentijd toch al niet stilzitten, zegt een ingewijde. Als de commissie lucht krijgt van rechtstaatgebreken die ervoor kunnen zorgen dat EU-geld verkeert terechtkomt, verzamelt zij alvast bewijzen en argumenten om die te kunnen aanpakken.
Zeker weten
Rutte erkent ook dat "je echt wel één à anderhalf jaar verder" bent voor de commissie maatregelen zou kunnen nemen tegen een lidstaat. Maar als de commissie die bevoegdheid krijgt, met ingang van 1 januari, "dan ligt er iets dat echt historisch is". Hij wil het echter "echt zien. Ik wil het zeker weten."
Ruttes coalitiepartner D66 heeft er echter al geen fiducie meer in. Het compromisvoorstel geeft de Hongaarse premier Viktor Orbán respijt "om zijn herverkiezing veilig te stellen" in 2022 en brengt de commissie onder de knoet van de regeringsleiders, zegt Europarlementariër Sophie in 't Veld.
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - Op het Nederlandse spoor vonden vorig jaar 586 ernstige verstoringen plaats, meldt ProRail in zijn jaarverslag. De spoorbeheerder waarschuwde in november al dat afspraken met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wat betreft het aantal grote storingen in 2025 niet gehaald zouden worden.
1 minuut geleden
ZWOLLE (ANP) - Vitens heeft steeds meer moeite om iedereen van drinkwater te voorzien. Terwijl Nederlanders afgelopen jaar gemiddeld iets minder drinkwater verbruikten, verwacht het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland tekorten in de drinkwatervoorziening.
20 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Gemeenten moeten niet langer de mogelijkheid krijgen om statushouders voorrang te geven op een sociale huurwoning, vinden Mona Keijzer, Groep Markuszower en JA21. De drie rechtse fracties hebben een initiatiefwet met deze strekking ingediend. Toen Keijzer eerder minister van Volkshuisvesting was, stelde ze een vergelijkbare wet voor. Maar tot haar teleurstelling heeft de huidige minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting) dit voorstel ingetrokken.
24 minuten geleden
ZOETERMEER (ANP) - De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) maakt zich zorgen over de toename van het aantal jongeren dat radicaliseert. "Ze radicaliseren online, vormen een terroristische dreiging vanwege hun jihadistische of rechts-terroristische denkbeelden, of worden ingezet door statelijke actoren", aldus AIVD-baas Simone Smit. De dienst presenteert donderdag het jaarverslag over 2025.
52 minuten geleden
ZOETERMEER (ANP) - Rusland stelt zich steeds aanvallender op tegen Europese landen. De oorlog in Oekraïne is daar slechts een onderdeel van. Ook als die eindigt, zal de confrontatie voortduren. Dat stelt de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) donderdag in het jaarverslag van 2025. In dat jaar is ook de Chinese dreiging tegen Nederland en andere westerse landen verbreed en verdiept.
53 minuten geleden
ZOETERMEER (ANP) - De AIVD heeft vorig jaar veel meer waarschuwingen over gevaarlijke personen of organisaties gedeeld dan in voorafgaande jaren. In 2025 werden zogeheten ambtsberichten 93 keer gedeeld met instanties zoals de politie of gemeenten, tegenover 73 een jaar eerder. Deze cijfers komen uit het jaarverslag 2025, dat de AIVD donderdag presenteert.
54 minuten geleden
ZOETERMEER (ANP) - In de tachtig jaar dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en zijn voorlopers bestaan, was het nationale dreigingsbeeld nog nooit zo ernstig als nu. De nationale veiligheid staat van veel verschillende kanten "langdurig onder druk", stelt AIVD-directeur Simone Smit donderdag op basis van het jaarverslag van afgelopen jaar. Er is sprake van "een veelvoud aan dreigingen die met elkaar samenhangen".
55 minuten geleden