Rutte gaat zwaar gehavend nieuwe verkenningsronde in
DEN HAAG (ANP) - VVD-leider en demissionair premier Mark Rutte gaat na Pasen zwaar gehavend een nieuwe verkenningsronde in. Alle partijen keuren zijn optreden in de eerder geklapte verkenning af, en het vertrouwen is behoorlijk geschaad. D66 en het CDA dienden de motie van afkeuring in, en gaven hiermee ook een signaal dat effect zal hebben op de positie van Rutte in de nieuwe verkenning: het is niet meer vanzelfsprekend dat hij als grootste partij het voortouw neemt.
Oppositieleider Geert Wilders kwam met een motie van wantrouwen tegen Rutte om zijn "leugens en bedrog". De hele oppositie, inclusief de SGP, steunde die. Dat betekent dat bijna de helft van de Kamer - 72 Kamerleden - twee weken na de verkiezingen al geen vertrouwen meer in hem heeft.
Niet alleen de oppositie, maar ook D66-leider Sigrid Kaag sprak harde woorden over Rutte. Haar vertrouwen in hem heeft een deuk opgelopen, en hij moet wat haar betreft een pas op de plaats maken de komende weken. Eerst trokken VVD en D66 als winnaars van de verkiezingen en grootste partijen nog samen op. De partijen vormen niet meer vanzelfsprekend een 'liberaal motorblok': Kaag zei na afloop dat ze nog niet weet of ze samen met Rutte in een nieuw kabinet wil gaan. De komende dagen gaat ze met haar partij overleggen wie als verkenner kan worden aangesteld. "Dat is de eerste stap."
Rutte moest diep door het stof en zal het vertrouwen moeten terugwinnen nadat was gebleken dat hij toch CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt heeft besproken met de oud-verkenners Ollongren en Jorritsma. Iets wat hij eerst nog stellig ontkende.
Meer dan veertien uur lang debatteerde de Tweede Kamer over het gelekte verkenningsmemo, en de gesprekken waarop dit gebaseerd zou zijn. Veel partijen verdenken Rutte ervan dat hij Omtzigt, een bekend kritisch Kamerlid, probeerde 'weg te werken'. Maar Rutte zei, net als de oud-verkenners, dat hij zich een gesprek over Omtzigt niet kon herinneren. Die verklaring werd met hoongelach en verontwaardiging ontvangen door de partijen.
Toen Rutte ook nog onthulde dat hij donderdagochtend eerder te horen kreeg dat Omtzigt toch voorkwam in het gespreksverslag, eisten partijen ook hierover duidelijkheid. Maar de onderste steen kwam niet boven. Rutte wilde tot woede van de Kamer zijn bron niet prijsgeven. Zelfs de nieuwe verkenners Tamara van Ark en Wouter Koolmees moesten na middernacht nog naar de Kamer komen om hierover te verklaren. Alle betrokkenen ontkenden dat zij Rutte vroegtijdig hadden ingelicht. Ook de ambtenaren deden dat niet, zei Koolmees.
Na het chaotische debat, waarin vrijwel alle partijleiders spraken van een "vertrouwenscrisis", worden Van Ark en Koolmees overigens ook weer ontslagen als verkenners: er moet één verkenner komen, met meer afstand tot de partijen. Kaag diende hiertoe een motie in, en alle partijen steunden dit. Kaag noemde alle ondertekenaars op volgorde van partijgrootte, behalve VVD-leider Rutte: die kwam als laatste, na de eenmansfracties, aan de beurt.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De komende dagen zijn alle diplomatieke inspanningen erop gericht om "de boel weer enigszins tot bedaren te brengen en weer op een constructief pad te komen" met de Verenigde Staten, zei demissionair minister Ruben Brekelmans (Defensie, VVD) in de Tweede Kamer. Dat is volgens hem in het belang van zowel de VS als de EU.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Partijleider Jesse Klaver is na het vertrek van zeven PVV'ers "blij dat rechts verder versplintert". Volgens hem is nu "de rotzooi op rechts compleet".
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - CDA-leider Henri Bontenbal vindt dat de PVV met negentien zetels nog steeds een "stevige oppositiepartij" is. Hij weet nog niet of er kan worden samengewerkt met de zeven leden die uit de PVV-fractie zijn gestapt. "We moeten eerst kijken wat ze gaan doen."
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Volgens Hidde Heutink, die met zes anderen de PVV-fractie heeft verlaten, zat het vertrek er al langer aan te komen. Hij bevestigt dat de onvrede onder de zeven afsplitsers al langer sluimerde: "We zijn niet over één nacht ijs gegaan." Hij kan niet zeggen hoe lang het ongenoegen al speelde.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De komst van een nieuwe fractie die "constructief wil samenwerken, biedt kansen" voor D66-leider Rob Jetten. Dat zegt hij in reactie op het nieuws dat zeven PVV-Kamerleden zich afsplitsen.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Voorlopig blijven vertegenwoordigers van de PVV in de provincies Geert Wilders trouw. In de Tweede Kamer besloten zeven PVV'ers dinsdag de fractie te verlaten, maar in de Provinciale Staten hebben nog geen volksvertegenwoordigers zich afgescheiden. PVV'ers uit in ieder geval Zuid-Holland, Overijssel, Zeeland, Limburg en Drenthe zeggen bij de partij van Wilders te blijven.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De zeven Kamerleden die de PVV dinsdag hebben verlaten, starten samen een nieuwe fractie. In een gezamenlijk persbericht hebben ze kritiek op de koers van de PVV.
5 uur geleden