Rook van bosbranden schaadt ozonlaag, waarschuwen onderzoekers
BOSTON (ANP) - Rook die van bosbranden opstijgt kan aanzienlijke schade toebrengen aan de ozonlaag, melden Amerikaanse onderzoekers in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature. De studie van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) beschrijft de gevolgen van de enorme bosbranden die het oosten van Australië teisterden in december 2019 en januari 2020. Volgens de wetenschappers hebben deeltjes uit rook die toen de lucht in ging - meer dan een miljoen ton in totaal - het gat in de ozonlaag boven Antarctica tijdelijk zo'n 10 procent groter gemaakt. Dat komt door chemische reacties.
De ozonlaag beschermt het leven op aarde tegen schadelijke ultraviolette straling van de zon en is daarmee onmisbaar. Door menselijk toedoen nam de dikte van de beschermende laag decennialang af en ontstond een gat boven Antarctica. Dat opent zich jaarlijks in september en groeit begin december weer dicht. Een belangrijke oorzaak van de ozonafbraak is de uitstoot van zogeheten CFK's. Die gassen werden vroeger veelvuldig verwerkt in onder meer koelkasten en airco's.
Dankzij internationale afspraken die in 1989 ingingen is het gebruik van de ozonafbrekende stoffen aan banden gelegd. Dat heeft effect, want het gat is zich langzaamaan aan het herstellen. Dat herstel kan volgens wetenschappers nog lang gaan duren en nu blijkt dus dat bosbranden letterlijk roet in het eten kunnen gooien. Wat precies het langetermijneffect van bosbranden kan zijn, durven de onderzoekers nog niet te zeggen. "Ik denk dat het effect afhankelijk is van in hoeverre branden vaker voorkomen en intenser worden, naarmate de planeet opwarmt", legt MIT-hoogleraar Susan Solomon uit in een verklaring over haar studie.
Race tegen klok
Solomon beschreef in een eerdere publicatie al een chemisch proces waarmee kleine deeltjes uit rook kunnen reageren met eerder uitgestoten CFK's, die nog altijd in de stratosfeer zitten. Daarbij ontstaat chloormonoxide, een stof die funest is voor ozon. In de nieuwe studie maken zij en haar collega's duidelijk hoe rookdeeltjes die al maanden in hoge luchtlagen rondzweven reageren met waterstofchloride, een andere stof die wordt gevormd als CFK's afbreken.
Dit is "waarschijnlijk de belangrijkste manier waarop natuurbranden ozon kunnen afbreken", stellen de wetenschappers. Ze beschrijven de situatie als een race tegen de klok, waarbij te hopen is dat de ozonafbrekende stoffen die mensen hebben uitgestoten zijn afgebroken voordat het stijgende aantal bosbranden door klimaatverandering echt een probleem wordt voor de ozonlaag.
Meer uit Buitenland
BERLIJN (ANP/AFP) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz heeft de wens uitgesproken dat president Frank-Walter Steinmeier wordt opgevolgd door een vrouw, aldus bronnen binnen zijn partij. De voornamelijk ceremoniële functie is nog nooit door een vrouw bekleed.
1 uur geleden
LIMOGES (ANP/BELGA) - Een inzamelingsactie voor het afgebrande stadhuis van de Franse stad Limoges heeft al ruim 1 miljoen euro opgeleverd. Het gebouw raakte zwaar beschadigd door de brand op 17 oktober, toen in Frankrijk massaal rellen, plunderingen en vernielingen plaatsvonden.
1 uur geleden
KYIV (ANP) - Bij aanvallen op de Oekraïense plaats Komysjoevacha, niet ver van de stad Zaporizja, zijn zeker achttien mensen om het leven gekomen. Dat meldt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op X. Onder meer een school die werd gebruikt voor humanitaire doeleinden werd volgens Zelensky aangevallen. Vijf mensen zijn daar gewond geraakt.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse regering heeft het Hooggerechtshof verzocht de staat Californië tijdelijk te verbieden om de stembiljetten van 20.000 geregistreerde kiezers in die staat mee te tellen bij de komende Congresverkiezingen, de zogeheten midterms. Een federale rechter in San Francisco zette afgelopen week al een streep door de poging van de regering-Trump om de stemmen niet mee te tellen totdat geverifieerd is dat het gaat om Amerikaanse burgers.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/RTR) - De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi heeft de indirecte onderhandelingen met de Verenigde Staten zeer intensief genoemd. In een interview met het Iraanse staatspersbureau IRNA noemt hij daarbij ook Qatar en Pakistan "zeer actief betrokken" als bemiddelende partijen. Iran en de VS spreken elkaar niet direct, maar via de bemiddelende landen.
4 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Belgische koning Filip spreekt dinsdag, woensdag en donderdag met de partijvoorzitters van de vijf coalitiepartijen. Vrijdagochtend komt premier Bart De Wever opnieuw bij de koning. Dan moet het duidelijk worden of er nog hoop is op een begrotingsakkoord, of dat verkiezingen onvermijdelijk zijn. De koning voelt niets voor nieuwe verkiezingen.
6 uur geleden
BOEDAPEST (ANP/RTR) - Een vliegtuig van de Hongaarse luchtvaartmaatschappij Wizz Air, op weg van Londen naar Sofia, is vanwege een bomdreiging uitgeweken naar Boedapest. Bij de doorzoeking van het toestel is niets gevonden, aldus Wizz Air tegen Britse media.
6 uur geleden