Raad van State: disfunctioneren van rechtsstaat ligt op de loer
DEN HAAG (ANP) - De democratische rechtsstaat functioneert weliswaar, maar staat onder druk, ziet de Raad van State. "Daarom is blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling nodig om de rechtsstaat weerbaar en vitaal te houden", schrijft het hoogste adviesorgaan van de regering in een beschouwing in het donderdag verschenen jaarverslag. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwt de RvS.
Ondermijning van de rechtsstaat dreigt ook door "de neiging binnen het overheidsbestuur om de waarden van de democratische rechtsstaat niet zozeer als minimumwaarborg te beschouwen, maar als een streefmaximum", schrijft De RvS. Die ziet wetsvoorstellen langskomen waarbij de randen van de wet worden opgezocht. De wetgever moet niet over de grens heengaan, benadrukt de Raad.
Een voorbeeld is het initiatiefvoorstel van de VVD om het regime voor zware criminelen strenger te maken, zoals het stellen van een maximum aan het bezoek dat een gedetineerde mag ontvangen. Het loslaten van een wettelijk minimum is in strijd met de grondrechten, oordeelde de Raad daarover. Ook zware criminelen hebben grondrechten.
Toegang tot de rechter
Als de waarden van de democratische rechtstaat als maximum worden gezien, vergroot dat bovendien "de kans dat door de rechtsstatelijke bodem wordt gezakt, zoals in het recente verleden in enkele gevallen is gebeurd", waarschuwt de RvS.
De Raad doelt daarbij op het beknibbelen op de sociale advocatuur en de rechtsbijstand. Ook voor mensen die minder draagkrachtig zijn, moet toegang tot de rechter verzekerd zijn.
Polarisatie
Ook waarschuwt de Raad voor de toenemende polarisatie en fragmentatie in de samenleving. Burgers haken af en het maatschappelijk ongenoegen uit zich in "verschillende zorgwekkende vormen, zoals structureel wantrouwen, extreme tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en tussen politieke groeperingen, en zelfs complotdenken."
Onderhoud en versterking "van de dijken van de rechtsstaat hebben dus prioriteit", zegt de RvS in zijn beschouwing.
De Raad van State benadrukt dat een goed functionerende rechtsstaat hard nodig is om de enorme hoeveelheid, zich opstapelende, opgaven waar Nederland voor staat het hoofd te bieden. "Maatschappelijke opgaven die vaak al eerder hadden kunnen en moeten worden aangepakt, nemen toe. De overheid loopt al langere tijd op haar tandvlees, wordt overvraagd en maakt mede daardoor fouten."
Meer uit Binnenland
TER APEL (ANP) - Van dinsdag op woensdag hebben ongeveer 140 asielzoekers de nacht doorgebracht in de opvang in congrescentrum Hanzeplaza in Groningen, net als de nacht ervoor. Voor hen was geen plek in het opvangcentrum in Ter Apel. Zo'n 20 tot 30 mensen hebben ervoor gekozen om in Ter Apel te blijven en buiten te slapen, zegt een woordvoerster van het Rode Kruis.
58 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Koninklijke Marechaussee heeft vorige week dinsdag op Schiphol een medewerker van een vrachtafhandelingsbedrijf aangehouden die mogelijk gegevens uit bedrijfssystemen met criminelen heeft gedeeld. Dat heeft de marechaussee woensdag bekendgemaakt.
1 uur geleden
DEN HAAG/TALLINN (ANP) - Nederland en Duitsland sturen militairen naar Estland om daar een hoofdkwartier op te zetten dat er de NAVO-verdediging moet leiden. Enkele tientallen militairen van een Nederlands-Duitse eenheid worden daarvoor waarschijnlijk ingezet, zeggen ingewijden.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In een groot deel van Nederland geldt een verhoogd risico op natuurbranden, is te zien op een kaart van de brandweer. Woensdagochtend is in 17 van de 25 veiligheidsregio's fase 2 van kracht, het hoogste niveau.
3 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Drugs die worden verkocht als 3-MMC, bevatten in werkelijkheid vrijwel nooit echt die stof. Van de samples die vorig jaar zijn getest via het Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS) bleek slechts 3 procent 3-MMC te bevatten, laat het Trimbos-instituut weten.
4 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) in de openbare ruimte krijgen uitgebreidere mogelijkheden bij strafbare feiten gepleegd door jongeren. Per 1 juni 2026 kunnen deze boa's minderjarigen een reprimande geven of naar Halt verwijzen, zo maakte de stichting Halt bekend. De uitbreiding moet bijdragen aan meer rechtsgelijkheid en een pedagogische omgang met jongeren.
5 uur geleden
PARAMARIBO (ANP) - KLM-vlucht KL714 van Paramaribo naar Amsterdam is dinsdag kort na vertrek vanaf de Johan Adolf Pengel-luchthaven in Suriname niet rechtstreeks naar Schiphol gevlogen, maar eerst uitgeweken naar Frans-Guyana om bij te tanken. Dat schrijft de Surinaamse nieuwssite Waterkant.
7 uur geleden