Raad van State: disfunctioneren van rechtsstaat ligt op de loer
DEN HAAG (ANP) - De democratische rechtsstaat functioneert weliswaar, maar staat onder druk, ziet de Raad van State. "Daarom is blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling nodig om de rechtsstaat weerbaar en vitaal te houden", schrijft het hoogste adviesorgaan van de regering in een beschouwing in het donderdag verschenen jaarverslag. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwt de RvS.
Ondermijning van de rechtsstaat dreigt ook door "de neiging binnen het overheidsbestuur om de waarden van de democratische rechtsstaat niet zozeer als minimumwaarborg te beschouwen, maar als een streefmaximum", schrijft De RvS. Die ziet wetsvoorstellen langskomen waarbij de randen van de wet worden opgezocht. De wetgever moet niet over de grens heengaan, benadrukt de Raad.
Een voorbeeld is het initiatiefvoorstel van de VVD om het regime voor zware criminelen strenger te maken, zoals het stellen van een maximum aan het bezoek dat een gedetineerde mag ontvangen. Het loslaten van een wettelijk minimum is in strijd met de grondrechten, oordeelde de Raad daarover. Ook zware criminelen hebben grondrechten.
Toegang tot de rechter
Als de waarden van de democratische rechtstaat als maximum worden gezien, vergroot dat bovendien "de kans dat door de rechtsstatelijke bodem wordt gezakt, zoals in het recente verleden in enkele gevallen is gebeurd", waarschuwt de RvS.
De Raad doelt daarbij op het beknibbelen op de sociale advocatuur en de rechtsbijstand. Ook voor mensen die minder draagkrachtig zijn, moet toegang tot de rechter verzekerd zijn.
Polarisatie
Ook waarschuwt de Raad voor de toenemende polarisatie en fragmentatie in de samenleving. Burgers haken af en het maatschappelijk ongenoegen uit zich in "verschillende zorgwekkende vormen, zoals structureel wantrouwen, extreme tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en tussen politieke groeperingen, en zelfs complotdenken."
Onderhoud en versterking "van de dijken van de rechtsstaat hebben dus prioriteit", zegt de RvS in zijn beschouwing.
De Raad van State benadrukt dat een goed functionerende rechtsstaat hard nodig is om de enorme hoeveelheid, zich opstapelende, opgaven waar Nederland voor staat het hoofd te bieden. "Maatschappelijke opgaven die vaak al eerder hadden kunnen en moeten worden aangepakt, nemen toe. De overheid loopt al langere tijd op haar tandvlees, wordt overvraagd en maakt mede daardoor fouten."
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - Ook de internationale treinen hebben last van het winterweer in Nederland. Treinen van Eurostar, de ICE en Eurocity Direct rijden de rest van de dag niet meer naar Amsterdam, laat een woordvoerder van de NS weten.
45 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De opsporingsdiensten hebben in 2025 ruim 137.000 kilo verboden vuurwerk in beslag genomen, waarvan ruim 25.000 kilo in de laatste twee dagen van het jaar. Dat blijkt uit de Vuurwerkbarometer van het Openbaar Ministerie.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Het treinverkeer in de regio Amsterdam en bij Schiphol komt voorzichtig weer op gang, meldt de NS. Eerder op de maandag waren de stations in dat gebied onbereikbaar door het winterse weer, maar nu rijden er weer enkele treinen.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De sneeuw zorgt vooral in het midden van het land nog voor oponthoud op de weg. Volgens Rijkswaterstaat staat er tegen 14.00 uur nog zo'n 175 kilometer file.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Op meerdere plekken in het land ligt het busvervoer ook de rest van de dag stil door sneeuw en gladheid op de weg. Zo rijden in de provincie Utrecht de hele dag geen bussen als gevolg van het winterse weer. Sinds 13.00 uur rijden er in de provincie ook geen trams meer. "De veiligheid van onze medewerkers en reizigers staat voorop", meldt U-OV, dat het openbaar vervoer in de regio verzorgt.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De NS roept reizigers op zo mogelijk ruim voor de avondspits te reizen, omdat er rond 17.00 uur nieuwe "stevige sneeuwbuien" komen. De sneeuw valt op plekken verspreid over het land, en dus zal de hinder fors toenemen, aldus de vervoerder.
2 uur geleden
WOERDEN (ANP) - Het is druk bij verwarmingsbedrijven vanwege het koude weer. Er komen veel extra storingsmeldingen binnen en monteurs hebben het drukker dan normaal, zegt brancheorganisatie Techniek Nederland. "Ze kunnen het nog goed aan. Mensen hoeven niet bang te zijn dat ze lang in de kou zitten."
2 uur geleden