Raad van State: disfunctioneren van rechtsstaat ligt op de loer
DEN HAAG (ANP) - De democratische rechtsstaat functioneert weliswaar, maar staat onder druk, ziet de Raad van State. "Daarom is blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling nodig om de rechtsstaat weerbaar en vitaal te houden", schrijft het hoogste adviesorgaan van de regering in een beschouwing in het donderdag verschenen jaarverslag. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwt de RvS.
Ondermijning van de rechtsstaat dreigt ook door "de neiging binnen het overheidsbestuur om de waarden van de democratische rechtsstaat niet zozeer als minimumwaarborg te beschouwen, maar als een streefmaximum", schrijft De RvS. Die ziet wetsvoorstellen langskomen waarbij de randen van de wet worden opgezocht. De wetgever moet niet over de grens heengaan, benadrukt de Raad.
Een voorbeeld is het initiatiefvoorstel van de VVD om het regime voor zware criminelen strenger te maken, zoals het stellen van een maximum aan het bezoek dat een gedetineerde mag ontvangen. Het loslaten van een wettelijk minimum is in strijd met de grondrechten, oordeelde de Raad daarover. Ook zware criminelen hebben grondrechten.
Toegang tot de rechter
Als de waarden van de democratische rechtstaat als maximum worden gezien, vergroot dat bovendien "de kans dat door de rechtsstatelijke bodem wordt gezakt, zoals in het recente verleden in enkele gevallen is gebeurd", waarschuwt de RvS.
De Raad doelt daarbij op het beknibbelen op de sociale advocatuur en de rechtsbijstand. Ook voor mensen die minder draagkrachtig zijn, moet toegang tot de rechter verzekerd zijn.
Polarisatie
Ook waarschuwt de Raad voor de toenemende polarisatie en fragmentatie in de samenleving. Burgers haken af en het maatschappelijk ongenoegen uit zich in "verschillende zorgwekkende vormen, zoals structureel wantrouwen, extreme tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en tussen politieke groeperingen, en zelfs complotdenken."
Onderhoud en versterking "van de dijken van de rechtsstaat hebben dus prioriteit", zegt de RvS in zijn beschouwing.
De Raad van State benadrukt dat een goed functionerende rechtsstaat hard nodig is om de enorme hoeveelheid, zich opstapelende, opgaven waar Nederland voor staat het hoofd te bieden. "Maatschappelijke opgaven die vaak al eerder hadden kunnen en moeten worden aangepakt, nemen toe. De overheid loopt al langere tijd op haar tandvlees, wordt overvraagd en maakt mede daardoor fouten."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Defensie haalt 400 miljoen euro naar voren om ook dit jaar Oekraïne weer 3 miljard aan militaire steun te kunnen geven. Een ingewijde bevestigt maandag berichtgeving van De Telegraaf over de kasschuif.
33 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Pleegzorgorganisatie Enver staat niet langer onder verscherpt toezicht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Volgens de inspectie heeft de instelling, die onder meer betrokken was bij de pleegzorg voor het meisje uit Vlaardingen dat ernstig werd mishandeld in haar pleeggezin, de afgelopen maanden voldoende verbeteringen doorgevoerd.
57 minuten geleden
LUIK (ANP/BELGA) - De Belgische politie heeft vijf personen aangehouden vanwege de ontvoering van een Nederlandse vrouw vorige week. Ze werd vastgehouden op een adres in Saint-Nicolas, in de provincie Luik.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het gerechtshof in Den Haag heeft maandag in hoger beroep de 52-jarige Minh Nghia V. veroordeeld tot 26 jaar en acht maanden gevangenisstraf. V. schoot in januari 2023 op een parkeerplaats in Zwijndrecht zijn ex-vriendin en haar moeder neer. De ex (38) raakte blijvend invalide, haar 66-jarige moeder overleefde het geweld niet. Het Openbaar Ministerie had een levenslange celstraf geëist.
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie gaat in hoger beroep in de zaak tegen de 66-jarige Abderrahim El M. uit Rotterdam. De voormalig analist bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) werd onlangs vrijgesproken van het lekken van informatie aan de Marokkaanse geheime dienst. Wel werd El M. veroordeeld tot twintig maanden cel voor het meenemen van staatsgeheime informatie naar zijn huis.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - D66 verdedigt de keuze van het kabinet om asielkinderen in bepaalde gevallen met hun gezin op te sluiten na invoering van het Europese migratiepact in juni. Gezinnen die hiernaartoe zijn gekomen via Schiphol en die op basis van hun herkomstland weinig kans maken op een verblijfsvergunning, kunnen dan terechtkomen in een detentiecentrum in Zeist om hun procedure af te wachten. GroenLinks-PvdA, Volt en ChristenUnie vrezen dat kinderen daardoor geestelijke schade oplopen.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft maandag een gevangenisstraf van 9,5 jaar geëist tegen een 75-jarige vrouw uit Oudenbosch (Noord-Brabant) voor het doden van haar 77-jarige partner in zijn woning in de Amsterdamse wijk Geuzenveld. Het OM vermoedt dat de vrouw haar vriend op 28 januari 2020 in zijn woning aan de Aalbersestraat heeft gewurgd.
5 uur geleden