Raad van State: disfunctioneren van rechtsstaat ligt op de loer
DEN HAAG (ANP) - De democratische rechtsstaat functioneert weliswaar, maar staat onder druk, ziet de Raad van State. "Daarom is blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling nodig om de rechtsstaat weerbaar en vitaal te houden", schrijft het hoogste adviesorgaan van de regering in een beschouwing in het donderdag verschenen jaarverslag. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwt de RvS.
Ondermijning van de rechtsstaat dreigt ook door "de neiging binnen het overheidsbestuur om de waarden van de democratische rechtsstaat niet zozeer als minimumwaarborg te beschouwen, maar als een streefmaximum", schrijft De RvS. Die ziet wetsvoorstellen langskomen waarbij de randen van de wet worden opgezocht. De wetgever moet niet over de grens heengaan, benadrukt de Raad.
Een voorbeeld is het initiatiefvoorstel van de VVD om het regime voor zware criminelen strenger te maken, zoals het stellen van een maximum aan het bezoek dat een gedetineerde mag ontvangen. Het loslaten van een wettelijk minimum is in strijd met de grondrechten, oordeelde de Raad daarover. Ook zware criminelen hebben grondrechten.
Toegang tot de rechter
Als de waarden van de democratische rechtstaat als maximum worden gezien, vergroot dat bovendien "de kans dat door de rechtsstatelijke bodem wordt gezakt, zoals in het recente verleden in enkele gevallen is gebeurd", waarschuwt de RvS.
De Raad doelt daarbij op het beknibbelen op de sociale advocatuur en de rechtsbijstand. Ook voor mensen die minder draagkrachtig zijn, moet toegang tot de rechter verzekerd zijn.
Polarisatie
Ook waarschuwt de Raad voor de toenemende polarisatie en fragmentatie in de samenleving. Burgers haken af en het maatschappelijk ongenoegen uit zich in "verschillende zorgwekkende vormen, zoals structureel wantrouwen, extreme tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en tussen politieke groeperingen, en zelfs complotdenken."
Onderhoud en versterking "van de dijken van de rechtsstaat hebben dus prioriteit", zegt de RvS in zijn beschouwing.
De Raad van State benadrukt dat een goed functionerende rechtsstaat hard nodig is om de enorme hoeveelheid, zich opstapelende, opgaven waar Nederland voor staat het hoofd te bieden. "Maatschappelijke opgaven die vaak al eerder hadden kunnen en moeten worden aangepakt, nemen toe. De overheid loopt al langere tijd op haar tandvlees, wordt overvraagd en maakt mede daardoor fouten."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Mensen met een ernstige psychische aandoening krijgen in veel gevallen niet de zorg en ondersteuning die ze nodig hebben, terwijl het huidige systeem wel ruimte biedt om die hulp te verbeteren. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in een onderzoek naar onder meer vernieuwende initiatieven in de sector. In de praktijk lopen initiatiefnemers volgens de raad nog vaak tegen obstakels aan.
22 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft dinsdag bij de rechtbank in Amsterdam betoogd dat de Amerikaanse straf van de 81-jarige Jaitsen Singh in Nederland moet worden omgezet naar een levenslange gevangenisstraf. Singh kreeg in 1986 in Californië, waar hij destijds woonde, een straf van 56 jaar tot levenslang, voor de moord op zijn vrouw en stiefdochter en de uitlokking daarvan.
41 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - "Het Rode Kruis is opgelucht dat mensen zonder geldige verblijfspapieren niet strafbaar worden", reageert een woordvoerder op de stemming hierover in de Eerste Kamer. Een meerderheid van de senatoren stemde tegen de asielnoodmaatregelenwet, wat volgens de hulporganisatie "een flinke zorg minder" zal zijn voor deze groep vluchtelingen. "Hun veiligheid zou met de strafbaarstelling in het geding komen."
46 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Een "lichtpuntje", zo noemt VluchtelingenWerk Nederland het dat de Eerste Kamer strafbaarstelling van mensen zonder geldige verblijfspapieren heeft verworpen. Dit voorkomt volgens de organisatie "directe schade voor deze mensen en voor iedereen die hen ondersteunt", staat in een reactie op de stemming over de asielnoodmaatregelenwet.
47 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Jan van Zanen, de burgemeester van Den Haag, had in 2024 een demonstratie van de Partij voor de Dieren (PvdD) niet mogen beperken tot tien personen, aldus de rechtbank in Den Haag. Die oordeelt dat de onderbouwing van de beslissing niet voldeed.
53 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt Nederlandse reizigers voor nieuwe, zware aardbevingen in Japan. Het gaat met name om de regio's Tohoku en Hokkaido, meldt het departement in het reisadvies voor het Aziatische land. Hierdoor kunnen er in het vlieg- en treinverkeer problemen ontstaan.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zo'n zeventig betogers hebben buiten voor de Eerste Kamer in Den Haag geprobeerd senatoren te overtuigen tegen de asielwetten te stemmen. "Senatoren, laat je horen", riepen ze, gevolgd door "uitvoering niet effectief" en "voor niemand biedt dit perspectief".
1 uur geleden