Raad van State: disfunctioneren van rechtsstaat ligt op de loer
DEN HAAG (ANP) - De democratische rechtsstaat functioneert weliswaar, maar staat onder druk, ziet de Raad van State. "Daarom is blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling nodig om de rechtsstaat weerbaar en vitaal te houden", schrijft het hoogste adviesorgaan van de regering in een beschouwing in het donderdag verschenen jaarverslag. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwt de RvS.
Ondermijning van de rechtsstaat dreigt ook door "de neiging binnen het overheidsbestuur om de waarden van de democratische rechtsstaat niet zozeer als minimumwaarborg te beschouwen, maar als een streefmaximum", schrijft De RvS. Die ziet wetsvoorstellen langskomen waarbij de randen van de wet worden opgezocht. De wetgever moet niet over de grens heengaan, benadrukt de Raad.
Een voorbeeld is het initiatiefvoorstel van de VVD om het regime voor zware criminelen strenger te maken, zoals het stellen van een maximum aan het bezoek dat een gedetineerde mag ontvangen. Het loslaten van een wettelijk minimum is in strijd met de grondrechten, oordeelde de Raad daarover. Ook zware criminelen hebben grondrechten.
Toegang tot de rechter
Als de waarden van de democratische rechtstaat als maximum worden gezien, vergroot dat bovendien "de kans dat door de rechtsstatelijke bodem wordt gezakt, zoals in het recente verleden in enkele gevallen is gebeurd", waarschuwt de RvS.
De Raad doelt daarbij op het beknibbelen op de sociale advocatuur en de rechtsbijstand. Ook voor mensen die minder draagkrachtig zijn, moet toegang tot de rechter verzekerd zijn.
Polarisatie
Ook waarschuwt de Raad voor de toenemende polarisatie en fragmentatie in de samenleving. Burgers haken af en het maatschappelijk ongenoegen uit zich in "verschillende zorgwekkende vormen, zoals structureel wantrouwen, extreme tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en tussen politieke groeperingen, en zelfs complotdenken."
Onderhoud en versterking "van de dijken van de rechtsstaat hebben dus prioriteit", zegt de RvS in zijn beschouwing.
De Raad van State benadrukt dat een goed functionerende rechtsstaat hard nodig is om de enorme hoeveelheid, zich opstapelende, opgaven waar Nederland voor staat het hoofd te bieden. "Maatschappelijke opgaven die vaak al eerder hadden kunnen en moeten worden aangepakt, nemen toe. De overheid loopt al langere tijd op haar tandvlees, wordt overvraagd en maakt mede daardoor fouten."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het winterweer zorgt al vroeg voor een drukkere ochtendspits dan normaal op donderdag. Rond 07.00 uur zag Rijkswaterstaat Verkeersinformatie 100 kilometer file. Op een gemiddelde donderdagochtend staat er rond dit tijdstip 50 kilometer. De verkeersdienst vermoedt dat de weersomstandigheden er debet aan zijn.
56 minuten geleden
DE BILT (ANP) - Voor het hele land behalve Zeeland heeft het KNMI donderdagochtend code geel uitgeroepen. Op veel plaatsen sneeuwt het, of heeft het gesneeuwd, waardoor het glad is. De meeste gladheid verdwijnt in de loop van de dag weer.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Na D66 en de VVD heeft ook bij het CDA de Tweede Kamerfractie ingestemd met het coalitieakkoord dat de partijleiders eerder deze week sloten. Dat heeft partijleider Henri Bontenbal na een uren durend fractieoverleg bekendgemaakt.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De VVD-fractie is volgens partijleider Dilan Yeşilgöz "erg positief" over het akkoord dat ze heeft uitonderhandeld met D66 en CDA. Kort na middernacht meldde Yeşilgöz op X dat haar fractie akkoord is gegaan, en even later kwam ze het overleg toelichten op de gang van de partij in de Tweede Kamer.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De fracties van D66 en de VVD hebben ingestemd met het coalitieakkoord dat de partijen sluiten met het CDA. Rob Jetten (D66) laat tegen verzamelde pers weten dat er nog "een paar kleine puntjes" zijn, maar de fractie verder kan instemmen. Dilan Yeşilgöz (VVD) toont op X een foto van haar telefoon, met daarop de tekst "fractie is akkoord".
7 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - In de afgelopen drie jaar is het aantal Nederlanders dat nieuws niet of nauwelijks volgt verdubbeld. Het ging vorig jaar om zo'n 2,1 miljoen mensen, meldt onderzoeksbureau Newcom op basis van onderzoek onder ruim 8000 mensen.
7 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Twee vrouwen die maandag betrokken waren bij een geweldsincident met een politieman op het stationsplein in Utrecht, gaan aangifte doen tegen de agent in kwestie. Dat laat hun advocaat Anis Boumanjal woensdagavond weten in Nieuwsuur.
9 uur geleden