Raad van State: disfunctioneren van rechtsstaat ligt op de loer
DEN HAAG (ANP) - De democratische rechtsstaat functioneert weliswaar, maar staat onder druk, ziet de Raad van State. "Daarom is blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling nodig om de rechtsstaat weerbaar en vitaal te houden", schrijft het hoogste adviesorgaan van de regering in een beschouwing in het donderdag verschenen jaarverslag. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwt de RvS.
Ondermijning van de rechtsstaat dreigt ook door "de neiging binnen het overheidsbestuur om de waarden van de democratische rechtsstaat niet zozeer als minimumwaarborg te beschouwen, maar als een streefmaximum", schrijft De RvS. Die ziet wetsvoorstellen langskomen waarbij de randen van de wet worden opgezocht. De wetgever moet niet over de grens heengaan, benadrukt de Raad.
Een voorbeeld is het initiatiefvoorstel van de VVD om het regime voor zware criminelen strenger te maken, zoals het stellen van een maximum aan het bezoek dat een gedetineerde mag ontvangen. Het loslaten van een wettelijk minimum is in strijd met de grondrechten, oordeelde de Raad daarover. Ook zware criminelen hebben grondrechten.
Toegang tot de rechter
Als de waarden van de democratische rechtstaat als maximum worden gezien, vergroot dat bovendien "de kans dat door de rechtsstatelijke bodem wordt gezakt, zoals in het recente verleden in enkele gevallen is gebeurd", waarschuwt de RvS.
De Raad doelt daarbij op het beknibbelen op de sociale advocatuur en de rechtsbijstand. Ook voor mensen die minder draagkrachtig zijn, moet toegang tot de rechter verzekerd zijn.
Polarisatie
Ook waarschuwt de Raad voor de toenemende polarisatie en fragmentatie in de samenleving. Burgers haken af en het maatschappelijk ongenoegen uit zich in "verschillende zorgwekkende vormen, zoals structureel wantrouwen, extreme tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en tussen politieke groeperingen, en zelfs complotdenken."
Onderhoud en versterking "van de dijken van de rechtsstaat hebben dus prioriteit", zegt de RvS in zijn beschouwing.
De Raad van State benadrukt dat een goed functionerende rechtsstaat hard nodig is om de enorme hoeveelheid, zich opstapelende, opgaven waar Nederland voor staat het hoofd te bieden. "Maatschappelijke opgaven die vaak al eerder hadden kunnen en moeten worden aangepakt, nemen toe. De overheid loopt al langere tijd op haar tandvlees, wordt overvraagd en maakt mede daardoor fouten."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het reisadvies voor Cyprus is geel geworden. Daarmee maakt het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken duidelijk dat er risico's zijn voor mensen die naar het land afreizen.
24 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Advocaten mogen weer een laptop en een mobiele telefoon meenemen als ze cliënten in de gevangenis opzoeken. Dat meldt de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) na overleg met de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Het nieuwe toegangsbeleid treedt naar verwachting na de zomer in werking.
2 uur geleden
ALMERE (ANP) - Gemeenteraadsleden uit Almere zijn geschokt door de verdenking tegen hun 66-jarige oud-collega Jan B. Maandagochtend werd bekend dat hij ervan wordt verdacht twee kinderen, van 2 en 13 jaar, onzedelijk te hebben betast. Het 2-jarige kind zou hij hebben betast op de eerste dag dat hij als invalkracht op een Amsterdams kinderdagverblijf werkte.
5 uur geleden
ALMERE (ANP) - De 66-jarige verdachte van het onzedelijk betasten van twee kinderen was van 2022 tot februari 2025 gemeenteraadslid voor 50PLUS in Almere. Dat bevestigen ingewijden. Eerder, van 2006 tot 2010, was hij daar raadslid voor de SP.
6 uur geleden
ANTWERPEN (ANP) - De Nederlandse sterrenchef Nick Bril had te veel alcohol in zijn bloed toen hij hulpkok Joe Claridge overreed. Uit deskundige berekeningen op verzoek van de rechtbank van Antwerpen blijkt dat hij tussen 1,52 en 1,91 promille alcohol in zijn bloed had. Dat meldt persbureau Belga maandag in een verslag van de rechtszaak. De wettelijk toegestane limiet is 0,5 promille. De advocaten van Bril blijven erbij dat hij niet dronken was.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het reisadvies voor Saudi-Arabië aangescherpt naar oranje. Iran heeft het land meermaals bestookt met raketten en drones, nadat het zelf werd aangevallen door de Verenigde Staten en Israël.
6 uur geleden
DOHA (ANP) - De Nederlandse ambassades in Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) hebben Nederlanders opgeroepen om binnen te blijven en de aanwijzingen van de lokale autoriteiten op te volgen. Iran bestookt de landen met raketten en drones, nadat de Verenigde Staten en Israël de aanval hadden geopend.
6 uur geleden