Raad van State: disfunctioneren van rechtsstaat ligt op de loer
DEN HAAG (ANP) - De democratische rechtsstaat functioneert weliswaar, maar staat onder druk, ziet de Raad van State. "Daarom is blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling nodig om de rechtsstaat weerbaar en vitaal te houden", schrijft het hoogste adviesorgaan van de regering in een beschouwing in het donderdag verschenen jaarverslag. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwt de RvS.
Ondermijning van de rechtsstaat dreigt ook door "de neiging binnen het overheidsbestuur om de waarden van de democratische rechtsstaat niet zozeer als minimumwaarborg te beschouwen, maar als een streefmaximum", schrijft De RvS. Die ziet wetsvoorstellen langskomen waarbij de randen van de wet worden opgezocht. De wetgever moet niet over de grens heengaan, benadrukt de Raad.
Een voorbeeld is het initiatiefvoorstel van de VVD om het regime voor zware criminelen strenger te maken, zoals het stellen van een maximum aan het bezoek dat een gedetineerde mag ontvangen. Het loslaten van een wettelijk minimum is in strijd met de grondrechten, oordeelde de Raad daarover. Ook zware criminelen hebben grondrechten.
Toegang tot de rechter
Als de waarden van de democratische rechtstaat als maximum worden gezien, vergroot dat bovendien "de kans dat door de rechtsstatelijke bodem wordt gezakt, zoals in het recente verleden in enkele gevallen is gebeurd", waarschuwt de RvS.
De Raad doelt daarbij op het beknibbelen op de sociale advocatuur en de rechtsbijstand. Ook voor mensen die minder draagkrachtig zijn, moet toegang tot de rechter verzekerd zijn.
Polarisatie
Ook waarschuwt de Raad voor de toenemende polarisatie en fragmentatie in de samenleving. Burgers haken af en het maatschappelijk ongenoegen uit zich in "verschillende zorgwekkende vormen, zoals structureel wantrouwen, extreme tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en tussen politieke groeperingen, en zelfs complotdenken."
Onderhoud en versterking "van de dijken van de rechtsstaat hebben dus prioriteit", zegt de RvS in zijn beschouwing.
De Raad van State benadrukt dat een goed functionerende rechtsstaat hard nodig is om de enorme hoeveelheid, zich opstapelende, opgaven waar Nederland voor staat het hoofd te bieden. "Maatschappelijke opgaven die vaak al eerder hadden kunnen en moeten worden aangepakt, nemen toe. De overheid loopt al langere tijd op haar tandvlees, wordt overvraagd en maakt mede daardoor fouten."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Onderwijsinstituten en de autoriteiten moeten nog meer doen voor de veiligheid van Joodse mensen dan ze nu al doen. Dat is een conclusie van de Taskforce Bestrijding Antisemitisme, die hier onderzoek naar deed in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De taskforce werd opgericht kort na de rellen eind 2024 met fans van de Israëlische voetbalclub Maccabi Tel Aviv in Amsterdam.
42 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De aanklacht tegen de man die wordt verdacht van de moord op Lisa op 20 augustus in Duivendrecht en een verkrachting van een vrouw op de Weesperzijde in Amsterdam is uitgebreid. Het Openbaar Ministerie verdenkt de man ook van een poging tot verkrachting op 10 augustus 2025, eveneens op de Weesperzijde.
46 minuten geleden
TER APEL (ANP) - Ook tijdens het weekeinde zaten er te veel asielzoekers in het aanmeldcentrum in Ter Apel. Opvangorgaan COA moet daarom weer dwangsommen betalen. Het totale bedrag is nu opgelopen tot 3 miljoen euro.
1 uur geleden
VUGHT (ANP) - Corné H., veroordeeld wegens een urenlange gijzeling in een café in Ede, moet zo snel mogelijk naar een tbs-kliniek. Daar kan hij de hulp en behandeling krijgen die hij nodig heeft. Om dat te bereiken hebben zijn advocaten een kort geding aangespannen. Een van hen, Petra Breukink, bevestigt dat na berichtgeving van Omroep Brabant. De man is onberekenbaar en is een gevaar voor zichzelf en anderen, stelt Breukink.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Koningin Máxima is hersteld van haar griep en hervat haar werkzaamheden. Dat laat de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) weten. De koningin zegde donderdag en vrijdag afspraken af, omdat ze ziek was.
3 uur geleden
DE BILT (ANP) - In het noorden en noordoosten van het land kan het maandag plaatselijk glad zijn door ijzel. Die gladheid is in de middag op de meeste plaatsen weer voorbij. Het KNMI heeft code geel afgegeven voor Groningen, Drenthe, Friesland en de Waddeneilanden.
5 uur geleden
LOS ANGELES (ANP) - De Nederlandse producer Roshwita Bacha, beter bekend onder haar artiestennaam Roselilah, heeft een Grammy gewonnen voor haar samenwerking met de Amerikaanse rapper Kendrick Lamar. Het nummer luther, waarop ook zangeres SZA te horen is, kreeg een onderscheiding voor Record of the Year.
5 uur geleden