Raad van State: disfunctioneren van rechtsstaat ligt op de loer
DEN HAAG (ANP) - De democratische rechtsstaat functioneert weliswaar, maar staat onder druk, ziet de Raad van State. "Daarom is blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling nodig om de rechtsstaat weerbaar en vitaal te houden", schrijft het hoogste adviesorgaan van de regering in een beschouwing in het donderdag verschenen jaarverslag. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwt de RvS.
Ondermijning van de rechtsstaat dreigt ook door "de neiging binnen het overheidsbestuur om de waarden van de democratische rechtsstaat niet zozeer als minimumwaarborg te beschouwen, maar als een streefmaximum", schrijft De RvS. Die ziet wetsvoorstellen langskomen waarbij de randen van de wet worden opgezocht. De wetgever moet niet over de grens heengaan, benadrukt de Raad.
Een voorbeeld is het initiatiefvoorstel van de VVD om het regime voor zware criminelen strenger te maken, zoals het stellen van een maximum aan het bezoek dat een gedetineerde mag ontvangen. Het loslaten van een wettelijk minimum is in strijd met de grondrechten, oordeelde de Raad daarover. Ook zware criminelen hebben grondrechten.
Toegang tot de rechter
Als de waarden van de democratische rechtstaat als maximum worden gezien, vergroot dat bovendien "de kans dat door de rechtsstatelijke bodem wordt gezakt, zoals in het recente verleden in enkele gevallen is gebeurd", waarschuwt de RvS.
De Raad doelt daarbij op het beknibbelen op de sociale advocatuur en de rechtsbijstand. Ook voor mensen die minder draagkrachtig zijn, moet toegang tot de rechter verzekerd zijn.
Polarisatie
Ook waarschuwt de Raad voor de toenemende polarisatie en fragmentatie in de samenleving. Burgers haken af en het maatschappelijk ongenoegen uit zich in "verschillende zorgwekkende vormen, zoals structureel wantrouwen, extreme tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en tussen politieke groeperingen, en zelfs complotdenken."
Onderhoud en versterking "van de dijken van de rechtsstaat hebben dus prioriteit", zegt de RvS in zijn beschouwing.
De Raad van State benadrukt dat een goed functionerende rechtsstaat hard nodig is om de enorme hoeveelheid, zich opstapelende, opgaven waar Nederland voor staat het hoofd te bieden. "Maatschappelijke opgaven die vaak al eerder hadden kunnen en moeten worden aangepakt, nemen toe. De overheid loopt al langere tijd op haar tandvlees, wordt overvraagd en maakt mede daardoor fouten."
Meer uit Binnenland
ASSEN (ANP) - De advocaten van de 37-jarige Douglas Chesley W. hebben de rechtbank in Assen donderdag gevraagd akkoord te gaan met procesafspraken. W. is een van de verdachten in de zaak over de roof van Roemeense kunstschatten uit het Drents Museum. Hij heeft de afspraken met het Openbaar Ministerie gemaakt.
2 uur geleden
BOEKAREST (ANP) - De Roemeense kunstschatten die begin 2025 werden gestolen uit het Drents Museum in Assen zullen snel weer te zien zijn in Roemenië. Het Roemeense ministerie van Cultuur heeft aangekondigd dat de gouden helm van Cotofenesti en de twee Dacische armbanden dinsdag worden gepresenteerd in het Nationaal Historisch Museum in Boekarest.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Rotterdam Airport en Eindhoven Airport hebben toch natuurvergunningen nodig, heeft de rechter bepaald. Het kabinet vond enkele jaren geleden dat dat niet nodig was, maar natuurorganisaties en omwonenden hebben dat aangevochten.
3 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Rijkswaterstaat roept weggebruikers bij drukte door de werkzaamheden aan de snelweg A2 komend weekend op niet af te wijken van de omleidingsroute. "Rijd niet binnendoor of op de navigatie", zegt een woordvoerster. Meerdere omliggende gemeenten hadden de afgelopen weekenden veel last van sluipverkeer, omdat de A2 richting Utrecht dicht was tussen de knooppunten Everdingen en Oudenrijn.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Tientallen websites die zogenoemde designerdrugs aanboden, zijn offline gehaald op last van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). "Het gebruik ervan kan levensgevaarlijk zijn", melden de overheidsdiensten.
4 uur geleden
ASSEN (ANP) - Het bewijs tegen vermeende kunstrover Bernhard Z. (35) is minder overweldigend dan het Openbaar Ministerie heeft betoogd, zo hebben zijn advocaten donderdag in hun pleidooi gezegd. Ze hebben gepleit voor vrijspraak.
4 uur geleden
HOOFDDORP (ANP) - Het slachtoffer van de dodelijke steekpartij in een woning in Hoofddorp woensdagavond is een vrouw, meldt de politie donderdag. De persoon die werd aangehouden is een 34-jarige man uit de Noord-Hollandse plaats.
4 uur geleden