Raad van State: disfunctioneren van rechtsstaat ligt op de loer
DEN HAAG (ANP) - De democratische rechtsstaat functioneert weliswaar, maar staat onder druk, ziet de Raad van State. "Daarom is blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling nodig om de rechtsstaat weerbaar en vitaal te houden", schrijft het hoogste adviesorgaan van de regering in een beschouwing in het donderdag verschenen jaarverslag. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwt de RvS.
Ondermijning van de rechtsstaat dreigt ook door "de neiging binnen het overheidsbestuur om de waarden van de democratische rechtsstaat niet zozeer als minimumwaarborg te beschouwen, maar als een streefmaximum", schrijft De RvS. Die ziet wetsvoorstellen langskomen waarbij de randen van de wet worden opgezocht. De wetgever moet niet over de grens heengaan, benadrukt de Raad.
Een voorbeeld is het initiatiefvoorstel van de VVD om het regime voor zware criminelen strenger te maken, zoals het stellen van een maximum aan het bezoek dat een gedetineerde mag ontvangen. Het loslaten van een wettelijk minimum is in strijd met de grondrechten, oordeelde de Raad daarover. Ook zware criminelen hebben grondrechten.
Toegang tot de rechter
Als de waarden van de democratische rechtstaat als maximum worden gezien, vergroot dat bovendien "de kans dat door de rechtsstatelijke bodem wordt gezakt, zoals in het recente verleden in enkele gevallen is gebeurd", waarschuwt de RvS.
De Raad doelt daarbij op het beknibbelen op de sociale advocatuur en de rechtsbijstand. Ook voor mensen die minder draagkrachtig zijn, moet toegang tot de rechter verzekerd zijn.
Polarisatie
Ook waarschuwt de Raad voor de toenemende polarisatie en fragmentatie in de samenleving. Burgers haken af en het maatschappelijk ongenoegen uit zich in "verschillende zorgwekkende vormen, zoals structureel wantrouwen, extreme tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en tussen politieke groeperingen, en zelfs complotdenken."
Onderhoud en versterking "van de dijken van de rechtsstaat hebben dus prioriteit", zegt de RvS in zijn beschouwing.
De Raad van State benadrukt dat een goed functionerende rechtsstaat hard nodig is om de enorme hoeveelheid, zich opstapelende, opgaven waar Nederland voor staat het hoofd te bieden. "Maatschappelijke opgaven die vaak al eerder hadden kunnen en moeten worden aangepakt, nemen toe. De overheid loopt al langere tijd op haar tandvlees, wordt overvraagd en maakt mede daardoor fouten."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Ministers Bart van den Brink (Asiel) en David van Weel (Justitie) veroordelen de vernielingen en het geweld bij een opvanglocatie voor asielzoekers in Loosdrecht. Ze reageren boos en verbolgen op X.
1 uur geleden
APELDOORN (ANP) - De politie heeft dinsdagavond opnieuw mensen aangehouden bij een protest tegen de opvang van asielzoekers in Apeldoorn. Dat gebeurde bij de rotonde in de wijk De Maten, de plek waar al meerdere avonden op rij wordt gedemonstreerd. Een woordvoerder van de politie bevestigt dat zeker vijf mensen zijn aangehouden voor het afsteken van vuurwerk.
2 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - Burgemeester Mark Verheijen van de gemeente Wijdemeren heeft dinsdagavond een noodbevel uitgevaardigd wegens "ernstige ordeverstoringen" voor het gemeentehuis van Loosdrecht, waarvan een deel is ingericht als noodopvanglocatie voor asielzoekers.
3 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - Bij de noodopvang voor asielzoekers in Loosdrecht is tijdens een anti-azc-demonstratie brand uitgebroken. Dat meldt een woordvoerder van de veiligheidsregio.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam is dinsdag gekozen tot de eerste internationale voorzitter van The Pact of Free Cities, meldt de gemeente in een verklaring. De in 2019 opgerichte organisatie komt op voor democratische waarden en zet zich af tegen nationaal-populisme. Wereldwijd hebben tientallen steden zich aangesloten.
6 uur geleden
BAARN (ANP) - Dat ongetrouwde vrouwen vroeger afstand moesten doen van hun pasgeboren kinderen was "een ingrijpende en pijnlijke gebeurtenis". Het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO), een samenwerkingsverband van ongeveer dertig kerkgenootschappen, laat dinsdag weten dat de kerken het leed erkennen. Excuses worden niet aangeboden.
6 uur geleden
BRUNSSUM (ANP) - Twee Duitse militairen van het NAVO-hoofdkwartier in Brunssum zijn in die gemeente door onbekenden belaagd. Een van hen raakte daarbij lichtgewond, meldt de politie. De politie onderzoekt het incident. De daders waren volgens persbureau dpa gemaskerd en riepen leuzen tegen de NAVO. Wanneer en waar het precies is gebeurd, is niet bekendgemaakt.
7 uur geleden