Raad van State: disfunctioneren van rechtsstaat ligt op de loer
DEN HAAG (ANP) - De democratische rechtsstaat functioneert weliswaar, maar staat onder druk, ziet de Raad van State. "Daarom is blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling nodig om de rechtsstaat weerbaar en vitaal te houden", schrijft het hoogste adviesorgaan van de regering in een beschouwing in het donderdag verschenen jaarverslag. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwt de RvS.
Ondermijning van de rechtsstaat dreigt ook door "de neiging binnen het overheidsbestuur om de waarden van de democratische rechtsstaat niet zozeer als minimumwaarborg te beschouwen, maar als een streefmaximum", schrijft De RvS. Die ziet wetsvoorstellen langskomen waarbij de randen van de wet worden opgezocht. De wetgever moet niet over de grens heengaan, benadrukt de Raad.
Een voorbeeld is het initiatiefvoorstel van de VVD om het regime voor zware criminelen strenger te maken, zoals het stellen van een maximum aan het bezoek dat een gedetineerde mag ontvangen. Het loslaten van een wettelijk minimum is in strijd met de grondrechten, oordeelde de Raad daarover. Ook zware criminelen hebben grondrechten.
Toegang tot de rechter
Als de waarden van de democratische rechtstaat als maximum worden gezien, vergroot dat bovendien "de kans dat door de rechtsstatelijke bodem wordt gezakt, zoals in het recente verleden in enkele gevallen is gebeurd", waarschuwt de RvS.
De Raad doelt daarbij op het beknibbelen op de sociale advocatuur en de rechtsbijstand. Ook voor mensen die minder draagkrachtig zijn, moet toegang tot de rechter verzekerd zijn.
Polarisatie
Ook waarschuwt de Raad voor de toenemende polarisatie en fragmentatie in de samenleving. Burgers haken af en het maatschappelijk ongenoegen uit zich in "verschillende zorgwekkende vormen, zoals structureel wantrouwen, extreme tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en tussen politieke groeperingen, en zelfs complotdenken."
Onderhoud en versterking "van de dijken van de rechtsstaat hebben dus prioriteit", zegt de RvS in zijn beschouwing.
De Raad van State benadrukt dat een goed functionerende rechtsstaat hard nodig is om de enorme hoeveelheid, zich opstapelende, opgaven waar Nederland voor staat het hoofd te bieden. "Maatschappelijke opgaven die vaak al eerder hadden kunnen en moeten worden aangepakt, nemen toe. De overheid loopt al langere tijd op haar tandvlees, wordt overvraagd en maakt mede daardoor fouten."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Drie zieke opvarenden van het cruiseschip Hondius, dat voor de kust van Kaapverdië ligt, worden van boord gehaald en naar Nederland gebracht voor medische verzorging. Onder hen is één Nederlander, meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. "Alle inzet is erop gericht om dit op zo kort mogelijke termijn te laten plaatsvinden." Op het schip zijn meerdere mensen besmet geraakt met het hantavirus.
25 minuten geleden
GENÈVE (ANP) - Hulpverleners zijn volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bezig met het weghalen van twee ernstig zieke patiënten van het Nederlandse cruiseschip Hondius, om ze vervolgens over te brengen naar Nederland voor behandeling. De zieken verkeren volgens infectieziektendirecteur Maria Van Kerkhove in stabiele toestand. Op het schip was een uitbraak van het hantavirus.
1 uur geleden
WAGENINGEN (ANP) - Voor het Vrijheidsdefilé in Wageningen stonden dinsdagmiddag de toeschouwers weer "rijen dik" mee te kijken, zegt een woordvoerder van de organisatie Wageningen45. Naast veteranen uit de Tweede Wereldoorlog liepen er ook militairen uit 25 landen mee met de militaire optocht, aldus de organisatie.
1 uur geleden
MADRID (ANP) - Een team van epidemiologen gaat dinsdagmiddag het cruiseschip Hondius inspecteren. "Dit zal helpen bij beslissingen over de repatriëringsprocessen en de route van het schip", meldt het Spaanse ministerie van Volksgezondheid na overleg met de Wereldgezondheidsorganisatie.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Valt er vandaag écht iets te vieren? Die vraag stond centraal in de 5 meilezing die schrijver en presentator Splinter Chabot dinsdag uitsprak in de Domkerk in Utrecht. Volgens Chabot nemen donkerte, verharding en verruwing in onze samenleving en in de wereld verder toe. Ook vraagt hij zich af hoe vrij mensen zijn als ze voorzichtig moeten zijn met het ophangen van een regenboogvlag of Palestijnse vlag en hoeveel vrijheid er is als uit onderzoek blijkt dat het antisemitisme toeneemt.
4 uur geleden
GENÈVE (ANP/AFP) - De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) denkt dat aan boord van het Nederlandse schip Hondius mensen elkaar kunnen hebben aangestoken met het hantavirus. Dat zou ook gebeurd kunnen zijn met het Nederlandse echtpaar dat is overleden, zei een deskundige van de WHO. Het staat nog niet vast; de WHO "werkt met die aanname". Het schip vaart volgens de WHO richting de Canarische Eilanden.
5 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Alle dertien demonstranten die maandagavond rond de dodenherdenking op de Dam zijn aangehouden, zijn weer op vrije voeten. Dat meldt de politie dinsdag. De groep wordt verdacht van het overtreden van de wet openbare manifestaties, zo werd eerder bekendgemaakt.
7 uur geleden