Planetarium Franeker uitgeroepen tot werelderfgoed
PARIJS (ANP) - Het planetarium van Eise Eisinga in het Friese Franeker is uitgeroepen tot werelderfgoed. De VN-organisatie UNESCO heeft het model van het zonnestelsel dinsdag op de prestigieuze lijst gezet.
Eise Eisinga (1744-1828) was een ondernemer, die zich in zijn vrije tijd bezighield met sterrenkunde. Tussen 1774 en 1781 bouwde hij in het plafond van zijn woonkamer het zonnestelsel na. Dat deed hij om te bewijzen dat doemscenario's niet klopten. Eisinga liet de zes toen bekende planeten (Mercurius, Venus, de aarde, Mars, Jupiter en Saturnus) en de maan rond de zon draaien. Dat systeem wordt aangedreven door een slingeruurwerk. Het Koninklijk Planetarium Eise Eisinga is het oudste nog werkende planetarium ter wereld.
In een reactie zegt het planetarium dat UNESCO "de uitzonderlijke universele waarde van dit indrukwekkend grote model van ons zonnestelsel" erkent. Het werk aan de aanvraag voor de status van werelderfgoed begon in 2003. Volgens burgemeester Marga Waanders van de gemeente Waadhoeke, waar Franeker onder valt, is de erkenning "een uitnodiging aan alle wereldburgers: ervaar in ons planetarium de machtige werking van het zonnestelsel dat we met elkaar delen."
Uniek
Demissionair staatssecretaris Gunay Uslu, die over erfgoedbeleid gaat, noemt het planetarium "erfgoed op zijn best. Uniek, onvervangbaar en het vertelt een bijzonder verhaal dat ook ver buiten Nederland belangrijk is." Ze voegt eraan toe dat Eisinga het planetarium bouwde "om met wetenschappelijk bewijs angstaanjagende geruchten te ontkrachten. Dat maakt het nog steeds actueel."
Ook van andere kanten wordt het planetarium gefeliciteerd. Astronaut en tv-presentator André Kuipers noemt het planetarium een "magistraal werk" en zegt dat de erkenning "terecht en welverdiend" is.
Werelderfgoedlijst
Op de werelderfgoedlijst staan ongeveer 1200 plekken over de hele wereld. Het planetarium is de dertiende plek in het Koninkrijk der Nederlanden op de lijst. Daarop staan onder meer de Waddenzee, de Waterlinie, de Van Nellefabriek in Rotterdam, de grachtengordel van Amsterdam, de molens van Kinderdijk en het centrum van Willemstad op Curaçao.
Meer uit Binnenland
GORINCHEM (ANP) - Boeren voeren actie tegen de stikstofplannen van het kabinet. Onder meer Agractie, de vakbond van melkveehouders en vissersactiegroep EMK willen dat landbouwminister Jaimi van Essen de stikstofplannen intrekt en dat boerenbedrijven hun vergunningen mogen houden.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Tientallen mensen hebben afgelopen weekend, tijdens de start van WorldPride in Amsterdam, melding gemaakt van discriminatie tegen de lhbt+-gemeenschap, aldus een woordvoerder van de organisatie RITA.
3 uur geleden
GORINCHEM (ANP) - Sinds de installatie van speciale camera's op de Merwedebrug dit weekend is het vrachtverkeer dat nog over de brug gaat "fors afgenomen". Een woordvoerder van Rijkswaterstaat zei dat tijdens een persmoment bij de brug. Exacte cijfers heeft hij nog niet.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Bij SOS International komen sinds zondag iets minder hulpvragen binnen van Nederlanders die op vakantie zijn in gebieden met bosbranden. Tot en met zaterdagmiddag had de alarmcentrale negentig meldingen over de branden ontvangen. "Zondag kwamen daar nog maar ongeveer vijftien meldingen bij", laat directeur Violette Hasselmeijer weten.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De politie heeft op 18 mei in Amsterdam een 74-jarige man aangehouden op verdenking van ontucht met twee minderjarige meisjes en het bezit van kinderpornografisch materiaal. Het Openbaar Ministerie bevestigt een bericht hierover van De Telegraaf. Volgens de krant gaat het om Hans V., die eerder veroordeeld werd voor kindermisbruik.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Na de invoering van de helmplicht voor snorfietsers in 2023 raakten zij minder vaak gewond aan het hoofd. Tussen 2015 en 2018 bestond meer dan de helft van de ruim 1100 verwondingen van snorfietsers uit hoofdletsel; in 2023 en 2024 was dat afgenomen tot een derde. Het ging toen in totaal om 89 verwondingen aan het hoofd, tegen 622 in de periode voor de invoering van de helmplicht. Dat komt naar voren uit een analyse van het Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV).
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De zaak over de voorbereiding van een aanslag op prinses Amalia en prinses Alexia wordt op 17 augustus inhoudelijk behandeld. Dat werd maandagochtend duidelijk tijdens een korte zitting in de rechtbank in Den Haag, waarbij de verdachte, de 33-jarige Anne Romke van der H., en zijn advocaat niet aanwezig waren.
8 uur geleden