Partijleden hebben veel inspraak, maar gebruiken die vaak niet
DEN HAAG (ANP) - In de meeste politieke partijen hebben leden de afgelopen twintig jaar meer inspraak gekregen. Maar ze maken hier lang niet altijd effectief gebruik van, ziet de in partijpolitiek gespecialiseerde hoogleraar Gerrit Voerman van de Rijksuniversiteit Groningen.
Leden zijn vaak "individuen achter een laptop" die vanuit huis stemmen over bijvoorbeeld de lijsttrekker en geen groot netwerk hebben in de partij. Dat maakt het moeilijk om medestanders te vinden als ze iets willen veranderen, ziet de hoogleraar. Slagen leden hier wel in, dan kunnen ze veel macht naar zich toe trekken.
De ChristenUnie houdt zaterdag haar ledencongres in aanloop naar de verkiezingen van 22 november. Een groep leden wil Kamerlid Stieneke van der Graaf op plek vijf zetten in de kieslijst, in plaats van op plek negen. Net als bij de meeste partijen mogen de aanwezige leden hierover stemmen. Vroeger werden zij op congressen meestal vertegenwoordigd door hun afdelingen, maar hadden leden zelf geen stemrecht.
Pim Fortuyn
Die verandering is volgens Voerman te danken aan Pim Fortuyn. De in 2002 vermoorde politicus vond politieke partijen "fossiele organisaties die los waren geraakt van de samenleving". Partijen trokken zich deze kritiek aan na de historische winst van Fortuyns partij LPF en hebben hun leden in de jaren daarna meer inspraak gegeven.
Deze ontwikkeling heeft de partijpolitiek volgens de hoogleraar onvoorspelbaarder gemaakt. Leden kunnen zich bijvoorbeeld plots laten gelden op een congres. Dat gebeurde vorige week bij het congres van de Partij voor de Dieren, die veel beter werd bezocht dan verwacht. Leden spraken daar brede steun uit voor partijleider Esther Ouwehand, die is verwikkeld in een intern conflict. Tot verbijstering van de leden liet zij aan het einde van het congres overigens weten tijdelijk terug te treden.
Partijtop in verlegenheid
Vorig jaar bracht het congres van de VVD de partijtop in verlegenheid door tegen het stikstofbeleid te stemmen van de eigen minister Christianne van der Wal.
"Zo'n congres is natuurlijk zo sterk als het wil zijn. Want leden zijn er wel zelf bij als ze zich in laten pakken", concludeert Voerman uit dit voorbeeld. Leden volgen vaak de richting die de partijtop aangeeft. Die zit "zeker in verkiezingstijd" meestal niet te wachten op onverwachtse wendingen en gebruikt soms "trucjes" om besluiten in de gewenste richting te duwen.
Zo worden "partijkanonnen" wel eens ingezet om kritische leden over de streep te trekken. Of het bestuur schuift één kandidaat-lijsttrekker naar voren, waardoor tegenkandidaten weinig kans maken, zoals onlangs gebeurde met Dilan Yeşilgöz (VVD).
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - PRO-leider Jesse Klaver zegt dat het kabinet van hem en Volt-leider Laurens Dassen afbeweegt. "De politieke wil om met ons samen te werken, is er niet", zei hij na een overleg op zaterdag in het Catshuis. Klaver vreest dat het belastingplan nu zonder meerderheid woensdag in de Tweede Kamer wordt behandeld.
20 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - JA21, BBB en de SGP zien nog mogelijkheden om met het kabinet tot een akkoord over het belastingplan te komen. Na een digitaal overleg zaterdag zeiden de drie partijen in een verklaring dat ze aanknopingspunten zien.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet heeft de plannen rond het belastingplan nog steeds niet klaar, zeiden Mirjam Bikker (ChristenUnie) en Jan Struijs (50PLUS) na afloop van hun gesprek met het kabinet. Bikker zei dat ze ziet dat het nog echt een strijd is binnen het kabinet.
23 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs en Emancipatie ziet een lichte verbetering in de mate waarin mensen seksueel grensoverschrijdend gedrag herkennen. Dat geldt ook voor het urgentiegevoel bij deze problematiek, de ervaring op het werk en hoe mensen handelen wanneer ze geconfronteerd worden met een situatie van seksueel grensoverschrijdend gedrag.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet praat zaterdag verder met de oppositie over het belastingplan, dat meldt een woordvoerder van premier Rob Jetten. Naast de premier zijn vicepremiers Dilan Yeşilgöz en Bart van den Brink en minister Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) bij de gesprekken op het Catshuis.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Binnenlandminister Pieter Heerma (CDA) wil voor nu niet verder met een wetsvoorstel dat regelt dat politieke partijen bij decentrale verkiezingen minstens één zetel moeten hebben om kans te maken op een restzetel. De restzetelverdeling geldt al voor de Tweede Kamerverkiezingen, maar zou na de wetswijziging ook tellen voor de verkiezingen van gemeenteraden, provinciale staten, waterschappen en eilandraden.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Het uitfaseren van het gebruik van olie, kolen en gas is voor Nederland een belangrijk thema op de aanstaande VN-klimaattop in Antalya, de COP31 die op 9 november begint. Klimaatminister Stientje van Veldhoven noemt deze "transitie weg van fossiele brandstoffen" in een brief aan de Tweede Kamer een "dwarsdoorsnijdende prioriteit" tijdens de top.
1 dag geleden