Partijleden hebben veel inspraak, maar gebruiken die vaak niet
DEN HAAG (ANP) - In de meeste politieke partijen hebben leden de afgelopen twintig jaar meer inspraak gekregen. Maar ze maken hier lang niet altijd effectief gebruik van, ziet de in partijpolitiek gespecialiseerde hoogleraar Gerrit Voerman van de Rijksuniversiteit Groningen.
Leden zijn vaak "individuen achter een laptop" die vanuit huis stemmen over bijvoorbeeld de lijsttrekker en geen groot netwerk hebben in de partij. Dat maakt het moeilijk om medestanders te vinden als ze iets willen veranderen, ziet de hoogleraar. Slagen leden hier wel in, dan kunnen ze veel macht naar zich toe trekken.
De ChristenUnie houdt zaterdag haar ledencongres in aanloop naar de verkiezingen van 22 november. Een groep leden wil Kamerlid Stieneke van der Graaf op plek vijf zetten in de kieslijst, in plaats van op plek negen. Net als bij de meeste partijen mogen de aanwezige leden hierover stemmen. Vroeger werden zij op congressen meestal vertegenwoordigd door hun afdelingen, maar hadden leden zelf geen stemrecht.
Pim Fortuyn
Die verandering is volgens Voerman te danken aan Pim Fortuyn. De in 2002 vermoorde politicus vond politieke partijen "fossiele organisaties die los waren geraakt van de samenleving". Partijen trokken zich deze kritiek aan na de historische winst van Fortuyns partij LPF en hebben hun leden in de jaren daarna meer inspraak gegeven.
Deze ontwikkeling heeft de partijpolitiek volgens de hoogleraar onvoorspelbaarder gemaakt. Leden kunnen zich bijvoorbeeld plots laten gelden op een congres. Dat gebeurde vorige week bij het congres van de Partij voor de Dieren, die veel beter werd bezocht dan verwacht. Leden spraken daar brede steun uit voor partijleider Esther Ouwehand, die is verwikkeld in een intern conflict. Tot verbijstering van de leden liet zij aan het einde van het congres overigens weten tijdelijk terug te treden.
Partijtop in verlegenheid
Vorig jaar bracht het congres van de VVD de partijtop in verlegenheid door tegen het stikstofbeleid te stemmen van de eigen minister Christianne van der Wal.
"Zo'n congres is natuurlijk zo sterk als het wil zijn. Want leden zijn er wel zelf bij als ze zich in laten pakken", concludeert Voerman uit dit voorbeeld. Leden volgen vaak de richting die de partijtop aangeeft. Die zit "zeker in verkiezingstijd" meestal niet te wachten op onverwachtse wendingen en gebruikt soms "trucjes" om besluiten in de gewenste richting te duwen.
Zo worden "partijkanonnen" wel eens ingezet om kritische leden over de streep te trekken. Of het bestuur schuift één kandidaat-lijsttrekker naar voren, waardoor tegenkandidaten weinig kans maken, zoals onlangs gebeurde met Dilan Yeşilgöz (VVD).
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Voormalig minister van Justitie en Veiligheid Ferd Grapperhaus was niet meteen overtuigd van de argumenten van het Outbreak Management Team voor een avondklok. Tijdens een verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona zei Grapperhaus dat het OMT vanaf eind september 2020 al een avondklok adviseerde, maar dat hij daar niet in mee wilde gaan.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het landelijk vuurwerkverbod voor consumenten is komende jaarwisseling van kracht. Staatssecretaris Annet Bertram (Milieu) heeft formeel het besluit genomen dat de wet bekrachtigt. De Tweede Kamer stemde al in 2025 in met een landelijk verbod op initiatief van PRO en Partij voor de Dieren.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Noodfonds Energie is dit najaar opnieuw bedoeld voor mensen met een laag inkomen en een relatief hoge energierekening. De Tweede Kamer had eerder gevraagd om het fonds voor een bredere groep beschikbaar te stellen, maar minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken schrijft in een Kamerbrief dat een grotere doelgroep ervoor zou zorgen dat juist de meest kwetsbare doelgroep minder geholpen zou worden.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Sportminister Mirjam Sterk denkt na over hoe geld in de toekomst eerlijker kan worden verdeeld over sportclubs. Dat zei ze tijdens een debat nadat Kamerleden haar vroegen naar de subsidieregeling voor amateursportverenigingen. Onlangs zorgde het grote aantal aanvragen van die zogenoemde BOSA-regeling voor een storing, waardoor niet meer viel te achterhalen welke aanvragen als eerste werden gedaan en tot onvrede van de verenigingen over de aanvragen werd geloot.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën, D66) neemt de wensen van de Eerste Kamer over het stelsel van vermogensbelasting in box 3 mee "als huiswerk voor de zomer". Het kabinet werkt de komende maanden aan een aanpassing van het wetsvoorstel dat dinsdag door de Eerste Kamer werd besproken.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Eerste Kamer heeft ingestemd met de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking van D66-minister Sjoerd Sjoerdsma. Hij moest een deal sluiten met PRO om het budget door de senaat te krijgen. Uiteindelijk stemden 39 senatoren voor en 33 tegen de begroting.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Vijfhonderd overbodige regels zouden voor de zomer van dit jaar geschrapt of vereenvoudigd worden. Die belofte deed toenmalig economieminister Vincent Karremans (VVD) in september vorig jaar. Het zijn er uiteindelijk iets meer dan vierhonderd geworden, meldt zijn opvolger Heleen Herbert (CDA) in een brief aan de Tweede Kamer.
2 dagen geleden