Partijleden hebben veel inspraak, maar gebruiken die vaak niet
DEN HAAG (ANP) - In de meeste politieke partijen hebben leden de afgelopen twintig jaar meer inspraak gekregen. Maar ze maken hier lang niet altijd effectief gebruik van, ziet de in partijpolitiek gespecialiseerde hoogleraar Gerrit Voerman van de Rijksuniversiteit Groningen.
Leden zijn vaak "individuen achter een laptop" die vanuit huis stemmen over bijvoorbeeld de lijsttrekker en geen groot netwerk hebben in de partij. Dat maakt het moeilijk om medestanders te vinden als ze iets willen veranderen, ziet de hoogleraar. Slagen leden hier wel in, dan kunnen ze veel macht naar zich toe trekken.
De ChristenUnie houdt zaterdag haar ledencongres in aanloop naar de verkiezingen van 22 november. Een groep leden wil Kamerlid Stieneke van der Graaf op plek vijf zetten in de kieslijst, in plaats van op plek negen. Net als bij de meeste partijen mogen de aanwezige leden hierover stemmen. Vroeger werden zij op congressen meestal vertegenwoordigd door hun afdelingen, maar hadden leden zelf geen stemrecht.
Pim Fortuyn
Die verandering is volgens Voerman te danken aan Pim Fortuyn. De in 2002 vermoorde politicus vond politieke partijen "fossiele organisaties die los waren geraakt van de samenleving". Partijen trokken zich deze kritiek aan na de historische winst van Fortuyns partij LPF en hebben hun leden in de jaren daarna meer inspraak gegeven.
Deze ontwikkeling heeft de partijpolitiek volgens de hoogleraar onvoorspelbaarder gemaakt. Leden kunnen zich bijvoorbeeld plots laten gelden op een congres. Dat gebeurde vorige week bij het congres van de Partij voor de Dieren, die veel beter werd bezocht dan verwacht. Leden spraken daar brede steun uit voor partijleider Esther Ouwehand, die is verwikkeld in een intern conflict. Tot verbijstering van de leden liet zij aan het einde van het congres overigens weten tijdelijk terug te treden.
Partijtop in verlegenheid
Vorig jaar bracht het congres van de VVD de partijtop in verlegenheid door tegen het stikstofbeleid te stemmen van de eigen minister Christianne van der Wal.
"Zo'n congres is natuurlijk zo sterk als het wil zijn. Want leden zijn er wel zelf bij als ze zich in laten pakken", concludeert Voerman uit dit voorbeeld. Leden volgen vaak de richting die de partijtop aangeeft. Die zit "zeker in verkiezingstijd" meestal niet te wachten op onverwachtse wendingen en gebruikt soms "trucjes" om besluiten in de gewenste richting te duwen.
Zo worden "partijkanonnen" wel eens ingezet om kritische leden over de streep te trekken. Of het bestuur schuift één kandidaat-lijsttrekker naar voren, waardoor tegenkandidaten weinig kans maken, zoals onlangs gebeurde met Dilan Yeşilgöz (VVD).
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer maakt extra geld vrij voor defibrillators in arme wijken. Een amendement van GroenLinks-PvdA en ChristenUnie om dit te regelen, kan rekenen op steun van de coalitie, bevestigt GroenLinks-PvdA na berichtgeving door RTL Nieuws. Het gaat in eerste instantie om 500.000 euro, en later mogelijk nog eens 1 miljoen.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De overheid heeft niet bewust documenten over toeslagenouders achtergehouden. Dat zei Sandra Palmen, de partijloze staatssecretaris die over het herstel van de toeslagenaffaire gaat, in een debat met de Tweede Kamer. "Wij houden ons aan de wet. Wij zijn maximaal transparant en leveren wat nodig is."
11 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Het Groningen-gasveld is en blijft gesloten, ook nu de gasprijzen flink stijgen door de oorlog in het Midden-Oosten. Die boodschap heeft de provincie Groningen woensdag gegeven, nadat her en der werd gesuggereerd om toch weer gas te halen uit het Groningenveld. De provincie houdt het kabinet aan de sluiting die in 2024 is vastgelegd, zei gedeputeerde Susan Top na vragen van D66 over de gevolgen van de geopolitieke ontwikkelingen.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen heeft de Iraanse ambassadeur ontboden vanwege de aanvallen met drones en raketten die het land heeft uitgevoerd op omliggende landen. Dat schrijft de CDA-minister op X. Berendsen noemt daarbij specifiek Cyprus en Turkije.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Socialemediabedrijven TikTok, Meta en Google konden de zorgen van Tweede Kamerleden niet wegnemen tijdens een gesprek over transparantie, mogelijke beïnvloeding en maatregelen die de platforms daartegen nemen. Kamerleden waren meermaals niet tevreden met de antwoorden die ze kregen.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil weten wat er is gebeurd met de 2 miljard euro aan extra steun voor Oekraïne die door het vorige kabinet is toegezegd. Niet alleen de oppositie, maar ook regeringspartijen willen dat weten, bleek woensdag tijdens de behandeling van de begroting van Defensie.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet wil de komende dagen "meerdere repatriëringsvluchten" mogelijk maken voor Nederlandse reizigers die door de oorlog in Iran gestrand zijn in het Midden-Oosten. Dat meldt minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) in een brief aan de Tweede Kamer. Hij trekt daarbij samen op met luchtvaartmaatschappijen en reisorganisaties. De nadruk komt te liggen op de landen waar de meeste Nederlanders vast zijn komen te zitten, aldus de bewindsman.
17 uur geleden