Partijleden hebben veel inspraak, maar gebruiken die vaak niet
DEN HAAG (ANP) - In de meeste politieke partijen hebben leden de afgelopen twintig jaar meer inspraak gekregen. Maar ze maken hier lang niet altijd effectief gebruik van, ziet de in partijpolitiek gespecialiseerde hoogleraar Gerrit Voerman van de Rijksuniversiteit Groningen.
Leden zijn vaak "individuen achter een laptop" die vanuit huis stemmen over bijvoorbeeld de lijsttrekker en geen groot netwerk hebben in de partij. Dat maakt het moeilijk om medestanders te vinden als ze iets willen veranderen, ziet de hoogleraar. Slagen leden hier wel in, dan kunnen ze veel macht naar zich toe trekken.
De ChristenUnie houdt zaterdag haar ledencongres in aanloop naar de verkiezingen van 22 november. Een groep leden wil Kamerlid Stieneke van der Graaf op plek vijf zetten in de kieslijst, in plaats van op plek negen. Net als bij de meeste partijen mogen de aanwezige leden hierover stemmen. Vroeger werden zij op congressen meestal vertegenwoordigd door hun afdelingen, maar hadden leden zelf geen stemrecht.
Pim Fortuyn
Die verandering is volgens Voerman te danken aan Pim Fortuyn. De in 2002 vermoorde politicus vond politieke partijen "fossiele organisaties die los waren geraakt van de samenleving". Partijen trokken zich deze kritiek aan na de historische winst van Fortuyns partij LPF en hebben hun leden in de jaren daarna meer inspraak gegeven.
Deze ontwikkeling heeft de partijpolitiek volgens de hoogleraar onvoorspelbaarder gemaakt. Leden kunnen zich bijvoorbeeld plots laten gelden op een congres. Dat gebeurde vorige week bij het congres van de Partij voor de Dieren, die veel beter werd bezocht dan verwacht. Leden spraken daar brede steun uit voor partijleider Esther Ouwehand, die is verwikkeld in een intern conflict. Tot verbijstering van de leden liet zij aan het einde van het congres overigens weten tijdelijk terug te treden.
Partijtop in verlegenheid
Vorig jaar bracht het congres van de VVD de partijtop in verlegenheid door tegen het stikstofbeleid te stemmen van de eigen minister Christianne van der Wal.
"Zo'n congres is natuurlijk zo sterk als het wil zijn. Want leden zijn er wel zelf bij als ze zich in laten pakken", concludeert Voerman uit dit voorbeeld. Leden volgen vaak de richting die de partijtop aangeeft. Die zit "zeker in verkiezingstijd" meestal niet te wachten op onverwachtse wendingen en gebruikt soms "trucjes" om besluiten in de gewenste richting te duwen.
Zo worden "partijkanonnen" wel eens ingezet om kritische leden over de streep te trekken. Of het bestuur schuift één kandidaat-lijsttrekker naar voren, waardoor tegenkandidaten weinig kans maken, zoals onlangs gebeurde met Dilan Yeşilgöz (VVD).
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het nieuwe kabinet van D66, VVD en CDA wordt op 23 februari beëdigd. Dat heeft de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) woensdag officieel naar buiten gebracht. De datum werd al langer genoemd als dag van het aantreden van het minderheidskabinet.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Discriminerende taal wordt online steeds normaler omdat politici in de Tweede Kamer die ook gebruiken, meldt de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme na onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. Vooral racisme en discriminatie tegen moslims en joden op het internet neemt toe na uitspraken in de Tweede Kamer.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat vrouwen wordt verteld of ze dicht borstweefsel hebben. Demissionair staatssecretaris Judith Tielen (Preventie, VVD) zei dat dit niet mogelijk is, omdat vrouwen nog geen vervolgonderzoek kan worden aangeboden. Een MRI-scan, waarmee dicht borstweefsel goed onderzocht kan worden, is pas vanaf 2030 beschikbaar voor borstkankerscreening.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet gaat tot 2030 niet extra investeren in vrouwengezondheid als het aan demissionair staatssecretaris Judith Tielen (Preventie) ligt. Volgens de VVD-bewindsvrouw moeten de investeringen momenteel meer van andere kanten komen.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Demissionair energieminister Sophie Hermans "houdt de vinger aan de pols" om ervoor te zorgen dat Nederland genoeg gas heeft voor de rest van de winter. De opslagen zijn nu nog maar voor minder dan een vijfde gevuld. Dat is volgens Hermans echter geen reden tot zorg.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Jan Paternotte is opnieuw gekozen tot fractievoorzitter van D66 in de Tweede Kamer. Verrassend was die keuze niet meer, hij vertelde eerder zelf al dat hij gevraagd was als opvolger van Rob Jetten, die premier wordt.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De VVD-fractie in de Tweede Kamer heeft zoals verwacht Ruben Brekelmans gekozen als voorzitter. Dat heeft partijleider Dilan Yeşilgöz bekendgemaakt. De keuze voor Brekelmans was unaniem, zegt zij op X.
1 dag geleden