Partijleden hebben veel inspraak, maar gebruiken die vaak niet
DEN HAAG (ANP) - In de meeste politieke partijen hebben leden de afgelopen twintig jaar meer inspraak gekregen. Maar ze maken hier lang niet altijd effectief gebruik van, ziet de in partijpolitiek gespecialiseerde hoogleraar Gerrit Voerman van de Rijksuniversiteit Groningen.
Leden zijn vaak "individuen achter een laptop" die vanuit huis stemmen over bijvoorbeeld de lijsttrekker en geen groot netwerk hebben in de partij. Dat maakt het moeilijk om medestanders te vinden als ze iets willen veranderen, ziet de hoogleraar. Slagen leden hier wel in, dan kunnen ze veel macht naar zich toe trekken.
De ChristenUnie houdt zaterdag haar ledencongres in aanloop naar de verkiezingen van 22 november. Een groep leden wil Kamerlid Stieneke van der Graaf op plek vijf zetten in de kieslijst, in plaats van op plek negen. Net als bij de meeste partijen mogen de aanwezige leden hierover stemmen. Vroeger werden zij op congressen meestal vertegenwoordigd door hun afdelingen, maar hadden leden zelf geen stemrecht.
Pim Fortuyn
Die verandering is volgens Voerman te danken aan Pim Fortuyn. De in 2002 vermoorde politicus vond politieke partijen "fossiele organisaties die los waren geraakt van de samenleving". Partijen trokken zich deze kritiek aan na de historische winst van Fortuyns partij LPF en hebben hun leden in de jaren daarna meer inspraak gegeven.
Deze ontwikkeling heeft de partijpolitiek volgens de hoogleraar onvoorspelbaarder gemaakt. Leden kunnen zich bijvoorbeeld plots laten gelden op een congres. Dat gebeurde vorige week bij het congres van de Partij voor de Dieren, die veel beter werd bezocht dan verwacht. Leden spraken daar brede steun uit voor partijleider Esther Ouwehand, die is verwikkeld in een intern conflict. Tot verbijstering van de leden liet zij aan het einde van het congres overigens weten tijdelijk terug te treden.
Partijtop in verlegenheid
Vorig jaar bracht het congres van de VVD de partijtop in verlegenheid door tegen het stikstofbeleid te stemmen van de eigen minister Christianne van der Wal.
"Zo'n congres is natuurlijk zo sterk als het wil zijn. Want leden zijn er wel zelf bij als ze zich in laten pakken", concludeert Voerman uit dit voorbeeld. Leden volgen vaak de richting die de partijtop aangeeft. Die zit "zeker in verkiezingstijd" meestal niet te wachten op onverwachtse wendingen en gebruikt soms "trucjes" om besluiten in de gewenste richting te duwen.
Zo worden "partijkanonnen" wel eens ingezet om kritische leden over de streep te trekken. Of het bestuur schuift één kandidaat-lijsttrekker naar voren, waardoor tegenkandidaten weinig kans maken, zoals onlangs gebeurde met Dilan Yeşilgöz (VVD).
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - "Ik word wel ongeduldig", zei Luc Stultiens van PRO donderdagmiddag na weer een gesprek met minister Eelco Heinen (Financiën) over de begroting met Prinsjesdag. De financieel woordvoerder van de linkse fusiepartij hoort "vooral heel weinig" tijdens de gesprekken met de VVD-bewindsman. "Op een gegeven moment moet je ook als kabinet zelf beslissen: wij gaan met links of rechts en we gaan bereid zijn om te schuiven. Dat is nog niet gebleken."
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - SGP-leider Chris Stoffer vindt dat het kabinet al voor de zomer met gesprekken over de begroting had moeten beginnen. "Dat had ik wel verwacht, ja", zei hij voorafgaand aan zijn eigen gesprek met premier Rob Jetten en vicepremiers Dilan Yeşilgöz (VVD) en Bart van den Brink (CDA).
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Mirjam Bikker wil dat de rekening van stijgende prijzen niet eenzijdig bij werkende mensen wordt neergelegd. "En dat dreigt wel te gebeuren", zei de leider van de ChristenUnie voorafgaand aan een begrotingsgesprek met premier Rob Jetten en vicepremiers Dilan Yeşilgöz en Bart van den Brink.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - 50PLUS-leider Jan Struijs is kritisch op het minderheidskabinet. Volgens hem zou het "voor het land" verstandiger zijn als het kabinet alsnog een gedoogconstructie aangaat. "Maar voor ons is het beter om verder te gaan met een minderheidskabinet", zei hij voorafgaand aan een gesprek over de begroting.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De nachten van minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) zijn "al korter". Dat zei de bewindsman voorafgaand aan een begrotingsraad, een extra ministerraad over de begroting. En hij verwacht dat de gesprekken alleen maar zwaarder worden.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - D66-fractievoorzitter Jan Paternotte vindt dat oppositiepartijen PRO en JA21 elkaar niet moeten uitsluiten bij de gesprekken over de begroting. Beide partijen hebben afgelopen dagen gezegd dat de verschillen tussen wat ze willen te groot zijn om dezelfde begroting te kunnen steunen.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Christine Teunissen verwacht met haar vriend een kindje en gaat daarom eind november met zwangerschapsverlof, zo meldt de leider van de Partij voor de Dieren. Haar partijgenoot Ines Kostić zal haar dan tijdelijk vervangen als fractievoorzitter.
1 dag geleden