Overheid gebruikt zeker 120 AI-systemen, risico vaak onduidelijk
DEN HAAG (ANP) - Overheidsorganisaties gebruiken volgens de Algemene Rekenkamer zeker 120 systemen op basis van kunstmatige intelligentie (AI). In bijna de helft van de gevallen is voor zover bekend geen afweging gemaakt over de risico's van zulke systemen, aldus collegelid Ewout Irrgang.
Systemen met kunstmatige intelligentie zijn niet met de hand geprogrammeerd, maar hebben met hulp van grote hoeveelheden data geleerd om taken uit te voeren. Daar kunnen problemen aan kleven zoals privacyschendingen en discriminatie. "Je kunt de risico's alleen beheersen als je ze kent", zegt Irrgang.
Het overgrote deel van de overheidsorganisaties gebruikt niet meer dan drie AI-systemen. Uitschieters zijn uitkeringsinstantie UWV, dat er tien in gebruik heeft, en de politie, waar dat er 23 zijn. Het UWV gebruikt AI onder meer om te voorspellen wie er na afloop van een uitkering geen inkomsten heeft, en om op basis daarvan ondersteuning te bieden. Irrgang: "Als systemen impact hebben op burgers, heb je eerder risico's."
Privacyschendingen
In gevallen waar de risico's wel zijn ingeschat, vinden overheidsorganisaties meestal dat die minimaal zijn. Maar ook dan is er kans op bijvoorbeeld privacyschendingen, merkt de Rekenkamer op. Een kleiner deel van de projecten wordt als "hoog risico" ingeschat. Het is niet uit te sluiten dat er ook AI-systemen worden gebruikt die binnenkort volgens EU-regels verboden zijn.
Hoe het risico precies wordt bepaald, verschilt van geval tot geval. Het kabinet zegt in een reactie de samenhang te willen verbeteren, en dat vindt Rekenkamer-collegelid Irrgang "positief".
Nut vaak onduidelijk
Niet alleen het risico, maar ook het nut van AI is vaak onduidelijk. Bij 42 van de 120 systemen is niet bekend of ze de verwachtingen waarmaken. Van de rest presteert het overgrote deel wel zoals verwacht of beter.
Het is de eerste keer dat de Rekenkamer AI-systemen onderzoekt. De controleur vroeg zeventig overheidsorganisaties om hun AI-gebruik in kaart te brengen, zoals het ministerie van Financiën, de douane en de NPO. Het is mogelijk dat er overheidsmedewerkers zijn die "ad hoc" programma's als ChatGPT gebruiken, maar die zijn niet in het onderzoek meegenomen. Dat geldt ook voor AI-systemen voor bijvoorbeeld militaire doelen of inlichtingen.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het vertrouwen van Nederlanders in politiek Den Haag daalde vorig jaar tot het laagste niveau sinds 2012. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldt dit op basis van het onderzoek Sociale samenhang en welzijn dat sinds 2012 wordt afgenomen. Een vijfde van de 15-plussers had in 2025 vertrouwen in politici, terwijl een kwart vertrouwen had in de Tweede Kamer. Zo'n 7600 mensen vulden de enquête in.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Indiase premier Narendra Modi komt deze week naar Nederland. Gesprekken zullen onder meer gaan over de oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne en over technologie, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie verdenkt de man die een explosie heeft veroorzaakt bij het partijkantoor van D66 ervan dat hij handelde met een terroristisch oogmerk. De 37-jarige man zonder vaste woon- of verblijfplaats zou donderdagavond iets na 21.00 uur bij het pand in de Lange Houtstraat in Den Haag een vuurwerkbom hebben laten afgaan.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet "komt met een voorstel" om vakbonden en werkgevers weer aan tafel te krijgen. Dat laat minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) weten in reactie op het ultimatum dat de bonden maandag stelden. "Ik heb goed gehoord wat de bonden zeggen", aldus de D66-bewindsman.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Raad van State twijfelt aan het nut van een wet die het mogelijk maakt om het Nederlanderschap in te trekken van mensen die zich aansluiten bij een terroristische organisatie in het buitenland. Het kabinet wil die mogelijkheid permanent maken, maar volgens de hoogste wetgevingsadviseur is de noodzaak niet duidelijk.
23 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Alle opties voor financiële steun aan Oekraïne moeten op tafel liggen, ook het gebruik van Russische bevroren tegoeden, vindt minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken). Voor 2026 en 2027 hebben de EU-lidstaten uiteindelijk gekozen voor een EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne, maar "dat is een oplossing die Oekraïne de komende tijd helpt, maar daarna niet meer", zei Berendsen voor het begin van de bijeenkomst van EU-ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel.
1 dag geleden
BRUSSEL (ANP) - Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) hoopt dat de EU-ministers maandag een besluit nemen over nieuwe sancties tegen gewelddadige Joodse kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Nederland zet zich daar al lang voor in, maar Hongarije blokkeerde dit tot nu toe.
1 dag geleden