Opvolger van ruimtetelescoop Hubble gaat naar de ruimte
KOUROU (ANP) - Het einde van ruimtetelescoop Hubble nadert en daarom is het tijd voor een opvolger. Dat is de James Webb, die zaterdag wordt gelanceerd. De nieuwe ruimtetelescoop moet minstens tien jaar lang een nog beter beeld van het heelal geven, en daarmee willen wetenschappers dingen ontdekken die tot nu toe verborgen blijven. Het project kost in totaal ongeveer 8 miljard euro.
De lancering gebeurt in Frans-Guyana, op de Europese ruimtebasis Kourou. Om 13.20 uur moet de raket met daarin de James Webb opstijgen. Vervolgens gaat hij naar zijn nieuwe werkplek, op 1,5 miljoen kilometer afstand van de aarde. Daar moet hij over ongeveer een maand aankomen.
De James Webb is gebouwd door de ruimtevaartorganisaties van Europa (ESA), de Verenigde Staten (NASA) en Canada (CSA). Vanuit Nederland zijn de Universiteit Leiden, onderzoeksinstituut TNO en wetenschappelijk bureau NOVA-OIR bij de ruimtetelescoop betrokken.
Aan de James Webb is lang gewerkt. De ontwikkeling begon in 1996 en het was eerst de bedoeling dat hij al in 2007 zou worden gelanceerd. Het vertrek is echter meerdere keren uitgesteld vanwege technische problemen. Ook de coronapandemie zorgde voor vertraging.
De James Webb is ongeveer zo groot als een tennisbaan. De kern is een 6,5 meter grote spiegel van goud en beryllium. Die vangt het licht uit de ruimte op. Hij kan een miljard jaar verder terug in de tijd kijken dan de Hubble.
De nieuwe ruimtetelescoop moet onder meer zoeken naar planeten waar misschien leven mogelijk is, verre sterrenstelsels en sporen van de oerknal. Doordat de James Webb zo ver weg staat, heeft hij geen last van de warmte van de aarde. Op zijn werkplek is de temperatuur 233 graden onder nul. Dat maakt de metingen nauwkeuriger en betrouwbaarder.
De Hubble werd in april 1990 gelanceerd en draait dus al meer dan 31 jaar in een baan rond de aarde, op een hoogte van ruim 500 kilometer. Hij onderzocht onder meer afgelegen sterrenstelsels, waardoor wetenschappers een beter beeld hebben gekregen van het ontstaan van het heelal. Ook maakte hij bekende foto's van verre nevels. De Hubble kreeg in 2009 zijn laatste onderhoudsbeurt. De instrumenten aan boord haperen de laatste tijd en het is niet bekend hoelang ze het nog volhouden. Ergens in de komende tien jaar kan de Hubble uit zijn baan om de aarde zakken. Als dat gebeurt, verbrandt hij in de dampkring.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP) - Het Verenigd Koninkrijk haalt tijdelijk zijn diplomatieke staf terug uit Iran. Dat meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Aanleiding voor de stap zijn "informatie over regionale risico's" en de veiligheidssituatie aldaar. Consulaire hulp wordt vooralsnog op afstand of op een andere locatie geboden. Het Verenigd Koninkrijk geeft, net als Nederland, al langere tijd een rood reisadvies uit voor heel Iran.
30 minuten geleden
WENEN (ANP/RTR/AFP) - Iran bewaarde een deel van zijn sterk verrijkte uranium in een ondergrondse opslag in Isfahan. Dat meldt het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA). Het gaat om dezelfde locatie als waar in juni vorig jaar door Israël en de VS gezamenlijk zware bombardementen werden uitgevoerd. Daarbij werden onder meer "bunkerbusters" ingezet, al richtten die niet de beoogde schade aan.
51 minuten geleden
ISLAMABAD/KABUL (ANP/AFP/RTR) - De Pakistaanse strijdkrachten hebben naar eigen zeggen in Afghanistan met luchtaanvallen 22 doelen aangevallen. Daarbij zijn volgens de Pakistaanse cijfers 274 Talibanstrijders of terroristen om het leven gekomen. Ze maken ook melding van de inname van achttien posten van de Taliban in het Afghaans-Pakistaanse grensgebied.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP/BELGA) - België schaft de verplichte anonimiteit van spermadonoren af. Dat is vrijdag in de ministerraad in dat land besloten, aldus minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke en zijn ambtgenoot op Justitie Annelies Verlinden. Met de afschaffing wordt het voor donorkinderen makkelijker informatie over hun donorouder op te vragen, ook als die wenst anoniem te blijven.
2 uur geleden
KYIV (ANP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft vrijdag met de Slowaakse premier Robert Fico gebeld over hun ruzie over energieleveringen. Zelensky's kantoor meldt op X dat hij Fico heeft uitgenodigd om naar Oekraïne te komen, zodat ze het uit kunnen praten.
2 uur geleden
TOKYO (ANP) - De Japanse keizerstroon staat niet open voor vrouwen. Dat heeft premier Sanae Takaichi gezegd in het parlement. Ze verwees daarbij naar een oordeel van een expertpanel uit 2021 dat het "gepast" is de troonopvolging te beperken tot mannelijke nakomelingen.
3 uur geleden
LONDEN (ANP) - Een Nederlandse activist meldt het Winston Churchill-standbeeld nabij het Britse parlement in Londen te hebben besmeurd met spuitverf. De man, Olax Outis (38, een schuilnaam), claimt dat op Instagram. Eerder gooide hij een steen door de ruit van de Britse ambassade in Den Haag.
3 uur geleden