NWO reikt dit jaar miljoenenprijzen uit aan vier wetenschappers
DEN HAAG (ANP) - Vier wetenschappers ontvangen dit jaar de 'Nederlandse versie van de Nobelprijs' van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Joyeeta Gupta, Toby Kiers, Bram Nauta en Corien Prins krijgen elk 1,5 miljoen euro. De hoogleraren mogen zelf weten hoe ze dit besteden, zolang het geld wordt ingezet om "de wetenschap te bevorderen".
De NWO beloont de onderzoekers met de premie vanwege "hun uitmuntende, baanbrekende en inspirerende werk". Gupta en Kiers krijgen de zogenoemde Spinozapremie, waarbij de nadruk ligt op het wetenschappelijke werk en fundamentele vraagstukken. Prins en Nauta ontvangen de Stevinpremie, waar het in de eerste plaats gaat om de maatschappelijke impact van hun werk.
Landen ten zuiden van de evenaar worden vaak onevenredig hard getroffen door de gevolgen van klimaatverandering, terwijl deze landen door late industrialisatie het minst hebben bijgedragen aan de uitstoot van broeikasgassen. Gupta doet aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek naar klimaatrechtvaardigheid. Ze wil de beste oplossing achterhalen voor deze vraagstukken en heeft wetenschappelijk leiderschap getoond, vindt de selectiecommissie van de NWO.
Directe impact
Kiers van de Vrije Universiteit in Amsterdam was volgens de NWO de eerste onderzoeker die kon aantonen dat schimmels onder de grond ook met elkaar handelen met economische principes. "Ze ruilen voedingsstoffen met plantwortels waarmee zij symbioses aangaan." De NWO stelt dat haar onderzoek mogelijkheden biedt voor natuurbehoud en regeneratieve landbouw.
Met zijn innovaties zoals de 'Nauta-schakeling' heeft hoogleraar Nauta van de Universiteit Twente directe impact gehad op veelgebruikte elektronica, oordeelt de selectiecommissie van de NWO. "Smartphones werden compacter en micro-elektronica werd energiezuiniger." Bovendien lag zijn werk aan de basis van bijvoorbeeld wifi, bluetooth en 5G.
Premies gelijkgetrokken
Prins onderzoekt de rechten van burgers terwijl de wereld digitaliseert. Als hoogleraar Recht en Informatisering aan de universiteit van Tilburg en als voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid weet ze de kloof tussen wetenschap en beleid te overbruggen, vindt de NWO.
De premies worden uitgereikt op 4 oktober. Voorheen ontvingen maximaal vier wetenschappers de Spinozapremie en twee de Stevinpremie. Dit is recent gelijkgetrokken. Ook is de prijs naar beneden gegaan, van 2,5 miljoen euro naar 1,5 miljoen euro. Het overgebleven geld gaat naar het Talentenprogramma voor onderzoekers in verschillende fases van hun wetenschappelijke carrière.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lekkages van gevaarlijke stoffen uit goederentreinen is fors toegenomen. In 2023 trof de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) 26 lekkages aan, in 2024 waren dat er 52 en in 2025 zag de ILT meer dan 400 lekkages.
1 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Het Openbaar Ministerie is een strafrechtelijk onderzoek gestart naar een 29-jarige medewerker van een woonzorginstelling. De vrouw wordt ervan verdacht drie bewoners met opzet insuline te hebben gegeven, terwijl daar geen medische noodzaak voor was. Volgens het OM zijn de bloedsuikerwaarden bij de bewoners daardoor mogelijk gedaald naar (levens)gevaarlijke waarden. De vrouw wordt beschuldigd van poging tot moord, dan wel poging tot doodslag of het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Overheden, bedrijven en burgers in Nederland zijn onvoldoende voorbereid op onveilige situaties die kunnen ontstaan door extreme regenval. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) na onderzoek. Volgens de raad kan hevige regen onder meer de veiligheid van de woon- en leefomgeving aantasten. In sommige gevallen kan de regenval leiden tot maatschappelijke ontwrichting, als bijvoorbeeld de stroom uitvalt en ziekenhuizen onbereikbaar worden.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Advocaten wereldwijd maken zich ernstige zorgen over de ondermijning van de advocatuur en de rechtspraak in de Verenigde Staten. Daarom vragen meer dan veertig advocatenorganisaties op de zestiende Dag van de bedreigde advocaat aandacht voor de situatie van mensenrechtenadvocaten in de VS.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In de komende decennia moeten steeds meer mensen leven met de gevolgen van een beroerte, dementie of parkinson. Ook hebben veel mensen dan een depressie, een angststoornis of een dwangstoornis. Dat verwacht de Hersenstichting.
3 uur geleden
NIEUWEGEIN (ANP) - Agressie tegen zorgprofessionals blijft een 'hardnekkig en ernstig' probleem, meldt beroepsorganisatie en vakbond voor zorgverleners NU'91. Zorgverleners krijgen nog steeds te maken met schreeuwende of scheldende patiënten of familieleden, maar ook met fysiek geweld.
4 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Het risico op het krijgen van de ziekte van Parkinson is groter onder mannen, hoogopgeleiden en mensen die in het noorden van Nederland wonen. Dat komt onder andere naar voren uit onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Radboudumc naar de spreiding van de ongeneeslijke hersenaandoening.
6 uur geleden