NWO reikt dit jaar miljoenenprijzen uit aan vier wetenschappers
DEN HAAG (ANP) - Vier wetenschappers ontvangen dit jaar de 'Nederlandse versie van de Nobelprijs' van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Joyeeta Gupta, Toby Kiers, Bram Nauta en Corien Prins krijgen elk 1,5 miljoen euro. De hoogleraren mogen zelf weten hoe ze dit besteden, zolang het geld wordt ingezet om "de wetenschap te bevorderen".
De NWO beloont de onderzoekers met de premie vanwege "hun uitmuntende, baanbrekende en inspirerende werk". Gupta en Kiers krijgen de zogenoemde Spinozapremie, waarbij de nadruk ligt op het wetenschappelijke werk en fundamentele vraagstukken. Prins en Nauta ontvangen de Stevinpremie, waar het in de eerste plaats gaat om de maatschappelijke impact van hun werk.
Landen ten zuiden van de evenaar worden vaak onevenredig hard getroffen door de gevolgen van klimaatverandering, terwijl deze landen door late industrialisatie het minst hebben bijgedragen aan de uitstoot van broeikasgassen. Gupta doet aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek naar klimaatrechtvaardigheid. Ze wil de beste oplossing achterhalen voor deze vraagstukken en heeft wetenschappelijk leiderschap getoond, vindt de selectiecommissie van de NWO.
Directe impact
Kiers van de Vrije Universiteit in Amsterdam was volgens de NWO de eerste onderzoeker die kon aantonen dat schimmels onder de grond ook met elkaar handelen met economische principes. "Ze ruilen voedingsstoffen met plantwortels waarmee zij symbioses aangaan." De NWO stelt dat haar onderzoek mogelijkheden biedt voor natuurbehoud en regeneratieve landbouw.
Met zijn innovaties zoals de 'Nauta-schakeling' heeft hoogleraar Nauta van de Universiteit Twente directe impact gehad op veelgebruikte elektronica, oordeelt de selectiecommissie van de NWO. "Smartphones werden compacter en micro-elektronica werd energiezuiniger." Bovendien lag zijn werk aan de basis van bijvoorbeeld wifi, bluetooth en 5G.
Premies gelijkgetrokken
Prins onderzoekt de rechten van burgers terwijl de wereld digitaliseert. Als hoogleraar Recht en Informatisering aan de universiteit van Tilburg en als voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid weet ze de kloof tussen wetenschap en beleid te overbruggen, vindt de NWO.
De premies worden uitgereikt op 4 oktober. Voorheen ontvingen maximaal vier wetenschappers de Spinozapremie en twee de Stevinpremie. Dit is recent gelijkgetrokken. Ook is de prijs naar beneden gegaan, van 2,5 miljoen euro naar 1,5 miljoen euro. Het overgebleven geld gaat naar het Talentenprogramma voor onderzoekers in verschillende fases van hun wetenschappelijke carrière.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft Nederlandse reizigers naar Cuba gewaarschuwd dat "de problemen met de energievoorziening" in dat land toenemen. Volgens het ministerie heeft de Cubaanse overheid extra maatregelen ingesteld wegens de ernstige brandstoftekorten. "Het is moeilijk of onmogelijk om benzine te tanken. De stroom valt vaak en langdurig uit. Ook kan de watertoevoer stoppen. De situatie kan snel verder verslechteren", aldus het ministerie.
7 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Centrum Informatie en Documentatie Israel (CIDI) wil dat het concert dat rapper Ye op 6 juni in het GelreDome in Arnhem geeft, wordt gecanceld. Die oproep doet het CIDI dinsdag op X. De organisatie roept "Tweede Kamer, media en burgemeester Ahmed Marcouch" op om "nee tegen haat" te zeggen en het concert van de artiest, die doorbrak onder de naam Kanye West, te schrappen.
11 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Op de derde zittingsdag in de zedenzaak tegen Mark S. (32) uit Borculo, verdacht van verkrachting en grootschalige sextortion, is naar voren gekomen dat S. kampt met een persoonlijkheidsstoornis met narcistische trekken. Gedragsdeskundigen adviseren een langdurige behandeling in de vorm van tbs met voorwaarden en mogelijk tbs met dwangverpleging.
12 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Werkgevers, boerenorganisaties, de bouw en andere sectoren in en rond de Veluwe zijn kritisch over de plannen van het Gelderse provinciebestuur voor de zogeheten stikstofzones. Gelderland wil in stroken van 500 meter in en rond de Veluwe en drie andere kwetsbare natuurgebieden maatregelen nemen. Het doel is de stikstofuitstoot fors te verminderen en de staat van de natuur te verbeteren. Brancheorganisaties zeggen dat de plannen nu niet uitvoerbaar zijn. Ze bieden volgens hen geen garantie op het loskrijgen van de vergunningverlening en het legaliseren van PAS-melders.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Sinds koningin Máxima zich heeft aangemeld als reservist bij de Koninklijke Landmacht, zijn meer mensen online op zoek gegaan naar informatie over werk bij Defensie. Dat laat een woordvoerder van het ministerie desgevraagd weten aan het ANP.
13 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft dinsdag tot veertien jaar cel geëist tegen vier mannen in het proces rond de moord op Vincent Jalink. De 38-jarige Jalink werd op 27 mei 2016 bij zijn huis in Diemen met twaalf kogels doodgeschoten in het bijzijn van zijn toen 9-jarige zoontje. De schutter kreeg in 2023 in hoger beroep 22 jaar celstraf.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie heeft dinsdag vijftien mensen opgepakt omdat ze op TikTok anderen zouden hebben aangespoord tot terreuraanslagen. Ze worden ervan verdacht propaganda voor terreurgroep Islamitische Staat te hebben verspreid. Volgens het Openbaar Ministerie hebben ze ook het martelaarschap verheerlijkt.
15 uur geleden