NWO reikt dit jaar miljoenenprijzen uit aan vier wetenschappers
DEN HAAG (ANP) - Vier wetenschappers ontvangen dit jaar de 'Nederlandse versie van de Nobelprijs' van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Joyeeta Gupta, Toby Kiers, Bram Nauta en Corien Prins krijgen elk 1,5 miljoen euro. De hoogleraren mogen zelf weten hoe ze dit besteden, zolang het geld wordt ingezet om "de wetenschap te bevorderen".
De NWO beloont de onderzoekers met de premie vanwege "hun uitmuntende, baanbrekende en inspirerende werk". Gupta en Kiers krijgen de zogenoemde Spinozapremie, waarbij de nadruk ligt op het wetenschappelijke werk en fundamentele vraagstukken. Prins en Nauta ontvangen de Stevinpremie, waar het in de eerste plaats gaat om de maatschappelijke impact van hun werk.
Landen ten zuiden van de evenaar worden vaak onevenredig hard getroffen door de gevolgen van klimaatverandering, terwijl deze landen door late industrialisatie het minst hebben bijgedragen aan de uitstoot van broeikasgassen. Gupta doet aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek naar klimaatrechtvaardigheid. Ze wil de beste oplossing achterhalen voor deze vraagstukken en heeft wetenschappelijk leiderschap getoond, vindt de selectiecommissie van de NWO.
Directe impact
Kiers van de Vrije Universiteit in Amsterdam was volgens de NWO de eerste onderzoeker die kon aantonen dat schimmels onder de grond ook met elkaar handelen met economische principes. "Ze ruilen voedingsstoffen met plantwortels waarmee zij symbioses aangaan." De NWO stelt dat haar onderzoek mogelijkheden biedt voor natuurbehoud en regeneratieve landbouw.
Met zijn innovaties zoals de 'Nauta-schakeling' heeft hoogleraar Nauta van de Universiteit Twente directe impact gehad op veelgebruikte elektronica, oordeelt de selectiecommissie van de NWO. "Smartphones werden compacter en micro-elektronica werd energiezuiniger." Bovendien lag zijn werk aan de basis van bijvoorbeeld wifi, bluetooth en 5G.
Premies gelijkgetrokken
Prins onderzoekt de rechten van burgers terwijl de wereld digitaliseert. Als hoogleraar Recht en Informatisering aan de universiteit van Tilburg en als voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid weet ze de kloof tussen wetenschap en beleid te overbruggen, vindt de NWO.
De premies worden uitgereikt op 4 oktober. Voorheen ontvingen maximaal vier wetenschappers de Spinozapremie en twee de Stevinpremie. Dit is recent gelijkgetrokken. Ook is de prijs naar beneden gegaan, van 2,5 miljoen euro naar 1,5 miljoen euro. Het overgebleven geld gaat naar het Talentenprogramma voor onderzoekers in verschillende fases van hun wetenschappelijke carrière.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Bestuurders van de corporale studentenvereniging A.S.C./A.V.S.V. uit Amsterdam kunnen weer een beurs krijgen. Na ophef over vrouwonvriendelijk gedrag besloten de Universiteit van Amsterdam, de Vrije Universiteit en de Hogeschool van Amsterdam het corps te straffen. Volgens de instellingen werkt de vereniging aan cultuurverandering en is er "voldoende vertrouwen om de banden te herstellen".
45 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een 17-jarige jongen uit het Noord-Hollandse Uithoorn is aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij een explosie op 16 maart bij een pand aan de Strawinskylaan aan de Amsterdamse Zuidas. De explosie was bij het Atrium-gebouw. De politie onderzocht een verband met de aanslag bij de joodse school aan de Zeelandstraat in Amsterdam-Zuid enkele dagen eerder. Een politiewoordvoerder meldt vrijdag dat de politie er niet van uitgaat dat deze verdachte ook bij de explosie bij de school betrokken was.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie doet onderzoek naar de uit de hand gelopen azc-demonstraties bij Loosdrecht deze week, meldt justitieminister David van Weel. Hij sluit niet uit dat zulke demonstraties escaleren door de aanwezigheid van groepen die "niks goeds hebben in de zin, of die uit zijn op rellen of een ideologische overtuiging hebben".
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken, D66) is "zeer bezorgd" om berichten over een angstcultuur bij opleidingsplekken voor verzekeringsartsen bij het UWV zelf. Het AD en EenVandaag berichtten eerder vrijdag dat vooral in Amsterdam verzekeringsartsen in opleiding een te hoge werkdruk en onveilige werkomgeving ervaren.
2 uur geleden
ARNHEM (ANP) - De rechtbank in Arnhem heeft vrijdag vier jaar cel opgelegd aan de 58-jarige Koert H. voor het stichten van brand in de Arnhemse binnenstad. Door de enorme brand werden in de nacht van 5 op 6 maart vorig jaar tien historische panden verwoest.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Lidewij de Vos, fractievoorzitter van Forum voor Democratie, is in verwachting van haar eerste kind. Dat heeft ze vrijdagochtend bekendgemaakt op X.
2 uur geleden
NICOSIA (ANP) - Europa staat te veel aan de zijlijn bij de conflicten in het Midden-Oosten, zegt premier Rob Jetten voorafgaand aan de tweede dag van de informele EU-top op Cyprus. Later op de dag gaan de EU-leiders ook met onder meer leiders uit de golfregio, Libanon en Syrië in gesprek.
3 uur geleden