Noors fonds zet Pools oliebedrijf op strafbank om persvrijheid
OSLO (ANP/RTR) - Het staatsinvesteringsfonds van Noorwegen heeft het Poolse energieconcern PKN Orlen op een strafbank gezet. Volgens het beleggingsfonds van 1,2 biljoen euro brengt Orlen de persvrijheid in Polen in gevaar door de overname van de nieuwssite- en krantenuitgever Polska Press. De Poolse staat heeft een meerderheidsbelang in Orlen en zou zo te veel invloed kunnen uitoefenen op de berichtgeving bij Polska Press.
Het Noorse investeringsfonds, dat eind vorig jaar zo'n 1,1 procent van alle Orlen-aandelen bezat, eist dat het oliebedrijf de komende drie jaar verbeteringen doorvoert om de persvrijheid in Polen te garanderen. Gebeurt dit niet, dan verkopen de Noren hun belang in het bedrijf.
Nooit eerder pakte het Noorse staatsfonds, één van 's werelds grootste beleggers, een bedrijf uit zijn portefeuille aan vanwege zorgen om de persvrijheid. Maar volgens de ethisch toezichthouder van het fonds is er een te groot risico op mensenrechtenschendingen door de overname, omdat ook de vrijheid van meningsuiting onder druk zou staan door de overname.
Overname Polska Press
Orlen verdient zijn geld vooral met het raffineren van olie en uitbaten van tankstations. Maar eind 2020 sloot het bedrijf een deal over de overname van Polska Press van een Duitse mediagroep. Die beslissing oogst al langer kritiek. Nadat de Poolse kartelwaakhond de overname had goedgekeurd, tekende de nationale ombudsman voor mensenrechten protest aan. Bij die goedkeuring zou er te weinig oog zijn geweest voor de negatieve invloed op de persvrijheid in Polen.
Verslaggevers zonder Grenzen, een organisatie die persvrijheid wil bevorderen, stelde vorig jaar ook het hoge aantal ontslagen op redacties van Polska Press aan de kaak. Naast gedwongen ontslagen zouden daarnaast veel journalisten uit eigen beweging zijn vertrokken. Orlen stelde daarop dat de overname van Polska Press een puur zakelijke investering was en de redactionele lijn van de kranten niet zou beïnvloeden.
Waardering persvrijheid
Zorgen over de persvrijheid in Polen spelen al langer, ook op het niveau van de Europese Unie. Sinds de rechts-conservatieve regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) in 2015 aan de macht kwam, daalde het land van plek 18 naar 64 op de index voor persvrijheid van Verslaggevers zonder Grenzen.
Meer uit Financieel
PARIJS (ANP/RTR/BLOOMBERG) - Franse ministers hebben een melding gemaakt bij justitie over Grok. Dat is de chatbot van Elon Musks start-up xAI. De chatbot heeft "seksuele en seksistische" inhoud gegenereerd die "overduidelijk illegaal" was, melden de ministers vrijdag in een verklaring.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De AEX-index op de beurs in Amsterdam heeft de eerste handelsdag van 2026 met een flinke plus afgesloten. Besi, ASML en ASMI voerden de lijst aan. De chipbedrijven profiteerden op het Damrak van een techrally in Azië.
2 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - Op Schiphol worden zaterdag naar verwachting nog eens honderden vluchten geannuleerd door het winterse weer. Ook verwacht de luchthaven honderden vertragingen door onder meer sneeuwbuien, het ijsvrij maken van vliegtuigen en de ongunstige windrichting.
3 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Veel gepensioneerden krijgen dit jaar een flink hoger pensioen. Van zo'n 1,4 miljoen mensen die zijn gestopt met werken en al over zijn naar het nieuwe stelsel, gaat de uitkering gemiddeld met 13 procent omhoog. Pensioenconsultant Corine Reedijk van adviesbureau Aon, dat de cijfers deelde, kan zich zo'n hoge gemiddelde stijging op jaarbasis niet herinneren.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal meldingen van schade rond de jaarwisseling loopt langzaam op. Bij verzekeraar NN was het aantal tot en met vrijdagochtend verdubbeld ten opzichte van een dag eerder. Het gaat nu om vijftig tot zestig meldingen door particulieren, meldt een woordvoerder van het concern, dat ook de merken ING Verzekeringen, OHRA, ASN Verzekeringen en ABN AMRO Verzekeringen voert.
4 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De Amerikaanse aandelenbeurzen zijn vrijdag gemengd begonnen aan het nieuwe beursjaar 2026. Beleggers in New York keerden terug van een vrije dag op donderdag vanwege de jaarwisseling. Woensdag sloten de beursgraadmeters op Wall Street met verlies, maar over heel 2025 werden flinke plussen op de koersenborden gezet. Tesla stond bij de stijgers, na bekendmaking van cijfers over de verkoop in het vierde kwartaal.
5 uur geleden
AUSTIN (ANP/BLOOMBERG) - Tesla heeft in 2025 minder nieuwe auto's verkocht dan in 2024. Hierdoor is de Chinese concurrent BYD nu de grootste maker van elektrische auto's ter wereld.
5 uur geleden