Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
SANTA MARTA (ANP) - Deelnemers aan de internationale conferentie over fossiele brandstoffen hebben een tweede funderingslaag aangebracht in het proces om olie, gas en steenkool uit te bannen. Dat zei klimaatminister Stientje van Veldhoven aan het einde van de top in de Colombiaanse kustplaats, die Nederland samen met Colombia organiseerde. "Dat betekent dat we nu kunnen beginnen met het bouwen van het huis", aldus de D66-minister.
44 minuten geleden
HERAKLION (ANP) - Het is niet duidelijk of er schepen van de Gaza-flotilla die in de buurt van Griekenland varen zijn geënterd en zo ja, door wie. Dat zei de Nederlandse Jesse van Schaik (21), die op een van de ruim 50 schepen vaart, desgevraagd tegen het ANP. De flotilla probeert nu de Griekse territoriale wateren te bereiken.
46 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump denkt dat als het aan koning Charles had gelegen, Groot-Brittannië "waarschijnlijk zou hebben geholpen" bij het Amerikaanse militaire offensief tegen Iran. Die uitspraak deed Trump woensdag, een dag na de ontvangst van de Britse koning in het Witte Huis.
3 uur geleden
ATHENE (ANP) - Meerdere schepen van de Global Sumud Flotilla zijn benaderd door "militaire speedboten die zich identificeerden als 'Israël'", laat de organisatie aan onder meer het ANP weten. De boten zouden lasers en semi-automatische wapens op de activisten hebben gericht en hen hebben bevolen naar de voorkant van de boten te gaan en op hun handen en knieën te zitten.
4 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Het Amerikaanse vliegdekschip de USS Gerald R. Ford verlaat het Midden-Oosten en vaart de komende dagen naar Virginia, meldden Amerikaanse functionarissen aan de Washington Post. Het schip bevindt zich al tien maanden op zee en moet dringend gerepareerd worden.
4 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR) - De pro-Iraanse beweging Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiya (HAYI) heeft het steekincident in Londen opgeëist waarbij twee mensen gewond raakten. Dat schrijft de groepering op sociale media. De politie zei eerder dergelijke onlinebeweringen te onderzoeken.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Amerikaanse parlementsleden hebben kritische vragen gesteld aan defensieminister Pete Hegseth over de oorlog met Iran. De hoorzitting in het Huis van Afgevaardigden was bedoeld om het budgetvoorstel van het ministerie van Defensie te bespreken. In plaats daarvan gaat het grotendeels over de kosten van de VS in de oorlog met Iran.
6 uur geleden