Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP) - Er komt geen parlementair onderzoek naar de Britse premier Keir Starmer. In het parlement wist de motie hiervoor geen meerderheid te behalen. Uit het onderzoek had duidelijk moeten worden of de sociaaldemocraat Starmer het Lagerhuis mogelijk bewust of onbewust heeft misleid in de affaire rond de benoeming van Peter Mandelson als ambassadeur in de Verenigde Staten.
56 minuten geleden
SANTA MARTA (ANP) - Een snellere overstap op schone energiebronnen is niet alleen noodzakelijk voor het klimaat, maar ook om minder kwetsbaar te worden voor een volgende energiecrisis. Met die boodschap is Eurocommissaris Wopke Hoekstra (Klimaat) naar de conferentie over de afbouw van fossiele brandstoffen in Colombia gekomen.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft tegen de Britse koning Charles gezegd dat de Verenigde Staten geen betere vrienden hebben dan de Britten. De relatie tussen de bondgenoten staat de laatste weken juist onder spanning, nadat Trump klaagde dat het Verenigd Koninkrijk te weinig hielp met de oorlog in Iran.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG) - Volgens de Amerikaanse president Donald Trump heeft Iran gezegd dat het land op instorten staat. Teheran zou de VS gevraagd hebben de Straat van Hormuz zo snel mogelijk te openen, schrijft Trump op zijn Truth Social.
3 uur geleden
STRAATSBURG (ANP) - De Europese Commissie stelt een "grondige opruimbeurt" voor van haar regelgevingsproces, om eventueel verouderde en overbodige regels te verminderen. Dat staat in een voorstel van de Commissie om regels vanuit Brussel eenvoudiger en duidelijker te maken.
4 uur geleden
WISMAR (ANP) - Timmy, de bultrug die al weken vastligt voor de kust van Duitsland, is succesvol naar de waterbak van een schip gebracht, melden Duitse media als Bild en Die Welt. Reddingswerkers hebben het gestrande dier met touwen en een tuig van zijn plek gekregen en naar het vaartuig gebracht.
5 uur geleden
PYONGYANG (ANP/BLOOMBERG) - Noord-Koreaanse militairen die met Rusland meevochten tegen Oekraïne hebben zich opgeblazen toen ze in handen van de vijand dreigden te vallen, bevestigt de leider van Ruslands bondgenoot. "Zij stierven een heldendood", zei Kim Jong-un dinsdag.
5 uur geleden