Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
OUAGADOUGOU (ANP/AFP) - De militaire junta in Burkina Faso heeft de doodstraf weer ingevoerd. De onverkozen regering stemde unaniem voor de maatregel, die juist in 2018 was afgeschaft.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft met de Russische president Vladimir Poetin gesproken over de vrijlating van Stephan Hubbard, die al ruim vier jaar vastzit in Rusland. Dit zei Trump tegen journalisten bij het Witte Huis.
2 uur geleden
WARSCHAU (ANP/AFP) - Het Poolse parlement heeft gestemd voor het versoepelen van de zeer strenge abortuswetten in het land. Daardoor moet het onder meer niet meer strafbaar worden om vrouwen te helpen die hun zwangerschap afbreken. Maar de verwachting is dat de conservatief-nationalistische president van Polen zijn veto zal gebruiken om de versoepeling te blokkeren.
2 uur geleden
GAZA-STAD (ANP/AFP) - Zeven mensen zijn in Gaza omgekomen na Israëlische aanvallen op verschillende locaties. Dit melden de Palestijnse burgerbescherming en verschillende ziekenhuizen.
2 uur geleden
ROME (ANP/RTR) - De Italiaanse regering heeft een nieuwe veiligheidswet aangenomen tegen relschoppers. Volgens premier Giorgia Meloni kan de politie daardoor strenger optreden bij grote ongeregeldheden, zoals afgelopen weekend in Milaan. Daar ontaardden demonstraties in grote rellen, waarbij winkels werden vernield en geplunderd.
3 uur geleden
ABUJA (ANP/RTR/AFP) - In Nigeria is ebola vastgesteld bij een vrouw in de hoofdstad Abuja, maakte minister van Volksgezondheid Muhammad Ali Pate dinsdag bekend. Het is het eerste bevestigde ebolageval in West-Afrika in de huidige uitbraak, waarin vooral de Democratische Republiek Congo zwaar getroffen is.
3 uur geleden
OSLO (ANP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt dankbaar te zijn dat zijn land weer toegang heeft tot Amerikaanse inlichtingen. Hij klaagde afgelopen week geregeld dat de Verenigde Staten Oekraïne niet hadden gewaarschuwd voor Russische luchtaanvallen waarbij burgers om het leven kwamen.
4 uur geleden