Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARIJS (ANP/DPA) - De voormalige Franse minister van Cultuur, Jack Lang, heeft politiebescherming gekregen naar aanleiding van bedreigingen op sociale media vanwege zijn banden met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein. Dat melden Franse media.
41 minuten geleden
LONDEN (ANP) - Buckingham Palace is bereid de politie te helpen in de zaak rond de beschuldigingen aan het adres van Andrew Mountbatten-Windsor. Dat heeft het paleis maandagavond bekendgemaakt in een verklaring namens de Britse koning Charles.
1 uur geleden
TBILISI (ANP/RTR) - Armenië en de Verenigde Staten zijn overeengekomen samen te werken in de civiele nucleaire sector. Washington probeert hiermee de banden met de voormalige bondgenoot van Rusland aan te halen, enkele maanden nadat de Amerikanen hebben bemiddeld bij een vredesakkoord tussen Armenië en buurland Azerbeidzjan.
2 uur geleden
MEXICO-STAD (ANP/BLOOMBERG) - Mexico heeft olieleveringen aan Cuba stopgezet vanwege de dreiging met sancties door Donald Trump. Dat zei de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum maandag. Ze beloofde wel door te gaan met het sturen van humanitaire hulp naar het met een brandstoftekort kampende Caribische eiland.
2 uur geleden
LONDEN (ANP) - De kabinetsleden van de Britse premier Keir Starmer hebben hun steun voor hem uitgesproken. Dat geeft de premier weer lucht, nadat de leider van de Labour-partij in Schotland, Anas Sarwar, tot zijn aftreden had opgeroepen. Dat melden Britse media zoals de BBC.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Ghislaine Maxwell, die jarenlang de vertrouwelinge was van de veroordeelde Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein, heeft maandag geweigerd te antwoorden op de vragen van een commissie in het Amerikaanse Congres. Dat melden Amerikaanse media waaronder NBC News.
4 uur geleden
LUXEMBURG (ANP) - De Europese Rekenkamer (ERK) is uiterst kritisch over het voorstel van de Europese Commissie voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid in de nieuwe meerjarenbegroting 2028-2034. Duidelijkheid, voorspelbaarheid en eerlijkheid zijn essentieel voor een landbouwbeleid dat boeren en plattelandsgemeenschappen echt ondersteunt, maar dat ontbreekt, vatte ERK-lid Iliana Ivanova maandag de kritiek samen.
4 uur geleden