Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BRUSSEL (ANP/RTR) - De EU maakt 16,5 miljoen euro vrij om de meest recente ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo en Oeganda tegen te gaan. Dat meldt Eurocommissaris Hadja Lahbib (Crisisbeheer) na een bezoek aan Congo en overleg met de Afrikaanse Unie en de Afrikaanse Centra voor Ziektebestrijding en Preventie.
46 minuten geleden
TEHERAN (ANP/AFP/RTR) - De recente Israëlische aanvallen hebben in Iran het leven gekost aan zeker twee militairen, meldt de Iraanse staatstelevisie. De twee zouden deel hebben uitgemaakt van de luchtverdedigingseenheden van de krijgsmacht.
51 minuten geleden
UTSUNOMIYA (ANP/RTR) - In de Japanse stad Utsunomiya is een beer gevangen waar dagen naar is gezocht. Maandag werden als gevolg van waarnemingen van het dier bijna honderd scholen gesloten in de stad met ruim een half miljoen inwoners ten noorden van Tokio.
1 uur geleden
GENÈVE (ANP) - Geweld van Joodse kolonisten tegen Palestijnse burgers op de bezette Westelijke Jordaanoever is vorig jaar flink toegenomen. Dat concludeert een onderzoekscommissie van de Verenigde Naties in een nieuw rapport. Ondertussen waren in de Gazastrook aan Hamas gelieerde strijders betrokken bij ernstige geweldsincidenten, zoals openbare executies.
1 uur geleden
NANTERRE (ANP/AFP) - De Franse zanger Patrick Bruel (67) blijft 24 uur langer in hechtenis. Het Openbaar Ministerie in Nanterre, een voorstad van Parijs, heeft dit besloten in een onderzoek naar seksueel geweld met dertien mogelijke slachtoffers.
3 uur geleden
WELLINGTON (ANP) - Inwoners van huizen langs de kust ten zuiden van de Nieuw-Zeelandse hoofdstad Wellington zijn maandag enige tijd opgeroepen te evacueren. Langs de kuststrook gold een lokale noodtoestand vanwege metershoge golven.
5 uur geleden
WELLINGTON (ANP) - Inwoners van huizen langs de kust ten zuiden van de Nieuw-Zeelandse hoofdstad Wellington zijn maandag opgeroepen te evacueren. Langs de kuststrook geldt een lokale noodtoestand vanwege metershoge golven.
9 uur geleden