Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BOEDAPEST (ANP/RTR) - De Hongaarse verkiezingswinnaar Péter Magyar zegt dat zijn nieuwe regering de uitzendingen van de staatsmedia wil opschorten. Hij verklaarde in een interview op de nationale radio dat de staatsmedia de afgelopen jaren veel schade hebben aangericht door propaganda van de regering van Viktor Orbán te verspreiden.
14 minuten geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Iraanse staatsburger Mahdieh Esfandiari is na vrijlating uit een Franse gevangenis teruggekeerd naar Iran, meldt de Iraanse staatstelevisie. Het nieuws komt een week nadat Iran twee Fransen liet gaan.
38 minuten geleden
MARSEILLE (ANP/RTR) - De Amerikaanse rapper Ye, ook bekend als Kanye West, stelt zijn optreden in Marseille tot nader order uit. De 48-jarige artiest schreef op X dat hij dit besluit had genomen "na lang nadenken en zorgvuldige overweging". Ye zou op 11 juni optreden in de Zuid-Franse havenstad.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Amerikaanse marine-eenheden hebben sinds het begin van de blokkade van de Straat van Hormuz acht olietankers onderschept die Iraanse havens binnenvoeren of verlieten. Dat meldt The Wall Street Journal op basis van Amerikaanse functionarissen.
4 uur geleden
OTTAWA (ANP) - In een gezamenlijke verklaring hebben Canada, Groot-Brittannië, Japan en zeven andere landen opgeroepen tot een "onmiddellijk einde aan de vijandelijkheden in Libanon". De landen maken zich "ernstige zorgen over de verslechterende humanitaire situatie en de crisis rond ontheemding in Libanon", aldus de verklaring die door Canada werd verspreid.
4 uur geleden
SINGAPORE (ANP) - De door de Verenigde Staten gesanctioneerde tanker Rich Starry is woensdag teruggekeerd naar de Straat van Hormuz. Het schip had een dag eerder de Golf verlaten. Uit scheepvaartgegevens van de scheepvaartmonitor Kpler bleek dat het schip er niet in was geslaagd door een Amerikaanse blokkade te breken, die gericht is op schepen die Iraanse havens aandoen.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Het Amerikaanse leger heeft vier mannen gedood bij een aanval op een vermoedelijk drugssmokkelschip in de oostelijke Stille Oceaan. Dat meldt het Amerikaanse Southern Command (SOUTHCOM).
5 uur geleden