Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LAEM CHABANG (ANP) - Het Amerikaanse vliegdekschip Abraham Lincoln is woensdagochtend na meer dan tweehonderd dagen op zee de Thaise haven van Laem Chabang binnengevaren. Het schip kreeg internationaal veel aandacht door berichten over zware omstandigheden voor de bemanning.
2 uur geleden
HONGKONG (ANP) - De bekende Hongkongse activist Joshua Wong heeft woensdag schuld bekend aan samenspanning met buitenlandse mogendheden. Hierdoor riskeert de 29-jarige Wong vele jaren extra gevangenisstraf. Op het misdrijf staat een maximumstraf van levenslang.
2 uur geleden
LIMA (ANP) - Peru heeft de diplomatieke betrekkingen met Iran verbroken. Het land beschuldigt Teheran ervan het conflict in het Midden-Oosten aan te wakkeren en de scheepvaart door de Straat van Hormuz te belemmeren.
2 uur geleden
ERBIL (ANP) - De Iraanse Revolutionaire Garde zegt een gecombineerde aanval met raketten en drones te hebben uitgevoerd op Amerikaanse faciliteiten in de provincie Erbil in het noorden van Irak. De aanval is een vergeldingsactie voor een Amerikaanse luchtaanval op een huwelijksfeest in Iran, waarbij vier doden vielen, onder wie een kind.
3 uur geleden
HAMBURG (ANP) - In de Duitse stad Hamburg zijn bij een schietpartij zeker twee doden gevallen, zo meldt de Duitse krant Bild. Ook zouden meerdere mensen gewond zijn geraakt. Hulpdiensten kunnen het pand waar het incident plaatsvond nog niet betreden, omdat er mogelijk nog gewapende daders aanwezig zijn.
3 uur geleden
BANJA LUKA (ANP) - Enkele duizenden Bosnische Serviërs hebben dinsdag een eerbetoon gebracht aan de voormalige legerleider en veroordeelde oorlogsmisdadiger Ratko Mladić, die vorige week overleed terwijl hij een levenslange gevangenisstraf uitzat voor onder meer genocide.
3 uur geleden
TEGUCIGALPA (ANP) - Een Hondurese rechtbank heeft de aanklachten wegens fraude en witwassen tegen oud-president Juan Orlando Hernández ingetrokken. Negen maanden geleden werd Hernández gratie verleend door de Amerikaanse president Donald Trump. Hernández zat in een Amerikaanse gevangenis een lange straf uit voor drugshandel.
3 uur geleden