Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP/RTR) - Iran opent volgens minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi gedurende het bestand de Straat van Hormuz voor alle commerciële scheepvaart. Iran had de straat afgesloten voor schepen van vijandelijke staten.
8 minuten geleden
WISMAR (ANP) - De Duitse organisatoren van de reddingsactie voor walvis Timmy blijven hoop houden dat het dier bevrijd kan worden. De bultrug heeft "een reële kans om daar weg te komen", zei dierenarts Janine Bahr-van Gemmert tijdens een persconferentie.
2 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR) - De Britse premier Keir Starmer is naar eigen zeggen "verbijsterd" dat hij destijds niet voldoende is ingelicht over Peter Mandelson, die hij in 2024 ambassadeur in Washington maakte. "Dat me niet is gezegd dat Mandelson de veiligheidscheck niet was doorgekomen voor hij werd benoemd, is verbijsterend", aldus de premier. "En niet alleen werd mij niks gezegd, geen enkele minister werd op de hoogte gesteld en daar ben ik woedend over", aldus Starmer.
2 uur geleden
BOEDAPEST (ANP/BLOOMBERG) - De Hongaarse verkiezingswinnaar Péter Magyar zegt meer en meer berichten te krijgen over de vernietiging van documenten bij overheidsinstellingen. Eerder beschuldigde hij het ministerie van Buitenlandse Zaken al van het vernietigen van documenten rond de Europese sancties tegen Rusland.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP/RTR) - De Europese Unie wil de politieke betrekkingen met Syrië herstellen. Ze wil daarmee onder meer de weg vrijmaken voor nauwere economische en veiligheidsbanden. Dit blijkt uit een document dat Reuters heeft ingezien. Daarin zou ook staan dat de EU de sancties tegen Syrië verder wil verzachten. Op 11 mei zouden de gesprekken hierover op hoog politiek niveau beginnen met de Syrische overgangsautoriteiten.
3 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - De Libanese sjiitische beweging Hezbollah heeft verklaard "de vinger aan de trekker te hebben" voor het geval Israël de wapenstilstand schendt. Het tiendaagse bestand is vrijdag van kracht geworden.
4 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Nederlandse Europarlementariërs van de Partij voor de Dieren, SGP, PVV en BBB roepen op tijdelijk te stoppen met de maandelijkse vergadering in Straatsburg vanwege de dreigende energietekorten. Dat doen ze in een brief aan voorzitter van het Europees Parlement Roberta Metsola. Daarin vragen ze alle vergaderingen van het parlement in Brussel te houden tot het rustiger is in het Midden-Oosten.
4 uur geleden