Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/RTR/AFP) - Libanon wil het staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah verlengen. Volgens een functionaris gaat de Libanese delegatie donderdag in Washington voorstellen om het bestand een maand langer te laten duren.
9 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - De ambassadeurs van de EU-landen hebben in Brussel ingestemd met een wijziging van de EU-meerjarenbegroting, melden diplomaten. Dat was een van de laatste hordes voor de lening van 90 miljard euro aan Oekraïne, die maandenlang is geblokkeerd door Hongarije.
1 uur geleden
RIYAD (ANP/RTR) - De Verenigde Staten hebben een Oekraïens anti-dronesysteem in gebruik genomen op een militaire vliegbasis in Saudi-Arabië, meldt persbureau Reuters op basis van vijf anonieme bronnen. De VS hebben zelf ook antidronetechnologie, maar de inzet van dit systeem laat volgens analisten zien dat Oekraïne door de oorlog met Rusland een voorsprong heeft genomen.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - België koopt vijftien rijdende luchtverdedigingskanonnen voor Oekraïne, schrijft de Belgische krant L'Echo. Met de oude zogeheten Gepards zou Oekraïne Russische drones uit de lucht kunnen schieten.
1 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - Russische olie stroomt voor het eerst in maanden weer door de Droezjba-pijpleiding via Oekraïne naar Hongarije en Slowakije, meldt het Hongaarse staatsoliebedrijf MOL. De leiding raakte in januari beschadigd in de oorlog tussen Oekraïne en Rusland, waardoor de leveringen stil kwamen te liggen.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Iran heeft twee containerschepen in de Straat van Hormuz in beslag genomen om "maritieme overtredingen", meldt het Iraanse persbureau Tasnim. De schepen zijn naar de Iraanse kust overgebracht.
1 uur geleden
LONDEN (ANP) - Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk beleggen een nieuwe bijeenkomst van militaire planners om te bespreken hoe ze de scheepvaart in de Straat van Hormuz weer op gang kunnen brengen zodra de oorlog tegen Iran voorbij is. Planners uit meer dan dertig landen, waaronder Nederland, nemen woensdag en donderdag deel aan de besprekingen in Londen.
3 uur geleden