Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KYIV (ANP) - Het Oekraïense leger meldt dat drie booreilanden in de Kaspische Zee zijn aangevallen die eigendom zijn van het Russische oliebedrijf Lukoil. De getroffen platforms worden gebruikt om het Russische bezettingsleger te ondersteunen, aldus Oekraïne.
49 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/DPA) - Het dodental door de jongste protesten in Iran tegen het regime en de slechte economische situatie is opgelopen tot 203. Dat meldt een in de Verenigde Staten gevestigde groepering die zich bezighoudt met de mensenrechten in Iran.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump raadt het communistische regime van Cuba "ten zeerste aan" een deal te sluiten, "voordat het te laat is". Er gaat geen olie of geld uit Venezuela meer naar Cuba, benadrukt de president op zijn eigen sociale medium Truth Social.
1 uur geleden
UNTERSEEN (ANP/DPA) - De Zwitserse auteur Erich von Däniken is op 90-jarige leeftijd overleden. De bestsellerauteur verwierf in de jaren 60 en 70 bekendheid met tientallen publicaties over buitenaards leven op aarde. Daarin schreef hij onder meer dat de piramides in Egypte tot stand waren gekomen met hulp van aliens. Ook gaf hij veel lezingen, zoals over de vraag of buitenaards leven over dezelfde geslachtsorganen als de mens zou beschikken.
1 uur geleden
WASHINGTON/BERLIJN (ANP/DPA) - De Duitse regering heeft aantijgingen van de Amerikaanse gezondheidsminister Robert F. Kennedy Jr. tegengesproken. De omstreden telg van de beroemde Kennedy-familie beweert dat in Duitsland ruim duizend artsen worden vervolgd, omdat ze tijdens de coronapandemie bijvoorbeeld hadden toegestaan dat patiënten geen mondkapje hoefden te dragen.
3 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR) - De gewezen Britse ambassadeur in de Verenigde Staten, Peter Mandelson, heeft excuses aangeboden aan de slachtoffers van Jeffrey Epstein. De voormalige topdiplomaat onderhield warme banden met de Amerikaanse miljardair en veroordeelde zedendelinquent en moest vertrekken toen bekend werd hoe nauw hij was met Epstein. "Ik zou mijn excuses willen aanbieden aan deze vrouwen voor het feit dat het systeem erin faalde hun stemmen te horen en hen niet de bescherming bood die ze mochten verwachten", aldus Mandelson.
3 uur geleden
ZAPORIZJA (ANP/DPA) - De stroomstoring die honderdduizenden huishoudens en bedrijven in de Oekraïense regio Zaporizja raakte, is verholpen. Dat meldt de directeur van het lokale energiebedrijf in een bericht op Telegram. Volgens hem ging het om circa 380.000 gezinnen en ondernemingen die kampten met stroomuitval.
5 uur geleden