Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP) - De nationalistische leiders van Schotland, Wales en Noord-Ierland willen intensiever samenwerken in hun streven het Verenigd Koninkrijk te verlaten en aansluiting te zoeken bij de EU. "We geloven dat de toekomst van onze landen in de Europese Unie ligt", schrijven John Swinney, Rhun ap Iorwerth en Michelle O'Neill in een verklaring. Ze stellen dat de Brexit heeft geleid tot economische schade.
15 minuten geleden
SANAA (ANP/AFP) - De Jemenitische Houthi's zeggen tientallen aanvallen te hebben uitgevoerd op militaire voorzieningen in Saudi-Arabië. De groep meldt dat deze aanvallen een reactie zijn op Saudische luchtaanvallen op Jemen.
17 minuten geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - De leiders van India en China hebben volgens het Kremlin hulp aangeboden bij het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. Dat gebeurde tijdens de top van BRICS-landen in New Delhi, aldus een Russische regeringswoordvoerder.
56 minuten geleden
BERLIJN (ANP) - De Duitse federale aanklager heeft een Duits-Oekraïense vrouw aangeklaagd voor vermeende spionage voor Rusland. Dat meldt de Generalbundesanwalt in een persverklaring.
1 uur geleden
HELSINKI/PARIJS (ANP) - Finland sluit aan bij de Franse bescherming met kernwapens. Het land, dat van alle NAVO-lidstaten de langste grens met Rusland deelt, voegt zich in een rij met onder andere Nederland.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/BLOOMBERG) - Iran heeft uitgehaald naar Oostenrijk omdat een Iraanse delegatie toegang tot het land is geweigerd. De Iraniërs kunnen daardoor volgens staatsmedia niet deelnemen aan een conferentie van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA).
2 uur geleden
BEIJING (ANP/AFP) - In de Chinese hoofdstad Beijing wordt uit veiligheidsoverwegingen het bezit van drones verboden. Het opslaan of vervoeren van de onbemande toestellen mag vanaf medio november niet meer, staat in nieuwe regels.
3 uur geleden