Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP/AFP) - De Britse premier Keir Starmer (Labour) heeft opdracht gegeven tot een spoedonderzoek naar de banden van ex-minister Peter Mandelson en de overleden Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein. Starmer vindt dat Mandelson zijn titel als lord moet worden ontnomen en niet langer zitting mag hebben in het Hogerhuis van het parlement.
29 minuten geleden
RABAT (ANP/RTR) - Meer dan 50.000 mensen zijn uit een Marokkaanse stad geëvacueerd omdat er door aanhoudende hevige regenval watersnood dreigt. Bijna de helft van de bevolking van Ksar el-Kebir in het noordwesten moest vertrekken. Niemand mag naar de stad toe, waarvan delen al zijn overstroomd.
2 uur geleden
PARIJS (ANP/RTR) - De Franse regering heeft maandagavond twee moties van wantrouwen in het parlement overleefd. Dit betekent dat premier Sébastien Lecornu succesvol een stemming in het parlement heeft omzeild om de begroting van 2026 goed te keuren. Vorig jaar vielen twee regeringen bij hun pogingen een begroting vast te stellen.
3 uur geleden
DUBAI (ANP/RTR) - In een periode van hoogopgelopen spanningen en forse Amerikaanse druk willen Iran en de Verenigde Staten vrijdag in Turkije hun onderhandelingen over het Iraanse atoomprogramma hervatten. Volgens een diplomaat doen ook vertegenwoordigers van onder meer Saudi-Arabië en Egypte mee.
5 uur geleden
VATICAANSTAD (ANP/AFP/DPA) - In Vaticaanstad zijn restaurateurs begonnen met het herstelwerk van Het laatste oordeel, een groot fresco van Michelangelo in de Sixtijnse Kapel. Het werk van 180 vierkante meter wordt maandenlang opgeknapt, maar de beroemde zaal blijft in die tijd gewoon open voor publiek.
5 uur geleden
OSLO (ANP) - Marius Borg Høiby blijft ten minste vier weken vastzitten. Dat heeft een rechter in Oslo maandag besloten, meldt het Noorse persbureau NTB. Het besluit werd volgens NTB genomen zonder aanwezigheid van de verdachte. De politie van Oslo had een verzoek ingediend om Høiby vast te houden wegens kans op recidive.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Het Witte Huis bevestigt nieuw overleg met Oekraïne en Rusland. De speciale gezant van de Amerikaanse president Donald Trump, Steve Witkoff, is woensdag en donderdag in Abu Dhabi, de hoofdstad van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), voor gesprekken met Oekraïense en Russische delegaties.
6 uur geleden