Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
JERUZALEM (ANP/AFP) - Israël zegt een aanval te hebben uitgevoerd op Hamas-kopstuk Ezzedine al-Haddad, de leider van de gewapende tak van de Palestijnse beweging. Hij zou een van de leiders zijn geweest die de aanslagen op 7 oktober voorbereidden. Het is niet bekend of Al-Haddad gedood is bij de aanval.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - Amerikaanse aanklagers hebben de doodstraf geëist tegen de man die vorig jaar twee medewerkers van de Israëlische ambassade in Washington doodschoot. Volgens justitie was de verdachte gemotiveerd door "politieke, ideologische, nationale en religieuze vooroordelen, minachting en haat".
4 uur geleden
NEW YORK (ANP/RTR/BLOOMBERG) - SpaceX, het commerciële ruimtevaartbedrijf van Elon Musk, gaat naar verwachting op 12 juni een beursgang maken op de technologiebeurs Nasdaq. Dat meldden bronnen met kennis van de zaak aan persbureau Reuters.
4 uur geleden
NEW YORK (ANP) - Een rechtbankjury heeft opnieuw geen overeenstemming weten te bereiken in een zaak tegen de gevallen filmmagnaat Harvey Weinstein. Het proces eindigde daarmee in een zogenoemde 'mistrial', ofwel een mislukt proces.
4 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Israël en Libanon hebben hun staakt-het-vuren met 45 dagen verlengd, meldt het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Delegaties uit beide landen onderhandelden donderdag en vrijdag in Washington, dat optrad als bemiddelaar.
5 uur geleden
CANNES (ANP) - John Travolta heeft vrijdag op het filmfestival van Cannes een ere-Palm ontvangen. De Amerikaanse acteur werd op het podium verrast met de prijs door festivaldirecteur Thierry Frémaux.
6 uur geleden
MANCHESTER (ANP) - Andy Burnham, de man die vaak wordt genoemd als mogelijke opvolger van de Britse premier Keir Starmer, mag van zijn partij meedoen aan een tussentijdse verkiezing voor een zetel in het parlement, meldt de BBC. Dat is een eerste stap naar een mogelijke machtsovername door de populaire burgemeester van Manchester.
7 uur geleden