Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MINNEAPOLIS (ANP/RTR/BLOOMBERG) - In Minneapolis beraadt een rechter zich over de vraag of agenten van immigratiedienst ICE uit Minneapolis moeten worden weggestuurd. De staat Minnesota wil dat de rechter een einde maakt aan de anti-immigratieoperatie van de regering. Rechter Katherine Menendez deed aan het einde van de hoorzitting nog geen uitspraak en zei ook niet wanneer ze dat doet.
38 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - President Donald Trump heeft zich verzoenend uitgelaten over de gouverneur van de Amerikaanse staat Minnesota, nadat die fel had uitgehaald naar de president omdat agenten bij hun jacht op illegalen twee Amerikaanse burgers hadden doodgeschoten.
42 minuten geleden
HAMBURG (ANP) - Kabels in de Noordzee moeten beter worden beveiligd tegen mogelijke sabotage of hacks, vinden de regeringsleiders van België, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Luxemburg, Nederland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk. Ze spreken af nauwer samen te werken op het gebied van defensie en andere vormen van beveiliging van de onderwaterinfrastructuur. Maandag zijn de staatshoofden en premiers aanwezig op de Noordzeetop in Hamburg, waar veiligheid hoog op de agenda staat.
2 uur geleden
KHARTOUM (ANP/AFP) - Meer dan drie miljoen Soedanezen die ontheemd zijn geraakt in de oorlog zijn weer naar hun huizen teruggekeerd, hoewel er in grote delen van het land nog steeds zwaar gevochten wordt.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Verenigde Staten blijven voor altijd met "een heel sterke" strijdmacht in Europa, verzekert NAVO-topman Mark Rutte. De VS zullen zich meer op de concurrentiestrijd met China richten en meer aan Europa zelf overlaten, maar gaan volgens hem niet weg.
2 uur geleden
HAMBURG (ANP) - De geopolitieke onrust drukt zijn stempel op de Noordzeetop, die oorspronkelijk vooral over windenergie op zee ging. Maar "we kunnen het tegenwoordig niet hebben over energie zonder ook veiligheid te bespreken", zei de Deense premier Mette Frederiksen op de internationale bijeenkomst in Hamburg.
2 uur geleden
BOEDAPEST (ANP/RTR) - De Hongaarse premier Viktor Orbán zegt dat zijn regering de ambassadeur van Oekraïne gaat ontbieden omdat de Oekraïense regering zou proberen zich te bemoeien met de Hongaarse parlementsverkiezingen van 12 april. Hij meldt dat in een video op Facebook. De premier staat in de peilingen achter op zijn grote rivaal Peter Magyar.
2 uur geleden