Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
VÖLKLINGEN (ANP/DPA) - In de Duitse plaats Völklingen is in de nacht van vrijdag op zaterdag een man om het leven gekomen na een harde knal onder een voetgangersbrug, meldt de politie. Ook zijn meerdere mensen zwaargewond geraakt. Agenten werden kort na middernacht gealarmeerd. In de noodoproep werd melding gemaakt van een harde knal en iemand die om hulp schreeuwde.
20 minuten geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Iran zal de Straat van Hormuz opnieuw afsluiten als de Verenigde Staten hun blokkade van Iraanse havens voortzetten. Dat heeft de spreker van het Iraanse parlement, Mohammad Bagher Ghalibaf, zaterdag gezegd. Hij bevestigde daarmee wat het Iraanse staatspersbureau eerder al meldde op basis van een bron uit de Iraanse legertop.
1 uur geleden
GAZA-STAD (ANP/RTR) - VN-organisatie UNICEF zegt "woedend" te zijn nadat twee vrachtwagenchauffeurs, die waren ingehuurd om schoon water te leveren aan gezinnen in de Gazastrook, door een Israëlische aanval werden gedood. De VN-organisatie meldt in een verklaring dat het incident vrijdagochtend plaatsvond tijdens reguliere watertransporten bij het waterpunt Mansoura in het noorden van Gaza, dat Gaza-Stad van water voorziet. Ook raakten twee andere mensen gewond.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - België dirigeert een van zijn mijnenjagers naar het Midden-Oosten, melden Belgische media. Het marineschip is zo dichter bij de Straat van Hormuz, waar een groep landen mogelijk zeemijnen gaat ruimen om de belangrijke zeestraat weer bevaarbaar te maken.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG/RTR) - Iran heeft er volgens de Amerikaanse president Donald Trump mee ingestemd het eigen nucleaire programma voor onbepaalde tijd stil te leggen. Onderhandelingen over een deal worden "waarschijnlijk" dit weekend weer gehouden, zei hij tegen persbureau Bloomberg. "De meeste hoofdpunten zijn afgerond. Het zal vrij snel gaan."
6 uur geleden
BEIROET (ANP/RTR/DPA/AFP) - De Libanese president Joseph Aoun zegt dat het versterken van het bestand met Israël zijn prioriteit is. Ook na het ingaan van het bestand werden nog aanvallen op Libanon gemeld, maar toch noemt Aoun het "een kans om stabiliteit en wederopbouw te promoten."
6 uur geleden
WARSCHAU (ANP) - Ook het concert van rapper Ye, beter bekend als Kanye West, dat half juni in Polen stond gepland, gaat niet door. Dat heeft de directie van het Śląski-stadion in de stad Chorzów vrijdag gemeld.
8 uur geleden