Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MEITAR (ANP/AFP) - De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft gewaarschuwd dat de vijanden van zijn land een hoge prijs zullen betalen voor een aanval. Dat deed hij op de begrafenis van de laatste naar Israël teruggekeerde gijzelaar, agent Ran Gvili (24).
7 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - De defensieman van de Europese Commissie gaat langs bij Europese raketfabrieken om de productie van het schaarse wapentuig op te voeren. Eurocommissaris Andrius Kubilius hoopt het succes van een eerdere 'munitietoer' te herhalen.
14 minuten geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse president Emmanuel Macron heeft de situatie in Groenland "een strategische wake-upcall voor heel Europa" genoemd. Hij sprak bij het Parijsbezoek van de Deense en Groenlandse premiers, Mette Frederiksen en Jens-Frederik Nielsen.
22 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De militaire vloot die de VS richting Iran hebben gestuurd, is groter dan die nabij Venezuela lag. Dat schrijft Donald Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social. Volgens de Amerikaanse president is de "enorme armada" die afstevent op Iran, net als bij Venezuela, "desnoods klaar om, snel en met geweld, zijn missie te vervullen". "Hopelijk komt Iran snel om de tafel om een eerlijke en rechtvaardige deal te sluiten", aldus Trump.
40 minuten geleden
BAGDAD (ANP/RTR) - De VS moeten zich niet mengen in de Iraakse politiek. Dat schrijft oud-premier en premierskandidaat voor de sjiitische coalitie Nouri al-Maliki op X. President Donald Trump had het land eerder gewaarschuwd dat als al-Maliki werd herverkozen in die rol, Irak niet langer kan rekenen op Amerikaanse steun. Al-Maliki geldt als kanshebber voor het premierschap en als iemand met nauwe banden met Iran.
1 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR/AF) - Er zijn volgens het Kremlin geen 1,2 miljoen Russische militairen omgekomen, gewondgeraakt of vermist sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Die schatting is afkomstig van het Center for Strategic and International Studies (CSIS). Datzelfde instituut concludeerde in zijn dinsdag verschenen rapport dat Rusland daarmee van alle grootmachten de grootste verliezen heeft geleden sinds de Tweede Wereldoorlog. Het Kremlin verwerpt de CSIS-schatting en stelt woensdag dat dergelijke rapportages niet betrouwbaar zijn.
2 uur geleden
PARIJS (ANP/RTR/AFP) - Groenland heeft meer bescherming nodig, maar zal niet buigen voor buitenlandse druk. Dat zegt premier Jens-Frederik Nielsen in een gezamenlijke persconferentie met zijn Deense ambtgenoot Mette Frederiksen in Parijs. De regeringsleiders zijn in de Franse hoofdstad voor overleg met president Emmanuel Macron later op woensdag. Tijdens die werklunch zal onder meer de veiligheid in het Noordpoolgebied en de ontwikkeling van Groenland worden besproken.
2 uur geleden