Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/RTR) - Pakistan heeft Iran en de Verenigde Staten een plan voor een einde aan de vijandigheden voorgelegd. Dat meldt persbureau Reuters op basis van ingewijden. Het tweedelige plan zou bestaan uit een onmiddellijk staakt-het-vuren, gevolgd door een akkoord over duurzame vrede.
10 minuten geleden
CAPE CANAVERAL (ANP/AFP) - De Artemis II-missie is weer een stap dichter bij haar ronde om de maan. Het Orion-ruimtevaartuig is tegen 06.45 Nederlandse tijd terechtgekomen in de zogenoemde invloedssfeer van de maan, waar de zwaartekracht van het hemellichaam zwaarder trekt aan de ruimtecapsule dan de aarde.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR/AFP) - Volgens Iran zijn in de nacht van zondag op maandag doden gevallen bij verschillende luchtaanvallen op gebouwen waarin mensen woonden. Ook in de Israëlische stad Haifa kwamen mensen om, bij een Iraanse aanval. Daar zijn twee lichamen uit het puin gehaald van een flatgebouw dat was geraakt door een raket.
2 uur geleden
SEOUL (ANP) - De Zuid-Koreaanse president Lee Jae-myung heeft maandag spijt betuigd tegenover Noord-Korea over een drone-incident. Volgens de president stuurde een Zuid-Koreaan in januari zonder toestemming van de regering een drone richting Noord-Korea.
4 uur geleden
ARLINGTON (ANP) - Vertegenwoordigers van de Verenigde Staten en Iran en een groep regionale bemiddelaars bespreken de voorwaarden voor een mogelijk staakt-het-vuren van 45 dagen. Dat meldt de Amerikaanse nieuwssite Axios op basis van vier Amerikaanse, Israëlische en regionale bronnen.
4 uur geleden
TEHERAN (ANP) - Iran heeft met eigen dreigementen gereageerd op het recente ultimatum van de Amerikaanse president Donald Trump om de Straat van Hormuz open te stellen. De zeestraat zal alleen geopend worden wanneer doorvoerrechten de schade van de oorlog compenseren, aldus het kantoor van de Iraanse president.
4 uur geleden
ABUJA (ANP) - Bij twee aanvallen in Nigeria zijn zondag zeker meer dan twintig doden gevallen. Het Nigeriaanse leger zegt dat het een poging tot een massaontvoering verijdeld heeft.
5 uur geleden