Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
SINT-PETERSBURG (ANP/AFP) - De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, geeft de Verenigde Staten de schuld van het mislukken van de vredesbesprekingen in Pakistan. Dat zei hij na zijn aankomst in Rusland, waar hij de Russische president Vladimir Poetin ontmoet.
1 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR) - De Britse politie heeft een 37-jarige man opgepakt, die te maken zou hebben met een reeks aanslagen op verschillende Joodse locaties in Londen. De afgelopen maand zijn in totaal 26 mensen gearresteerd vanwege het onderzoek naar brandstichting en andere aanvallen in de Britse hoofdstad.
2 uur geleden
ODESA (ANP/RTR) - Elf mensen zijn gewond geraakt door een Russische droneaanval op de zuidelijke Oekraïense stad Odesa, meldden Oekraïense functionarissen. De aanvallen waren het zwaarst in het centrum van de stad, waarbij onder meer huizen, een hotel en andere voorzieningen werden beschadigd.
3 uur geleden
VIRGINIA BEACH (ANP) - De Amerikaanse zangeres Nedra Talley Ross is op 80-jarige leeftijd overleden. "Ze lag veilig in haar eigen bed thuis, omringd door haar familie, wetende dat ze geliefd was", schreef haar dochter in een bericht op Facebook. Talley Ross was het laatst levende lid van meidengroep The Ronettes.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - Drie mensen zijn omgekomen bij een aanval van het Amerikaanse leger op een vermeende drugsboot in het oostelijke deel van de Stille Oceaan. Dat maakte het Amerikaanse Southern Command (SOUTHCOM) in de nacht van zondag op maandag bekend op X.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Voor het Correspondents' Dinner zaterdag in Washington gold niet de hoogste beveiligingsstatus die normaal bij zulke bijeenkomsten wordt afgegeven. Dat schrijft The Washington Post op gezag van anonieme overheidsfunctionarissen.
6 uur geleden
WISMAR (ANP/DPA) - Een schip dat bultrug Timmy moet redden, is onderweg naar de plek waar de walvis nog steeds is gestrand, nabij het eiland Poel voor de Duitse Oostzeekust.
6 uur geleden