Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
JERUZALEM (ANP/AFP) - De Israëlische premier Benjamin Netanyahu laat een onderzoek instellen naar de anonieme bronnen die in de bekroonde documentaire NAZA over de oorlog in Gaza voorkomen. Hij heeft "de stafchef van het leger, het hoofd van veiligheidsdienst Shin Bet en de landsadvocaat" aan het werk gezet, aldus een verklaring van zijn kantoor.
22 minuten geleden
KYIV (ANP/AFP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky meldt dat Rusland een energiecentrale heeft aangevallen nadat de Amerikaanse president Donald Trump een "energiebestand" tussen de twee landen had aangekondigd.
24 minuten geleden
KHARTOEM (ANP/AFP/DPA) - Door luchtaanvallen zaterdag op een goudmijn aan de grens tussen Soedan en Egypte zijn tientallen mensen om het leven gekomen. Dat meldt onder meer Sudan Doctors Network, een vereniging van medische professionals.
26 minuten geleden
BRUSSEL (ANP/BELGA) - Enkele tienduizenden mensen hebben zondag deelgenomen aan de Klimaatmars 2026 in de Belgische hoofdstad Brussel. Officiële deelnamecijfers van de politie en organisatie volgen nog, aldus persbureau Belga.
3 uur geleden
RIYAD (ANP/AFP/RTR/DPA) - Een dag na de dodelijke aanval op het vliegveld van Riyad heeft een onbekend projectiel opnieuw een terminal van de luchthaven geraakt, meldt de door Saudi-Arabië geleide internationale coalitie die strijdt tegen de Houthi-rebellen in Jemen. Volgens de Saudische luchtvaartautoriteit is door de aanval een onbekend aantal mensen gewond geraakt.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Oekraïne en Rusland hebben overeenstemming bereikt over een "energiebestand", meldt de Amerikaanse president Donald Trump op sociale media. Dat betekent dat beide landen geen aanvallen meer zullen uitvoeren op elkaars energievoorzieningen.
6 uur geleden
DJIBOUTI (ANP/AFP) - Het dodental na het zinken van een boot voor de kust van Djibouti is opgelopen tot 139, nadat er nog eens dertig lichamen zijn geborgen. Dat meldt de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) van de Verenigde Naties. Ongeveer 84 mensen worden nog vermist na de scheepsramp.
7 uur geleden