Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BEIROET (ANP) - Bij een gerichte Israëlische aanval op een appartement in een hotelgebouw in de Libanese hoofdstad Beiroet zijn in de nacht van zaterdag op zondag minstens vier doden gevallen. Ook zouden er zeker tien gewonden zijn. Dat meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid.
2 uur geleden
DOHA (ANP) - Iran heeft zaterdag tien ballistische raketten en twee kruisraketten afgevuurd op Qatar. Dat bericht het Qatarese ministerie van Defensie. Saudi-Arabië meldt dat het veertien drones heeft onderschept.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat hij "niet wil dat de Koerden betrokken raken bij de oorlog in Iran". Dat zei hij zaterdag aan boord van zijn presidentiële vliegtuig tegen meereizende verslaggevers.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Niet de Verenigde Staten, maar Iran voerde een dodelijke raketaanval uit op een meisjesschool in het zuiden van Iran. Dat zegt president Donald Trump in antwoord op vragen van journalisten aanwezig in zijn regeringsvliegtuig. "Gebaseerd op wat ik heb gezien, is dat gedaan door Iran", aldus Trump aan boord van de Air Force One. "Zij zijn heel onnauwkeurig met hun munitie."
6 uur geleden
JERUZALEM (ANP/AFP) - Israël zal Iran "met volle kracht" blijven aanvallen. Dat zegt premier Benjamin Netanyahu in een televisietoespraak. Volgens de Israëlische leider heeft het land "nog vele doelwitten" om te raken in Iran, om zo het regime te destabiliseren. Ook zei hij dat Israël en de Verenigde Staten inmiddels vrijwel volledig de overmacht hebben in het Iraanse luchtruim.
7 uur geleden
KOPENHAGEN (ANP) - Tientallen oud-medewerkers van het wereldberoemde restaurant Noma zijn het slachtoffer geworden van fysiek en verbaal geweld van chef-oprichter René Redzepi. Dat schrijft The New York Times in een groot verhaal over de werkcultuur bij het Michelinrestaurant in Kopenhagen. Volgens de 35 oud-werknemers die de krant sprak, zou personeel onder meer zijn uitgescholden, geslagen en geprikt met keukengerei.
8 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - De expertsraad die een nieuwe opperste leider voor Iran moet kiezen, zal binnen een dag samenkomen om tot dat besluit te komen. Dat meldt ayatollah Hossein Mozafari, die deel uitmaakt van de 88-koppige raad van theologen en geestelijken.
9 uur geleden