Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/RTR/AFP) - De Verenigde Staten beginnen maandagochtend met een operatie om schepen te begeleiden die vastzitten in de Straat van Hormuz. Dat schrijft de Amerikaanse president Donald Trump op Truth Social.
1 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz acht het momenteel onwaarschijnlijk dat de Verenigde Staten Duitsland zullen voorzien van de Tomahawk-kruisraketten die de toenmalige president Joe Biden in 2024 toezegde.
2 uur geleden
PARIJS (ANP) - Jean-Luc Mélenchon, het kopstuk van de uiterst linkse partij La France Insoumise (LFI), zal zich kandidaat stellen voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar. "Ja, ik ben kandidaat," vertelde Mélenchon aan televisiezender TF1.
2 uur geleden
BERLIJN (ANP/RTR) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz stelt dat de Verenigde Staten, ondanks meningsverschillen, een centrale rol spelen binnen de NAVO en bagatelliseert de spanningen met president Donald Trump. Merz reageerde op de door Washington aangekondigde terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Duitsland.
4 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de Verenigde Staten hebben gereageerd op een nieuw vredesvoorstel via bemiddelaar Pakistan. Iran is die reactie aan het bekijken, melden Iraanse media.
4 uur geleden
JEANTES (ANP) - In de Noord-Franse plaats Jeantes zijn drie Nederlanders omgekomen door een zwaar verkeersongeval. Ook raakten drie mensen gewond, van wie één ernstig, meldden lokale Franse media, waaronder de krant Le Courrier. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat er drie Nederlanders zijn overleden: een 71-jarige vrouw en twee mannen van 58 en 74 jaar oud.
4 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky hoopt de samenwerking met Finland te versterken door een overeenkomst te sluiten over drones. Dat betekent onder meer dat Kyiv zijn technologie en gevechtsexpertise, ontwikkeld tijdens de vier jaar durende oorlog met Rusland, gaat delen met de Finnen.
5 uur geleden