Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft zich de afgelopen dagen laten briefen over opties voor een nieuwe militaire aanval tegen Iran. Hij overweegt zijn dreigement waar te maken om het land aan te vallen om het harde optreden tegen demonstranten. Dat meldt The New York Times op basis van meerdere Amerikaanse functionarissen.
38 minuten geleden
CARACAS (ANP) - De afgezette Venezolaanse president Nicolás Maduro zegt het "goed te maken" in gevangenschap in de Verenigde Staten, waar hij en zijn vrouw Cilia Flores wachten op hun proces. Dat heeft zijn zoon, parlementslid Nicolás Maduro Guerra, zaterdag gezegd in een video. "We maken het goed. We zijn strijders," citeerde Maduro Guerra zijn vader in de boodschap die werd verspreid door regeringspartij PSUV.
2 uur geleden
TAMPA (ANP/AFP/RTR) - De Verenigde Staten en bondgenoten hebben zaterdag opnieuw aanvallen uitgevoerd op doelen van terreurgroep Islamitische Staat (IS) in Syrië. Dat heeft het Amerikaanse leger bekendgemaakt. De luchtaanvallen maken deel uit van operatie Hawkeye Strike en zijn vergelding voor een aanval in december waarbij drie Amerikanen om het leven kwamen.
3 uur geleden
WASHINGTON (RTR/ANP) - De Verenigde Staten zijn bereid om meer sancties tegen Venezuela op te heffen. Bovendien zou vijf miljard dollar aan bevroren tegoeden kunnen worden vrijgegeven om de Venezolaanse economie te helpen. Dat heeft minister Scott Bessent van Financiën van de regering-Trump in een interview met persbureau Reuters gezegd.
4 uur geleden
CORTINA D'AMPEZZO (ANP) - De Italiaanse autoriteiten zijn een onderzoek begonnen naar de dood van een beveiliger bij het olympisch ijsstadion van Cortina d'Ampezzo. De man overleed onder verdachte omstandigheden, mogelijk door de vrieskou.
5 uur geleden
PARIJS/DUBLIN (ANP/AFP) - Duizenden boeren in Frankrijk en Ierland hebben gedemonstreerd tegen het handelsakkoord van de Europese Unie met Zuid-Amerikaanse landen. In Centraal-Ierland gingen duizenden tractoren de weg op. In Frankrijk blokkeerden boeren enkele snelwegen.
6 uur geleden
MANAGUA (ANP/AFP) - In navolging van Venezuela heeft inmiddels ook Nicaragua politieke gevangenen vrijgelaten. De linkse regering van het Midden-Amerikaanse land spreekt van "tientallen mensen die terug naar huis naar hun families zijn gekeerd", en van een daad van goede wil.
6 uur geleden