Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP/AFP) - In Teheran zijn de vele uitvaartplechtigheden voor de eind februari omgekomen leider ayatollah Al Khamenei begonnen. Iraanse media berichten over de start in de 'Grote Mosalla' of de Imam Khomeini-moskee. De lichamen van Khamenei en zijn omgekomen familieleden zijn overgebracht naar de grote gebedshal van het moskeecomplex.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De NAVO gaat Oekraïne toezeggen dit jaar en volgend jaar 70 miljard euro vrij te maken voor hulp aan dat land. De leiders van de 32 NAVO-landen zullen dat uitspreken op hun top in Ankara, zijn de lidstaten volgens ingewijden overeengekomen.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De EU-lidstaten hebben er vrijdag mee ingestemd om zes Russen op de sanctielijst te zetten die betrokken zijn bij de productie van epibatidine, het vergif waar de Russische oppositieleider Aleksej Navalny hoogstwaarschijnlijk mee werd vermoord. Het gaat om wetenschappers en onderzoekers die werkzaam zijn in de militaire sector, zo staat in een persbericht.
4 uur geleden
WARSCHAU (ANP/RTR) - De Poolse premier Donald Tusk denkt dat buurland Oekraïne zich inzet om de gespannen relatie met Polen te verbeteren. Dat verklaarde hij na overleg tussen ministers van Buitenlandse Zaken uit de landen.
5 uur geleden
MONACO (ANP/AFP) - De bomaanslag in Monaco van afgelopen maandag was waarschijnlijk geen eenmansactie. "Het lijkt erop dat de persoon die het explosief plaatste niet alleen handelde", zei de plaatsvervangend openbaar aanklager Morgan Raymond tijdens een persconferentie. Er is een internationale klopjacht gaande naar een 39-jarige Oekraïense vrouw, vooralsnog de enige verdachte. De politie doet nog onderzoek naar mogelijke handlangers of opdrachtgevers van de aanslag.
5 uur geleden
MONACO (ANP) - Interpol is na de bomaanslag in Monaco afgelopen maandag op zoek naar de 39-jarige Anastasiia Berezovska. De internationale politieorganisatie heeft voor de Oekraïense verdachte een internationaal opsporingsverzoek uitgevaardigd en gepubliceerd, een zogenoemde red notice. Meerdere media meldden dat ze eerder deze week in Duitsland is gespot, waar ze volgens Le Parisien ook woont.
6 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP/BELGA) - Het aantal sterfgevallen in Frankrijk is flink gestegen tijdens de week waarin het land werd geteisterd door een hevige hittegolf. Gezondheidsdienst Santé publique France sprak over "een stijging van 29,1 procent, wat neerkomt op 2025 sterfgevallen meer dan in de voorgaande week". De dienst erkende dat het daadwerkelijke aantal sterfgevallen vermoedelijk nog hoger uitvalt.
7 uur geleden