Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BANGKOK (ANP/AFP/RTR) - De Thaise oud-premier Thaksin Shinawatra is maandag vervroegd vrijgelaten uit de gevangenis, melden verslaggevers buiten het gebouw. Shinawatra werd in september 2025 veroordeeld tot een jaar cel voor corruptie en machtsmisbruik tijdens zijn tijd als premier van 2001 tot 2006.
24 minuten geleden
TAN TAN (ANP/AFP/RTR) - Voor de kust van Marokko is dit weekend het lichaam gevonden van een van de twee Amerikaanse militairen die daar ruim een week geleden vermist raakten tijdens een militaire oefening. Reddingswerkers troffen het lichaam in zee bij Tan Tan in het zuiden van Marokko zaterdagochtend aan, vlak bij de plek waar het 27-jarige slachtoffer vermist raakte, meldden het Marokkaanse en Amerikaanse leger.
1 uur geleden
LONDEN (ANP) - Twintig Britse passagiers van de m/v Hondius zijn zondagavond vanuit Tenerife teruggekeerd in Groot-Brittannië. De repatriëringsvlucht landde in Manchester, waarna de passagiers zijn overgebracht naar het ziekenhuis Arrowe Park even buiten Liverpool, meldt Sky News. Die medische faciliteit werd begin 2020 ook gebruikt om besmette coronapassagiers vanuit China te behandelen.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump noemt het Iraanse voorstel aan de Verenigde Staten "volkomen onacceptabel". "Ik heb zojuist de reactie gelezen van de zogenaamde 'vertegenwoordigers' van Iran. Ik vind het niets - volkomen onacceptabel!" schrijft hij deels in hoofdletters op Truth Social. De president lichtte zijn oordeel niet toe.
4 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Een Iraans voorstel, dat via bemiddelaar Pakistan naar de Verenigde Staten is gestuurd, benadrukt de noodzaak van een einde aan de oorlog op alle fronten en de opheffing van de sancties tegen Teheran. Dat meldde het semi-officiële Iraanse persbureau Tasnim, onder verwijzing naar een ingewijde bron.
4 uur geleden
TEL AVIV (ANP/AFP) - De Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran is pas voorbij als de Iraanse voorraad verrijkt uranium is "verwijderd". Dat zegt de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in een fragment van het Amerikaanse programma 60 Minutes van CBS. "Het is nog niet voorbij, want er is nog steeds nucleair materiaal", benadrukt Netanyahu.
8 uur geleden
TEHERAN (ANP) - Iran heeft een reactie op het Amerikaanse voorstel om de oorlog te beëindigen naar bemiddelaar Pakistan gestuurd. Dat meldt het Iraanse persbureau IRNA. Volgens het plan zou de huidige fase van de onderhandelingen uitsluitend gericht zijn op het "beëindigen van de vijandelijkheden in de regio", aldus het persbureau.
12 uur geleden