Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP/AFP) - De in de VS gevestigde Iraanse dissident en voormalig kroonprins Reza Pahlavi heeft Iraniërs opgeroepen tot meer protest. "Ons doel is niet langer om alleen de straten op te gaan; het doel is om ons voor te bereiden op het innemen en behouden van de stadscentra", aldus de criticus van het regime op sociale media. Pahlavi voegde eraan toe dat hij denkt "in de nabije toekomst" te kunnen terugkeren naar Iran.
30 minuten geleden
MINNEAPOLIS (ANP) - In de Amerikaanse stad Minneapolis zijn vrijdagavond (lokale tijd) protesten uitgebroken bij zeker twee hotels, meldt een verslaggever van CNN. De demonstranten vermoeden dat agenten van de immigratiepolitie (ICE) in die hotels verblijven, aldus de zender. Volgens een verslaggever zijn het de "hevigste protesten tot nu toe". In Minneapolis wordt al enkele dagen gedemonstreerd.
2 uur geleden
NEW YORK (ANP) - In New York is een zeldzaam exemplaar van een comic uit 1938 van Superman verkocht voor 15 miljoen dollar (zo'n 13 miljoen euro). Volgens Amerikaanse media is het een recordbedrag dat is neergeteld voor een oud stripboek. De strip, met als titel Action Comics No. 1, lag in 1938 in de winkel voor 10 dollarcent.
2 uur geleden
PYONGYANG (ANP) - Noord-Korea meldt zaterdag dat er afgelopen zondag een Zuid-Koreaanse "observatiedrone" door hun luchtruim vloog. De drone schond volgens Pyongyang de soevereiniteit van Noord-Korea en is neergehaald, aldus staatszender KCNA. Op foto's die staatspersbureau KCNA deelt, zijn brokstukken van een drone te zien. Zuid-Korea ontkent het nieuws en zegt niet te werken met het type drone dat is afgebeeld.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Het duurt nog zeker tot woensdag voordat vier astronauten met een SpaceX-capsule vanuit het Internationale Ruimtestation (ISS) terugkeren naar de aarde. Het eerst mogelijke vertrekmoment is woensdagavond om 23.00 uur (Nederlandse tijd), laat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA weten. Of de bemanning van Crew 11 dan ook daadwerkelijk kan vertrekken, hangt van de weersomstandigheden af.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Nationale Opera van de Verenigde Staten vertrekt uit het Kennedy Center in Washington. In een verklaring, die vrijdag als eerste naar buiten werd gebracht door The New York Times, laat de Nationale Opera weten "te streven naar een vroegtijdige beëindiging van de samenwerking" met het centrum. Het centrum was sinds 1971 de thuisbasis van de Nationale Opera.
5 uur geleden
SYDNEY (ANP/AFP/RTR) - De Australische premier Anthony Albanese waarschuwt zaterdag voor "extreem en gevaarlijk" weer en "bosbranden in meerdere staten". In deelstaat Victoria is zaterdag de noodtoestand afgekondigd om de hulpdiensten meer bevoegdheden te geven bij het blussen van bosbranden. Zeker 130 gebouwen in die staat zijn in vlammen opgegaan.
7 uur geleden