Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
ISLAMABAD (ANP) - Amerikaanse en Iraanse delegaties treffen elkaar "mogelijk" zondag in Islamabad, aldus een Pakistaanse vertegenwoordiger tegen de Amerikaanse zender ABC News. De Iraniërs en de Amerikanen zouden zaterdag eerst afzonderlijk met Pakistaanse onderhandelaars praten, en als dat goed gaat houden ze de dag erna directe gesprekken, aldus de zender.
8 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - President Donald Trump stuurt zijn gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner zaterdag naar Pakistan voor overleg met Iran. Dat heeft het Witte Huis gemeld. Iran zou hier volgens het Witte Huis om hebben gevraagd. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi is vrijdagavond op bezoek in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad.
1 uur geleden
ATLANTA/WASHINGTON (ANP/RTR) - President Donald Trump stuurt zijn gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner naar Pakistan voor overleg met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi. Dat meldt nieuwszender CNN. Vicepresident JD Vance zou volgens Amerikaanse media niet meegaan. Hij was eerder wel in Pakistan bij overleg met de Iraniërs. Pakistan bemiddelt in het conflict.
1 uur geleden
BINT JBEIL (ANP) - Het Israëlische leger (IDF) heeft zes "terroristen" van Hezbollah gedood, meldt het op X. Het leger zegt door te gaan met operaties in het zuiden van Libanon, ondanks een bestand tussen Israël en Libanon dat donderdag werd verlengd met drie weken.
1 uur geleden
NICOSIA (ANP) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz wil dat Oekraïne een soort EU-lidmaatschap 'light' krijgt, als tussenstap op weg naar volledig lidmaatschap. Oekraïne zou om te beginnen aan vergaderingen van de EU-lidstaten, het Europees Parlement en de Europese Commissie kunnen deelnemen, maar zonder stemrecht. Merz heeft dit voorgesteld aan de EU-leiders, zei hij na afloop van de tweedaagse informele top in Cyprus.
1 uur geleden
NICOSIA (ANP) - De Europese Commissie gaat verder uitwerken wat precies de inhoud is van artikel 42.7 van het Europees Verdrag, vergelijkbaar met NAVO-artikel 5. Dat zeiden voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen en de Cypriotische president Nikos Christodoulides na afloop van de informele EU-top, die werd voorgezeten door Cyprus.
1 uur geleden
NICOSIA (ANP) - Als er echt noodzaak is voor mensen om te vluchten door de oorlog in het Midden-Oosten, "dan is er natuurlijk opvang" mogelijk in Nederland, zei premier Rob Jetten na afloop van een EU-top op Cyprus. Maar volgens hem is de hele EU het ermee eens dat zij niet meer de "ongecontroleerde migratie van de afgelopen jaren" aankan.
5 uur geleden