Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP/RTR) - Het is de Verenigde Staten niet gelukt het vertrouwen van Iran te winnen in de onderhandelingen in Islamabad dit weekend. Dat zegt parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf, die de 71-koppige Iraanse delegatie voorzit.
1 uur geleden
BOEDAPEST (ANP/RTR) - De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft zijn stem uitgebracht in Boedapest. In reactie op de toegestroomde journalisten zei hij voor niets minder dan de winst te zijn gekomen. "Ik ben hier om te winnen." Gevraagd naar de ongewoon hoge opkomst zo kort na het openen van de stembussen, zei hij blij te zijn. "Heel goed - hoe meer van ons komen opdagen, hoe beter." Ook zei hij zijn belangrijkste tegenstander, Péter Magyar van Tisza, niet te hebben onderschat.
3 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR/AFP) - De Amerikaanse vicepresident JD Vance vertrekt uit Islamabad nadat hij Iran een "laatste en beste" voorstel heeft gedaan. Een akkoord bleef uit na 21 uur overleg, zei hij zondag tegen verslaggevers. Het stuklopen van de gesprekken brengt het fragiele staakt-het-vuren in gevaar. Dat werd deze week voor een periode van twee weken ingesteld, op verzoek van Pakistan.
5 uur geleden
BOEDAPEST (ANP) - In Hongarije zijn de stembureaus geopend voor de parlementsverkiezingen. Die worden ook buiten Hongarije nauwlettend gevolgd, met het oog op de ommezwaai die een winst van de oppositie kan betekenen.
5 uur geleden
PORT-AU-PRINCE (ANP/AFP) - Bij een verdrukking bij een toeristische trekpleister in het noorden van Haïti zijn zaterdag zeker 30 mensen om het leven gekomen. Dat hebben de autoriteiten bekendgemaakt. Ze waarschuwen dat het dodental nog kan oplopen.
7 uur geleden
N i e u w bericht, meer quotes in 4e en 5e alinea
11 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR) - De Iraanse en Amerikaanse delegaties zijn in Islamabad begonnen aan een nieuwe gespreksronde, met Pakistaanse functionarissen als bemiddelaars. Dat meldt het Iraanse persbureau Tasnim.
13 uur geleden