Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
DUBAI (ANP/AFP) - Een tanker is voor de kust van de Verenigde Arabische Emiraten geraakt door onbekende projectielen. Dat meldt de Britse scheepvaartmonitor United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO) maandag.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De troepen van het Amerikaanse Centrale Commando (CENTCOM) zullen vanaf maandag steun verlenen aan Project Freedom om de vrijheid van scheepvaart voor de commerciële scheepvaart door de Straat van Hormuz te herstellen. Dat schrijft het CENTCOM op X.
4 uur geleden
NEW YORK (ANP) - Oud-burgemeester Rudy Giuliani van New York is opgenomen in het ziekenhuis en "verkeert in kritieke, maar stabiele toestand". Dat meldt zijn woordvoerder Ted Goodman op X.
5 uur geleden
TEHERAN (ANP) - Elke poging van de VS om zich te mengen in de Straat van Hormuz wordt beschouwd als een schending van het staakt-het-vuren. Dat schrijft Ebrahim Azizi, hoofd van de nationale veiligheidscommissie in het Iraanse parlement, op X.
5 uur geleden
LONDEN (ANP) - Het Verenigd Koninkrijk staat op het punt onderhandelingen te starten om zich aan te sluiten bij het leningsplan ter waarde van 90 miljard euro van de EU voor Oekraïne. Dat stelt de Britse regering zondag in een verklaring.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/AFP) - De Verenigde Staten beginnen maandagochtend met een operatie om schepen te begeleiden die vastzitten in de Straat van Hormuz. Dat schrijft de Amerikaanse president Donald Trump op Truth Social.
7 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz acht het momenteel onwaarschijnlijk dat de Verenigde Staten Duitsland zullen voorzien van de Tomahawk-kruisraketten die de toenmalige president Joe Biden in 2024 toezegde.
9 uur geleden