Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
RIYAD (ANP/AFP) - Het Saudische ministerie van Defensie heeft gemeld een drone te hebben onderschept die gericht was op de diplomatenwijk ten westen van het centrum van de hoofdstad Riyad. Elders in het land werden nog twee drones neergehaald.
5 minuten geleden
PARIJS (ANP/AFP) - Een Franse militair is gedood "tijdens een aanval" in de regio Erbil in Iraaks-Koerdistan, zo maakte president Emmanuel Macron in de nacht van donderdag op vrijdag bekend op X.
1 uur geleden
NEW YORK (ANP/RTR) - Iran is niet van plan de Straat van Hormuz volledig te sluiten, maar het is wel Irans onvervreemdbare recht om de veiligheid op de zeestraat te garanderen. Dat zegt de Iraanse ambassadeur voor de VN tegen journalisten. Amir Saeid Iravani voegde eraan toe dat "de huidige situatie in de regio, waaronder ook de Straat van Hormuz, niet het resultaat is van Irans rechtmatige zelfverdediging", verwijzend naar de gevechten met Israël en de Verenigde Staten.
8 uur geleden
PARIJS (ANP/RTR) - Zes Franse militairen zijn gewond geraakt bij een droneaanval in het noorden van Irak. Dat meldt het Franse leger, dat eveneens meldt dat de gewonden zijn overgebracht naar een nabijgelegen medische post.
8 uur geleden
WARSCHAU (ANP/BLOOMBERG/RTR) - De Poolse president Karol Nawrocki zegt zijn veto uit te spreken over wetgeving die zijn land toegang moet geven tot een EU-programma dat de Europese defensie-industrie moet versterken.
8 uur geleden
WEST BLOOMFIELD (ANP) - De man die met zijn auto op een synagoge in Michigan inreed, is overleden. Dat bevestigt sheriff Michael Bouchard aan CNN. De politie meldde dat er sprake was van een situatie met een actieve schutter. De verdachte zou na de botsing de Temple Israel-synagoge zijn binnengelopen, waarna er werd geschoten door de beveiliging.
9 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP/BLOOMBERG) - NASA zegt "op de goede weg" te zijn om de Artemis II-missie de ruimte in te sturen. Aanvankelijk stond een lancering van die maanmissie gepland voor februari, maar die moest worden uitgesteld door technische mankementen. De ruimtevaartorganisatie spreekt nu van op zijn vroegst 1 april. Wel waarschuwde NASA dat er "nog werk te doen is" voordat het zover is.
10 uur geleden