Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TOKIO (ANP/AFP) - De grootste kerncentrale ter wereld in Japan is maandag voor de tweede keer in korte tijd opgestart. Deze stond sinds 2011 stil, na de kernramp in het Oost-Aziatische land. Een van de zeven reactoren van de centrale Kashiwazaki-Kariwa werd om 14.00 uur lokale tijd wederom opgestart.
14 minuten geleden
CARACAS (ANP/AFP) - De Venezolaanse oppositiepoliticus Juan Pablo Guanipa is zondag kort na zijn vrijlating uit de gevangenis weer gearresteerd, meldt het Openbaar Ministerie. Eerder op maandag gaf oppositieleider en Nobelprijswinnares María Corina Machado aan dat hij zou zijn gekidnapt.
45 minuten geleden
CARACAS (ANP/AFP) - Oppositiepoliticus Juan Pablo Guanipa in Venezuela, die net was vrijgelaten uit de gevangenis, is gekidnapt door gewapende mannen. Dat zei oppositieleidster en Nobelprijswinnares María Corina Machado maandag.
1 uur geleden
HONG KONG (ANP) - Jimmy Lai, mediamagnaat uit Hong Kong, is maandag tot 20 jaar cel veroordeeld voor samenzwering met buitenlandse mogendheden en de publicatie van opruiend materiaal.
4 uur geleden
HAVANA (ANP) - De Cubaanse regering heeft zondag buitenlandse luchtvaartmaatschappijen gewaarschuwd dat het land binnen 24 uur zonder brandstof voor vliegtuigen zit. Dat meldt het Spaanse persbureau EFE.
5 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen is blij met de overwinning van de centrumlinkse presidentskandidaat António José Seguro in Portugal zondag. Op X noemde ze Seguro's winst op de uiterst rechtse kandidaat André Ventura een overwinning voor "gedeelde Europese waarden".
7 uur geleden
CARACAS (ANP/RTR) - De Venezolaanse oppositiepoliticus Juan Pablo Guanipa en de prominente advocaat Perkins Rocha zijn vrijgelaten uit de gevangenis, melden hun families in afzonderlijke verklaringen. Het zijn de recentste vrijlatingen van hooggeplaatste personen door de regering in Caracas, die onder Amerikaanse druk staat om politieke gevangenen vrij te laten.
9 uur geleden