Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BEIROET (ANP/AFP) - Israël heeft een luchtaanval uitgevoerd op de Libanese hoofdstad Beiroet. Het is de eerste keer dat die stad weer wordt bestookt sinds het ingaan van het staakt-het-vuren halverwege april.
6 uur geleden
LAS PALMAS (ANP/AFP) - Het evacuatievliegtuig dat bezig is met het vervoer van opvarenden van het cruiseschip Hondius, moest uitwijken omdat het geweigerd werd in Marokko. Het toestel zou eigenlijk bijtanken in Marrakesh, maar kreeg daarvoor geen toestemming, zeggen bronnen bij de autoriteiten van de Canarische Eilanden tegen het Spaanse persbureau EFE en tegen AFP. Volgens AFP moest ook iets gerepareerd worden aan de veiligheidsmaatregelen rond een patiënt.
7 uur geleden
ASHKELON (ANP) - De Spaanse Flotilla-activist die vastzit in een Israëlische cel heeft volgens zijn actiegroep zijn hongerstaking omgezet in een zogenoemde 'droge hongerstaking'. Dat betekent dat Saif Abukeshek niet alleen niet meer eet, maar ook gestopt is met drinken. Dat houdt een mens normaal gesproken een week uit.
8 uur geleden
GRAN CANARIA (ANP) - Een van de twee vliegtuigen die onderweg waren met opvarenden van het cruiseschip Hondius, is uitgeweken naar Gran Canaria, blijkt uit trackinggegevens. De reden is onduidelijk.
8 uur geleden
ATLANTA (ANP) - Ted Turner, de oprichter van de Amerikaanse nieuwszender CNN, is overleden, meldt CNN. Hij werd 87 jaar.
10 uur geleden
KYIV (ANP) - Hongarije heeft geld en andere bezittingen van de Oschadbank teruggegeven aan Oekraïne, meldt president Volodymyr Zelensky op X. Begin maart werden twee geldauto's in beslag genomen met 40 miljoen dollar, 35 miljoen euro en 9 kilo goud aan boord. Zeven bankmedewerkers werden tijdelijk vastgezet. Volgens de Hongaarse autoriteiten was het een onderzoek naar witwassen.
10 uur geleden
PARIJS (ANP) - Een Frans vliegdekschip en ondersteunende oorlogsschepen maken zich op voor hulp bij het vrijmaken van de Straat van Hormuz. De Charles de Gaulle vaart alvast richting de zeestraat om meteen te kunnen beginnen als de Verenigde Staten en Iran stoppen met vechten, laat het Franse ministerie van Defensie weten.
11 uur geleden