Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BRUSSEL (ANP) - De EU-ministers van Buitenlandse Zaken besluiten donderdag over meer sancties tegen Iran. EU-buitenlandchef Kaja Kallas verwacht ook dat de ministers het eens zullen worden over het plaatsen van de Iraanse Revolutionaire Garde op de terrorismelijst.
34 minuten geleden
PARIJS (ANP/DPA) - Frankrijk blijft nucleair materiaal uit Rusland importeren, ondanks de oorlog die Moskou tegen Oekraïne voert. Dat stelt de Franse tak van milieuorganisatie Greenpeace in een verklaring. Daarmee zouden de Fransen "de Russische economie en indirect ook de oorlogsmachine" voeden.
2 uur geleden
BEIJING (ANP) - De Chinese president Xi Jinping heeft donderdag tegen de Britse premier Keir Starmer gezegd dat China klaar is voor een langdurig strategisch partnerschap met Groot-Brittannië. Dat blijkt uit een gezamenlijke verklaring na hun ontmoeting in Beijing.
3 uur geleden
MINNEAPOLIS (ANP) - Een Amerikaanse rechter heeft regeringsbeleid dat gericht was op ongeveer 5600 wettelijk erkende vluchtelingen in Minnesota tijdelijk geblokkeerd. De vluchtelingen wachten op een permanente verblijfsvergunning (greencard).
4 uur geleden
NIAMEY (ANP/RTR/AFP) - In de vroege ochtend van donderdag waren twee uur lang aanhoudende schotenwisselingen en luide explosies te horen nabij de internationale luchthaven van Niamey in Niger, aldus getuigen van persbureaus Reuters en AFP. Op X verspreide video's tonen dat de nachtelijke skyline werd verlicht door geweervuur.
5 uur geleden
MEXICO-STAD (ANP) - Mexico gaat door met het leveren van ruwe olie aan Cuba. President Claudia Sheinbaum beschouwt de olie-export naar Cuba als "humanitaire hulp", zei ze woensdag tegen verslaggevers. "Die hulp gaat door, net als aan andere landen", zei ze.
7 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De omstreden inzet van troepen van de Nationale Garde en mariniers in Amerikaanse steden heeft vorig jaar bijna een half miljard dollar (418 miljoen euro) gekost. Dat becijferde de rekenkamer van het Amerikaanse parlement, de Congressional Budget Office.
9 uur geleden