Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KYIV (ANP/AFP) - De Russische aanvallen op het Oekraïense spoor zijn erop gericht om "hele regio's" van het land onbereikbaar te maken met de trein, zegt de topman van het Oekraïense spoorbedrijf tegen persbureau AFP. De aanvallen op het spoor zijn de afgelopen maanden opgevoerd.
48 minuten geleden
TAMPA (ANP) - De VS hebben vijf aanvallen uitgevoerd in Syrië gericht tegen Islamitische Staat. Dat meldt het operationeel commando in de regio, CENTCOM, in een bericht op X. Het commando voegt eraan toe dat ook andere landen militaire druk blijven uitoefenen op de terroristische beweging.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Verenigde Staten laten de laatst overgebleven afspraken over kernwapenbeheersing verlopen als China blijft weigeren mee te doen, zegt buitenlandminister Marco Rubio. Het New START-verdrag, waarin de VS en Rusland limieten op hun arsenaal hebben afgesproken, loopt donderdag af.
1 uur geleden
ABU DHABI (ANP/AFP/RTR) - De eerste dag van de nieuwe gesprekken tussen Oekraïne en Rusland met de VS als bemiddelaar is woensdag in Abu Dhabi afgerond. De onderhandelingen over een vredesregeling voor Oekraïne gaan volgens plan donderdag verder, aldus betrokkenen.
1 uur geleden
FORT PIERCE (ANP/RTR) - De man die zich in september 2024 met een wapen had verschanst op een golfbaan van Donald Trump in Florida is veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. Ryan Routh was vorig jaar september door een jury al schuldig bevonden aan onder meer poging tot moord.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP) - De Iraanse mensenrechtenactiviste en Nobelprijswinnares Narges Mohammadi is opnieuw in hongerstaking gegaan, meldt haar stichting aan CNN. Ze zit al jaren vast, na een veroordeling voor het verspreiden van propaganda. Sindsdien is ze meerdere keren in hongerstaking gegaan, onder meer omdat haar toegang tot medische zorg zou zijn ontzegd.
1 uur geleden
OSLO (ANP) - Marius Borg Høiby is nog niet door de politie verhoord voor de nieuwe aanklachten die zondag tegen hem zijn ingediend. Die verhoren vinden op een later moment plaats, zei de politie woensdag tegen het Noorse persbureau NTB.
2 uur geleden