Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
CHOUKINE (ANP/AFP/RTR) - Bij een Israëlische aanval in het zuiden van Libanon zijn drie doden gevallen, zegt het Libanese ministerie van Gezondheid. De Libanese krant L'Orient-Le Jour meldt dat het ging om een droneaanval op de weg tussen Nabatieh en Choukine.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP/RTR) - Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft marihuana in een andere drugscategorie ingedeeld. Volgens justitieminister Todd Blanche gaat marihuana van de gevaarlijke klasse I naar klasse III en daarmee wordt dit verdovende middel veel toegankelijker voor onder anderen onderzoekers, geneeskundigen, patiënten en ondernemingen die producten met cannabis maken of verhandelen.
5 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De leiders van de Europese Unie hebben het definitief toekennen van een krediet van 90 miljard euro aan Oekraïne toegejuicht, nadat het lang door Hongarije was geblokkeerd. Het geld wordt officieel omschreven als een lening en moet Oekraïne in 2026 en 2027 financieel ondersteunen.
7 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Europese Unie heeft donderdag ingestemd met een twintigste pakket strafmaatregelen voor Rusland. Hongarije en Slowakije hebben hun verzet tegen de nieuwe sancties opgegeven, net als ze bij de miljardenlening voor Oekraïne deden.
7 uur geleden
BANGKOK (ANP/RTR) - Meer dan 30 miljoen mensen vallen terug in bittere armoede door de gevolgen van de oorlog die Israël en de VS tegen Iran zijn begonnen. Dit stelt de chef van het VN-ontwikkelingsprogramma, de voormalige Belgische premier Alexander De Croo.
7 uur geleden
BOEDAPEST/BRATISLAVA (ANP/RTR) - Hongarije en Slowakije hebben de eerste leveringen Russische olie ontvangen sinds de heropening van de Droezjba-pijpleiding. Sinds woensdag stroomt er weer olie door de pijpleidingen in Oekraïne, na maandenlange reparaties.
7 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA) - De voormalige kroonprins van Iran, Reza Pahlavi, is tijdens zijn bezoek aan Berlijn met een soort vloeistof bekogeld na een bijeenkomst met politici. Op zijn pak kreeg hij een rode vlek. Hij bleef ongedeerd. Zijn belager is aangehouden.
7 uur geleden