Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KYIV (ANP/AFP/BLOOMBERG) - De Verenigde Staten willen dat er tegen juni een vredesakkoord ligt tussen Rusland en Oekraïne en hebben voorgesteld om komende week nieuwe besprekingen te houden in Miami. Dat zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Het is volgens het staatshoofd voor het eerst dat de strijdende partijen elkaar daar zullen treffen. Eerder werd daar al overlegd via de bemiddelende partij, de VS. Kyiv heeft ingestemd met het voorstel.
47 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse oud-president Bill Clinton en zijn vrouw en oud-minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton willen dat hun verklaring over hun banden met zedendelinquent Jeffrey Epstein niet achter gesloten deuren plaatsvindt. Op X schrijft het voormalige staatshoofd (1993-2001) dat een niet-publieke verklaring, zoals nu het plan is, zou neerkomen op een schijnproces en "pure politiek". "Laten we stoppen met deze spelletjes en dit op de juiste manier doen: middels een publieke verklaring."
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De Verenigde Staten trekken Amerikaanse medewerkers terug uit NAVO-kenniscentra in Nederland. De twee zogeheten Centres of Excellence (COE's) in Utrecht en Den Haag maken zich op voor een "herijking" van de Amerikaanse aanwezigheid, meldt een van de centra. Hoeveel Amerikanen er precies vertrekken en welke weerslag dat heeft op de centra kunnen ze nog niet inschatten.
1 uur geleden
KYIV (ANP/RTR/AFP) - Rusland heeft in de nacht van vrijdag op zaterdag opnieuw grootschalige aanvallen uitgevoerd op de Oekraïense energie-infrastructuur, meldt minister van Energie Denys Sjmyhal. Daardoor is in veel regio's van het land de stroom uitgeschakeld, schrijft netbeheerder Ukrenergo op Facebook. Ook zijn de geplande stroomonderbrekingen per regio, bedoeld om te kunnen voldoen aan de stroomvraag, tijdelijk onderbroken.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft aangekondigd dat er begin volgende week verdere gesprekken plaatsvinden tussen vertegenwoordigers van zijn regering en Iran. De gesprekken met de Iraanse delegatie op vrijdag waren "zeer goed", vertelde Trump aan verslaggevers aan boord van Air Force One op weg naar zijn resort Mar-a-Lago in Florida.
7 uur geleden
HAVANA (ANP) - De Cubaanse regering heeft een pakket noodmaatregelen aangekondigd op het gebied van onderwijs, werk en transport om de energiecrisis in het land aan te pakken. De communistische regering wil met de maatregelen de essentiële diensten beschermen en brandstof rantsoeneren.
7 uur geleden
BRATISLAVA (ANP) - Twee mensen zijn omgekomen door een lawine in de Hoge Tatra, een hooggebergte op de grens tussen Slowakije en Polen, aldus de lokale autoriteiten. De slachtoffers waren twee mannen uit Hongarije van 37 en 38 jaar.
7 uur geleden