Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
ROME (ANP/RTR) - De Italiaanse premier Giorgia Meloni zegt dat een Amerikaanse inval in Groenland "ernstige consequenties" zal hebben voor de NAVO. Ze pleitte tijdens haar traditionele nieuwjaarspersconferentie voor een "aanzienlijke" aanwezigheid van de NAVO in het arctische gebied, inclusief Groenland.
1 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - Inwoners van de Oekraïense hoofdstad Kyiv zijn opgeroepen "tijdelijk" de stad te verlaten. Door een nachtelijke Russische aanval is een groot deel van de stad zonder verwarming komen te zitten. Die oproep doet burgemeester Vitali Klitsjko, die kort ervoor meldde dat circa de helft van de appartementencomplexen in de Oekraïense hoofdstad was afgesloten van het warmtenet.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De VS hebben plannen voor een mogelijke nieuwe aanval gericht tegen Venezuela teruggedraaid. Dat zegt de Amerikaanse president Donald Trump. Volgens het Amerikaanse staatshoofd hangt het besluit samen met de bereidheid tot samenwerking die het Zuid-Amerikaanse land heeft laten zien sinds de operatie waarbij president Nicolás Maduro gevangen werd genomen, begin januari.
2 uur geleden
KYIV (ANP) - Bij een grootschalige aanval op de Oekraïense hoofdstad Kyiv is de ambassade van Qatar geraakt door een Russische drone. Dat meldt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op sociale media. Onduidelijk is hoe groot de schade is. Zelensky sprak lof uit voor de rol die Qatar speelt in de onderhandelingen over krijgsgevangenen.
3 uur geleden
KYIV (ANP/AFP) - De nachtelijke drone- en raketaanval op Oekraïne is een "test" voor de Europese Oekraïense bondgenoten en de NAVO. Dat schrijft buitenlandminister Andri Sybiha op X. "Een aanval zo dicht bij de EU- en NAVO-grens is een bedreiging van de veiligheid op het Europese continent en een test van de trans-Atlantische gemeenschap", aldus Sybiha. Bij de aanval werd onder meer de westelijke regio Lviv geraakt, niet ver van de grens met EU-land Polen. Volgens het Kremlin was de aanval gericht tegen onder meer energie-infrastructuur en dronefabrieken.
4 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - De grootschalige nachtelijke aanval op Oekraïne is een represaille voor de vermeende Oekraïense aanval op een buitenverblijf van president Vladimir Poetin eind december. Dat stelt het Kremlin. Bij de aanval werd onder meer de moderne, hypersonische Oresjnik-raket ingezet. Doelwit van de aanval waren onder andere de energie-infrastructuur en plekken waar drones werden geproduceerd.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump leek in een interview op Fox News aan te kondigen dat de Verenigde Staten "grondaanvallen" tegen drugskartels in Mexico van plan zijn. "We gaan beginnen met grondaanvallen, wat de drugskartels betreft", zei Trump. "De kartels runnen Mexico. Het is heel erg triest om te zien wat er daar gebeurt."
7 uur geleden