Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Democratische fractievoorzitter in het Huis van Afgevaardigden, Hakeem Jeffries, heeft zich kandidaat gesteld voor het voorzitterschap van het Huis. Een dag na de verkiezingszege van de Democraten vroeg Jeffries zijn collega's in een brief om zijn kandidatuur te steunen.
3 uur geleden
HOUSTON (ANP) - De Amerikaanse ruimtetelescoop Swift is woensdag vergaan in de dampkring. Hij eindigde als een vuurbal. Het is nog niet bekend of brokstukken de ondergang hebben overleefd en zijn ingeslagen op aarde.
4 uur geleden
GENEVE (ANP/RTR) - De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft goedkeuring gegeven om klinische testen uit te voeren met twee nieuwe ebolavaccins. Het gaat om de eerste vaccins die speciaal zijn ontwikkeld tegen de bundibugyovariant van het virus, dat de afgelopen maanden al voor duizenden doden heeft gezorgd in de Democratische Republiek Congo.
7 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - Oekraïne meldt een verdere stijging van het dodental na een Russische aanval maandag op een distributiepunt voor humanitaire hulpgoederen. Het gaat om veertig doden. Daarmee is het een van de dodelijkste aanvallen op burgers in Oekraïne dit jaar.
11 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Montenegro stevent af op EU-lidmaatschap per 2028 en Albanië is op weg om in 2029 tot de EU toe te treden. Dat stelt de Europese Commissie woensdag op basis van de voortgang die beide kandidaat-leden hebben gemaakt met hervormingen die nodig zijn om tot de EU te kunnen toetreden. De laatste uitbreiding vond in 2013 plaats, met de toetreding van Kroatië tot de EU.
13 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/RTR) - De hoogste leider van Iran, Mojtaba Khamenei, heeft gezegd dat iedereen die een koerswijziging in het beleid van de Verenigde Staten verwacht zich ernstig vergist. Dit zei hij nadat de eerste uitslagen van de midterms in de VS wijzen op een nederlaag voor de Republikeinse partij van president Donald Trump.
13 uur geleden
TEL AVIV (ANP/AFP) - De Israëlische president Isaac Herzog heeft uitspraken tegen Arabische burgers tijdens de verkiezingscampagne veroordeeld en "racistisch" genoemd. Premier Benjamin Netanyahu had meermaals Arabische partijen beschuldigd van verkiezingsfraude.
14 uur geleden