Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
QOM (ANP) - Een gebouw van de raad die de nieuwe ayatollah van Iran moet benoemen is gebombardeerd door Israël en de VS, meldt persbureau AFP op basis van lokale media. Na de dood van de hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, heeft de 88-koppige raad van theologen de taak gekregen om een nieuwe leider te benoemen.
3 uur geleden
BEIROET (ANP/RTR) - De Israëlische aanvallen op Libanon hebben maandag en dinsdag tot minstens 40 doden en 246 gewonden geleid. Dat heeft het Libanese ministerie van Volksgezondheid meegedeeld.
5 uur geleden
KYIV (ANP) - Oekraïne meldt dat opnieuw ernstige schade is ontstaan aan de Droezjba-oliepijpleiding, die wordt gebruikt om Russische olie te leveren aan onder meer Hongarije en Slowakije. Minister van Energie Denys Sjmyhal meldt volgens Interfax Ukraine dat na een Russische aanval brand is uitgebroken.
5 uur geleden
BEIROET (ANP/DPA) - Nu Israël meer delen van Zuid-Libanon met grondtroepen bezet en tegelijk nieuwe Hezbollah-doelen aanvalt, kan dat uitmonden in een "nieuwe openlijke oorlog" tussen Israël en de beweging. Daarvoor waarschuwt Hezbollah.
6 uur geleden
TEHERAN (ANP) - Het Rode Kruis zegt fors meer noodhulp- en zoekteams in te zetten in het Midden-Oosten vanwege het geëscaleerde geweld daar. Onder meer in Iran, Israël en Libanon is de organisatie bezig met hulpoperaties na de vele luchtaanvallen van Israël, de Verenigde Staten en Iran.
6 uur geleden
ABU DHABI (ANP) - De Verenigde Arabische Emiraten zeggen tot nu toe 172 Iraanse raketten uit de lucht te hebben geschoten, meldt Al Jazeera. Dertien andere raketten landden in zee en een kwam neer op Emiraats grondgebied.
6 uur geleden
KYIV (ANP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky betuigt zijn steun en medeleven aan de Golfregio en het Midden-Oosten, die getroffen worden door tegenreacties van Iran. Ook biedt hij zijn hulp aan, meldt hij in een bericht op X.
6 uur geleden