Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/AFP/RTR) - De Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio zegt te hopen dat het Iraanse volk de regering omver kan werpen. Hij zei ook dat Iran onder de huidige machthebbers een enorm risico vormt.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Een commandant van de Iraanse Revolutionaire Garde heeft herhaald dat de Straat van Hormuz gesloten is. Schepen die toch proberen te passeren, zullen volgens hem in brand worden gestoken, aldus Iraanse media.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Iraanse Revolutionaire Garde heeft gezworen wraak te nemen voor de aanval waarbij ayatollah Ali Khamenei werd gedood. "De vijand moet weten dat hun gelukkige dagen voorbij zijn", zei een bevelhebber van de Garde op staatstelevisie. "Ze zullen nergens ter wereld meer veilig zijn, zelfs niet in hun eigen huizen."
4 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Iraanse president Masoud Pezeshkian verklaart dat zijn land "niet zal zwijgen of voor misdaden zal zwichten", na wat volgens hem Amerikaanse en Israëlische aanvallen waren op een school en ziekenhuis in Iran. Hij roept de internationale gemeenschap op het geweld te veroordelen.
5 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - Door de Israëlische aanvallen maandag op Libanon zijn zeker 53 doden gevallen, verklaart de Libanese regering. Het aantal gewonden is opgelopen naar 154.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Volgens de Amerikaanse president Donald Trump was afgelopen weekend "de laatste goede kans" om Iran aan te vallen en te voorkomen dat het land een kernwapen zou ontwikkelen. Hij stelde in een korte update over Iran dat de operatie "ver voor op schema" ligt.
6 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Iraanse regering heeft burgers opgeroepen om maandagavond in Teheran steun te betuigen aan de Islamitische Republiek en hun eer te bewijzen aan leider Ali Khamenei, die afgelopen weekend werd gedood. De oproep werd gedeeld via de staatstelevisie.
7 uur geleden