Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
SOUTH KENT (ANP) - Nancy Kissinger, de vrouw van de Amerikaanse oud-minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger, is donderdag op 92-jarige leeftijd overleden. Dat meldt The New York Times, na bekendmaking van haar familie. Ze overleed thuis in South Kent in de staat Connecticut.
2 uur geleden
PANAMA CITY (ANP) - Vanaf volgende maand zal er minder scheepvaartverkeer door het Panamakanaal gaan vanwege de droogte die wordt veroorzaakt door het weerfenomeen El Niño. Dat heeft de Panamakanaal Autoriteit donderdag bekendgemaakt. De strategische waterweg verbindt de Atlantische en de Stille Oceaan met elkaar.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - President Donald Trump wil dat er meer Amerikaanse ruimtelanceringen worden uitgevoerd. Hij ondertekende donderdag een memorandum waarin hij overheidsinstanties opdraagt maatregelen te nemen om tegen 2030 jaarlijks minstens duizend lanceringen mogelijk te maken.
4 uur geleden
QAMISHLI (ANP/AFP) - De Syrisch-Koerdische leider Mazloum Abdi heeft gezegd dat de Koerdische autonome instellingen in het land volledig zijn geïntegreerd in de Syrische staat. Er breekt een nieuwe fase aan, volgens Abdi. Dit is een gevolg van onderhandelingen die leidden tot een overeenkomst tussen Damascus en de Koerden, die onder druk hun autonomie opgaven.
7 uur geleden
SEOUL (ANP/RTR) - Noord-Korea heeft volgens het Zuid-Koreaanse leger meer dan tien ballistische korteafstandraketten afgevuurd in de richting van de Japanse Zee. Zuid-Korea is volgens het leger "waakzaam en heeft een ferm defensiebeleid samen met de Verenigde Staten. Provocaties kunnen snel worden beantwoord", volgens het leger.
9 uur geleden
PARIJS/BERLIJN (ANP/RTR) - Frankrijk, Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk veroordelen de aankondiging van Israël om de bouw van een nieuw stadsdeel van Jeruzalem op de bezette Westelijke Jordaanoever door te zetten. Premier Rob Jetten meldt op X dat het kabinet zich hierbij aansluit.
9 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Teheran noemt de door de VS aangekondigde extra economische sancties tegen Iran "een misdaad tegen de mensheid" en een vorm van "economische terreur". Dat blijkt uit een verklaring van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, waarover staatsmedia berichten.
10 uur geleden