Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
HUNTSVILLE (ANP) - In de Amerikaanse staat Texas is James Broadnax geëxecuteerd voor de dood van twee mannen bij een roofoverval in 2008. De 37-jarige man kreeg een dodelijke injectie in de gevangenis van Huntsville.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Verenigde Staten steunen Israël na het onderscheppen van een vloot met hulpgoederen voor Gaza. Washington waarschuwt bondgenoten geen steun te geven aan wat het een "betekenisloze politieke stunt" noemt.
3 uur geleden
NEW YORK (ANP) - Een mogelijk zelfmoordbriefje van zedendelinquent Jeffrey Epstein ligt al bijna zeven jaar in een rechtbank in New York, buiten het zicht van onderzoekers. Dat schrijft de krant The New York Times, die de rechter heeft gevraagd het document vrij te geven.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth heeft in de Senaat afstand genomen van een naderende deadline voor de oorlog in het Midden-Oosten. In de wet staat dat de president vijandelijkheden na zestig dagen alleen mag voortzetten met toestemming van het Congres, maar volgens Hegseth moet de periode waarin een bestand geldt daarin niet worden meegenomen.
7 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - Bij Israëlische aanvallen op het Libanese dorp Zebdine zijn zes mensen om het leven gekomen. Dat meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid. Volgens het ministerie komt het totaal aantal doden dat donderdag viel door Israëlisch vuur daarmee op vijftien.
7 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP/BLOOMBERG) - De Amerikaanse president Donald Trump is blij dat een nieuwe persoon is gekozen om premier te worden in Irak. Hij feliciteerde de beoogde regeringschef Ali al-Zaidi en stelde een "fantastisch nieuw hoofdstuk" in het vooruitzicht in de relatie tussen de landen.
7 uur geleden
VENETIË (ANP) - De jury van de Biënnale van Venetië is opgestapt. Dat gebeurde nadat onrust was ontstaan over de deelname van landen als Rusland aan de internationale kunsttentoonstelling.
9 uur geleden