Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Verenigde Staten zijn begonnen met het schoonvegen van de Straat van Hormuz, schrijft de Amerikaanse president Donald Trump op zijn Truth Social. Iran zou hier tijdens de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op het land mogelijk zeemijnen in hebben gelegd. Hierdoor is de belangrijke zeestraat tot nu toe vrijwel dicht.
13 minuten geleden
KYIV/MOSKOU (ANP) - De wapenstilstand tussen Oekraïne en Rusland is van start gegaan om 15.00 uur Nederlandse tijd. De Russische president Vladimir Poetin ging hier afgelopen donderdag mee akkoord, meer dan een week nadat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky het aanbod had gedaan. Het staakt-het-vuren vanwege Orthodox Pasen duurt tot en met zondag.
52 minuten geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR) - De vredesonderhandelingen tussen de VS en Iran zijn begonnen. Dat bevestigt president Donald Trump tegen de Amerikaanse nieuwszender NewsNation. Ook de Iraanse staatstelevisie bevestigt dat de gesprekken zijn begonnen. De strijdende partijen zijn in Islamabad om onder bemiddeling van gastland Pakistan te spreken over een mogelijk duurzaam staakt-het-vuren.
1 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP/RTR) - Bij Israëlische aanvallen op Zuid-Libanon zijn tien mensen omgekomen, onder wie hulpverleners. Dat melden Libanese media op gezag van het Libanese ministerie van Volksgezondheid. Het zou gaan om drie aanvallen in de regio Nabatieh. Het ministerie beticht Israël ervan "systematisch" aanvallen uit te voeren op hulpverleners.
2 uur geleden
KYIV/MOSKOU (ANP) - Rusland en Oekraïne hebben onder bemiddeling van de Verenigde Arabische Emiraten een gevangenenruil uitgevoerd. Beide landen hebben zaterdag 175 krijgsgevangenen uitgewisseld, bevestigen ze.
2 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR) - De Verenigde Staten zouden hebben ingestemd met het vrijgeven van bevroren Iraanse tegoeden in Qatar en bij andere buitenlandse banken. De stap zou "in direct verband staan" met een veilige doorvaart van de door Iran geblokkeerde Straat van Hormuz, zei een anonieme, hooggeplaatste Iraanse functionaris tegen persbureau Reuters. Tegenover datzelfde persbureau ontkende een Amerikaanse functionaris later op zaterdag dat zou zijn ingestemd met vrijgave.
3 uur geleden
KYIV (ANP) - Oekraïne zal "op dezelfde manier" reageren als Rusland het staakt-het-vuren schendt. Dat heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky gemeld op X. Zijn land zal zich volgens hem houden aan de tijdelijke wapenstilstand, maar schrijft hij: "We weten allemaal met wie we te maken hebben."
3 uur geleden