Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEL AVIV (ANP/AFP) - Israël versoepelt donderdag de beperkingen voor Israëlische burgers, meldt de krijgsmacht van het land. Zo zijn grotere openbare bijeenkomsten tot maximaal vijftig personen weer toegestaan en kunnen mensen weer naar hun werk, mits dat in de buurt is van een schuilkelder.
1 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - Hezbollah-leider Naim Qassem heeft in een toespraak gezworen zich niet over te geven na de recente aanvallen van Israël. "Wat Israël deed was geen reactie op een raketbeschieting, maar een agressie die van tevoren was voorbereid." Hij benadrukte dat verzet hun enige optie is.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Israëlische krijgsmacht zei woensdag een nieuwe aanvalsgolf op Iran te hebben uitgevoerd. Journalisten van persbureau AFP maakten melding van een krachtige explosie in Teheran en ook Iraanse staatsmedia meldden meerdere explosies in de hoofdstad.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Witte Huis-woordvoerster Karoline Leavitt heeft woensdag gezegd dat Spanje heeft ingestemd om met de VS samen te werken op militair gebied. De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken José Manuel Albares ontkent dat.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - In de eerste twee dagen van de oorlog tussen Iran, de Verenigde Staten en Israël zijn ongeveer 100.000 mensen uit de Iraanse hoofdstad Teheran gevlucht, meldt de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Sinds afgelopen zaterdag voeren de VS en Israël bombardementen uit op Iran, dat met vergeldingsaanvallen reageert.
3 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - Sinds er opnieuw gevechten zijn uitgebroken tussen Israël en Hezbollah zijn in Libanon 72 mensen gedood en meer dan 83.000 ontheemd geraakt. Dat meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid.
4 uur geleden
BAGDAD (ANP/AFP) - Heel Irak kampt volgens het ministerie van Elektriciteit met een stroomstoring. De oorzaak wordt nog onderzocht, verklaarde het ministerie woensdag. Delen van het land liggen onder vuur sinds de oorlog tussen Israël, de VS en Iran afgelopen zaterdag uitbrak.
4 uur geleden