Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
SOFIA (ANP/AFP/RTR) - De Bulgaarse oud-president Rumen Radev gaat aan de leiding bij de Bulgaarse verkiezingen, blijkt uit exitpolls. Het lijkt erop dat hij ongeveer 38 procent van de stemmen heeft behaald. De pro-Russische Radev was favoriet onder de stemmers, mede dankzij zijn belofte om corruptie in het land aan te pakken.
24 minuten geleden
SHREVEPORT (ANP) - Door een schietpartij in het Amerikaanse Shreveport, Louisiana, zijn acht kinderen gedood. Dat meldt de politie aan de lokale nieuwszender KSLA News 12. De slachtoffers zijn tussen de 1 en 14 jaar oud. Twee vrouwen raakten bij de schietpartij gewond, een jongen raakte gewond toen hij van een dak afsprong.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - De Iraanse leiding heeft nog niet besloten of Iran deelneemt aan een nieuwe gespreksronde met de VS, meldden lokale media zondag. Persbureau Tasnim meldde op basis van een anonieme bron zelfs dat er geen verdere onderhandelingen plaatsvinden zolang de Amerikaanse marine de Straat van Hormuz blijft blokkeren.
2 uur geleden
MADRID (ANP/AFP) - Spanje gaat de Europese Unie dinsdag vragen het associatieverdrag met Israël te beëindigen vanwege schendingen van het internationaal recht. Dat heeft premier Pedro Sánchez gezegd tijdens een bijeenkomst in Andalusië.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Iran heeft twee buitenlanders opgepakt wegens betrokkenheid bij het importeren van Starlink-apparatuur, berichten Iraanse media. Internetdiensten via satellieten, zoals die van Starlink, zijn in het land verboden.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump dreigt Iran hard aan te pakken als het land niet akkoord gaat met een nieuwe deal. In een bericht op Truth Social schrijft hij dat Amerikaanse vertegenwoordigers maandagavond in Pakistan zijn voor onderhandelingen. Een functionaris van het Witte Huis bevestigde dit later.
5 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - Acht personen, onder wie een kind, liggen nog in het ziekenhuis nadat ze gewond waren geraakt bij een schietpartij in de Oekraïense hoofdstad Kyiv, meldt burgemeester Vitali Klytsjko. Hierbij kwamen zes mensen om het leven.
5 uur geleden