Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
ARAD (ANP/AFP) - Israëlische brandweerlieden meldden dat een "voltreffer" van een Iraanse raket op de Zuid-Israëlische stad Arad zaterdag grote schade heeft aangericht. Volgens medische hulpverleners raakten zeker 59 mensen gewond.
47 minuten geleden
BELGOROD (ANP/DPA) - In de Russische regio Belgorod zijn zeker vier vrouwen omgekomen door Oekraïense beschietingen. Dat heeft de regionale gouverneur gemeld. De doden vielen in het dorp Smorodino, enkele kilometers van de grens met Oekraïne. Ze waren in een pand dat werd getroffen. Een andere vrouw werd zwaargewond onder het puin vandaan gehaald.
3 uur geleden
PRAAG (ANP/DPA/BLOOMBERG) - Honderdduizenden mensen zijn zaterdag de straat opgegaan in de Tsjechische hoofdstad Praag om te demonstreren tegen de rechts-populistische regering van premier Andrej Babiš. Volgens de organisatie waren er tot 250.000 deelnemers bijeen.
4 uur geleden
TAMPA (ANP) - Het Amerikaanse leger heeft tijdens drie weken oorlog meer dan 8000 doelen aangevallen, claimt admiraal Brad Cooper in een videoboodschap op X. Ook zei hij dat de Amerikanen een Iraanse bunker hebben aangevallen. Daarin zouden wapens zijn opgeslagen die een bedreiging vormden voor de olie- en gastransporten in de Straat van Hormuz.
4 uur geleden
LONDEN (ANP/AFP) - Het Verenigd Koninkrijk heeft de "roekeloze aanvallen" van Iran veroordeeld, nadat het land twee ballistische raketten afvuurde op de Amerikaans-Britse militaire basis Diego Garcia. Geen daarvan raakte de basis die ongeveer 3800 kilometer van Iran ligt.
9 uur geleden
NEW DELHI (ANP/RTR/AFP) - De Indiase premier Narendra Modi heeft met de Iraanse president Masoud Pezeshkian gesproken. Hij heeft daarbij de aanvallen op infrastructuur in het Midden-Oosten veroordeeld en beklemtoond dat de scheepvaart moet worden gevrijwaard van de oorlogshandelingen. De strategisch gelegen Straat van Hormuz tussen de Perzische Golf en de Indische Oceaan is vrijwel gesloten als gevolg van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran.
10 uur geleden
OSLO (ANP) - Het vertrouwen in kroonprinses Mette-Marit van Noorwegen is bij veel Noren nog niet hersteld na het interview dat ze gaf aan de Noorse publieke omroep NRK. Een meerderheid vindt dat ze onvoldoende heeft geantwoord over haar banden met zedendelinquent Jeffrey Epstein, blijkt uit peilingen van Noorse kranten.
11 uur geleden