Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
JERUZALEM (ANP/AFP/RTR) - Israël heeft ook na het ingaan van het staakt-het-vuren met Iran aanvallen uitgevoerd op het zuiden van Libanon, melden Libanese staatsmedia. Bemiddelaar Pakistan stelde dat het bestand ook gold voor Libanon, maar de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zei dat dat in zijn optiek niet zo was. Israël vaardigde daarna ook een evacuatiebevel uit voor een gebouw in de Zuid-Libanese stad Tyrus.
1 minuut geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Iraanse staatsmedia melden dat de Amerikaanse president Donald Trump "onze eisen voor een einde van de oorlog" heeft geaccepteerd.
1 uur geleden
ATLANTA (ANP) - De Republikein Clay Fuller, een voormalig aanklager die werd gesteund door president Donald Trump, heeft dinsdag een beslissende tweede stemronde in de Amerikaanse staat Georgia gewonnen. Hij volgt hiermee de conservatieve politica Marjorie Taylor Greene op in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, zo meldt NBC News.
1 uur geleden
LONDEN (ANP) - De Britse premier Keir Starmer reist af naar de Golfregio na het ingaan van het staakt-het-vuren in het Midden-Oosten, meldt de BBC op basis van Downing Street. Starmer zal met de leiders in de regio onder meer praten over de heropening van de Straat van Hormuz en de rol die het Verenigd Koninkrijk daarbij kan spelen.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/RTR) - Het Iraanse tienpuntenplan, dat de basis moet vormen voor onderhandelingen over een einde van de oorlog, houdt in dat de Verenigde Staten instemmen met de voortzetting van het Iraanse programma voor de verrijking van uranium en de opheffing van alle sancties. Dat melden Iraanse media.
1 uur geleden
BERLIJN (ANP) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz is blij dat Iran en de Verenigde Staten het eens zijn geworden over een staakt-het-vuren van twee weken. "Het doel moet nu zijn om de komende dagen te onderhandelen over een duurzaam einde aan de oorlog. Dat is alleen via diplomatieke weg te bereiken", schrijft hij in een verklaring. Duitsland wil volgens Merz ook bijdragen aan de heropening van de Straat van Hormuz.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Verenigde Staten zullen helpen bij de verkeersafwikkeling in de Straat van Hormuz. Dat kondigde de Amerikaanse president Donald Trump rond middernacht (lokale tijd) aan op Truth Social.
2 uur geleden