Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
NEW YORK (ANP) - De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft tijdens zijn toespraak voor de Verenigde Naties gezegd dat zijn land de afgelopen zeven maanden "slachtoffer van terrorisme" is geweest. De Amerikaanse president Donald Trump sprak dinsdag over Iraanse "terreur", maar volgens Pezeshkian is het juist andersom.
19 minuten geleden
NEW YORK (ANP/AFP) - De Syrische leider Ahmed al-Sharaa heeft in zijn bijdrage aan het plenair debat van de Algemene Vergadering van de VN herhaald dat de door Israël bezette Golanhoogten Syrisch zijn en blijven. De omstreden landsdelen, grenzend aan het noorden van Israël, worden al decennia door Israël geclaimd en gelden vandaag de dag als Israëlische bufferzone.
1 uur geleden
ADDIS ABEBA (ANP/AFP) - Spanningen in het noorden van Ethiopië zijn opnieuw uitgemond in geweld. Rebellen uit de regio Tigray hebben aanvallen uitgevoerd op de aangrenzende regio Afar en de controle over luchthavens overgenomen.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Trumps Vredesraad presenteert woensdag tijdens een bijeenkomst van de lidstaten een plan voor de wederopbouw van Gaza. Voor de plannen is 2,45 miljard dollar (2,15 miljard euro) nodig, meldt de Amerikaanse nieuwssite Axios, die het plan heeft ingezien.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP/AFP) - Het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag heeft een voormalige rebellenleider van de Centraal-Afrikaanse Republiek veroordeeld voor marteling en onrechtmatige gevangenneming. Mahamat Saïd Abdel Kani, kortweg Saïd, werd schuldig bevonden op vier van de zeven behandelde gevallen. Een straf wordt later bekendgemaakt.
4 uur geleden
DES MOINES (ANP) - Het zou niet aan de Verenigde Staten maar aan Europa moeten zijn om het Midden-Oosten veilig te houden, vindt NAVO-topman Mark Rutte. Zodra Europa zich heeft herbewapend, zullen "Europeanen zich over hun eigen achtertuin ontfermen", zei Rutte na een lezing in het Amerikaanse Des Moines.
5 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Europese Commissie wil 4,2 miljard euro aan Hongarije vrijgeven uit het EU-cohesiefonds, dat is bedoeld om regionaal achterstandsbeleid weg te werken. Dat geld had de Commissie in 2022 als straf aan Hongarije bevroren. Volgens voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie heeft Hongarije forse voortgang geboekt om de "rechtsstaat te beschermen en de financiële belangen van de Unie te beschermen".
5 uur geleden