Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
GAZA-STAD (ANP/RTR) - Bij Israëlische aanvallen op Gaza zijn woensdag doden gevallen, onder wie een journalist van nieuwszender Al Jazeera. Ten minste vier mensen kwamen om, melden lokale autoriteiten.
3 uur geleden
LOS ANGELES (AFP/RTR) - 'Ketaminekoningin' Jasveen Sangha, die ketamine verkocht aan de overleden Friends-acteur Matthew Perry, is veroordeeld tot een celstraf van vijftien jaar. Volgens de rechter is Sangha schuldig aan het leveren van de drugs die de 54-jarige Perry fataal werden in oktober 2023. Sangha is een van de vijf verdachten in de zaak rond de dood van Perry.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De eerste onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran beginnen zaterdag in Pakistan, meldde het Witte Huis in een persconferentie. President Donald Trump stuurt een onderhandelingsteam, geleid door vicepresident JD Vance. De Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner maken ook deel uit van het team.
3 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - Bij Israëlische aanvallen op Libanon zijn woensdag zeker 254 doden gevallen en 1165 mensen gewond geraakt, meldden Libanese autoriteiten. Volgens Israël waren de aanvallen de grootste sinds het begin van de oorlog.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP) - De Verenigde Staten moeten kiezen tussen een staakt-het-vuren of een voortzetting van de oorlog via Israël, schrijft de Iraanse buitenlandminister Abbas Araghchi op X over de Israëlische aanvallen op Libanon. "Het kan niet allebei hebben."
4 uur geleden
BEIROET (ANP/RTR) - Bij Israëlische aanvallen op Libanon zijn woensdag ten minste 89 doden en 700 gewonden gevallen, meldt het Libanese Ministerie van Gezondheid. Onder de doden zouden ook twaalf hulpverleners zijn. Israël voert naar eigen zeggen de zwaarste aanvallen uit op Libanon sinds het begin van de oorlog.
6 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/AFP/RTR) - Er zijn volgens de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif meldingen van schendingen van het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran. Hij heeft er bij de landen op aangedrongen de wapenstilstand te respecteren en terughoudend te zijn.
7 uur geleden