Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARIJS (ANP) - De Franse president Emmanuel Macron heeft zijn Amerikaanse ambtgenoot Donald Trump uitgenodigd voor een uitgebreid diner in het beroemde paleis van Versailles. Trump wordt verwacht op de topconferentie van landen van de G7 die dit jaar in Évian-les-Bains wordt gehouden aan het Meer van Genève.
25 minuten geleden
ANTWERPEN (ANP/AFP/BELGA) - Het Antwerpse havenbedrijf hoopt dat de haven van de Belgische stad binnen een dag weer volledig operationeel is. In de op een na grootste haven van Europa ontstond donderdagavond een groot olielek, waardoor het scheepvaartverkeer er zo goed als stil ligt.
48 minuten geleden
BEIROET (ANP/RTR) - Libanon stevent tijdens de onrust in het Midden-Oosten ook af op een voedselcrisis. Daarvoor waarschuwt het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties.
2 uur geleden
BOEDAPEST (ANP/AFP/BLOOMBERG) - De Hongaarse premier Viktor Orbán beschuldigt de oppositie ervan dat zij geen enkel middel schuwt om de macht in het land over te nemen. De regeringsleider beticht de oppositie er verder van "samen te zweren" met buitenlandse mogendheden en het bedreigen van kiezers met geweld.
3 uur geleden
GAZA-STAD (ANP) - Israël zegt de Zikim-grensovergang in het noorden van de Gazastrook te hebben heropend. COGAT, de Israëlische militaire instantie die verantwoordelijk is voor humanitaire zaken, schrijft op X dat er via deze route donderdag hulpgoederen Gaza binnen zijn gebracht. De Zikim-overgang werd, net als andere toegangswegen, gesloten na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran eind februari.
3 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/BLOOMBERG/DPA) - In de Pakistaanse hoofdstad Islamabad worden zware veiligheidsmaatregelen getroffen in aanloop naar het verwachte vredesoverleg tussen de VS en Iran. Een troepenmacht van zo'n 10.000 militairen, agenten en paramilitairen wordt ingezet om te waken over de veiligheid.
3 uur geleden
KYIV (ANP) - Oekraïne heeft onlangs een nieuwe levering Patriot-luchtverdedigingsraketten ontvangen, meldt het Oekraïense persbureau Interfax op gezag van president Volodymyr Zelensky.
4 uur geleden