Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KATHMANDU (ANP) - De autoriteiten in Nepal staken hun zoektocht naar de slachtoffers van de dodelijke overstromingen in het noorden van het land eind augustus. Dat meldt persbureau Reuters op gezag van de lokale autoriteiten. Bij de overstromingen kwamen bijna 1500 mensen om het leven. Een kleine 14.000 mensen konden worden gered. Meer dan 5000 mensen zijn nog altijd vermist aan de Nepalese zijde van de grens.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De langstzittende Republikeinse voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, Dennis Hastert, is op 84-jarige leeftijd een natuurlijke dood gestorven. Dat melden de autoriteiten in Kendall County, Illinois. Hastert was van 1999 tot begin 2007 de zogenoemde Speaker of the House.
4 uur geleden
ROME (ANP) - De Italiaanse premier Giorgia Meloni wil haar stem laten registreren om zichzelf te beschermen tegen AI-gegenereerde deepfake-video's. Volgens de krant La Repubblica heeft ze daarvoor een aanvraag ingediend bij de EU-dienst voor intellectueel eigendom (EUIPO).
6 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Europese Commissie maakt nog eens 130 miljoen euro vrij voor het gebruik en de bestrijding van drones aan de EU-grenzen, werd maandag bekendgemaakt. Het geld is zowel bedoeld om grenstoezicht op te voeren als om beter in te kunnen spelen op vijandige droneactiviteiten bij de grenzen, staat in een persbericht.
6 uur geleden
PARIJS (ANP) - Bij de protesten bij Franse onderwijsinstellingen is maandag in Lens een 15-jarige scholier zwaargewond geraakt aan de hand, nadat de leerling vermoedelijk een granaat had opgepakt die was afgeschoten door de politie. Dat melden meerdere Franse media op gezag van de lokale autoriteiten. Onduidelijk is om wat voor projectiel het gaat.
6 uur geleden
BERLIJN (ANP) - Rusland wil de militaire hulp die Oekraïnes bondgenoten leveren de komende tijd ook met geweld dwarsbomen, verwacht de Duitse buitenlandse inlichtingendienst. Duitsland loopt volgens BND-hoofd Martin Jäger "gevaar om in een gewelddadig conflict met Rusland terecht te komen".
8 uur geleden
PARIJS (ANP) - Op meer dan vierhonderd Franse onderwijsinstellingen wordt maandag gedemonstreerd. Dat meldt het Franse ministerie van Onderwijs. Ook zijn vier- tot vijfhonderd locaties geheel of gedeeltelijk gesloten vanwege de onlusten.
9 uur geleden