Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Verenigde Staten leggen het maandag gestarte Project Freedom tijdelijk stil. Dat meldt president Donald Trump op Truth Social. De VS wilden met Project Freedom bescherming bieden aan gestrande schepen, zodat die door de door Iran gecontroleerde Straat van Hormuz konden varen.
27 minuten geleden
KYIV (ANP/RTR/AFP) - In Oekraïne zijn op verschillende plaatsen doden gevallen door Russische aanvallen. In de stad Zaporizja zijn zeker twaalf doden gevallen, meldde de gouverneur van de regio. In Kramatorsk gaat het om zeker vijf doden, schreef president Zelensky op X. In Dnipro vielen vier doden.
4 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Iran ontkent dat het in de voorbije dagen aanvallen heeft uitgevoerd op de Verenigde Arabische Emiraten. Vanuit het militaire hoofdkwartier Khatam al-Anbiya wordt wel gewaarschuwd dat het leger "vernietigend" zal reageren als de golfstaat actie onderneemt tegen Iran.
5 uur geleden
LONDEN (ANP) - The Rolling Stones hebben dinsdag bevestigd dat er een nieuw album aankomt. De plaat Foreign Tongues komt op 10 juli uit en telt in totaal veertien nieuwe liedjes, met gastbijdrages van onder anderen Paul McCartney, Robert Smith van The Cure en Chad Smith van Red Hot Chili Peppers.
7 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - In Rusland zijn twee natuurkundigen veroordeeld die betrokken waren bij onderzoek dat ten grondslag ligt aan de ontwikkeling van hypersonische raketten. Valeri Zvegintsev (82) en Vladislav Galkin (71) kregen gevangenisstraffen van 12,5 jaar voor verraad, melden Russische staatsmedia.
8 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De gevangengenomen Iraanse Nobelprijswinnares Narges Mohammadi vecht voor haar leven, zeggen haar aanhangers. Ze ligt al vijf dagen met een hartaandoening in het ziekenhuis.
10 uur geleden
ABU DHABI (ANP/AFP/RTR) - De Verenigde Arabische Emiraten hebben melding gemaakt van nieuwe Iraanse aanvallen. De luchtafweer komt in actie om raketten en drones uit te schakelen, zeggen de autoriteiten in de Golfstaat.
10 uur geleden