Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Verenigde Staten hebben enkele Europese bondgenoten laten weten dat eerder afgesproken wapenleveringen waarschijnlijk vertraging oplopen door de oorlog met Iran, melden vijf ingewijden aan persbureau Reuters. Volgens hen gaat het onder meer om landen in het Baltische gebied en Scandinavië.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP) - Iran heeft voor het eerst sinds de aanvallen van de Verenigde Staten en Israël op 28 februari een deel van het internationale telefoonverkeer en internet hersteld. Dat melden lokale media.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP/RTR) - Volgens de Amerikaanse president Donald Trump is Iran akkoord om het "nucleaire stof" over te dragen, waarmee hij lijkt te doelen op het verrijkte uranium waarmee Iran volgens de Amerikanen een kernwapen zou kunnen bouwen.
5 uur geleden
JERUZALEM (ANP/RTR/AFP) - De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft ingestemd met een tijdelijk staakt-het-vuren in Libanon. De Amerikaanse president Donald Trump kondigde het tiendaagse bestand eerder op donderdag aan.
6 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR/AFP) - Iran en de Verenigde Staten hebben hun ambities om tot een volledig vredesakkoord te komen "afgeschaald" en proberen in plaats daarvan tot een tijdelijke overeenkomst te komen, zeggen Iraanse bronnen tegen persbureau Reuters. Volgens hen is er vooruitgang geboekt in onderhandelingen over de Straat van Hormuz, maar blijft het kernprogramma van Iran een gevoelig punt.
8 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Israël en Libanon hebben ingestemd met een bestand van tien dagen. Dat maakte de Amerikaanse president Donald Trump bekend via zijn platform Truth Social.
8 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth heeft gewaarschuwd dat zijn land klaar is om gevechtsoperaties te hervatten als Iran geen deal sluit. Als het land een "slechte keus" maakt, kunnen er naast de huidige blokkade van Iraanse havens ook weer bommen vallen, stelde de minister. Die benadrukte dat zijn land nog steeds essentiële infrastructuur, waaronder de energiesector, in het vizier heeft.
11 uur geleden