Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
NUUK (ANP) - De Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen zegt niet te weten wat Donald Trump en Mark Rutte woensdag hebben afgesproken over zijn land. Trump meldde een deal over Groenland, maar de details daarvan zijn nog onduidelijk.
6 minuten geleden
DAVOS (ANP/RTR) - De afspraken over veiligheidsgaranties voor Oekraïne zijn klaar en kunnen worden getekend. Dat zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky in Davos, waar hij op het World Economic Forum eerder op donderdag de Amerikaanse president Donald Trump sprak.
8 minuten geleden
PALERMO/CAGLIARI (ANP) - De stormen en hevige regens die deze week grote delen van Italië hebben geteisterd, hebben grote schade veroorzaakt. Volgens een eerste schatting van de gouverneur van Sicilië, Renato Schifani, heeft de cycloon Harry er voor zeker 740 miljoen euro schade aangericht. "Dit was een enorme gebeurtenis, de hevigste cycloon van de afgelopen jaren", aldus Schifani. Hij is wel blij dat er geen gewonden zijn gevallen.
44 minuten geleden
DAVOS (ANP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft zich in Davos kritisch uitgelaten over het in zijn ogen Europese gebrek aan daadkracht. Hij wees erop dat de Amerikaanse inval in Venezuela ertoe leidde dat de autocratische leider Nicolás Maduro nu voor de rechter staat, terwijl de Russische president Vladimir Poetin na jaren oorlog nog een vrij man is en invloed uitoefent in Europa.
2 uur geleden
LOS ANGELES (ANP) - De film Sinners van regisseur Ryan Coogler heeft donderdag zestien Oscarnominaties ontvangen. Hiermee heeft de film, over twee criminele tweelingbroers die in het Mississippi van de jaren dertig worden geconfronteerd met een bovennatuurlijk kwaad, een nieuw record gevestigd. Nog nooit eerder kreeg één film zoveel nominaties.
2 uur geleden
DAVOS (ANP/RTR) - De VS zullen geen geld neerleggen voor hun ambities rond Groenland. Dat zegt president Donald Trump in een interview met Fox Business ter plaatse in Davos. In die Zwitserse plaats zijn deze week wereldleiders en hoogwaardigheidsbekleders bijeen voor het World Economic Forum.
3 uur geleden
DAVOS (ANP) - De schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump heeft in Davos een plan gepresenteerd voor de wederopbouw van de Gazastrook. Jared Kushner toonde daarbij een afbeelding van "Nieuw Gaza", een hypermodern ogende stad.
3 uur geleden