Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MADRID (ANP) - Het aantal dodelijke slachtoffers door een treinbotsing in het zuiden van Spanje is opgelopen tot 21, meldt de politie. Eerder werden 10 doden gemeld. Er is nog geen officieel aantal bekend van de gewonden, maar hulpdiensten in de zuidelijke regio Andalusië meldden 25 zwaargewonden.
40 minuten geleden
MADRID (ANP/RTR/AFP) - Zeker tien mensen zijn omgekomen na de ontsporing van twee hogesnelheidstreinen in het zuiden van Spanje, melden de politie en hulpdiensten. Eerder meldden Spaanse media zeven doden. Ook zouden zo'n 25 mensen zwaargewond zijn geraakt bij het incident.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De extra EU-top over de situatie in Groenland is donderdag, bevestigen bronnen. De EU-regeringsleiders worden door voorzitter van de EU-leiders António Costa naar Brussel geroepen om een gezamenlijke strategie te bepalen. De Amerikaanse president Donald Trump is met extra importtarieven aan de landen die de afgelopen dagen militairen naar Groenland hebben gestuurd een stap te ver gegaan.
4 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De EU-regeringsleiders komen op korte termijn voor een extra top bijeen "gezien de ernst van de recente ontwikkelingen", heeft voorzitter van de EU-leiders António Costa zondagavond bekendgemaakt. Dat deed hij na afloop van het ingelaste overleg met de EU-ambassadeurs over Groenland.
5 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Europese regeringen overwegen de Verenigde Staten te treffen met tarieven ter waarde van 93 miljard euro. De mogelijke strafmaatregel is een reactie op de dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump aan het adres van NAVO-bondgenoten die zich verzetten tegen zijn poging Groenland over te nemen. Dat meldt de Britse zakenkrant The Financial Times (FT).
5 uur geleden
SANTIAGO (ANP/AFP) - De Chileense president Gabriel Boric heeft de noodtoestand afgekondigd in twee regio's die geteisterd worden door bosbranden. Er zijn al zestien doden gevallen, terwijl ruim 50.000 mensen geadviseerd is te evacueren, meldt minister van Veiligheid Luis Cordero.
6 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - NAVO-baas Rutte meldt dat hij heeft gesproken met de Amerikaanse president Donald Trump over de veiligheidssituatie in Groenland en het Noordpoolgebied. "We blijven hieraan werken en ik kijk ernaar uit hem later deze week in Davos te ontmoeten", aldus Rutte op X, zonder details te geven.
8 uur geleden