Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
NABLUS (ANP/AFP) - Het Israëlische leger heeft een 26-jarige man gedood in Nablus, in de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. Dat meldt het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid. Vier anderen zouden gewond zijn geraakt.
34 minuten geleden
BOURGES (ANP/AFP) - De Franse minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nunez heeft beloofd strenger te gaan optreden tegen illegale feesten. Nunez vloog zondag met een helikopter over een illegale rave in Zuid-Frankrijk, die vrijdag begon en waar tienduizenden bezoekers op afkwamen.
1 uur geleden
ISLAMABAD (ANP) - Al Jazeera meldt details over het nieuwste vredesvoorstel van Iran, dat via Pakistan aan de Verenigde Staten is voorgelegd. Volgens bronnen van de zender bestaat het plan uit drie fasen en is het erop gericht het bestand binnen dertig dagen om te zetten in een einde aan de oorlog.
1 uur geleden
WENEN (ANP) - Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) heeft toegang gevraagd tot een laboratorium bij de kerncentrale Zaporizja in Oekraïne. Die staat onder controle van Rusland en werd zondag aangevallen met een drone.
2 uur geleden
ASJKELON (ANP/AFP) - Twee activisten van de Global Sumud Flotilla zijn voorgeleid in Israël. De rechter heeft hun detentie met twee dagen verlengd.
5 uur geleden
VATICAANSTAD (ANP/AFP) - De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio reist komende week naar Italië en Vaticaanstad. Volgens Italiaanse media komt hij om de relatieschade te herstellen die vorige maand is ontstaan toen president Donald Trump meerdere malen de paus schoffeerde.
8 uur geleden
BEIROET (ANP/RTR) - De Israëlische krijgsmacht (IDF) heeft zogenoemde evacuatiebevelen uitgevaardigd voor elf dorpen in Zuid-Libanon. Alle inwoners moeten vertrekken, omdat het leger zegt aanvallen uit te voeren op doelen van Hezbollah.
9 uur geleden