Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
ABU DHABI (ANP) - Bij aanvallen op hoofdstad Abu Dhabi van de Verenigde Arabische Emiraten zijn drie mensen omgekomen. Dat meldt het ministerie van Defensie op X. Het zou gaan om een Pakistaanse, een Nepalese en een Bengaalse burger. Ook zouden 58 mensen (licht)gewond zijn geraakt.
13 minuten geleden
KOEWEIT (ANP) - Koeweit heeft 97 Iraanse raketten en 283 drones onderschept. Dat meldt het ministerie van Defensie in de golfstaat volgens de krant Alanba. Als gevolg van die interventie vielen er in meerdere delen van het land brokstukken neer, die resulteerden in kleinschalige materiële schade.
16 minuten geleden
BEIT SHEMESH (ANP) - Zeker zes mensen zijn om het leven gekomen in de Israëlische stad Beit Shemesh. Dat berichten Israëlische media als Times of Israel en Haaretz. Er zou een huis zijn getroffen door een Iraanse raket.
19 minuten geleden
BEIT SHEMESH (ANP/AFP) - Zeker twintig mensen zijn in het Israëlische Beit Shemesh gewond geraakt door een aanval. Een Iraanse raket zou er een gebouw hebben geraakt, berichten media als de krant Haaretz.
54 minuten geleden
JERUZALEM (ANP) - Een van de bekendste van de Dode Zeerollen, de grote Jesajarol, is in veiligheid gebracht na de wederzijdse beschietingen tussen enerzijds Israël en de VS en anderzijds Iran. Dat meldt de Times of Israel.
1 uur geleden
ROME (ANP/AFP) - De paus heeft opgeroepen tot een einde aan het geweld in het Midden-Oosten. "Geconfronteerd met de mogelijkheid van een tragedie van enorme omvang, doe ik een beroep op de betrokken partijen om de morele verantwoordelijkheid te nemen om de spiraal van geweld te stoppen voordat het een onoverbrugbare kloof wordt", zei het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk tegen een menigte op het Sint-Pietersplein in Vaticaanstad.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Naast hernieuwde hoop voor het Iraanse volk, is er door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op het land een "reëel risico op instabiliteit, wat de regio in een spiraal van geweld zou kunnen storten", schrijft voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie zondag op X.
1 uur geleden