Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BERLIJN (ANP/DPA) - De opkomst bij de regionale verkiezingen in Berlijn lijkt hoger te liggen dan bij de vorige stembusgang, zo blijkt uit cijfers halverwege de dag. Duitsers stemmen deze zondag in twee deelstaatverkiezingen - in Berlijn en Mecklenburg-Voor-Pommeren - die gevolgen kunnen hebben voor de politieke toekomst van bondskanselier Friedrich Merz.
18 minuten geleden
MOSKOU (ANP/AFP) - Rusland meldt dat er de afgelopen dagen grootschalige cyberaanvallen zijn uitgevoerd, gericht op de parlementsverkiezingen in het land. Verkiezingsinfrastructuur kreeg te maken met meer dan duizend zogenoemde DDoS-aanvalsgolven.
20 minuten geleden
ROME (ANP/RTR) - Italië wil gezichtsbedekking op scholen verbieden en het aantal buitenlandse scholieren per klas beperken. Dat zei de Italiaanse premier Giorgia Meloni op een bijeenkomst van de jongerentak van haar uiterst conservatieve partij Fratelli d'Italia.
1 uur geleden
GENÈVE (ANP/RTR) - De Chileense oud-president Michelle Bachelet (74) heeft zich teruggetrokken uit de verkiezing voor het voorzitterschap van de Verenigde Naties. Zij maakte haar besluit bekend op Instagram.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump wil dat zijn beoogde triomfboog ook een uitvalsbasis wordt voor scherpschutters en drones. Het bouwwerk moet als "militair complex" dienst kunnen doen, schrijft de president op sociale media. Hij zegt dat op aandringen van de krijgsmacht te hebben besloten.
2 uur geleden
PARIJS (ANP/RTR) - De Franse president Emmanuel Macron is afgereisd naar Saint-Pierre en Miquelon, dat voor de kust van Canada ligt. Hij bezoekt het Franse gebied enkele weken nadat de Amerikaanse president Donald Trump online een afbeelding had gedeeld waarop de eilanden en de rest van Noord-Amerika tot de Verenigde Staten behoorden.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Iran heeft informatie ontvangen dat de Verenigde Staten zich voorbereiden om weer acties uit te voeren tegen Iran. Dat meldt de Iraanse krijgsmacht volgens staatsmedia in een verklaring. Een aantal landen in de regio zou hier toestemming voor hebben gegeven.
2 uur geleden