Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
VATICAANSTAD (ANP/AFP) - Paus Leo XIV heeft laten weten ook te zijn uitgenodigd voor de door de Amerikaanse president Donald Trump beoogde vredesraad. Het Vaticaan gaat de uitnodiging overwegen voordat een antwoord wordt verstuurd. Trump heeft zo'n zestig landen uitgenodigd. Er hebben twintig of misschien wel 25 landen ingestemd, aldus de Amerikaanse gezant Steve Witkoff.
19 minuten geleden
KYIV (ANP/AFP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is in Kyiv en niet in Davos. Dat meldt het presidentiële kantoor. President Trump suggereerde eerder in zijn toespraak op het World Economic Forum, dat momenteel plaatsvindt in die Zwitserse plaats, dat Zelensky "in het publiek zou kunnen zitten". Ook zei de Amerikaanse president dat hij de Oekraïense leider later op woensdag zou ontmoeten. Na zijn toespraak kwam hij daarop terug en noemde hij donderdag als de dag waarop hij Zelensky zou treffen.
55 minuten geleden
STRAATSBURG (ANP) - De Europese Unie moet noodplannen maken om voorbereid te zijn op een eventuele terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Europa, zo wil het Europees Parlement. Zo moeten concrete afspraken worden gemaakt over hoe lidstaten elkaar te hulp schieten als een EU-lidstaat militair wordt bedreigd. Hiertoe moet artikel 42.7 van het Europees Verdrag worden aangescherpt. Daarnaast moet een EU-troepenmacht worden gevormd.
1 uur geleden
DAVOS (ANP) - Canada kan de Verenigde Staten maar beter wat dankbaarder zijn, waarschuwt de Amerikaanse president Donald Trump. "Canada bestaat dankzij de VS", zei Trump op het World Economic Forum. Hij reageerde op een veelgeprezen toespraak van de Canadese premier Mark Carney, die middelgrote landen opriep de krachten te bundelen om grootmachten van zich af te kunnen houden.
1 uur geleden
ADAMUZ (ANP) - Sinds de dodelijke treinbotsing zondag in Zuid-Spanje zijn uit de wrakstukken van de treinen 43 doden geborgen. Op twee lichamen na zijn alle stoffelijke resten geïdentificeerd, aldus de autoriteiten.
1 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft bevestigd dat hij zijn Amerikaanse ambtgenoot Donald Trump woensdag zal ontmoeten in Davos. In zijn toespraak op het World Economic Forum (WEF) dat momenteel plaatsvindt in die Zwitserse plaats, zei Trump al Zelensky woensdag te ontmoeten.
1 uur geleden
STRAATSBURG (ANP) - Het Europees Parlement laakt het gebruik van "economische intimidatie tegen Denemarken en andere EU-lidstaten" door de Amerikaanse president Donald Trump. Ook veroordeelt het de extra importheffingen die Trump oplegt aan EU-landen die militairen naar Groenland hebben gestuurd. Dat staat in een gezamenlijke verklaring die het Europees Parlement woensdag heeft aangenomen.
2 uur geleden