Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
CHAPPAQUA (ANP) - De Amerikaanse oud-president Bill Clinton getuigt voor een onderzoekscommissie van het Huis van Afgevaardigden over zijn banden met de overleden zedendelinquent Jeffrey Epstein. Clinton is meermaals opgedoken in vrijgegeven documenten over Epstein, al zijn er geen aanwijzingen voor concrete misstanden.
9 minuten geleden
MILAAN (ANP/AFP) - In het Italiaanse Milaan is een tram ontspoord. Daarbij is een persoon om het leven gekomen en zijn ongeveer twintig anderen gewond geraakt, meldt de politie.
11 minuten geleden
CAPE CANAVERAL (ANP) - De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA verandert haar plannen om weer mensen op de maan te zetten. De wijzigingen moeten de veiligheid verbeteren, na een reeks problemen. Op zijn vroegst in 2028 moeten de eerste astronauten voet op de maan zetten, voor het eerst sinds 1972. De NASA heeft dat vrijdag aangekondigd.
1 uur geleden
TEL AVIV (ANP/RTR) - Het Israëlische Hooggerechtshof heeft besloten dat 37 hulporganisaties voorlopig hun werk in de Gazastrook mogen voortzetten. Israël had ze in december opgedragen vóór 1 maart te stoppen met hun werkzaamheden.
1 uur geleden
LONDEN (ANP) - Het Verenigd Koninkrijk haalt tijdelijk zijn diplomatieke staf terug uit Iran. Dat meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Aanleiding voor de stap zijn "informatie over regionale risico's" en de veiligheidssituatie aldaar. Consulaire hulp wordt vooralsnog op afstand of op een andere locatie geboden. Het Verenigd Koninkrijk geeft, net als Nederland, al langere tijd een rood reisadvies uit voor heel Iran.
1 uur geleden
WENEN (ANP/RTR/AFP) - Iran bewaarde een deel van zijn sterk verrijkte uranium in een ondergrondse opslag in Isfahan. Dat meldt het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA). Het gaat om dezelfde locatie als waar in juni vorig jaar door Israël en de VS gezamenlijk zware bombardementen werden uitgevoerd. Daarbij werden onder meer "bunkerbusters" ingezet, al richtten die niet de beoogde schade aan.
1 uur geleden
ISLAMABAD/KABUL (ANP/AFP/RTR) - De Pakistaanse strijdkrachten hebben naar eigen zeggen in Afghanistan met luchtaanvallen 22 doelen aangevallen. Daarbij zijn volgens de Pakistaanse cijfers 274 Talibanstrijders of terroristen om het leven gekomen. Ze maken ook melding van de inname van achttien posten van de Taliban in het Afghaans-Pakistaanse grensgebied.
3 uur geleden