Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MOSKOU (ANP/RTR) - Rusland heeft Pavel Talankin, de maker van de Oscar-winnende documentaire Mr. Nobody against Putin, aangemerkt als buitenlandse agent. Moskou gebruikt dat label om kritische individuen en organisaties aan te pakken.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Iran heeft ondanks wekenlange bombardementen door de VS en Israël mogelijk nog veel raketten over. Ingewijden zeggen tegen persbureau Reuters dat de Verenigde Staten alleen met zekerheid kunnen zeggen dat ongeveer een derde van de Iraanse projectielen is vernietigd.
1 uur geleden
CAÏRO (ANP/RTR) - De Palestijnse beweging Hamas moet volgens een in onderhandelingen voorgelegd plan van de internationale Raad voor Vrede in acht maanden tijd volledig ontwapenen en de infrastructuur van tunnels in de Gazastrook moet in die tijd vernietigd worden. Aangenomen wordt dat Hamas wapens in tunnels heeft opgeslagen. Israël eist de ontwapening van Hamas voor het troepen uit de strook terugtrekt.
2 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - Het Kremlin heeft berichten weersproken dat president Vladimir Poetin puissant rijke zakenlieden om financiële steun heeft gevraagd. Poetin sprak donderdag met een reeks zakenlieden en volgens de Kremlinwoordvoerder was er een die uit eigen beweging de Russische staat een grote som aanbood. Hij vermeldde niet de naam van de donateur. Poetin heeft de bijdrage verwelkomd.
3 uur geleden
JERUZALEM (ANP) - Israël dreigt de bombardementen in Iran verder op te voeren. Minister van Defensie Israel Katz zegt volgens nieuwssite Times of Israel dat het Iraanse regime geen gehoor geeft aan oproepen om raketaanvallen richting Israëlische burgers te staken.
4 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Iraanse Revolutionaire Garde zegt drie schepen te hebben weggestuurd die door de Straat van Hormuz wilden varen. Het gaat volgens een verklaring om containerschepen die wilden doorvaren na "de leugens van de corrupte Amerikaanse president die beweerde dat de Straat van Hormuz open was".
4 uur geleden
BEIROET/GENÈVE (ANP) - Als gevolg van de Israëlische aanvallen op Libanon zijn 121 kinderen gedood en bijna 400 kinderen gewond geraakt, meldt UNICEF. Onder de meer dan een miljoen ontheemden in Libanon zijn volgens de kinderrechtenorganisatie van de Verenigde Naties 363.374 kinderen.
4 uur geleden