Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BUENOS AIRES (ANP/RTR) - In het zuiden van Argentinië woeden verschillende bosbranden die volgens de autoriteiten inmiddels ruim 15.000 hectare natuur in de as hebben gelegd. De grootste brand woedt sinds een week bij het kleine plaatsje Chubut in het Andesgebergte. Daar is zo'n 12.000 hectare in vlammen opgegaan.
51 minuten geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De in de VS gevestigde Iraanse dissident en voormalige kroonprins Reza Pahlavi heeft de Iraanse veiligheidsdiensten, het leger en andere overheidsmedewerkers in Iran opgeroepen "de kant van het volk te kiezen". "Kies voor het volk of kies voor medeplichtigheid aan moord op het volk", zei hij in een videoboodschap op sociale media.
52 minuten geleden
PARIJS (ANP/AFP) - Drie offpiste-skiërs zijn zondag omgekomen door lawines in de Franse Alpen, een dag nadat drie mannen al waren overleden tijdens het skiën buiten de piste. De Franse weerdienst Météo-France wijst al sinds vrijdag op een verhoogd lawinerisico in vrijwel alle Alpenketens en raadt offpiste-skiën ten zeerste af.
8 uur geleden
GAZA-STAD (ANP/RTR) - Israël heeft minstens drie Palestijnen gedood bij twee afzonderlijke incidenten in de Gazastrook, meldden lokale gezondheidsautoriteiten. Sinds in oktober een wapenstilstand werd gesloten in het Palestijnse gebied, zijn meer dan 440 Palestijnen gedood, evenals drie Israëlische soldaten.
9 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid stuurt honderden extra agenten naar de Amerikaanse staat Minnesota. De inzet komt een dag nadat tienduizenden mensen door de stad Minneapolis in Minnesota marcheerden om te protesteren tegen het doodschieten van een vrouw door een agent van de immigratiedienst ICE.
9 uur geleden
HAVANA (ANP) - "Cuba bereidt zich voor en staat klaar om het vaderland tot de laatste druppel bloed te verdedigen." Dat schreef de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel op X.
9 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Het dodental door de jongste protesten in Iran tegen het streng islamitische regime en de slechte economische omstandigheden stijgt snel en is al ruim vijfhonderd. Dat meldt HRANA, een in de Verenigde Staten gevestigde organisatie die zich bezighoudt met de mensenrechten in Iran. Inmiddels zouden na twee weken onrust 490 betogers en 48 veiligheidsfunctionarissen om het leven zijn gekomen. Ook zouden ruim 10.000 mensen zijn gearresteerd.
11 uur geleden