Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KYIV (ANP/AFP) - Zeker 600.000 inwoners van Kyiv hebben de stad verlaten sinds 9 januari. Dat meldt burgemeester Vitali Klitsjko, die hen daartoe had opgeroepen vanwege de problemen met de stroom- en warmtevoorziening in de stad. Dinsdag nog meldde Klitsjko dat meer dan vijfduizend panden zonder verwarming zaten na Russische aanvallen. Voor nog zeker vierduizend panden is dat nog het geval.
21 minuten geleden
MADRID (ANP/RTR) - Het Spaanse spoorwegbedrijf Adif heeft bepaald dat hogesnelheidstreinen op een deel van het traject Madrid-Barcelona tijdelijk langzamer moeten rijden. Het gaat om in totaal 150 kilometer spoor. Volgens het spoorbedrijf zijn er problemen met het spoor ontdekt. Dinsdagavond worden de trajectdelen onderworpen aan inspectie, waarna Adif hoopt de snelheidsbeperking te kunnen intrekken.
24 minuten geleden
STRAATSBURG (ANP) - Een meerderheid van het Europees Parlement wil voorlopig niet stemmen over de handelsdeal van de EU en de VS vanwege spanningen over Groenland. Dat hebben het centrumrechtse EVP, de sociaaldemocraten en liberale Renew laten weten, goed voor 401 van de ruim 700 zetels.
1 uur geleden
KYIV (ANP/DPA) - Kyiv vreest tot 700 miljard dollar (circa 600 miljard euro) aan steun nodig te hebben om de komende jaren zijn leger op peil te houden. Dat zei vicepremier Taras Katsjka in een panelgesprek tijdens het World Economic Forum in het Zwitserse Davos. Als de agressieve houding van Rusland jegens Europa en de wereld niet verandert, kunnen de kosten oplopen tot wel 700 miljard dollar, aldus de bewindsman.
1 uur geleden
DAVOS (ANP/RTR/AFP) - De NAVO is "een verzwakte organisatie" door de ruzie met de Verenigde Staten over Groenland, vindt de Franse president Emmanuel Macron. De VS, de officieuze leider van de alliantie, willen het strategisch gelegen eiland per se van NAVO-bondgenoot Denemarken afnemen. Dat stuit op verontwaardigd verzet van Denemarken en zijn medestanders.
2 uur geleden
STRAATSBURG (ANP) - Bij een boerenprotest bij het Europees Parlement in Straatsburg gooien demonstranten met vuurwerk naar de politie. De politie schiet op haar beurt met traangas. Er zijn honderden boeren bijeen voor een protest bij het parlement.
2 uur geleden
DAVOS (ANP) - De Franse president Emmanuel Macron roept investeerders op naar Europa te komen, waar de rechtsstaat en de wetenschap hen beschermen tegen tirannen en complotdenkers. Europa kan traag zijn en omslachtig, maar het is tenminste voorspelbaar, hield hij de CEO's, investeerders en hoogwaardigheidsbekleders op het World Economic Forum voor.
3 uur geleden