Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse regering heeft kritiek op uitspraken van president Donald Trump over het optreden van NAVO-landen in Afghanistan van de hand gewezen. Trump zei rond zijn bezoek aan het World Economic Forum in Davos dat militairen van NAVO-bondgenoten in Afghanistan de frontlinie zouden hebben gemeden.
4 uur geleden
SACRAMENTO (ANP/RTR) - Californië sluit zich aan bij een internationaal netwerk van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat wordt ingezet bij uitbraken van infectieziekten. Het is de eerste Amerikaanse staat die dat doet, nadat de Verenigde Staten zich donderdag officieel terugtrokken uit de VN-organisatie WHO.
5 uur geleden
MINNEAPOLIS (ANP) - Duizenden mensen doen in Minneapolis mee aan een protest tegen de Amerikaanse immigratiedienst ICE, melden lokale media als The Minnesota Reporter en Bring Me The News. Ze lopen ondanks extreme kou mee in een mars door de stad.
7 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump overweegt om een maritieme blokkade in te stellen bij Cuba, zoals eerder gebeurde bij Venezuela. Dat melden drie ingewijden aan Politico. Volgens hen zou die blokkade bedoeld zijn om een regimewissel op het eiland te bereiken.
8 uur geleden
NUUK (ANP/AFP) - De Deense premier Mette Frederiksen is aangekomen in Groenland. Ze is daar om te tonen dat ze het semiautonome deel van het Deense koninkrijk steunt in deze "zeer moeilijke tijd", nu de Amerikanen hun oog hebben laten vallen op het arctische eiland.
12 uur geleden
MADRID (ANP) - Het Spaanse Openbaar Ministerie heeft de zaak tegen Julio Iglesias geseponeerd. De reden is dat Spaanse rechtbanken geen bevoegdheid hebben om de zaak te behandelen omdat het vermeende misbruik niet in Spanje plaatsvond. Ook wonen de vermeende slachtoffers in het buitenland.
12 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR) - De Britse premier Keir Starmer vindt de uitspraken die de Amerikaanse president Donald Trump deed over het optreden van NAVO-landen in Afghanistan "beledigend en ronduit afschuwelijk". Trump beledigde bondgenoten rond zijn bezoek aan Davos met de opmerking dat in de strijd in Afghanistan Amerikanen aan het front vochten en andere NAVO-landen de frontlinie schuwden.
12 uur geleden