Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat zijn ultimatum aan Iran om de Straat van Hormuz te openen dinsdagavond afloopt. "Als ze tegen dinsdagavond niets ondernemen, zullen ze geen elektriciteitscentrales meer hebben en zullen er geen bruggen meer overeind staan," aldus Trump in een interview met The Wall Street Journal.
35 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump denkt dat er een "goede kans" is dat er maandag een deal gesloten wordt met Iran. Hij zei tegen Fox News dat er op dit moment onderhandeld wordt, met nog een ruime dag te gaan tot het ultimatum afloopt dat Trump eerder stelde.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Het tweede Amerikaanse F-15-bemanningslid dat uit Iran is gered, is "ernstig gewond", verklaart de Amerikaanse president Donald Trump zondagmiddag op Truth Social. Hij zei eerder al dat de militair verwondingen had opgelopen en dat het goed met hem komt.
4 uur geleden
LONDEN (ANP) - De aankondiging dat Ye, ook bekend als Kanye West, deze zomer drie optredens doet op het Wireless Festival in Londen heeft tot ophef geleid in het Verenigd Koninkrijk. Pepsi heeft zich inmiddels teruggetrokken als sponsor van het festival en premier Keir Starmer heeft het "zeer zorgwekkend" genoemd.
4 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - Een vrachtschip met graan is gezonken in de Zee van Azov en daarbij is zeker één persoon om het leven gekomen, meldt de pro-Russische gouverneur van het bezette deel van de Oekraïense regio Cherson. Twee personen zijn vermist.
5 uur geleden
VATICAANSTAD (ANP) - Paus Leo XIV heeft in zijn eerste paasboodschap wereldleiders opgeroepen om "te kiezen voor vrede". Hij sprak op een vol Sint-Pietersplein over de vele conflicten in de wereld, maar noemde geen landen en gebieden bij naam.
7 uur geleden
PARIJS (ANP/RTR) - China bevestigt dat het een Fransman heeft geëxecuteerd vanwege drugssmokkel. Het tegengaan van drugscriminaliteit is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle landen, verklaart de Chinese ambassade in Frankrijk hierover.
8 uur geleden