Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LOS ANGELES (ANP) - De film One Battle After Another heeft in de nacht van zondag op maandag de Oscar voor beste film gewonnen. De zwarte komedie van regisseur Paul Thomas Anderson was met in totaal zes beeldjes de grote winnaar van de avond.
18 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft zich in een interview met de Financial Times dreigend uitgelaten tegenover de NAVO. Hij zei dat het bondgenootschap een "zware toekomst" wacht als NAVO-landen de Verenigde Staten niet te hulp schieten in Iran. Volgens de Britse zakenkrant eist Trump hulp van NAVO-bondgenoten bij het heropenen van de Straat van Hormuz.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse regering is van plan om mogelijk al deze week aan te kondigen dat meerdere landen hebben ingestemd met de vorming van een coalitie die schepen escorteert door de Straat van Hormuz, een belangrijke doorvoerroute die langs de Iraanse kust loopt. Dat meldt The Wall Street Journal op basis van Amerikaanse functionarissen.
7 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Iraanse autoriteiten hebben vijfhonderd mensen gearresteerd die ervan worden beschuldigd informatie te hebben gedeeld met vijanden. Dat zei Ahmadreza Radan, een brigadegeneraal die als politiechef van de Islamitische Republiek fungeert, zondag tegen staatsmedia.
8 uur geleden
JERUZALEM (ANP/RTR) - De belangrijkste toegangspoort van Gaza, de grensovergang met Egypte in Rafah, gaat woensdag open voor beperkt personenverkeer in beide richtingen. Dat meldt COGAT, de Israëlische militaire instantie die verantwoordelijk is voor humanitaire zaken.
10 uur geleden
BAGDAD (ANP/AFP) - Bij een raketaanval op het internationale vliegveld van de Iraakse hoofdstad Bagdad zijn vijf gewonden gevallen. Volgens de autoriteiten van de luchthaven gaat het om vier medewerkers en beveiligers en een ingenieur. De Verenigde Staten hebben op dat vliegveld een diplomatieke post.
10 uur geleden
JERUZALEM (ANP/RTR) - De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zondag een video van zichzelf geplaatst waarin te zien is hoe hij een kop koffie haalt en een praatje maakt met een medewerker. Dit deed hij nadat Iraanse staatsmedia geruchten hadden verspreid dat hij dood of gewond zou zijn.
11 uur geleden