Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
ROME (ANP) - "Met zwaar gemoed" treedt de directeur van het VN-Wereldvoedselprogramma (WFP) Cindy McCain terug. Dat schrijft McCain in een verklaring op X. Volgens de 71-jarige McCain staat haar gezondheid niet toe een dergelijke zware functie naar behoren in te vullen. In oktober kreeg ze een beroerte.
51 minuten geleden
SANTA CRUZ DE TENERIFE (ANP) - De Noorse koning Harald wordt donderdag ontslagen uit het ziekenhuis. De 89-jarige monarch heeft "goed gereageerd" op de behandeling en is "snel hersteld", meldt het hof. Harald werd dinsdagavond op Tenerife opgenomen met een huidinfectie aan een van zijn benen.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Hongaarse premier Viktor Orbán belooft niet dat hij de blokkade van de EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne opheft, als de EU een onderzoek gaat doen naar de vernielde Droezjba-pijpleiding. Dat blijkt uit zijn brief, in handen van het ANP, die hij donderdag aan de voorzitter van de EU-leiders António Costa heeft gestuurd.
1 uur geleden
GENÈVE (ANP) - De gesprekken tussen de Verenigde Staten en Oekraïne in Genève zijn begonnen, zegt het hoofd van de Oekraïense delegatie. Het overleg is een voorbereiding op een volgende gespreksronde, waarbij ook Rusland aanschuift. Volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky is met de Amerikaanse president Donald Trump afgesproken dat ze in de loop van maart ook weer om tafel gaan met Rusland.
1 uur geleden
KOPENHAGEN (ANP/AFP/RTR) - De Denen kiezen op 24 maart een nieuw parlement. Premier Mette Frederiksen heeft gezegd dat ze de koning heeft gevraagd die dag te kiezen voor de stembusgang.
1 uur geleden
WENEN (ANP/DPA) - In Oostenrijk zijn deze winter 26 mensen omgekomen door lawines, meldt de Oostenrijkse raad voor veiligheid in de Alpen (ÖKAS). Dat is "aanzienlijk meer" dan voorgaande jaren.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De voorzitter van de Europese Raad António Costa heeft een brief van de Hongaarse premier Viktor Orbán ontvangen. Dat bevestigt zijn woordvoerder. Over de inhoud ervan wil ze verder niets kwijt. Het is niet duidelijk of Costa donderdag met een reactie komt.
2 uur geleden