Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KYIV (ANP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft verontwaardigd gereageerd op de Russische aanvallen die in Oekraïne geleid zouden hebben tot grootschalige stroomuitval. "Er is absoluut geen militaire logica voor dergelijke aanvallen op de energiesector en infrastructuur die mensen midden in de winter zonder elektriciteit en verwarming achterlaten", stelt hij op X.
12 minuten geleden
JERUZALEM (ANP/RTR) - De Israëlische krijgsmacht meldt een mislukte raketlancering richting Israël te hebben waargenomen in de Gazastrook. "Hamas heeft voor de tweede keer in 24 uur het bestand geschonden", aldus de strijdkrachten op X.
38 minuten geleden
ANKARA (ANP/AFP) - Turkije zegt Syrië te willen helpen bij de strijd tegen Koerdische strijders in de stad Aleppo. Het land "steunt de Syrische strijd tegen terroristische organisaties" en houdt de situatie goed in de gaten, zegt het ministerie van Defensie.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Eurocommissaris Wopke Hoekstra (Klimaat) zegt de Amerikaanse terugtrekking uit een belangrijk klimaatverdrag van de Verenigde Naties te betreuren. "Het UNFCCC vormt de basis voor wereldwijde klimaatactie", benadrukt de Nederlander in een bericht op X.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat de Verenigde Staten Venezuela nog jaren zullen runnen. In een interview met The New York Times (NYT) liet hij in het midden hoelang precies. "Dat moet de tijd uitwijzen." Hij zei dat de VS ook voor langere tijd olie uit Venezuela gaan halen en toonde zich tevreden over de samenwerking met de huidige interim-regering.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De NAVO-landen bespreken donderdag de dreigementen van de Verenigde Staten om desnoods gewapenderhand Groenland van Denemarken af te pakken. Hun ambassadeurs overleggen over de voor de NAVO existentiële kwestie op het hoofdkwartier in Brussel, zeggen ingewijden. Groenland stond niet op de agenda, maar de NAVO-landen zouden er niet omheen kunnen.
2 uur geleden
DNIPRO (ANP/RTR/AFP) - Russische aanvallen hebben in het zuidoosten van Oekraïne geleid tot grootschalige stroomuitval. Vicepremier Oleksi Koeleba meldt dat meer dan een miljoen consumenten zijn getroffen.
2 uur geleden