Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP/AFP) - Iran was dit weekend "slechts enkele centimeters" verwijderd van een akkoord met de Verenigde Staten, zegt de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi. In Pakistan vonden dit weekend onderhandelingen plaats tussen Iraanse en Amerikaanse delegaties.
43 minuten geleden
BOEDAPEST (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De leider van de oppositiepartij die aan kop gaat in de Hongaarse parlementsverkiezingen, Péter Magyar, heeft zondagavond de "marionetten" van Viktor Orbán opgeroepen om af te treden. Inmiddels is 96,37 procent van de stemmen geteld en staat Magyars partij Tisza op 138 van de 199 zetels in het parlement. Dat is een tweederde meerderheid.
45 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Het Amerikaanse centrale commando CENTCOM heeft bekendgemaakt dat het maandag om 16.00 uur begint met de uitvoering van een blokkade van al het scheepvaartverkeer dat Iraanse havens binnenvaart of verlaat. Dit volgt op de aankondiging van president Donald Trump dat de Amerikaanse marine zou beginnen met het blokkeren van de Straat van Hormuz.
2 uur geleden
LONDEN (ANP/BLOOMBERG) - Het Verenigd Koninkrijk zal niet deelnemen aan de door de Verenigde Staten voorgestelde blokkade van de Straat van Hormuz. Dat zeiden personen die bekend zijn met het standpunt van de regering tegen persbureau Bloomberg.
2 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - De interim-vredesmacht van de Verenigde Naties in Libanon (UNIFIL) heeft verklaard dat een Israëlische tank zondag UNIFIL-voertuigen heeft geramd in het zuiden van het land, waar Israël sinds vorige maand aanvallen uitvoert tegen Hezbollah. Daarbij vallen veel burgerslachtoffers.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP/AFP/RTR) - Europese leiders hebben verheugd gereageerd op de voorlopige uitslagen van de Hongaarse parlementsverkiezingen van zondag. Daarin is de Tisza-partij van de centrumrechtse uitdager Peter Magyar op weg naar een ruime overwinning op regeringspartij Fidesz van premier Viktor Orbán.
3 uur geleden
BOEDAPEST (ANP/RTR) - De Hongaarse oppositieleider Péter Magyar heeft de winst geclaimd in de parlementsverkiezingen van zondag. Op Facebook laat hij weten dat premier Viktor Orbán hem gefeliciteerd heeft. Eerste tellingen door het Kiesbureau maakten duidelijk dat Magyars partij Tisza op een grote overwinning afstevent.
4 uur geleden