Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
HOUSTON (ANP/AFP) - De Artemis II-ruimtemissie is zojuist achter de maan gepasseerd. Na een verwacht communicatieverlies van ongeveer 40 minuten is er weer contact tussen wetenschappers van ruimtevaartorganisatie NASA en de vier astronauten.
35 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft opnieuw gedreigd met aanvallen op Iraanse civiele infrastructuur. Tijdens een persconferentie herhaalde hij dat hij alle bruggen en energiecentrales in het land zal vernietigen als er geen deal komt voor de deadline dinsdag. Diezelfde bewoordingen gebruikte hij zondag ook.
5 uur geleden
CAPE CANAVERAL (ANP/AFP) - De astronauten van de Artemis II-ruimtemissie hebben het record van verste ruimtereis verbroken. Iets voor 20.00 uur Nederlandse tijd bereikten de astronauten het verste punt dat ooit door een mens is bezocht. Ze zien hierbij delen van de maan die nog nooit eerder met het blote oog zijn waargenomen.
5 uur geleden
BEIROET (ANP/DPA) - Bij de jongste aanvallen van Israël op het buurland Libanon zijn in maart en april al rond de 1500 doden en meer dan 4600 gewonden gevallen volgens het ministerie van Gezondheid. Onder de doden waren volgens het Libanese ministerie 57 mensen die medische hulp boden.
7 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Met de twee bemanningsleden die boven Iran in een gevechtsvliegtuig vrijdag werden neergehaald gaat het volgens president Donald Trump goed. Ze zijn allebei gewond, maar herstellen goed, aldus de president.
7 uur geleden
BOEKAREST (ANP/RTR) - Een rechtbank in Boekarest heeft alle beperkende maatregelen tegen de Amerikaans-Britse verdachten Andrew Tate en zijn broer Tristan geschrapt. Naar de twee omstreden internetberoemdheden loopt in Roemenië een onderzoek naar onder meer betrokkenheid bij mensenhandel in de aanloop naar een proces. De twee zijn op sociale media beroemd en berucht als onder meer radicale criticasters van het feminisme.
8 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Volgens de Amerikaanse president Donald Trump hebben de VS een voorstel voor een staakt-het-vuren van 45 dagen in de oorlog met Iran bestudeerd. Hij noemde het een "zeer belangrijke stap", maar zei tegen journalisten bij het Witte Huis ook gelijk dat het niet goed genoeg is.
8 uur geleden