Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse oud-president Joe Biden heeft het overheidsoptreden in Minneapolis (Minnesota) scherp veroordeeld. "Geweld en terreur hebben geen plek in de Verenigde Staten van Amerika, vooral niet wanneer onze eigen overheid achter Amerikaanse burgers aangaat", meldt hij op X.
22 minuten geleden
OTTAWA (ANP/RTR) - De Canadese premier Mark Carney ontkent zijn kritische uitspraken over Donald Trump en de VS te hebben teruggenomen. Maandag zei de Amerikaanse minister van Financiën nog dat Carney in een telefoongesprek met de Amerikaanse president zou zijn teruggekomen op zijn woorden.
2 uur geleden
MADRID (ANP/AFP) - De linkse Spaanse regering van premier Pedro Sánchez wil circa een half miljoen immigranten zonder papieren een verblijfsvergunning geven. Migratieminister Elma Saiz Delgado zei dat de mensen die hiervan profiteren dan bijvoorbeeld overal in Spanje legaal kunnen werken.
2 uur geleden
MINNEAPOLIS (ANP) - Een rechter heeft de waarnemend directeur van immigratiedienst ICE, Todd Lyons, bevolen om vrijdag in de rechtszaal te verschijnen. Hij moet daar uitleg komen geven over het schenden van "tientallen" gerechtelijke bevelen tijdens de handhavingsacties van ICE in de staat. "Het geduld van de rechtbank is op", schreef rechter Patrick J. Schiltz in een bevel waarover Amerikaanse media schrijven.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Washington wil volgens nieuwszender CNN de CIA een permanente sleutelrol geven in de relaties met Venezuela. De inlichtingendienst speelde recent al een rol bij de gevangenneming van de linkse president Nicolás Maduro door eenheden uit de VS.
3 uur geleden
BERLIJN (ANP/RTR) - Duitsland looft 1 miljoen euro uit voor de gouden tip rond de brandstichting die begin januari leidde tot grootschalige en langdurige stroomuitval in Berlijn. Dat meldt minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt. De kabelsabotage werd opgeëist door de linksextremistische Vulkangruppe. Tot nu toe is nog niet vastgesteld wie achter de aanslag zit.
6 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Er is sprake van een alarmerende toename van antisemitisme, die gepaard gaat met een sterke stijging van racisme, intolerantie en haat, zegt EU-buitenlandchef Kaja Kallas. "Daarom is de Holocaustherdenking dit jaar extra urgent", meldt ze dinsdag in een verklaring.
7 uur geleden