Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP) - De Britse premier Keir Starmer hoorde donderdag pas dat Peter Mandelson eigenlijk niet door de veiligheidsscreening was gekomen voordat hij ambassadeur in de Verenigde Staten zou worden. Dat heeft de hooggeplaatste minister Darren Jones gezegd tegen Sky News. Starmer reageerde volgens Jones "ziedend".
36 minuten geleden
TYRUS (ANP) - Vele duizenden Libanezen proberen terug te keren naar het zuiden van het land, nadat ze waren verdreven door de Israëlische aanvallen. Ze keren terug omdat er een wapenstilstand is ingegaan.
39 minuten geleden
PARIJS (ANP/RTR) - Een aantal Europese landen, waaronder Nederland, zou kunnen helpen met het ruimen van zeemijnen in de Straat van Hormuz, heeft de Franse minister van Defensie Catherine Vautrin gezegd tegen de Franse televisiezender TF1. In Parijs is vrijdag een overleg om te kijken hoe er weer veilig door de zeestraat gevaren zou kunnen worden, zodra de strijd voorbij is.
58 minuten geleden
NAYPYIDAW (ANP/AFP/RTR) - De nieuwe president van Myanmar, Min Aung Hlaing, heeft alle doodstraffen in het land omgezet naar levenslange gevangenisstraffen. Ook krijgen duizenden gevangenen ter ere van het Myanmarese Nieuwjaar een strafvermindering, onder wie de afgezette oud-leider Aung San Suu Kyi.
1 uur geleden
LAS VEGAS (ANP/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft de oorlog met Iran tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Las Vegas donderdag gebagatelliseerd als "een kleine uitstap". Ook voorspelde hij dat het conflict "vrij snel" voorbij zal zijn.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De progressieve Democraat Analilia Mejia heeft een tussentijdse verkiezing voor een zetel in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden in de staat New Jersey gewonnen. Dat melden Amerikaanse media, waaronder Politico.
6 uur geleden
BEIROET (ANP) - Israël heeft het staakt-het-vuren in Libanon, dat om middernacht inging, meteen geschonden, meldt het Libanese leger. Israël beschoot meerdere dorpen in het zuiden van het land. Het Libanese leger riep burgers op voorlopig niet terug te keren naar dorpen en steden in het zuiden.
7 uur geleden