Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
JERUZALEM (ANP/AFP/DPA) - De Israëlische verkiezingen zijn definitief op 27 oktober, heeft de coalitie van premier Benjamin Netanyahu bekendgemaakt. Dat is de laatste datum waarop de verkiezingen volgens de wet moeten worden gehouden.
12 minuten geleden
GAZA-STAD (ANP/RTR) - Bij Israëlische aanvallen in de Gazastrook zijn zondag zeker zes mensen gedood, onder wie een 9-jarig meisje. Dat meldden Palestijnse hulpdiensten. Het meisje kwam om het leven door Israëlisch vuur dat gericht was op het vluchtelingenkamp Al-Bureij, in het hart van de kuststrook. Het Israëlische leger zei niet op de hoogte te zijn van het incident.
1 uur geleden
DAMASCUS (ANP/RTR/AFP) - Het nieuwe Syrische parlement is zondag voor het eerst bijeengekomen, negentien maanden nadat rebellen Bashar al-Assad ten val brachten. De eerste zitting zou oorspronkelijk afgelopen maandag zijn, maar dat werd zonder opgaaf van redenen tot nader order uitgesteld.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Straat van Hormuz is open voor al het scheepvaartverkeer, stelt het Amerikaanse militaire commando in de regio (CENTCOM). De Persian Gulf Strait Authority (PGSA), die werd opgezet door Iran voor het beheren van de zeestraat, zegt dat de Straat van Hormuz nog steeds is afgesloten.
4 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft aangekondigd dat zijn land van politieke strategie wijzigt. Als onderdeel van dit plan komen er wijzigingen in het kabinet en zal ook premier Joelia Svyrydenko worden vervangen.
4 uur geleden
KYIV (ANP/AFP) - In Oekraïne zijn zeker vier mensen gedood door een reeks Russische drone- en raketaanvallen. Dat melden Oekraïense functionarissen zondag.
5 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Bij de Amerikaanse aanvallen op Iran is een Iraanse militair omgekomen, melden Iraanse media zondag.
5 uur geleden