Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP) - De ondergrondse bunker van de voormalige Iraanse opperste leider ayatollah Ali Khamenei is vrijdagochtend door de Israëlische luchtmacht vernietigd, meldt het leger volgens The Times of Israel.
22 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - De Europese Commissie schort het visumvrij reizen op voor Georgische diplomaten. Als zij naar het Schengengebied willen, moeten ze daarvoor een visum aanvragen. De maatregel is een reactie op de aanhoudende schendingen van de democratie en fundamentele rechten door het Georgische regime, verklaart het dagelijks bestuur van de Europese Unie.
38 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - Rusland helpt Iran om Amerikaanse troepen te lokaliseren en te treffen, meldt The Washington Post. Rusland vertelde Iran onder meer waar Amerikaanse oorlogsschepen en vliegtuigen zich bevonden, zeggen drie bronnen tegen de Amerikaanse krant. Een ingewijde spreekt van een "behoorlijk uitgebreide onderneming".
43 minuten geleden
TEHERAN (ANP/AFP/RTR) - Teheran heeft vrijdag gedreigd met het aanvallen van "alle faciliteiten" in de Koerdische regio van Irak als militanten toegang krijgen tot Iran.
47 minuten geleden
NICOSIA (ANP) - Cyprus maakt zich op voor nieuwe pogingen om lid te worden van de NAVO nu het wordt bestookt met Iraanse drones. "Als het kon, zouden we morgen al een aanvraag indienen", zegt president Nikos Christodoulides.
1 uur geleden
WARSCHAU (ANP) - De EU moet de productie van luchtafweer- en antiballistische raketten fors verhogen, zei Eurocommissaris Andrius Kubilius vrijdag in Polen. Door de Iraanse crisis is dat volgens hem nog urgenter geworden. De Amerikanen zijn niet in staat om voldoende van deze raketten te leveren voor zowel de Golfstaten, als het Amerikaanse leger als voor Oekraïne, zei Kubilius.
1 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR/AFP) - Rusland zal het niet over zijn kant laten gaan als Finland kernwapens toelaat op zijn grondgebied, waarschuwt het Kremlin. Het reageert op de aankondiging door het NAVO-land dat het af wil van zijn verbod op de stationering van kernwapens.
1 uur geleden