Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MÜNCHEN (ANP) - Geen energiecentrale in Oekraïne is nog ongeschonden door Russische luchtaanvallen, zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Zijn land heeft nog altijd voortdurend tekort aan luchtverdedigingswapens. Soms leveren Oekraïnes bondgenoten volgens hem "pas op het allerlaatste moment" nieuwe raketten om Russische drones en raketten uit de lucht te halen.
36 minuten geleden
MÜNCHEN (ANP) - Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie heeft uitgehaald naar NAVO-baas Mark Rutte op de veiligheidsconferentie in München. Ze hekelde zijn recente opmerking in het Europees Parlement. "Droom verder" als Europa denkt zonder de VS te kunnen, schamperde hij vorige maand. Die woorden vielen niet in goede aarde. De Duitse politica kwam er zaterdag op terug.
38 minuten geleden
MÜNCHEN (ANP) - Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie is "erg gerustgesteld" door de toespraak van de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio. Dat zei de Duitse politica na afloop van haar eigen toespraak op de veiligheidsconferentie in München.
1 uur geleden
MÜNCHEN (ANP) - De besluitvorming in de Europese Unie moet sneller, wil voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie. Ze wil af van de unanimiteit van de 27 EU-landen bij besluitvorming. In plaats daarvan is besluitvorming met een gekwalificeerde meerderheid voldoende, zei de politica in een speech op de veiligheidsconferentie in München. Ook wil ze de EU-variant van artikel 5 van de NAVO activeren, wat betekent dat een aanval op één geldt als een aanval op allen.
2 uur geleden
MÜNCHEN (ANP) - De Verenigde Staten en Europa horen onlosmakelijk bij elkaar, heeft de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio verzamelde Europese leiders, hoge diplomaten, topmilitairen en opiniemakers voorgehouden. "Onze lotsbestemming zal altijd verstrengeld zijn met die van jullie."
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP/BELGA) - Na maandenlang politiek touwtrekken heeft het gewest Brussel een nieuwe minister-president. De 53-jarige liberaal Boris Dilliès van de Mouvement Réformateur (MR) is door de voorzitter van zijn partij Georges-Louis Bouchez naar voren geschoven als de nieuwe regeringsleider van dit deel van België.
3 uur geleden
TUCSON (ANP) - Bij een huiszoeking in een woning vlakbij het huis van de verdwenen moeder van de Amerikaanse tv-presentatrice Savannah Guthrie in Tucson zijn volgens plaatselijke media drie mensen aangehouden. De 84-jarige Nancy Guthrie verdween twee weken geleden nadat ze 31 januari in de avond was thuisgebracht door een schoonzoon. Het gaat om twee mannen en een moeder van een van hen.
5 uur geleden