Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
SAN DIEGO (ANP) - De vier astronauten van de Artemis II-missie zijn na tien dagen teruggekeerd van hun ruimtereis. Het Orion-ruimtevaartuig waarmee zij achter de maan vlogen, landde om 02.07 uur Nederlandse tijd voor de kust van de Californische stad San Diego in de Stille Oceaan.
1 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR) - Een Iraanse delegatie is geland in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad, op de vooravond van vredesonderhandelingen met de Verenigde Staten. De landen houden het overleg op uitnodiging van bemiddelaar Pakistan.
5 uur geleden
BEIROET (ANP/RTR/AFP) - Libanon meldt dat het dodental is opgelopen na de Israëlische aanvallen van woensdag. Het geweld heeft 357 mensen het leven gekost, aldus het ministerie van Gezondheid vrijdag. Het aantal gewonden ligt op 1223.
7 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump vindt dat Iran geen sterke positie heeft in de aangekondigde onderhandelingen over een einde aan de oorlog die de VS met Israël eind februari tegen Iran begonnen.
7 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/RTR) - De Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf heeft opnieuw beklemtoond dat Iran wil dat er eerst een wapenstilstand in Libanon komt voordat er tussen zijn land en de VS onderhandeld kan worden. Hij eiste vrijdag ook dat bevroren Iraanse tegoeden worden vrijgegeven voor de onderhandelingen beginnen.
8 uur geleden
NABATIEH (ANP/AFP/RTR) - Bij Israëlische aanvallen op de plaats Nabatieh en de omgeving zijn volgens Libanese media vrijdag rond de twintig doden gevallen, onder wie acht burgers. Bij een aanval op een overheidsgebouw kwamen dertien politiemensen om, meldt president Joseph Aoun. Nabatieh ligt circa 50 kilometer ten zuiden van Beiroet.
9 uur geleden
ANTWERPEN (ANP/AFP) - De haven van Antwerpen heeft bekendgemaakt dat de scheepvaart naar de Noordzee is hervat. Een olielek had het verkeer in de op een na grootste haven van Europa nagenoeg tot stilstand gebracht.
11 uur geleden