Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
CRANS-MONTANA (ANP) - In het Zwitserse Crans-Montana hebben zich honderden mensen verzameld bij de bar waar in de nieuwjaarsnacht een dodelijke brand plaatsvond. Volgens omroep SRF legden velen bloemen neer of staken kaarsjes aan voor de slachtoffers van de brand, die volgens de politie ongeveer veertig doden en meer dan honderd gewonden tot gevolg had.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Rusland heeft de Verenigde Staten gevraagd om te stoppen met de achtervolging van een olietanker op de Atlantische Oceaan, schrijft The New York Times. Dat schip was onderweg naar Venezuela om olie op te halen, maar de VS hebben een blokkade ingesteld voor olietankers die naar dat land varen.
2 uur geleden
CRANS-MONTANA (ANP) - Bij de brand in een Zwitserse bar zijn ongeveer veertig doden gevallen, meldt de lokale politie op een persconferentie. Ongeveer honderd mensen raakten gewond.
5 uur geleden
CRANS-MONTANA (ANP/DPA/AFP) - Onder de slachtoffers van de brand in Zwitserland zijn veel jongeren, zeggen ooggetuigen en ziekenhuizen die gewonden behandelen. In het ziekenhuis van Lausanne zijn 22 van de zwaarst gewonde mensen binnengekomen, die gemiddeld tussen de 16 en 26 jaar zijn.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Verschillende landen hebben hun steun aan Zwitserland betuigd na de dodelijke brand in het Alpenland. In een bar in het skigebied Crans-Montana zijn rond de jaarwisseling tientallen doden en ongeveer honderd gewonden gevallen.
7 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse president Emmanuel Macron heeft steun voor Zwitserland uitgesproken na de dodelijke brand in Crans-Montana. Hij schreef op X dat Frankrijk solidariteit betuigt en "broederlijke ondersteuning" aanbiedt.
9 uur geleden
BERN (ANP) - De president van Zwitserland heeft geschokt gereageerd op de ramp in skioord Crans-Montana. "Wat een moment van vreugde had moeten zijn, veranderde gisteravond in een tragedie in Crans-Montana, iets wat in het hele land en daarbuiten werd gevoeld", schrijft president Guy Parmelin donderdag in een bericht op X. De regering is volgens hem zeer ontsteld en leeft mee met de slachtoffers en hun families.
9 uur geleden