Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BRASILIA (ANP/AFP) - De Braziliaanse senator Flávio Bolsonaro zegt dat hij van het hooggerechtshof het land niet mag verlaten. De rechtse politicus verloor zondag de presidentsverkiezingen van de zittende president Luiz Inácio Lula da Silva, een uitslag die hij niet erkent.
2 uur geleden
AMMAN (ANP/RTR/AFP) - Jordanië heeft luchtaanvallen uitgevoerd op wat het omschreef als schuilplaatsen van militanten in het zuiden van Syrië. De "terroristische organisaties" die daar actief zijn, zouden banden hebben met de verdachten van de dodelijke aanslag op een kerk in Jordanië.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat 1 miljoen dollar (bijna 895.000 euro) wordt uitgekeerd aan iedereen die kiezersfraude meldt met een arrestatie en veroordeling tot gevolg. In de Verenigde Staten worden volgende week belangrijke verkiezingen gehouden, de midterms.
4 uur geleden
PARIJS (ANP/RTR/BELGA) - De Franse regering heeft een pakket onderwijshervormingen voorgesteld aan scholierenorganisaties, maar deze voldoen volgens deze groeperingen niet aan hun eisen. Daarom zullen de protesten voortgezet worden, aldus de organisaties na een gesprek met premier Sébastien Lecornu.
4 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De verdachte van een dodelijke schietpartij in twee Parijse voorsteden heeft ontkend dat de daad racistisch gemotiveerd was. Bij de schietpartij van vrijdag vielen een dode en vijf gewonden. President Emmanuel Macron sprak eerder van een racistische terreurdaad en zei dat de schutter zijn slachtoffers op basis van geloof en huidskleur koos.
5 uur geleden
CHARKIV (ANP/RTR) - Door een Russische aanval op de tweede stad van Oekraïne, Charkiv, zijn twee doden en vier gewonden gevallen. Dit meldde burgemeester Ihor Terechov.
5 uur geleden
VATICAANSTAD (ANP/AFP) - De reis van paus Leo volgende maand naar Zuid-Amerika gaat door zoals gepland. Het Vaticaan heeft dat maandag bekendgemaakt, bijna twee weken nadat de religieuze leider werd geopereerd vanwege longkanker.
7 uur geleden