Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP) - In het gebied in Iran waar het vermiste bemanningslid van de neergehaalde F-15 zich vermoedelijk bevindt, worden volgens het Iraanse persbureau Tasnim luchtaanvallen uitgevoerd. Een lokale gouverneur stelt dat er drie mensen zijn omgekomen bij aanvallen door de Verenigde Staten en Israël, aldus Tasnim, dat banden heeft met de Iraanse Revolutionaire Garde.
1 uur geleden
TEL AVIV (ANP) - Het industriecomplex dat de Israëlische luchtmacht zaterdag aanviel in het zuidwesten van Iran, werd gebruikt voor de productie van chemicaliën voor de wapenindustrie. Dat stelt het Israëlische leger.
3 uur geleden
KOEWEIT-STAD (ANP) - Na een droneaanval in Koeweit-Stad is brand uitgebroken in het complex waarin zowel het ministerie van Olie als de staatsoliemaatschappij KPC gevestigd zijn.
4 uur geleden
BEIROET (ANP) - Bij Israëlische aanvallen op Zuid-Libanon zijn zaterdag zeven mensen omgekomen en meer dan veertig personen gewond geraakt. Dat heeft het ministerie van Volksgezondheid bekendgemaakt. Israël meldde dat een Israëlische soldaat in de regio is omgekomen.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Bij een grote aanval op de Iraanse hoofdstad Teheran zijn volgens de Amerikaanse president Donald Trump "veel Iraanse militaire leiders" omgekomen. Trump deelde daarbij een video van een aanval, het is niet duidelijk wanneer die plaatsvond.
6 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Iran heeft gedreigd de hele regio "in een hel" te veranderen, als Israël en de Verenigde Staten de oorlog verder laten escaleren. De Amerikaanse president Donald Trump zei eerder juist de hel boven Iran te laten losbarsten als het land niet snel de Straat van Hormuz heropent.
7 uur geleden
TEHERAN/BAGDAD (ANP/AFP) - Het Iraanse opperbevel heeft gezegd dat schepen uit of naar Irak zonder problemen door de Straat van Hormuz kunnen varen. "We kondigen aan dat ons broederlijk buurland Irak vrijgesteld is van beperkingen die voor de tocht door de Straat van Hormuz zijn ingesteld", zo luidde de verklaring.
11 uur geleden