Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BUENOS AIRES (ANP/AFP) - Argentinië is van plan paspoorten te verkopen aan buitenlandse investeerders. De regering van president Javier Milei presenteerde vrijdag een programma over het aanbieden van het staatsburgerschap aan mensen die ten minste 350.000 dollar (zo'n 310.000 euro) overmaken aan de staatskas.
30 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - Lidstaten van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) eisen dat Nicaragua weer eerlijke verkiezingen mogelijk maakt en politieke gevangenen vrijlaat. De Noord- en Zuid-Amerikaanse landen dreigen met maatregelen als president Daniel Ortega zijn uitsluiting van alle oppositiepartijen niet terugdraait.
59 minuten geleden
BRASÍLIA (ANP/RTR) - De Amerikaanse ambassade in Brazilië heeft haar consulaire diensten opgeschort vanwege zorgen over de veiligheid. De Australische ambassade heeft vanwege die niet nader genoemde dreiging besloten de ambassade helemaal te sluiten.
2 uur geleden
NEW YORK (ANP) - Gouverneur Kathy Hochul van New York wil wetgeving aanscherpen na een vermeende groepsverkrachting op de universiteit Cornell. Een vrouw zou daar urenlang zijn misbruikt door een groep mannen terwijl ze zwaar onder invloed was.
3 uur geleden
PARIJS (ANP) - Op de vierde achtereenvolgende dag van ongeregeldheden rond middelbare scholen in heel Frankrijk telt het ministerie van Onderwijs 564 onderwijsinstellingen waar problemen zijn. Het land heeft naar schatting 10.700 middelbare scholen.
7 uur geleden
ABU DHABI (ANP/AFP) - De Indiase piloot Smit Machchhar, die woensdag gewond raakte na een aanval van zijn copiloot op een flydubai-vlucht, heeft gezegd dat hij de passagiers wilde beschermen. Hij zei dit tijdens een videogesprek met de Indiase premier Narendra Modi.
9 uur geleden
PYONGYANG (ANP) - Noord-Korea ontkent aantijgingen van Seoul dat het mijnen zou hebben gelegd in de zogenoemde gedemilitariseerde zone tussen de twee landen. Zuid-Korea beschuldigde zijn noorderbuur er in september van dat drie militairen daardoor ernstig gewond zijn geraakt. Ook dat ontkent het autoritaire regime.
10 uur geleden