Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KAMPALA (ANP/AFP) - De Oegandese oppositieleider Bobi Wine is Oeganda ontvlucht. Hij zat sinds januari ondergedoken, nadat hij had gezegd dat er gefraudeerd was bij de presidentsverkiezingen. Zittend president Yoweri Museveni werd uitgeroepen tot winnaar.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft andere landen opgeroepen om oorlogsschepen naar de Golfregio te sturen. Hij wil dat ze meehelpen om ervoor te zorgen dat olieschepen ongehinderd door de belangrijke Straat van Hormuz bij Iran kunnen varen.
6 uur geleden
NAIROBI (ANP/RTR) - Het dodental door de overstromingen in Kenia is opgelopen tot boven de zestig. De politie schrijft in een bericht op X dat er 62 mensen zijn omgekomen, onder wie acht kinderen. Zware regenval en overstromingen treffen het Afrikaanse land al dagen. In de hoofdstad Nairobi zijn de meeste doden gevallen: 33. Meer dan 2000 mensen zijn ontheemd geraakt.
6 uur geleden
JERUZALEM (ANP/AFP) - Vertegenwoordigers uit Libanon en Israël gaan ergens in de komende dagen met elkaar om tafel over de aanvallen van Israël en Hezbollah, meldt de krant Haaretz op basis van bronnen. Het worden de eerste gesprekken tussen de twee landen sinds de situatie twee weken geleden escaleerde.
8 uur geleden
STARNBERG (ANP/DPA/RTR) - De beroemde Duitse filosoof en socioloog Jürgen Habermas is op 96-jarige leeftijd overleden. Hij gold als een van de grootste denkers van deze tijd.
9 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - Bij Israëlische luchtaanvallen op onder meer een medisch centrum in het Zuid-Libanese Burj Qalawiya zijn volgens de Libanese autoriteiten zaterdag veertien doden gevallen. In Burj Qalawiya zijn twaalf medewerkers van een centrum, onder wie dokters en verpleegkundigen, om het leven gekomen. Elders kwamen twee medische hulpverleners om het leven bij een Israëlische aanval.
10 uur geleden
JERUZALEM (ANP/AFP) - Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken stelt dat een "golf van antisemitisme Nederland overspoelt", na de aanslag op een Joodse school in Amsterdam in de nacht van vrijdag op zaterdag.
11 uur geleden