Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
STRAATSBURG (ANP) - Voorzitter Roberta Metsola van het Europees Parlement wijst het verzoek van een aantal Nederlandse Europarlementariërs af om tijdelijk te stoppen met de maandelijkse vergaderingen in Straatsburg. De parlementariërs van de Partij voor de Dieren (PvdD), SGP, PVV en BBB hadden haar gevraagd alle vergaderingen van het parlement in Brussel te houden om energie te besparen gezien dreigende energietekorten.
49 minuten geleden
KURESSAARE (ANP) - Er kan geen sprake zijn van terugkeer naar de oude situatie met Rusland, vindt EU-buitenlandchef Kaja Kallas. "Zelfs niet nadat Moskou een einde heeft gemaakt aan de oorlog in Oekraïne", zei ze na afloop van een ministeriële bijeenkomst van Noord-Europese en Baltische staten in Estland.
1 uur geleden
ROME (ANP/AFP) - Italië heeft Israël opgeroepen de Italiaanse opvarenden van de Global Summud Flotilla onmiddellijk vrij te laten. Die internationale hulpvloot die koerste op Gaza, werd in de nacht van woensdag op donderdag door de Israëlische marine niet ver van Kreta omsingeld, waarna Israël naar eigen zeggen 175 opvarenden arresteerde. Volgens de organisatie gaat het om 211 opvarenden die zijn "gekidnapt".
2 uur geleden
KURESSAARE (ANP) - Bondgenoten van Oekraïne halen hun gelijk nu Rusland zijn jaarlijkse militaire parade uit angst voor Oekraïne moet afschalen. Dat bewijst dat Rusland helemaal niet aan het winnen is, zeggen EU-buitenlandchef Kaja Kallas en de Letse buitenlandminister.
2 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR) - De verdachte van de steekpartij in het Londense Golders Green was bekend bij een antiterrorismeprogramma in het land. Het door de overheid geleide programma heeft als doel te voorkomen dat mensen terroristen worden.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR/AFP) - De Iraanse opperste leider Mojtaba Khamenei zegt dat de Verenigde Staten verslagen zijn, en dat de Perzische Golf een nieuwe fase ingaat onder Iraanse leiding. Khamenei deed de uitspraken in een boodschap die werd voorgelezen op de Iraanse staatstelevisie.
3 uur geleden
VILNIUS (ANP/RTR) - Litouwen denkt erover zich aan te sluiten bij de eigen 'Hormuz-coalitie' waar de Verenigde Staten aan werken. Het kleine NAVO-land neemt ook deel aan de oorspronkelijke Hormuz-coalitie die onder Brits-Franse leiding wil helpen bij het weer op gang brengen van de scheepvaart door de geblokkeerde Straat van Hormuz.
3 uur geleden