Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP) - Iran en de Verenigde Staten boeken vooruitgang in de onderhandelingen om hun oorlog te beëindigen, heeft de Iraanse parlementsvoorzitter zaterdagavond gezegd. Maar Mohammad Bagher Ghalibaf voegde eraan toe dat de partijen nog ver van een akkoord verwijderd zijn.
3 uur geleden
SEOUL (ANP) - Noord-Korea heeft zondag minstens één ballistische raket getest, meldt het Zuid-Koreaanse persbureau Yonhap. Het is de nieuwste test in een hele reeks recente lanceringen door Noord-Korea. De Zuid-Koreaanse legertop heeft volgens Yonhap één ballistische raket gedetecteerd die in oostelijke richting werd afgevuurd. Het Zuid-Koreaanse leger analyseert het incident.
6 uur geleden
MADRID (ANP) - De regeringen van Brazilië, Spanje en Mexico hebben zaterdag toegezegd hun hulp aan Cuba op te voeren. Daarmee willen zij een volgens hen door een Amerikaanse blokkade veroorzaakte humanitaire crisis op het eiland verlichten. In een gezamenlijke verklaring riepen de drie landen op tot een oprechte dialoog, die in lijn is met de bepalingen van het Handvest van de Verenigde Naties. De landen voegden eraan toe dat het Cubaanse volk vrij moet zijn om zijn eigen toekomst te bepalen.
6 uur geleden
WENEN (ANP) - In Oostenrijk zijn potjes babyvoeding van het merk HiPP vermengd met rattengif. Het gaat vermoedelijk om een afpersingspoging, meldt voedselwaakhond AGES.
6 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/DPA) - De marine van de Iraanse Revolutionaire Garde heeft zaterdag gewaarschuwd dat elk schip dat de Straat van Hormuz nadert als een doelwit wordt beschouwd. Iran kondigde eerder op zaterdag aan de belangrijke zeestraat weer te willen afsluiten.
7 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - Het Israëlische leger heeft in het zuiden van Libanon een "gele lijn" ingesteld, vergelijkbaar met de denkbeeldige lijn waarmee het in Gaza zijn troepen scheidt van de door Hamas gecontroleerde gebieden. Het leger zei ook dat het een "terreurcel" had uitgeschakeld die langs deze grenslijn actief was.
8 uur geleden
ANTWERPEN (ANP/BELGA) - Op de Schelde bij Antwerpen kunnen weer schepen varen, meldt de brandweer. Het scheepvaartverkeer was eerder op zaterdag gestremd, omdat een Nederlands vrachtschip was gezonken.
10 uur geleden