Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARIJS (ANP) - Een door de Franse regering gecharterd Air France-vliegtuig dat onderweg was naar de Verenigde Arabische Emiraten moest donderdagavond omkeren vanwege raketvuur in het gebied. Dat schrijft transportminister Philippe Tabarot op X. "Deze situatie weerspiegelt de instabiliteit in de regio en de complexiteit van repatriëringsoperaties."
1 uur geleden
JERUZALEM (ANP/AFP) - De Israëlische legerleider generaal Eyal Zamir claimt dat sinds de Amerikaanse en Israëlische aanvallen van zaterdag zijn begonnen het grootste deel van de Iraanse luchtafweer is uitgeschakeld. Het gaat volgens hem om 80 procent van de luchtafweerinstallaties en daarnaast ook om 60 procent van de lanceerinrichtingen voor de Iraanse ballistische raketten.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Kristi Noem vertrekt als minister van Binnenlandse Veiligheid, meldt de Amerikaanse president Donald Trump op zijn kanaal Truth Social. Ze wordt eind maart opgevolgd door Markwayne Mullin, de Republikeinse senator van Oklahoma. Het is niet duidelijk waarom Noem vertrekt.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Europese Unie moet "op alle fronten" voorbereid zijn op een vluchtelingenstroom vanuit het Midden-Oosten, zei Eurocommissaris Magnus Brunner (Migratie) donderdag. Op dit moment is daar nog geen sprake van, "maar we moeten natuurlijk altijd waakzaam blijven."
2 uur geleden
KYIV (ANP/AFP/RTR) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft gezegd dat de Verenigde Staten zijn land om hulp hebben gevraagd om weerbaarder te zijn tegen drones in de strijd in het Midden-Oosten.
2 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP/RTR) - De Franse president Emmanuel Macron heeft gezegd dat alles moet worden gedaan om een nieuwe oorlog in Libanon te voorkomen. Israël voert al dagenlang aanvallen uit op het land waar de grote sjiitische beweging Hezbollah bewapend is en Iran steunt. Honderdduizenden Libanezen zijn hals over kop op de vlucht geslagen uit plaatsen of wijken die Israël aanvalt of zegt te gaan bombarderen.
2 uur geleden
BEIROET (ANP) - In de zuidelijke buitenwijken van Beiroet is paniek ontstaan na de evacuatieoproep van Israël, ziet hulporganisatie CARE. Woningen, ziekenhuizen en opvanglocaties worden zo snel mogelijk ontruimd. Dat gaat echter moeizaam, omdat de twee belangrijkste uitvalswegen vol staan. De Israëlische krijgsmacht suggereerde donderdag dat een grote escalatie dreigt in het Israëlische offensief tegen Hezbollah.
2 uur geleden