Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARIJS (ANP/AFP/RTR) - De rechtse politicus Éric Zemmour heeft dinsdag zijn deelname aan de presidentsverkiezingen van Frankrijk bekendgemaakt. Zemmour is de leider van de radicaal-rechtse partij Reconquête. Hij staat bekend om zijn anti-islam- en anti-immigratiestandpunten.
28 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Republikeinen in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden hebben een poging tot een afzettingsprocedure tegen minister van Defensie Pete Hegseth tegengehouden. Mogelijk wagen de Democraten in januari, wanneer ze de meerderheid in zowel het Huis als de Senaat overnemen, een nieuwe poging om Hegseth af te zetten.
1 uur geleden
BELLA COOLA (ANP/AFP) - In Canada zijn vier grizzlyberen afgemaakt die verantwoordelijk waren voor een dodelijke aanval op een moeder en haar dochter eerder deze maand. Dat meldt de dienst voor natuurbehoud.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - Jim Jordan wordt de nieuwe fractieleider van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden. De afgevaardigde uit Ohio staat bekend als uiterst conservatief en is bondgenoot van president Donald Trump.
4 uur geleden
DUBLIN (ANP) - De Amerikaanse oud-president Joe Biden is aangevallen en bekogeld tijdens een verrassingsbezoek aan Dublin in Ierland. Volgens Ierse en Britse media zijn twee personen gearresteerd.
5 uur geleden
JERUZALEM (ANP/AFP/RTR) - Yashar, de partij van Gadi Eisenkot, wil dat er zo snel mogelijk een commissie komt om te onderzoeken of er fouten zijn gemaakt in aanloop naar 7 oktober. Dat heeft de partij voorgesteld op de eerste bijeenkomst van het nieuwe Israëlische parlement.
7 uur geleden
ANTALYA (ANP) - Op de klimaattop in Antalya worden woensdag en donderdag onder een streng beveiligingsregime tientallen premiers en presidenten verwacht, maar de leiders van landen met een hoge uitstoot ontbreken. Premier Rob Jetten is niet de enige leider met andere prioriteiten dan COP31.
8 uur geleden