Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MINNEAPOLIS (ANP/AFP) - De 'grenstsaar' van de Amerikaanse president Donald Trump heeft aangekondigd dat de operatie van immigratiedienst ICE in Minnesota snel ten einde komt. Tom Homan heeft voorgesteld de campagne af te ronden en volgens hem heeft Trump daarmee ingestemd.
41 minuten geleden
OSLO (ANP/AFP) - De Noorse politie heeft huiszoekingen verricht in een woning en in vakantiewoningen van voormalig premier Thorbjørn Jagland. Justitie is een onderzoek naar hem begonnen naar aanleiding van de recent geopenbaarde Epstein-documenten. Volgens Noorse media zei Jagland dat hij blij is dat de zaak wordt opgehelderd toen de huiszoeking in Oslo begon.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Belgische politie heeft in Brussel invallen gedaan bij de Europese Commissie in een onderzoek naar onregelmatigheden bij de verkoop van vastgoed, meldt de Financial Times. Het onderzoek wordt volgens de krant geleid door het Europees Openbaar Ministerie (EPPO). Dat bevestigt dat bewijs wordt verzameld, maar wil verder niets kwijt.
2 uur geleden
SION (ANP) - De eigenaren van de bar in Crans-Montana waar tijdens nieuwjaarsnacht een grote dodelijke brand uitbrak, zijn bij aankomst voor een verhoor uitgejouwd door nabestaanden. Ze moesten zich een weg banen door een menigte van boze mensen en journalisten om de ingang van het gebouw te bereiken, is te zien bij de Zwitserse omroep SRF.
2 uur geleden
KYIV (ANP/AFP) - Voor het eerst sinds het begin van de Russische invasie hebben Oekraïense wapenfabrikanten vergunningen gekregen om te exporteren naar het buitenland. Dat meldt Roestem Oemjerov, secretaris van de nationale veiligheids- en defensieraad van Oekraïne. President Volodymyr Zelensky kondigde in september al aan dat hij snel met de wapenexport wilde beginnen.
2 uur geleden
KOPENHAGEN (ANP/RTR) - Zweden gaat met straaljagers meedoen aan de Noordpoolmissie Arctic Sentry van de NAVO. Met die toestellen worden patrouilles uitgevoerd.
3 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - Een Franse rechtbank heeft drie mannen veroordeeld voor een groepsverkrachting in 2020. De moeder van het slachtoffer had bewijsmateriaal een jaar bewaard in een plastic zak, omdat haar dochter aanvankelijk niet met de politie wilde praten.
3 uur geleden