Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
DAMASCUS (ANP/AFP) - De Syrische regering en de door Koerden geleide SDF hebben volgens ingewijden ingestemd met een verlenging van hun wapenstilstand. Deze maand braken gevechten tussen de twee partijen uit in het noorden van Syrië.
1 uur geleden
JAKARTA (ANP/RTR) - Door een aardverschuiving in de Indonesische provincie West-Java zijn zeker acht mensen om het leven gekomen. 82 personen worden vermist. Dat heeft de Indonesische rampenbestrijdingsdienst zaterdag gemeld. De aardverschuiving trof volgens lokale autoriteiten een dorp in de regio West-Bandung, een gebied waar de afgelopen dagen erg veel regen viel.
2 uur geleden
KYIV (ANP/AFP) - Oekraïne heeft uitgehaald naar Rusland vanwege nieuwe luchtaanvallen te midden van onderhandelingen in Abu Dhabi. Oekraïense, Russische en Amerikaanse delegaties praten daar zaterdag voor de tweede dag op rij over het stoppen van de oorlog.
2 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - Bijna 6000 gebouwen in Kyiv zitten zonder verwarming na een nieuwe nachtelijke Russische aanval, verklaart burgemeester Vitali Klitsjko. In de Oekraïense hoofdstad is zaterdagochtend een temperatuur van -12 graden gemeten.
4 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - Rusland heeft in de nacht van vrijdag op zaterdag meerdere plekken in de Oekraïense hoofdstad Kyiv aangevallen met drones. De luchtafweer van de stad is ingeschakeld, melden Oekraïense autoriteiten. Burgemeester Vitali Klitsjko stelt op Telegram dat twee districten aan weerszijden van de rivier de Dnipro zijn geraakt. Volgens hem is er sprake van een grootschalige aanval, waarbij zeker één persoon om het leven is gekomen en vier mensen gewond zijn geraakt.
5 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Iran zal elke aanval van de Verenigde Staten beschouwen als een totale oorlog tegen het land. Dat heeft een hoge Iraanse functionaris die anoniem wil blijven vrijdag tegen persbureau Reuters gezegd. Hij deed de uitspraak vooruitlopend op de komst van Amerikaanse vliegdekschepen en ander militair materieel naar het Midden-Oosten in de komende dagen.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse regering heeft kritiek op uitspraken van president Donald Trump over het optreden van NAVO-landen in Afghanistan van de hand gewezen. Trump zei rond zijn bezoek aan het World Economic Forum in Davos dat militairen van NAVO-bondgenoten in Afghanistan de frontlinie zouden hebben gemeden.
11 uur geleden