Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KYIV (ANP) - Russische aanvallen door heel Oekraïne hebben volgens president Volodymyr Zelensky aan zeker vier mensen het leven gekost. Dertig mensen raakten gewond. "De meeste doelen zijn burgerinfrastructuur in steden", schrijft hij op X.
1 uur geleden
BERLIJN (ANP) - Duitsland stuurt een mijnenjager en een bevoorradings- en commandoschip naar de Middellandse Zee om zich voor te bereiden op mogelijke inzet in de Straat van Hormuz, zegt minister van Defensie Boris Pistorius in de Rheinische Post. Wanneer de schepen vertrekken, zegt hij niet.
2 uur geleden
SANTA MARTA (ANP) - In de Colombiaanse kustplaats Santa Marta is vrijdag de eerste internationale conferentie over de afbouw van fossiele brandstoffen begonnen, die Colombia samen met Nederland organiseert. Voor de zesdaagse conferentie hebben zich 56 landen aangemeld, zei de Colombiaanse milieuminister Irene Vélez Torres bij aanvang. Samen zijn die landen goed voor zo'n 20 procent van de wereldwijde productie van fossiele brandstoffen en 30 procent van de mondiale vraag.
11 uur geleden
GAZA-STAD (ANP/RTR) - Ten minste twaalf mensen zijn vrijdag omgekomen bij Israëlische aanvallen in Gaza, zeggen de autoriteiten in het gebied. Onder hen zouden ook zes politieagenten zijn geweest.
11 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP/RTR/BLOOMBERG) - Het Amerikaanse ministerie van Justitie wil de doodstraf op federaal niveau uitbreiden en het ook mogelijk maken om die uit te voeren met een vuurpeloton, door elektrocutie of verstikking met een gas. President Donald Trump beloofde daar eerder werk van te gaan maken tijdens zijn tweede termijn.
12 uur geleden
ISLAMABAD (ANP) - Amerikaanse en Iraanse delegaties treffen elkaar "mogelijk" zondag in Islamabad, aldus een Pakistaanse vertegenwoordiger tegen de Amerikaanse zender ABC News. De Iraniërs en de Amerikanen zouden zaterdag eerst afzonderlijk met Pakistaanse onderhandelaars praten, en als dat goed gaat houden ze de dag erna directe gesprekken, aldus de zender.
12 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - President Donald Trump stuurt zijn gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner zaterdag naar Pakistan voor overleg met Iran. Dat heeft het Witte Huis gemeld. Iran zou hier volgens het Witte Huis om hebben gevraagd. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi is vrijdagavond op bezoek in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad.
13 uur geleden