Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
JERUZALEM (ANP/AFP/RTR) - Israël zegt opnieuw een topfunctionaris van de Iraanse regering te hebben gedood. Het gaat om de inlichtingenminister Esmail Khatib, meldt de Israëlische minister van Defensie Israel Katz. Iran heeft de dood van de bewindsman nog niet bevestigd.
1 uur geleden
OSLO (ANP) - Het Noorse Openbaar Ministerie heeft woensdag in de rechtbank in Oslo een celstraf van zeven jaar en zeven maanden geëist tegen Marius Borg Høiby, zoon van de Noorse kroonprinses Mette-Marit. Dat melden Noorse media woensdagochtend. Høiby wordt verdacht van onder meer verkrachtingen en mishandeling.
1 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - Rusland heeft berichten in de Amerikaanse krant Wall Street Journal over hoogwaardige technische bijstand aan Iran tegengesproken. De Kremlinwoordvoerder zei dat het bericht dat Rusland satellietbeelden deelt met Iran en het land aan nog betere drones helpt volstrekt niet waar is.
1 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP/RTR) - Israëlische bombardementen hebben in het centrum van Beiroet het leven gekost aan zeker twaalf personen. Dat melden de Libanese autoriteiten, die ook spreken over 41 gewonden.
2 uur geleden
KABUL/KARACHI (ANP/RTR) - Bij het recente bombardement op een kliniek voor verslaafden in de Afghaanse hoofdstad Kabul zijn 143 doden gevallen. De VN-organisatie voor hulp aan Afghanistan heeft dat bekendgemaakt.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Belgische overheid doet berichtenapps WhatsApp en Messenger in de ban voor ambtenaren en militairen. In plaats daarvan is er voor de overheidsapp Beam gekozen. Die moeten ongeveer 750.000 ambtenaren en militairen gaan gebruiken ter vervanging van veelgebruikte berichtenapps. Dat meldt de Belgische krant De Standaard woensdag.
3 uur geleden
PARIJS/JERUZALEM (ANP/RTR) - Het Israëlische leger heeft erkend eerder deze maand met een tank een positie van de VN-macht in Libanon, UNIFIL, te hebben beschoten. Daarbij raakten Ghanese blauwhelmen gewond.
3 uur geleden