Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KYIV (ANP) - Amnesty International zegt dat komende winter een nieuwe humanitaire ramp dreigt in Oekraïne. Russische autoriteiten, waaronder president Vladimir Poetin, kondigden eerder aan de energie-infrastructuur in Oekraïne opzettelijk te zullen aanvallen. De mensenrechtenorganisatie verwacht dat dit grote problemen zal veroorzaken voor burgers in het land.
3 minuten geleden
KYIV (ANP/AFP) - Een officiële app die door Oekraïners wordt gebruikt om op de hoogte te blijven van dreigende Russische luchtaanvallen, is gehackt. Dat bevestigt een woordvoerder van de Oekraïense luchtmacht zondagavond.
2 uur geleden
ISTANBUL (ANP/DPA) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is bereid de Russische president Vladimir Poetin te ontmoeten voor rechtstreekse gesprekken in Turkije. Dat zei hij zondag in een interview met de zender CNN Türk. "We zijn er klaar voor", antwoordde Zelensky op de vraag of hij bereid zou zijn Poetin in Turkije te ontmoeten.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - De Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde (IRG) heeft verklaard dat op twee tankers explosies hebben plaatsgevonden nadat ze in de Straat van Hormuz op zeemijnen waren gevaren. Een van de schepen, een supertanker, staat in brand. Dat melden Iraanse staatsmedia, waaronder persbureau IRNA.
3 uur geleden
LANSING (ANP/BLOOMBERG) - Afgevaardigde Haley Stevens, die de Democratische voorverkiezing voor een Senaatszetel namens de Amerikaanse staat Michigan verloor, heeft haar steun uitgesproken voor de Republikeinse kandidaat Mike Rogers. Hiermee is de breuk met de Democratische kandidaat Abdul El-Sayed definitief.
5 uur geleden
SOFIA (ANP/AFP) - De Bulgaarse interim-president Iliana Jotova heeft de tweede en beslissende ronde van de presidentsverkiezingen gewonnen, zo blijkt uit drie exitpolls. Zij kan rekenen op 50,7 tot 52,5 procent van de stemmen. Jotova's opponent Andrej Gjoerov, een bankier en voormalig interim-premier, krijgt 43,4 tot 44 procent van de stemmen.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse senator Chris Murphy (53) is opgenomen in het ziekenhuis vanwege een beroerte. Naar verwachting zal hij volledig herstellen, vertellen zijn medewerkers aan de politieke nieuwssite Politico.
6 uur geleden