Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
NEW YORK (ANP) - De olieprijzen zijn met meer dan 5 procent gedaald door de hoop op een akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran om uiteindelijk de oorlog te beëindigen. Ook gingen de Aziatische markten licht omhoog.
40 minuten geleden
BARINAS (ANP) - In de stad Barinas in het westen van Venezuela hebben honderden gedetineerden zondag een gevangenis overgenomen. Ze protesteerden tegen marteling en eisten het ontslag van de gevangenisdirecteur.
2 uur geleden
LACANAU/LÈGE-CAP-FERRET (ANP) - Aan de Franse kust zijn twee zwemmers verdronken nadat zij door sterke stromingen werden meegesleurd in het water. Dat melden de autoriteiten in het departement Gironde in een verklaring.
3 uur geleden
GENÈVE (ANP) - Het vermoedelijke aantal ebolabesmettingen in de Democratische Republiek Congo (DRC) is opgelopen tot 900. Dat meldt de baas van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus zondag. 101 ebolabesmettingen zijn inmiddels vastgesteld in de DRC, waar het virus uitbrak.
4 uur geleden
NEW YORK (ANP/RTR) - Een groep van acht Arabisch-islamitische staten heeft de acties veroordeeld van de extreemrechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid, Itamar Ben-Gvir, tegen buitenlandse flotilla-activisten die werden vastgehouden op een Israëlisch schip. Ben-Gvir bespotte activisten die tegen de grond waren gedrukt, zo is in een door hemzelf geplaatste video te zien. Enkele van de gedetineerden, die van plan waren humanitaire hulp naar Gaza te brengen, beweerden later dat zij tijdens hun detentie fysiek zijn mishandeld.
6 uur geleden
NICOSIA (ANP/RTR) - Op Cyprus lijkt uiterst rechts bij de parlementsverkiezingen van zondag winst te boeken. Dit blijkt uit exitpolls die tevens wijzen op verlies voor de centrumpartijen die de onafhankelijke president Nikos Christodoulides steunen.
6 uur geleden
JIUQUAN (ANP/RTR/AFP) - Drie Chinese ruimtevaarders zijn zondag met een raket vertrokken naar het Chinese Tiangong-ruimtestation. Het is de bedoeling dat een van de bemanningsleden daar een jaar blijft en dat is een primeur voor het land.
10 uur geleden