Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
JERUZALEM (ANP/AFP) - De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft kritiek van de hand gewezen op het beletten van een kardinaal in Jeruzalem om een mis op te dragen in de Heilig Grafkerk. De kardinaal die als Latijns patriarch hoofd van de rooms-katholieke kerk in de regio is, mocht niet naar binnen.
56 minuten geleden
BEIROET (ANP/AFP) - De in het Midden-Oosten beroemde American University of Beirut (AUB) verzorgt het onderwijs voor op zijn minst twee dagen enkel online. De Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde heeft gedreigd Amerikaanse universiteiten in de regio als doelwit te nemen.
1 uur geleden
HELSINKI (ANP/RTR/BLOOMBERG) - Finland heeft melding gemaakt van een schending van het luchtruim door drones. Die vond plaats in het zuidoosten van het land.
4 uur geleden
VATICAANSTAD (ANP/RTR) - Paus Leo XIV heeft op Palmzondag tienduizenden mensen toegesproken op het Sint-Pietersplein in het Vaticaan. Hij haalde fel uit naar "leiders die oorlogen beginnen met hun handen vol bloed". Hij noemde het conflict in het Midden-Oosten "afschuwelijk" en beklemtoonde dat Jezus niet kan worden misbruikt om oorlogen te rechtvaardigen. En God hoort geen gebeden van leiders die oorlog ontketenen.
4 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP/BLOOMBERG) - De Franse autoriteiten hebben nog twee arrestaties verricht na een kennelijke poging om een aanslag te plegen bij de Bank of America in Parijs. Ook is de detentie verlengd van de minderjarige verdachte die zaterdag was opgepakt, melden aanklagers.
5 uur geleden
JERUZALEM/ROME/PARIJS (ANP/AFP) - De Israëlische politie heeft in de oude stad van Jeruzalem het hoofd van de rooms-katholieke kerk in het Midden-Oosten, de Latijnse patriarch van Jeruzalem kardinaal Pierbattista Pizzaballa, verhinderd de mis op te dragen. Hij zou dat op Palmzondag in de Heilig Grafkerk doen.
6 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Iraanse parlementsvoorzitter Mohammad Baqer Qalibaf verwijt de Verenigde Staten ondanks diplomatieke inspanningen de inzet van grondtroepen voor te bereiden. "De vijand stuurt openlijk een boodschap van onderhandeling en plant in het geheim een grondaanval", verklaarde Qalibaf volgens Iraanse media.
6 uur geleden