Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
CARACAS (ANP/AFP) - De Venezolaanse interim-president Delcy Rodríguez heeft in een tv-toespraak benadrukt dat het land niet wordt bestuurd door een "buitenlandse partij". Volgens Rodríguez wordt het land bestuurd "door de Venezolaanse overheid en door niemand anders". Ook noemde Rodríguez het aanhouden van president Nicolás Maduro door de VS afgelopen weekend opnieuw "absoluut illegaal" en een "schending van het internationaal recht".
1 uur geleden
PARIJS (ANP/RTR) - Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Oekraïne hebben een principeovereenkomst getekend voor troepeninzet in Oekraïne na afloop van de oorlog in dat land. Dat gebeurde na afloop van een bijeenkomst van de Coalitie van Bereidwilligen in Parijs, waar werd onderhandeld over het toezicht op een mogelijke vrede in Oekraïne. De vredesmacht moet gaan bestaan uit militairen uit verschillende landen.
3 uur geleden
CARACAS (ANP/AFP/RTR) - Bij de Amerikaanse aanval op Venezuela, waarbij afgelopen weekend president Nicolás Maduro werd gevangengenomen, zijn 55 militairen om het leven gekomen. Dat melden Cuba en Venezuela in een gezamenlijke telling. Eerder zei dat laatste land al dat 32 Cubanen waren omgekomen. Zij zouden op verzoek van Caracas in Venezuela zijn geweest.
5 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Bij de protesten in Iran zijn sinds eind december minstens 27 demonstranten gedood door de Iraanse veiligheidsdiensten, meldt mensenrechtenorganisatie Iran Human Rights. Vijf van hen zouden minderjarig zijn geweest.
5 uur geleden
CARACAS (ANP/RTR/AFP) - Venezuela heeft drie aanklagers aangesteld die onderzoek gaan doen naar de dodelijke slachtoffers van de Amerikaanse aanval van afgelopen weekend. Dat zegt 's lands openbaar aanklager Tarek William Saab. Ook riep Saab de rechtbank in New York op te erkennen dat de Amerikaanse juridische bevoegdheden ophouden bij de landsgrenzen en zei hij dat president Nicolás Maduro als staatshoofd immuniteit geniet.
5 uur geleden
BRASILIA (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De Braziliaanse oud-president Jair Bolsonaro is weer naar het ziekenhuis gebracht nadat hij bij een val zijn hoofd heeft gestoten, meldt zijn vrouw op sociale media. Bolsonaro zit sinds november vast voor het beramen van een staatsgreep. Afgelopen december werd Bolsonaro al opgenomen vanwege een operatie aan een liesbreuk en meerdere operaties tegen de hik.
6 uur geleden
NUUK (ANP/RTR) - De premier van Groenland, Jens-Frederik Nielsen, is dankbaar voor de steun van Europese leiders omtrent de soevereiniteit van Groenland. De Amerikaanse president Donald Trump herhaalde afgelopen weekend dat de Verenigde Staten het gebied "nodig hebben voor de nationale veiligheid". Nielsen noemt de Europese steun "belangrijk in een tijd waarin internationale principes worden uitgedaagd".
8 uur geleden