Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
JERUZALEM (ANP) - Er worden nieuwe aanvallen op Israël gemeld. Israëlische media spreken van minstens drie raketaanvallen vanuit Iran. Deze zouden allemaal zijn onderschept. De Israëlische krijgsmacht meldt dat er zeker één dode is gevallen in het noorden van het land, bij een vermoedelijke aanval van Hezbollah.
1 uur geleden
TUCSON (ANP) - De Amerikaanse tv-presentatrice Savannah Guthrie en haar familie lijken er steeds meer rekening mee te houden dat de verdwenen moeder van Guthrie niet meer in leven is. In een nieuwe verklaring zeggen ze dat ze geen rust zullen vinden tot ze gevonden is en dat "rouwen" tot die tijd moeilijk is.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP) - In Iran is al meer dan 500 uur sprake van een vrijwel totale internetblokkade. Volgens internetwaakhond Netblocks is de connectie met het buitenland volledig afgesneden en wordt de binnenlandse dienstverlening ernstig beperkt. De overheid treedt hard op tegen satellietverbindingen en VPN's.
1 uur geleden
DUBAI (ANP/AFP) - De Verenigde Arabische Emiraten hebben zondag gezegd dat hun luchtafweersystemen reageren op inkomende luchtaanvallen vanuit Iran. Eerder meldde ook het ministerie van Defensie van Saudi-Arabië al aanvallen van Iran met drie raketten. "Eén raket is onderschept, de andere twee zijn in een onbewoond gebied neergekomen," schreef een woordvoerder van het ministerie op sociale media.
1 uur geleden
HAVANA (ANP/AFP) - Een stroomstoring heeft zaterdag heel Cuba getroffen, meldt het Cubaanse ministerie van Energie. Het is de tweede keer in minder dan een week tijd dat het hele land zonder stroom zit. Het eiland kampt met een ernstige energiecrisis door een Amerikaans olie-embargo.
7 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft zaterdag gedreigd dat de VS Iraanse energiecentrales zullen aanvallen als Iran de Straat van Hormuz niet binnen 48 uur heropent. Iran heeft die strategisch gelegen doorvaarroute tussen de Perzische Golf en de Indische Oceaan vrijwel afgesloten na het begin van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op het land. Dat leidt tot sterk gestegen mondiale gas- en olieprijzen.
7 uur geleden
ARAD (ANP/AFP) - Israëlische brandweerlieden meldden dat een "voltreffer" van een Iraanse raket op de Zuid-Israëlische stad Arad zaterdag grote schade heeft aangericht. Volgens medische hulpverleners raakten zeker 59 mensen gewond.
10 uur geleden