Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARIJS (ANP/AFP) - Bij de demonstraties in Frankrijk zijn zaterdag zeker 360 mensen aangehouden, meldde het ministerie van Binnenlandse Zaken. In verschillende steden werd voor het vierde weekend op rij geprotesteerd tegen onder meer de hoge kosten van levensonderhoud en de staat van het onderwijs.
44 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump zegt op Truth Social dat hij de rol van nieuwe woordvoerder van het Witte Huis heeft aangeboden aan Dana White, baas van de Ultimate Fighting Championship (UFC), de belangrijkste bond voor mixed martial arts (MMA).
47 minuten geleden
ASUNCIÓN (ANP/AFP/RTR) - Paraguayaanse aanklagers hebben zaterdag formele aanklachten ingediend tegen de afgezette president Santiago Peña. De conservatieve ex-president wordt beschuldigd van betrokkenheid bij een bankencrisis.
3 uur geleden
KRAKAU (ANP/AFP) - Alles wijst erop dat de schutter die zaterdagmiddag zes mensen doodde bij een schietpartij in het stadscentrum van de Poolse stad Krakau "gefascineerd was door extreemrechtse ideologieën". Dat heeft de Poolse minister van Binnenlandse Zaken, Marcin Kierwinski, verklaard.
3 uur geleden
KRAKAU (ANP/RTR/AFP) - In de woning van de schutter die zaterdagmiddag zes mensen doodde in het centrum van de Poolse stad Krakau zijn de lichamen van drie overleden personen aangetroffen, maakte de Poolse premier Donald Tusk zaterdagavond bekend.
3 uur geleden
JERUZALEM (ANP/RTR/AFP) - De Israëlische president Isaac Herzog heeft oppositieleider Gadi Eisenkot aangewezen om als eerste te proberen een coalitie te vormen. Dat meldt het kantoor van Herzog zaterdagavond in een verklaring. Zowel het blok van premier Benjamin Netanyahu als dat van Eisenkot wist eind oktober geen absolute meerderheid te behalen bij de parlementsverkiezingen in Israël.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - President Donald Trump heeft het ministerie van Justitie opdracht gegeven om een onderzoek te beginnen naar "bedreigingen" door Democraten. De Republikeinse president spreekt op zijn eigen socialmediaplatform Truth Social van een "criminele daad".
6 uur geleden