Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WARSCHAU (ANP/RTR) - De Poolse premier Donald Tusk heeft landgenoten in Iran opgeroepen dat land onmiddellijk te verlaten. Hij meent dat er een risico is op een gewapend conflict en dat er al over een paar uur mogelijk geen kans meer is op evacuatievluchten.
11 minuten geleden
NAIROBI (ANP/AFP) - Meer dan duizend Kenianen zijn voor Rusland gaan vechten in Oekraïne. Dat komt naar voren in een inlichtingenrapport dat is gepresenteerd aan het Keniaanse parlement.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/RTR) - Een Brits echtpaar heeft in Iran een gevangenisstraf van tien jaar opgelegd gekregen voor spionage, maakte de familie bekend. De Britse regering noemde de uitspraak "afschuwelijk en totaal onverdedigbaar".
1 uur geleden
GENÈVE (ANP/AFP) - De Verenigde Naties hebben beklemtoond dat er in oktober vorig jaar zeer waarschijnlijk volkerenmoord is gepleegd in de Soedanese stad El-Fasher. Doelwit waren leden van niet-Arabische etnische groepen. Een onderzoeksmissie van de VN concludeert dat op de inname van de stad door de Rapid Support Forces (RSF) "drie dagen van absolute gruwelen" volgden. De daders zouden moeten worden berecht, vindt de missie.
2 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - De berichtenapp Telegram heeft verklaard geen inbreuken op de encryptie te hebben gevonden. De beschuldiging van de Russische regering dat buitenlandse inlichtingendiensten berichten van Russische soldaten zien, wordt door Telegram van de hand gewezen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland en België doen onderzoek naar een treinverbinding tussen Eindhoven en Brussel. Het kan gaan om nieuw spoor, maar ook om een nieuwe treindienst over bestaand spoor.
3 uur geleden
SEOUL (ANP/RTR/AFP) - Oud-president Yoon Suk-yeol heeft in Zuid-Korea een levenslange celstraf opgelegd gekregen. Hij riep in 2024 de militaire noodtoestand uit en stortte zijn land daarmee in politieke chaos.
3 uur geleden