Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARIJS (ANP/AFP) - De openingstijden van de Eiffeltoren en het Louvre in Parijs zijn aangepast vanwege de hitte in de Franse hoofdstad. Daar geldt momenteel code rood, de hoogste weerswaarschuwing die in Frankrijk kan worden afgegeven.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Iraanse autoriteiten hebben bepaald dat inwoners van Teheran drie dagen vrij krijgen voor de begrafenis van de omgekomen ayatollah Ali Khamenei. Hij was zo'n 37 jaar aan de macht in Iran toen hij eind februari werd gedood bij een Amerikaans-Israëlische aanval.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP/RTR/AFP) - Een delegatie van de Taliban heeft in Brussel gesproken met vertegenwoordigers van de Europese Commissie, melden meerdere media. In het gesprek zijn consulaire zaken besproken, zoals de mogelijke hervatting van consulaire diensten voor Afghanen in de EU, de aanwezigheid van consulaten en "de noodzaak van vertrouwensopbouwende maatregelen". Dat meldt persbureau Reuters op basis van een verklaring van een woordvoerder van het Afghaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.
1 uur geleden
AMMAN (ANP/DPA) - In Jordanië is een persoon overleden door verdrukking, nadat veel fans bijeen waren gekomen voor een vertoning van de WK-wedstrijd van het land tegen Algerije. Acht anderen raakten gewond.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump claimt dat Iran wel heeft ingestemd met inspecties van het atoomprogramma. Zijn vicepresident JD Vance verkondigde dat al eerder, maar Iran ontkende dat daar afspraken over gemaakt zijn.
3 uur geleden
GENÈVE (ANP/AFP) - Israël heeft bewust kinderen tot doelwit gemaakt en daarmee genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid gepleegd, zegt een commissie van VN-experts. Eerder concludeerden zij al dat Israël genocide pleegde in Gaza, maar nu voegen zij daar in een nieuw rapport aan toe dat het aanvallen van kinderen daar een indicator van is.
4 uur geleden
NABATIEH (ANP/RTR) - Bij Israëlische beschietingen in het zuiden van Libanon zijn twee mensen gedood, meldt de Libanese burgerbeschermingsdienst. Daardoor komen het bestand in Libanon en ook de besprekingen tussen Iran en de Verenigde Staten weer onder druk te staan.
5 uur geleden