Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG) - De regering-Trump heeft bepalend klimaatbeleid teruggedraaid dat onder meer juridische grond gaf aan welke broeikasgassen een gevaar vormen voor mensen en hun leefomgeving. Onder andere methaan en koolstofdioxide werden daarin benoemd als schadelijk voor mensen. Tegelijkertijd wordt wetgeving rond de uitstootregulering van wegvoertuigen ingetrokken.
31 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - Op de bijeenkomst van de Defensiecontactgroep voor Oekraïne (UDCG) is donderdag 35 miljard dollar (bijna 30 miljard euro) aan nieuwe militaire hulp voor Oekraïne toegezegd. Dat maakte de Britse minister van Defensie John Healey na afloop bekend. De UDCG is bedoeld om hulp voor Oekraïne in te zamelen en onderling af te stemmen.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump is van plan om volgende week een miljardenplan aan te kondigen voor de wederopbouw van de Gazastrook, meldt persbureau Reuters op basis van ingewijden. Dat zou Trump gaan doen tijdens de eerste formele vergadering van zijn nieuw opgerichte Vredesraad.
2 uur geleden
JOHANNESBURG (ANP/RTR/AFP) - De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa gaat het leger inzetten om de politie in het land te helpen bij het bestrijden van georganiseerde misdaad. Hij noemde dat de meest directe bedreiging voor "onze democratie, onze samenleving en onze economische ontwikkeling".
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Een Amerikaanse rechter heeft vooralsnog een streep gezet door een poging van de regering-Trump om de militaire rang van het Democratische Congreslid Mark Kelly te verlagen en daarmee de hoogte van zijn pensioen. Minister van Defensie Pete Hegseth kondigde later op donderdag aan "direct" in beroep te zullen gaan tegen de uitspraak.
2 uur geleden
CARACAS (ANP/AFP) - In Venezuela zijn duizenden mensen de straat opgegaan om te demonstreren voor meer vrijheid. Het is de eerste grote betoging sinds president Nicolás Maduro ruim een maand geleden gevangen werd genomen door de Amerikanen.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Verenigde Staten en de Europese NAVO-landen hebben volgens NAVO-topman Mark Rutte een nieuwe eensgezindheid gevonden. Europa begrijpt dat het meer moet bijdragen en de VS onderkennen dat de bondgenoten dat ook doen, meent Rutte. Hij beweert nog nooit zoiets gezien te hebben in vijftien jaar van NAVO-vergaderingen.
4 uur geleden