Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
AMMAN (ANP) - Syrië en Israël hebben zondag in Jordanië gesprekken gevoerd om de spanningen te verminderen na recente Israëlische aanvallen op Syrisch grondgebied. Het Syrische staatspersbureau SANA meldt op basis van een bron bij het ministerie van Buitenlandse Zaken dat de besprekingen "op hoog niveau" en onder bemiddeling van de Verenigde Staten plaatsvonden.
4 uur geleden
TUNIS (ANP) - De lichamen van twaalf opvarenden van een migrantenboot die zonk voor de kust van Tunesië zijn geborgen. Naar twee andere passagiers wordt nog gezocht. Eén persoon kon worden gered.
4 uur geleden
JERUZALEM (ANP/RTR) - De Israëlische regering heeft gedreigd de aanvallen op de Gazastrook te intensiveren als vanuit dat Palestijns gebied nog meer drones, ballonnen en vliegers opstijgen. Vrijdag en zaterdag werden in Israël vier vliegers gevonden die vermoedelijk uit Gaza afkomstig waren. Het Israëlische leger beschouwt die voorwerpen als een bedreiging omdat die eerder gebruikt zouden zijn bij aanvallen.
7 uur geleden
KYIV (ANP/AFP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft zondag opnieuw gezegd dat Oekraïne niet achter de aanval op de Nord Stream-pijpleidingen in 2022 zat. Vorige maand zei de Duitse openbaar aanklager dat de Oekraïense staat opdracht gaf tot sabotage van de pijpleidingen voor de toevoer van Russisch gas naar Europa.
9 uur geleden
RENO (ANP) - In de Amerikaanse staat Nevada zijn alle patiënten van het Northwest Specialty Hospital geëvacueerd vanwege een naderende natuurbrand. Het vuur woedt aan de rand van de stad Reno en het ziekenhuis is uit voorzorg ontruimd, meldt de lokale nieuwszender KTVN.
12 uur geleden
GAZA-STAD (ANP/AFP) - Israëlische luchtaanvallen in de centrale Gazastrook hebben zondag drie mensen gedood, onder wie een kind, meldt de burgerbescherming. Het Israëlische leger beweerde een "terrorist" te hebben getroffen.
14 uur geleden
THUSIS (ANP) - In het Oost-Zwitserse Thusis zijn nog twee lichamen gevonden na een brand die donderdagavond in een restaurant uitbrak, meldt de politie. Daarmee is het dodental door de brand op vier gekomen. Zaterdag waren al twee lichamen gevonden.
15 uur geleden