Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BASSETERRE (ANP/RTR) - De Verenigde Staten gaan zelf verifiëren wat er is gebeurd met de speedboot uit Florida die is beschoten door Cuba. Dat zei minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio op een top in St. Kitts en Nevis in het Caribische gebied.
2 uur geleden
MIAMI (ANP) - Justitie in de Amerikaanse staat Florida doet onderzoek naar de schietpartij tussen de Cubaanse kustwacht en een Amerikaanse speedboot, meldt hoofdaanklager van de staat James Uthmeier op X. Volgens Cuba hadden de opvarenden van de speedboot eerst het vuur geopend, waarna vier van hen werden gedood door de kustwacht, maar Uthmeier wil die uitleg niet zomaar geloven.
4 uur geleden
KYIV (ANP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft gebeld met zijn Amerikaanse ambtgenoot Donald Trump over de onderhandelingen met Rusland. Zelensky spreekt op X de verwachting uit dat binnenkort de voorbereidingen kunnen worden getroffen voor een gesprek tussen de leiders zelf, inclusief de Russische president Vladimir Poetin.
5 uur geleden
PARAMARIBO (ANP) - De Surinaamse president Jennifer Simons heeft drie directieleden van staatsbedrijven gevraagd om op te stappen. Er was ophef ontstaan over zeer lucratieve, langlopende contracten die de nieuwe directeur van het Staatsziekenfonds (SZF), waar circa 80 procent van de Surinamers verzekerd is, zou hebben gesloten met partijgenoten die niets te maken hebben met de ziektekostenverzekeringsbranche.
6 uur geleden
RIO DE JANEIRO (ANP/AFP) - Het Braziliaanse Hooggerechtshof heeft twee voormalige parlementsleden veroordeeld voor het opdracht geven tot de moord op Marielle Franco, gemeenteraadslid in Rio de Janeiro in 2018. Ze werden beiden veroordeeld tot 76 jaar en drie maanden gevangenisstraf.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Verenigde Staten laten weer toe dat Venezuela olie aan Cuba verkoopt, meldt het Amerikaanse ministerie van Financiën. Voorwaarde is dat olieleveringen niet de regering in Havana, maar het Cubaanse volk ten goede komen. Het ministerie noemt de beleidswijziging een maatregel "in solidariteit met het Cubaanse volk".
7 uur geleden
HAVANA (ANP/AFP) - De Cubaanse kustwacht heeft vier opvarenden van een Amerikaanse speedboot doodgeschoten, meldt het Cubaanse ministerie van Binnenlandse Zaken. Er zou eerst vanaf de boot zijn geschoten, toen de kustwacht het vaartuig benaderde.
7 uur geleden