Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BOEDAPEST (ANP/AFP) - De Hongaarse premier Viktor Orbán en zijn belangrijkste uitdager Peter Magyar hebben beiden zondag grote marsen gehouden, vier weken voor de spannende verkiezingen in het land. Tienduizenden mensen bezochten beide bijeenkomsten in de hoofdstad Boedapest.
56 minuten geleden
TEHERAN (ANP/DPA) - Door de Israëlisch-Amerikaanse aanvallen op Iran zijn volgens mensenrechtenorganisatie HRANA meer dan 3000 mensen omgekomen, onder wie meer burgers dan militairen. De in de VS gevestigde ngo zegt zich bij die cijfers te baseren op een uitgebreid Iraans netwerk, evenals op meldingen uit de gezondheidszorg en van hulpdiensten.
1 uur geleden
ROME (ANP/AFP) - De luchtbasis Ali Al Salem in Koeweit, waar zowel Italiaanse als Amerikaanse troepen zijn gestationeerd, is getroffen door een droneaanval, meldt het Italiaanse leger. Er vielen geen gewonden. De drone "trof een hangar waarin zich een op afstand bestuurd vliegtuig van de Italiaanse Task Force Air (TFA) bevond", schrijft de Italiaanse generaal Luciano Portolano op X. "Dit toestel is daarbij vernietigd."
1 uur geleden
JERUZALEM (ANP) - Israël is van plan om de oorlog tegen Iran voorlopig voort te zetten. Een woordvoerder van het leger zei tegen CNN dat de aanvallen nog zeker drie weken duren.
2 uur geleden
GAZA-STAD (ANP/AFP) - Bij een Israëlische aanval op een politiewagen in de Gazastrook zijn acht mensen omgekomen, melden de Palestijnse autoriteiten. Alle doden zijn politieagenten, inclusief het hoofd van de lokale politieafdeling.
2 uur geleden
OSLO (ANP/AFP) - Canada en de Noordse landen gaan nauwer samenwerken op onder meer het gebied van defensie en veiligheid in het Noordpoolgebied. De leiders van Noorwegen, Zweden, Denemarken, Finland, IJsland en Canada spraken die intentie uit tijdens een bijeenkomst in Oslo. Volgens hen wordt die regio steeds meer getekend door "oplopende geopolitieke spanningen, oorlog en een veelvoud aan crises".
3 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten en Israël zal volgens de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi pas eindigen wanneer Teheran er zeker van kan zijn dat deze niet opnieuw kan oplaaien.
4 uur geleden