Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
JERUZALEM (ANP) - De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft de EU-sancties voor gewelddadige kolonisten afgedaan als het "moreel bankroet" van de Europese Unie. In een verklaring van zijn kantoor op X staat dat de Europeanen op deze manier de kolonisten op de Westelijke Jordaanoever gelijkstellen aan Hamas.
6 minuten geleden
KYIV (ANP/AFP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky stelt dat het maandag op de laatste dag van het staakt-het-vuren "niet stil was aan het front". Rusland en Oekraïne hebben elkaar beschuldigd van schendingen van het driedaagse bestand.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft de Iraanse reactie op een Amerikaans voorstel om de oorlog te beëindigen "stom" genoemd. Hij spreekt daarnaast over "een stuk afval" dat hij niet volledig heeft gelezen, omdat hij zijn "tijd niet wil verspillen".
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De EU wil een actievere rol gaan spelen in toekomstige vredesonderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne. De EU-ministers van Buitenlandse Zaken gaan eind deze maand bepalen waarover de EU met Rusland wil praten en "wat onze rode lijnen zijn", zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas maandag na afloop van de vergadering met de ministers in Brussel.
3 uur geleden
OVIEDO (ANP/DPA) - Een Duits koppel is in Spanje veroordeeld tot een gevangenisstraf van twee jaar en tien maanden, omdat ze hun kinderen jarenlang hadden opgesloten in een ernstig vervuild huis. De drie kinderen werden vorig jaar april bevrijd uit de woning in Noord-Spanje, die door een agent werd omschreven als een "horrorhuis".
4 uur geleden
TENERIFE (ANP) - Maandag vertrekken er toch twee evacuatievluchten vanaf Tenerife naar Eindhoven, meldt een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken op het Spaanse eiland. Eerder leek er maar één vliegtuig met opvarenden van het cruiseschip Hondius te gaan. Op het Nederlandse schip brak de Andesvariant van het hantavirus uit.
5 uur geleden
JERUZALEM (ANP) - De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Saar wijst EU-sancties tegen gewelddadige kolonisten op de Westoever resoluut af. De sancties werden maandag goedgekeurd door de ministers van Buitenlandse Zaken van de lidstaten.
6 uur geleden