Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEL AVIV (ANP/RTR) - De overblijfselen van het lichaam van de laatste Israëlische gijzelaar in Gaza zijn gevonden, meldt het Israëlische leger. Zondag maakte het kantoor van Netanyahu bekend op zoek te zijn naar het lichaam op een begraafplaats in Gaza.
12 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - Het dodental door de winterstorm die over de Verenigde Staten trekt, is verder opgelopen. Minstens elf mensen zijn in verschillende staten om het leven gekomen, meldt CNN. Onder meer in New York, Texas en Tennessee vielen slachtoffers. Meer dan 800.000 mensen zitten volgens het nieuwsmedium nog zonder stroom.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP/RTR/AFP) - De Europese Unie en India onderzoeken hoe dat laatste land kan deelnemen aan Europese defensieprojecten. Dat staat in een conceptovereenkomst die werd ingezien door persbureau Reuters. Het zou onder meer gaan om samenwerking op militair-economisch gebied.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Filipijnse oud-president Rodrigo Duterte is volgens het Internationaal Strafhof (ICC) fit genoeg om te worden gehoord. De voormalige bewindsman zit sinds maart vorig jaar vast in Nederland in afwachting van zijn proces. Hij wordt ervan verdacht misdaden tegen de menselijkheid te hebben begaan in zijn harde strijd tegen drugscriminaliteit. Daarbij vielen duizenden doden.
3 uur geleden
MOSKOU (ANP/AFP/RTR) - De gesprekken tussen Rusland, Oekraïne en de VS afgelopen weekend zijn "in constructieve geest" verlopen, meldt Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov. "Maar er is nog veel werk aan de winkel." Onderhandelaars spraken af in de Verenigde Arabische Emiraten om het te hebben over een akkoord om de gevechten in Oekraïne te beëindigen.
4 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse oud-president Bill Clinton noemt de aanpak van de protesten tegen immigratiedienst ICE en de dodelijke schietpartijen in Minneapolis "afschuwelijk". "Tijdens ons leven maken we slechts enkele momenten mee waarop de besluiten die we nemen, de acties die we ondernemen, onze geschiedenis voor jaren zullen bepalen. Dit is daar een van", schreef hij op X.
5 uur geleden
HAMBURG (ANP) - Landen moeten samen een windmolenpark kunnen bouwen in de Noordzee, met aansluitingen naar meerdere landen. Dat spreken de energieministers van België, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Ierland, Luxemburg, Nederland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk maandag af op een internationale top over de Noordzee in Hamburg.
6 uur geleden