Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - Het luchtruim boven El Paso is onverwacht snel weer geopend. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA kondigde aan dat er om "speciale veiligheidsredenen" tien dagen niet gevlogen mocht worden, maar kwam daar een paar uur later op terug.
16 minuten geleden
EL PASO (ANP/RTR) - Alle vluchten van en naar de Amerikaanse stad El Paso zijn voor tien dagen opgeschort. Dat meldt de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA. De luchthaven in de aan Mexico grenzende stad is volgens de FAA gesloten om "speciale veiligheidsredenen", zonder te specificeren wat die inhouden. De maatregel duurt tot 21 februari.
43 minuten geleden
MADRID (ANP/AFP) - Spaanse boeren zijn massaal met trekkers Madrid binnengereden als protest tegen de handelsovereenkomst met Zuid-Amerikaanse landen. Zij vrezen te lijden onder de Mercosur-deal.
1 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is niet van plan op korte termijn een referendum aan te kondigen en voorbereidingen te treffen voor presidentsverkiezingen. Dat meldt de Kyiv Independent op basis van een anonieme bron dicht bij Zelensky. Ook mensen die Reuters sprak op basis van anonimiteit zijn sceptisch over dat tijdpad.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De NAVO heeft officieel goedkeuring gegeven aan de nieuwe militaire missie om Groenland en het Noordpoolgebied te beschermen. Arctic Sentry (Noordpoolschildwacht) wordt woensdag in gang gezet. De eerste militaire oefeningen worden de komende weken al voorbereid. Ook de Verenigde Staten hebben met Arctic Sentry ingestemd.
2 uur geleden
KIEL (ANP) - De Europese militaire steun aan Oekraïne was in 2025 zo'n 67 procent hoger dan het gemiddelde van de drie oorlogsjaren ervoor. Dat meldt het Duitse Kiel Instituut, dat daarover cijfers bijhoudt. Doordat de VS hun handen af hebben getrokken van het leveren van die steun, ligt de totale militaire steun 13 procent lager dan in die jaren.
2 uur geleden
STRAATSBURG (ANP) - Het Europees Parlement heeft met een ruime meerderheid ingestemd met een EU-lening van 90 miljard euro voor Oekraïne voor 2026 en 2027. In een spoedprocedure stemden 458 Europarlementariërs voor en 140 tegen.
2 uur geleden