Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
CANBERRA (ANP) - De Australische premier Anthony Albanese is er voorstander van om de voormalige Britse prins Andrew Mountbatten-Windsor te schrappen uit de koninklijke lijn van troonopvolging. Dat schrijft Albanese in een brief aan premier Keir Starmer.
1 uur geleden
WÜRZBURG (ANP/DPA) - Een man heeft drie Jehova's getuigen aangevallen met een mes bij een treinstation in het Duitse Würzburg. Volgens de politie raakten de drie mannen lichtgewond. Voorbijgangers, waaronder een politieagent in burgerkleding, wisten de dader te overmeesteren.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Europese Commissie vindt dat Hongarije het politieke besluit van de EU-leiders over de EU-lening voor Oekraïne moet respecteren. Alle EU-leiders zijn eind december akkoord gegaan met die lening ter waarde van 90 miljard euro, ook de Hongaarse premier Viktor Orbán, benadrukte de woordvoerder van de Commissie.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP/AFP) - Het Internationaal Strafhof in Den Haag is begonnen met hoorzittingen om te bepalen of er genoeg bewijs is om een zaak te beginnen tegen de Filipijnse oud-president Rodrigo Duterte. Vanwege zijn gezondheid is Duterte zelf niet aanwezig in de rechtbank.
2 uur geleden
LONDEN (ANP) - De voormalige Britse prins Andrew Mountbatten-Windsor heeft in zijn tijd als handelsgezant kosten voor massages en dure reizen afgewenteld op belastingbetalers. Dat schrijft de BBC op basis van getuigenissen van oud-overheidsmedewerkers.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP/BELGA) - De Amerikaanse ambassadeur in België, Bill White, heeft in een inmiddels verwijderde reactie op sociale media hard uitgehaald naar de Belgische minister van Volksgezondheid, Frank Vandenbroucke. Die kwam op voor zijn partijgenoot en voorzitter van regeringspartij Vooruit, Conner Rousseau. White en Rousseau lagen al eerder overhoop, onder meer vanwege een vergelijking die Rousseau maakte tussen president Donald Trump en Adolf Hitler.
4 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - EU-buitenlandchef Kaja Kallas verwacht niet dat er maandag een akkoord komt over het twintigste EU-sanctiepakket tegen Rusland. Hongarije blokkeert dat. Kallas gaat er niet van uit dat Hongarije maandag zijn standpunt wijzigt, zei de politica voor het begin van de vergadering van EU-ministers van Buitenlandse Zaken.
5 uur geleden