Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MOSKOU (ANP) - Leden van de voormalige Russische Wagner Groep houden zich tegenwoordig vooral bezig met sabotage in Europese landen, schrijft zakenkrant Financial Times. Westerse inlichtingenfunctionarissen zeggen tegen de Britse krant dat Rusland het netwerk van Wagner gebruikt om mensen te rekruteren die operaties op NAVO-grondgebied kunnen uitvoeren.
6 minuten geleden
SYDNEY (ANP) - De man die ervan wordt beschuldigd het vuur te hebben geopend op een joodse viering op Bondi Beach in Sydney, is maandag voor het eerst in de rechtszaal verschenen. De 24-jarige Naveed Akram was via een videoverbinding te zien.
3 uur geleden
COURMAYEUR (ANP) - In Italië is een persoon omgekomen door een lawine, meldt nieuwssite RAI News. Twee mensen raakten zwaargewond. Zij zijn naar het ziekenhuis in Aosta gebracht.
18 uur geleden
JERUZALEM (ANP/BLOOMBERG) - De Israëlische regering heeft ingestemd met omstreden plannen om de controle over de bezette Westelijke Jordaanoever uit te breiden. Vorige week ging het Israëlische veiligheidskabinet al akkoord, wat leidde tot kritiek uit onder meer de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk.
18 uur geleden
BRATISLAVA (ANP/AFP) - De VS zien geen reden de conclusies uit het Europese rapport naar de doodsoorzaak van de Russische oppositieleider Aleksej Navalny in twijfel te trekken. Dat zei minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio tijdens een gezamenlijke persconferentie met de Slowaakse premier Robert Fico in antwoord op vragen uit de zaal.
18 uur geleden
KYIV (ANP) - De Oekraïense oud-minister Herman Haloesjtsjenko is in de nacht van zaterdag op zondag opgepakt terwijl hij het land probeerde te verlaten. Volgens nieuwssite Ukrainska Pravda is de oud-minister, die in verband wordt gebracht met een grote corruptiezaak, op de grens uit een trein gehaald.
21 uur geleden
MÜNCHEN (ANP) - De Europese Unie wil nog geen datum noemen waarop Oekraïne EU-lid kan worden, denkt buitenlandchef Kaja Kallas. Oekraïne wil een datum vastleggen in een vredesregeling met Rusland, waarover nu wordt onderhandeld. Het land ziet dat als een van de 'veiligheidsgaranties' die het tegen Rusland moeten beschermen.
22 uur geleden