Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
NEW YORK (ANP) - Tijdens de uitreiking van de Pulitzerprijzen zijn maandag in New York verschillende reportages over het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump in de prijzen gevallen. De organisatie achter de journalistieke prijzen hekelde tijdens de bekendmaking onder meer de beperkte toegang van de media tot het Witte Huis en het Pentagon.
16 minuten geleden
KYIV (ANP) - De Oekraïense president Zelensky heeft een staakt-het-vuren aangekondigd dat in de nacht van 5 op 6 mei om middernacht moet ingaan. Hij reageert daarmee op de Russische aankondiging van een bestand op 8 en 9 mei.
3 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR/AFP) - Rusland heeft een eenzijdig staakt-het-vuren in Oekraïne aangekondigd voor 8 en 9 mei, ter ere van de Dag van de Overwinning. Het Kremlin zei vorige week nog dat de Russische president Vladimir Poetin een eendaags bestand had voorgesteld in een telefoongesprek met zijn Amerikaanse ambtgenoot Trump.
5 uur geleden
ABU DHABI (ANP/AFP/RTR) - Zeker drie personen zijn gewond geraakt door nieuwe Iraanse aanvallen op de Verenigde Arabische Emiraten. Dat melden de autoriteiten in de Golfstaat, die stellen dat de slachtoffers de Indiase nationaliteit hebben.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De Amerikaanse krijgsmacht heeft zes kleine Iraanse boten vernietigd. Ook zijn Iraanse raketten en drones neergehaald die waren afgevuurd op scheepvaart in de Straat van Hormuz, meldde admiraal Brad Cooper.
6 uur geleden
LEIPZIG (ANP/DPA) - Nadat een auto is ingereden op een menigte in Leipzig zijn zeker twee doden gevallen, zegt burgemeester Burkhard Jung tegen media. De vermoedelijke dader is aangehouden. Het gaat om een 33-jarige man met de Duitse nationaliteit, maakte de politie bekend.
6 uur geleden
LEIPZIG (ANP) - Een auto is in het Duitse Leipzig ingereden op een groep mensen. Daarbij raakten meerdere personen gewond, berichten Duitse media, waaronder omroep MDR. Onduidelijk is nog of sprake is van opzet.
7 uur geleden