Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON/SAINT PAUL (ANP) - Het Amerikaanse ministerie van Justitie begint een strafrechtelijk onderzoek naar de Democratische gouverneur van Minnesota Tim Walz. Dat melden ingewijden aan CBS News en The Washington Post. Ook de burgemeester van Minneapolis, Jacob Frey, wordt gedagvaard, aldus de ingewijden.
3 uur geleden
WASHINGTON/DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse oud-vicepremier en oud-VN-gezant Sigrid Kaag zit in een nieuw op te richten ondersteunende raad voor "vrede, stabiliteit en welvaart" in Gaza, meldt het Witte Huis vrijdagavond in een verklaring. Deze raad moet het Palestijnse overgangsbestuur en de door Trump voorgezeten vredesraad voor Gaza ondersteunen.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft de leden gekozen voor de internationale vredesraad die toezicht zal houden op het toekomstige overgangsbestuur in de Gazastrook. Het gaat onder meer om zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, VS-gezant Steve Witkoff en Trumps schoonzoon Jared Kushner. Ook de Britse oud-premier Tony Blair zit in de raad, meldt het Witte Huis vrijdagavond.
3 uur geleden
ALEPPO (ANP/AFP) - De Syrische president Ahmed al-Sharaa heeft een decreet ondertekend waarmee hij het Koerdisch de status van een nationale taal geeft. Het lijkt te gaan om een gebaar van goede wil na gevechten in de afgelopen dagen.
5 uur geleden
CARACAS (ANP/AFP) - Het aantal doden door de Amerikaanse aanval op Venezuela is bijgesteld naar 83. Het Venezolaanse ministerie van Defensie zegt dat 47 Venezolaanse militairen zijn omgekomen en niet 23, zoals eerder werd gemeld.
6 uur geleden
WASHINGTON/NUUK (ANP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat hij mogelijk tarieven kan opleggen aan landen die zijn beleid ten aanzien van Groenland niet steunen. Hij wil dat het eiland bij de Verenigde Staten gaat horen.
10 uur geleden
CAÏRO (ANP/AFP) - Een Palestijns comité dat als technocraten de Gazastrook moet gaan besturen en herbouwen is voor het eerst bijeengekomen. De bijeenkomst van de vijftien leden van het comité was in Caïro, meldden Egyptische media.
12 uur geleden