Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MOSKOU (ANP/RTR) - Nieuwe Amerikaanse sancties tegen Rusland gaan het lastiger maken om tot een vredesakkoord in Oekraïne te komen, meldt het Kremlin. De Verenigde Staten namen woensdag een ingrijpend sanctiepakket tegen Rusland aan. "Het valt in de categorie onvriendelijke daden", aldus woordvoerder Dmitri Peskov.
1 uur geleden
STRAATSBURG (ANP) - De Canadese premier Mark Carney heeft het voorstel van EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen verwelkomd om van Canada het eerste "geassocieerde lid" van de Europese Unie te maken. Hij zei tijdens een toespraak in het Europees Parlement dat Canada en de EU samen sterker staan en van elkaar kunnen profiteren.
1 uur geleden
RAMALLAH (ANP/AFP) - De Palestijnse Autoriteit heeft felle kritiek geuit op het besluit van de VS om geen visa te verlenen aan haar functionarissen. De Palestijnse president Mahmoud Abbas en andere functionarissen kunnen hierdoor niet aanwezig zijn bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York volgende week.
1 uur geleden
GENÈVE (ANP/RTR) - De VN-missie in Iran stelt dat er "redelijke gronden" zijn om aan te nemen dat de Verenigde Staten verantwoordelijk waren voor dodelijke aanvallen op een school en een sportcomplex afgelopen februari in Iran. Deze daden worden beschouwd als mogelijke oorlogsmisdaden.
2 uur geleden
STRAATSBURG (ANP) - Voor kinderen van 13 tot 15 jaar voor wie beperkte toegang tot social media moet worden ingesteld, gaat een schermtijd gelden van maximaal één uur per dag, stelt de Europese Commissie voor. Ook voor kinderen tot 13 jaar, waarvoor Brussel een socialmediaverbod wil, moet die maximale schermtijd gaan gelden.
3 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft per decreet een tijdelijke opvolger aangewezen voor de ontslagen procureur-generaal Roeslan Kravtsjenko. Het gaat om Anton Kovalsky, die in juli 2025 het hoofd werd van het Openbaar Ministerie in de westelijke regio Chmelnytsky.
3 uur geleden
VALENCIA (ANP) - Stevige buien hebben in het oosten en zuidoosten van Spanje voor wateroverlast gezorgd. Volgens Weeronline kwam er rond Valencia lokaal meer dan 70 millimeter regen uit de lucht vallen.
3 uur geleden