Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
GENÈVE (ANP) - De VN-mensenrechtenchef Volker Türk roept Israël op om de nieuwe doodstrafwet in te trekken. Hij noemt de wet in strijd met de internationale mensenrechten en de toepassing ervan een oorlogsmisdaad.
32 minuten geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Iran heeft een "noodzakelijke wil" om de oorlog met Israël en de Verenigde Staten te beëindigen, maar is daarbij op zoek naar garanties dat het conflict zich niet zal herhalen. Dat heeft de Iraanse president Masoud Pezeshkian gezegd in een telefoongesprek met de voorzitter van EU-leiders António Costa.
35 minuten geleden
PARIJS (ANP/AFP/RTR) - Frankrijk is "verbaasd" over de kritiek van Donald Trump. De Amerikaanse president schreef eerder boos op Truth Social dat Frankrijk weigerde Amerikaanse vliegtuigen met militaire voorraden door het Franse luchtruim te laten vliegen.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Iraanse Revolutionaire Garde zegt Amerikaanse techbedrijven als Apple, Google en Meta aan te zullen vallen als er meer Iraanse leiders worden gedood. De krijgsmacht beweert dat de techbedrijven "de belangrijkste rol spelen bij het bedenken en volgen van doelwitten voor moordaanslagen".
1 uur geleden
BERLIJN (ANP/RTR) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz is teruggekomen op uitspraken die hij een dag eerder deed over Syrische vluchtelingen in zijn land. Op een persconferentie met de Syrische leider Ahmed al-Sharaa zei hij te verwachten dat in de komende drie jaar 80 procent van de vluchtelingen zal terugkeren naar Syrië, maar nuanceert die uitspraak nu.
2 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP/RTR) - De Indonesische vredeshandhaver van de VN-vredesmacht in Libanon (UNIFIL) die zondagavond om het leven kwam in het zuiden van het land, werd gedood door Israëlisch vuur. Dat meldt een VN-veiligheidsbron aan persbureau AFP.
2 uur geleden
ANKARA (ANP/AFP) - De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken heeft tegengesproken dat zijn land raketten afvuurt op Turkije. Bewindsman Abbas Araghchi bood in een telefoongesprek met zijn Turkse ambtsgenoot Hakan Fidan aan incidenten gezamenlijk te onderzoeken.
5 uur geleden