Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - Onderzoekers van de Amerikaanse overheid hebben ongeveer vijftig medewerkers van de militaire staf van het Pentagon onderworpen aan een leugendetectortest vanwege mogelijke lekken naar journalisten. Dat melden ingewijden aan The New York Times. De tests volgden op mediaberichten over tekorten aan belangrijke munitie door de oorlog met Iran.
3 uur geleden
PANAMA-STAD (ANP) - Het Panamakanaal is vrijdag begonnen met het beperken van het aantal schepen dat de belangrijke vaarroute kan gebruiken. Door droogte als gevolg van het weerfenomeen El Niño staat het water in de twee kunstmatige meren die het kanaal voeden te laag.
5 uur geleden
BOSTON (ANP) - Een Amerikaanse rechter heeft de regering van president Donald Trump opnieuw verboden strengere regels in te voeren voor stemmen per post. De rechter in Boston verlengde vrijdag een eerder tijdelijk verbod voor onbepaalde tijd, in aanloop naar de congresverkiezingen in november.
6 uur geleden
MAR DEL PLATA (ANP) - Een schilderij dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi's werd geroofd, wordt teruggegeven aan de erfgename van de oorspronkelijke eigenaar. De betrokken partijen troffen een schikking, die vrijdag is bekrachtigd door een rechter in de Argentijnse stad Mar del Plata. Dat melden Argentijnse media.
6 uur geleden
NABATIEH (ANP/RTR/AFP) - De Israëlische krijgsmacht (IDF) heeft nieuwe aanvallen uitgevoerd op het zuiden van Libanon. Volgens de IDF had Hezbollah daarvoor een drone op Israëlische troepen afgestuurd.
9 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Een groep veteranen uit de Vietnamoorlog is naar de rechter gestapt om de bouw van de triomfboog van de Amerikaanse president Donald Trump voorlopig te blokkeren. De regering kondigde donderdag aan dat de bouw binnen twee weken zou beginnen, maar volgens de veteranen gaat dat te snel.
9 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump is na het drone-incident op de luchthaven van Leipzig niet van mening veranderd over de intenties van Rusland. Hij herhaalde niet te denken dat zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin van plan is om NAVO-landen aan te vallen.
10 uur geleden