Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MADRID (ANP/RTR/AFP) - De huidige oorlog in het Midden-Oosten stelt de wereld mogelijk voor "veel grotere" problemen dan de Amerikaanse invasie van Irak in 2003. Dat zei de Spaanse premier Pedro Sánchez tegenover het parlement. "Dit is niet hetzelfde scenario als de illegale oorlog in Irak. We staan voor iets veel ergers, veel ergers, met in potentie gevolgen die veel breder en verder strekken", aldus Sánchez.
42 minuten geleden
LONDEN (ANP) - De politie heeft in Londen twee mannen aangehouden in verband met de brandstichting in geparkeerde ambulances van een Joodse vrijwilligersorganisatie afgelopen maandag. De zaak wordt gezien als een "antisemitisch haatmisdrijf".
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De Verenigde Staten hebben Iran een vijftienpuntenplan voor een einde aan de oorlog in het Midden-Oosten voorgelegd. Dat meldt The New York Times op basis van ingewijden. Het plan zou zijn overhandigd door Pakistan, dat dinsdag al aankondigde "klaar te zijn" de rol van gastland op zich te nemen voor mogelijke vredesgesprekken.
2 uur geleden
TSJERNIHIV (ANP/RTR) - Bijna 150.000 Oekraïners zitten zonder stroom door een Russische aanval op energievoorzieningen bij Tsjernihiv, meldt de regionale netbeheerder. De gouverneur van de aan Rusland en Belarus grenzende regio meldde eerder deze week ook al grootschalige stroomuitval, toen door een droneaanval.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Een woordvoerder van het Iraanse leger heeft de Verenigde Staten bespot om uitlatingen over mogelijke onderhandelingen over het conflict in het Midden-Oosten. Volgens Iraanse staatsmedia zei hij dat Washington "met zichzelf onderhandelt".
4 uur geleden
TEHERAN/TEL AVIV/KOEWEIT/RIYAD (ANP/RTR) - Israël heeft woensdag opnieuw de Iraanse hoofdstad Teheran onder vuur genomen, melden het Israëlische leger en Iraanse media. Volgens Iran werd onder meer een woonwijk getroffen, waar reddingswerkers naar slachtoffers zoeken.
4 uur geleden
BEIROET (ANP/RTR) - Bij Israëlische luchtaanvallen in het zuiden van Libanon zijn woensdag zeker negen mensen gedood, berichten Libanese staatsmedia. Vier kwamen om in de stad Adloun, twee in het Palestijnse vluchtelingenkamp Mieh Mieh bij de kustplaats Sidon, waar ook vier mensen gewond raakten. Bij een aanval op de stad Habboush vielen drie doden en achttien gewonden.
4 uur geleden