Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BRUSSEL (ANP) - Het VK levert nieuwe luchtverdedigingsraketten en -systemen aan Oekraïne, met een waarde van meer dan 500 miljoen pond (ruim 574 miljoen euro). Dat heeft de Britse minister John Healey in Brussel aangekondigd. Het VK doet dat om Oekraïne te beschermen tegen Poetins "brute aanvallen op energiecentrales en woningen", zei Healey.
16 minuten geleden
KYIV (ANP/RTR/AFP) - Oekraïne heeft opnieuw melding gemaakt van een grote Russische aanval. De luchtmacht meldt dat 's nachts 24 ballistische raketten, een kruisraket en 219 drones zijn afgevuurd. Steden als Kyiv en Odesa zouden tot de hoofddoelen hebben behoord.
36 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - Zweden gaat een nieuw wapenpakket voor Oekraïne financieren. Dat heeft de Zweedse minister Pål Jonson (Defensie) donderdag in Brussel aangekondigd. Het gaat om een derde pakket van Zweden voor het zogeheten PURL-inkoopprogramma van de NAVO.
41 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - De Nederlandse militairen die met hun Reaper-verkenningsdrones aan de NAVO-oostflank patrouilleren, blijven langer in Roemenië. De missie wordt tot eind september verlengd, zegt demissionair defensieminister Ruben Brekelmans.
1 uur geleden
EL PASO (ANP) - De sluiting woensdag van het luchtruim bij het Amerikaanse El Paso volgde op onenigheid tussen overheidsdiensten. Dat zeggen bronnen tegen media als CBS News en The New York Times. De grensbewakingsdienst zou een anti-dronelaser hebben ingezet zonder de luchtvaartautoriteiten voldoende tijd te geven om risico's voor het vliegverkeer in te schatten.
1 uur geleden
PARIJS (ANP) - Noodweer leidt in het zuiden van Frankrijk tot problemen. 850.000 mensen zitten zonder stroom, meldt BFMTV op basis van energiebedrijf Enedis. Weerdienst Météo France waarschuwt dat lagedrukgebied Nils in grote delen van het land zorgt voor gevaarlijke situaties door harde wind, zware regenval en onweer.
1 uur geleden
PRISTINA (ANP/AFP) - Het Kosovaarse parlement heeft de nationalist Albin Kurti opnieuw benoemd tot premier. Daarmee komt een einde aan een politieke impasse in het land, die al een jaar duurde.
10 uur geleden