Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MOSKOU (ANP) - Europese plannen om Oekraïne aan meer drones te helpen, brengen oorlog met Rusland dichterbij, zegt het Russische ministerie van Defensie. Het ministerie heeft een lijst met bedrijven online gezet die een rol zouden spelen en zegt mensen te waarschuwen dat die "een bedreiging voor hun veiligheid" zijn. Het bedrijf Destinus staat ook op de lijst met twee adressen in het Twentse Hengelo.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Woordvoerder van het Witte Huis Karoline Leavitt ontkent dat de Verenigde Staten hebben gevraagd om een verlenging van het staakt-het-vuren met Iran. Volgens Leavitt zijn de Amerikanen optimistisch over het sluiten van een deal en vinden binnenkort waarschijnlijk weer onderhandelingen plaats in Islamabad.
4 uur geleden
YAOUNDÉ (ANP/AFP/RTR) - Paus Leo XIV is aangekomen in Kameroen, waar duizenden mensen hem feestelijk hebben onthaald. Het is na Algerije het tweede land dat de paus aandoet tijdens een reis naar het Afrikaanse continent.
5 uur geleden
JERUZALEM/BEIROET (ANP/RTR) - Het Israëlische veiligheidskabinet komt om 19.00 uur bijeen, volgens een topfunctionaris. Het bespreekt naar verluidt de mogelijkheden om te komen tot een bestand in Libanon.
7 uur geleden
NEW YORK (ANP) - Experts van de VN-Mensenrechtenraad hebben alle lidstaten opgeroepen om te stoppen met de wapenleveranties aan Israël. Ze stellen dat Israël het internationaal recht heeft geschonden door de grootschalige "willekeurige" aanvallen op Libanon van vorige week woensdag, vlak na ingang van het staakt-het-vuren tussen Iran en de Verenigde Staten.
8 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Verenigde Staten zijn, ook na de geklapte onderhandelingen van afgelopen weekend in Islamabad, nog in gesprek met Iran. Dat zegt een hooggeplaatste Amerikaanse functionaris tegen persbureau Reuters. Volgens de bron hebben de VS nog niet formeel ingestemd met een verlenging van het staakt-het-vuren met Iran, dat afgelopen week werd overeengekomen onder bemiddeling van Pakistan.
10 uur geleden
LONDEN (ANP) - De Britse nationale omroep BBC is van plan 2000 banen te schrappen oftewel ongeveer 10 procent van het totale personeelsbestand. Dat meldt zakenkrant Financial Times op basis van bronnen. In februari maakte de BBC al bekend de komende jaren flink te willen bezuinigen.
10 uur geleden