Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
SINT-PETERSBURG (ANP/AFP) - Oekraïne heeft in de Russische regio Sint-Petersburg een olieterminal en een militaire basis aangevallen, zegt president Volodymyr Zelensky. Volgens hem is ook een wapenproducent in de regio Tambov, ten zuidoosten van Moskou, getroffen. Die plekken liggen honderden kilometers van de Oekraïense grens. In Sint-Petersburg begint deze woensdag een economisch forum, georganiseerd door de Russische president Vladimir Poetin.
18 minuten geleden
KOEWEIT (ANP/RTR) - De luchthaven van Koeweit is tot nader order gesloten door een Iraanse aanval met drones en raketten. Er zijn volgens het leger gewonden gevallen en er is veel schade aangericht aan terminal 1 van de luchthaven.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn "volledige en absolute" steun uitgesproken voor de uiterst rechtse presidentskandidaat in Colombia, Abelardo de la Espriella. Die zakenman neemt het op 21 juni in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen op tegen de linkse kandidaat Iván Cepeda, een mensenrechtenactivist.
5 uur geleden
DETROIT (ANP) - De Nederlandse viroloog Vincent Munster is in de Verenigde Staten aangeklaagd voor het binnensmokkelen van flesjes met gedeactiveerd mpox-virus (voorheen 'apenpokken') vanuit de Democratische Republiek Congo (DRC), en het daarover liegen tijdens verhoren door onderzoekers op een luchthaven in Detroit. Dat melden een Amerikaanse rechtbank en de FBI.
5 uur geleden
TEHERAN/WASHINGTON (ANP/RTR) - Iran heeft diverse ballistische raketten afgevuurd op Koeweit en Bahrein, meldt het Amerikaanse leger. Volgens het centrale commando in de regio, CENTCOM, raakten geen van de raketten doel. Drie raketten zouden zijn onderschept door Amerikaanse en Bahreinse strijdkrachten, twee andere raketten kwamen te kort of braken onderweg uiteen, aldus CENTCOM.
7 uur geleden
BEIROET/TYRUS (ANP/AFP) - Bij de Israëlische aanvallen op de Libanese stad Tyrus zijn maandag vier doden en 127 gewonden gevallen. Dit meldt het ministerie van Gezondheid in Libanon. Een getroffen plek was volgens de Libanese autoriteiten het Jabal Amel-ziekenhuis in de stad. Daarbij raakten vier artsen, 27 verplegers en acht andere personeelsleden gewond.
18 uur geleden
GENÈVE (ANP/AFP) - De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft dinsdag het aantal vermoedelijke ebolagevallen sterk teruggebracht naar 116. Eerder meldde de organisatie meer dan negenhonderd vermoedelijke gevallen. Er zijn 330 bevestigde besmettingen en bijna vijftig doden door het virus.
18 uur geleden