Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
OSLO (ANP) - Marius Borg Høiby hoort zijn vonnis op 15 juni. De rechtbank van Oslo heeft dit tegenover het Noorse TV 2 bevestigd. Tegen de zoon van de Noorse kroonprinses Mette-Marit heeft het Noorse OM zeven jaar en zeven maanden gevangenisstraf geëist.
39 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - Alle 27 EU-landen zijn het maandag eens geworden over sancties tegen gewelddadige Israëlische kolonisten. Dat meldt EU-buitenlandchef Kaja Kallas op X. De sancties lagen al langer op tafel, maar werden geblokkeerd door Hongarije. Onder de nieuwe premier Péter Magyar is dat veto opgeheven.
1 uur geleden
GENÈVE (ANP) - De mensenrechtenchef van de Verenigde Naties heeft alarm geslagen over het hoge aantal burgerdoden dat in Soedan valt door droneaanvallen. Het gaat dit jaar al om zeker 880 personen, zegt Hoge Commissaris voor de Mensenrechten Volker Türk.
1 uur geleden
QUEZON CITY (ANP/AFP/RTR) - Een meerderheid van het Filipijnse parlement heeft ingestemd met een afzettingsprocedure tegen vicepresident Sara Duterte. Ze wordt beschuldigd van fraude, corruptie en doodsbedreigingen.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De EU-ministers van Buitenlandse Zaken hebben maandag sancties ingesteld tegen nog eens zestien mensen en zeven instellingen die verantwoordelijk zijn voor de ontvoering van Oekraïense kinderen. Sinds het begin van de oorlog heeft Rusland naar schatting bijna 20.500 Oekraïense kinderen gedeporteerd en gedwongen naar Rusland overgeplaatst, melden de ministers in een verklaring.
2 uur geleden
KYIV/MOSKOU (ANP/RTR) - Rusland en Oekraïne maken ondanks hun driedaagse staakt-het-vuren weer melding van vijandelijkheden. De Oekraïense krijgsmacht sprak over schermutselingen aan het front in de afgelopen 24 uur en zei dat Rusland zondag ook met duizenden drones aanvallen heeft uitgevoerd.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De EU-lidstaten hebben de gedeeltelijke opschorting van het samenwerkingsverdrag tussen de EU en Syrië ingetrokken. De handelsbeperkingen die de EU in 2011 invoerde, golden voor de invoer van een aantal Syrische producten, waaronder olie, aardolieproducten, goud, edelmetalen en diamanten. Maandag is daartoe besloten. Dit wordt gezien als een belangrijke stap in het herstel en de versterking van de bilaterale betrekkingen tussen de EU en Syrië.
3 uur geleden