Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft zondag gedreigd met militaire actie in Colombia, het buurland van Venezuela. Aan boord van de Air Force One zei Trump tegen verslaggevers dat hij wel "oren heeft" naar een operatie in Colombia.
1 uur geleden
MADRID (ANP) - De Venezolaanse oppositieleider Edmundo González Urrutia heeft voor het eerst gereageerd op de ontwikkelingen in Venezuela van de afgelopen dagen. In een Spaanstalige videoboodschap die hij zondagavond via X, Facebook en Instagram verspreidde, zei hij dat het vertrek van president Nicolás Maduro een "belangrijke stap, maar niet genoeg" is. In de video verwijst González naar zichzelf als "president" en "leider" van Venezuela.
1 uur geleden
KOPENHAGEN (ANP/AFP) - Denemarken heeft de Verenigde Staten zondag opgeroepen te stoppen met het "bedreigen" van Groenland, nadat president Donald Trump tegen het Amerikaanse blad The Atlantic had gezegd dat zijn land het "absoluut" nodig heeft. Het Deense gebied is volgens Trump "omringd door Russische en Chinese schepen".
4 uur geleden
CRANS (ANP/AFP) - Alle slachtoffers van de brand in een bar in het Zwitserse Crans-Montana zijn geïdentificeerd, melden de autoriteiten. De brand rond de jaarwisseling in bar Le Constellation, die mogelijk werd veroorzaakt door vuurwerkfonteinen in flessen, eiste veertig levens. Nog eens 119 mensen raakten gewond, voornamelijk tieners en jongvolwassenen.
5 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De landen van de EU, met uitzondering van Hongarije, hebben zondag "alle betrokkenen" in Venezuela opgeroepen tot terughoudendheid. Ze stellen dat respect voor de wil van het Venezolaanse volk de enige manier is om de democratie in het land te herstellen. Zaterdag namen Amerikaanse militairen president Nicolás Maduro in Caracas gevangen en brachten hem naar de VS.
6 uur geleden
DÜSSELDORF (ANP/DPA) - De buit van de spectaculaire inbraak in een Duitse bank in Gelsenkirchen zou wel eens meer dan 100 miljoen euro kunnen bedragen. Dat meldden bronnen binnen de veiligheidsdiensten zondag aan persbureau dpa. De buit was aanvankelijk geschat op het bedrag waarvoor het verzekerd was, zo'n 30 miljoen euro.
7 uur geleden
VILNIUS (ANP/RTR) - Een glasvezelkabel van een particulier bedrijf is beschadigd in de Oostzee, laat de Letse premier Evika Silina weten. De omstandigheden van het incident worden onderzocht.
7 uur geleden