Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse regering houdt vrijdagavond crisisoverleg over de branden die het land teisteren. Minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez meldde dat al 110.000 mensen zijn geëvacueerd vanwege de branden in het zuidwesten. Hij zei dat de autoriteiten al het mogelijke zullen doen om de stad Bordeaux te beschermen tegen het vuur.
11 minuten geleden
MADRID (ANP/AFP) - De Spaanse premier Pedro Sánchez gaat zaterdag naar bestrijders van de natuurbranden ten westen van Madrid. Hij bezoekt onder meer een coördinatiecentrum van brandbestrijders en woont een crisisbijeenkomst bij in Cenicientos. Daar is ook de minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska bij.
45 minuten geleden
NEW YORK (ANP/RTR) - Lidstaten van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag hebben in New York hoofdaanklager Karim Khan uit zijn functie gezet. Dat meldt persbureau Reuters op basis van diplomatieke bronnen. Khan wordt beschuldigd van seksueel wangedrag.
1 uur geleden
PARENTIS-EN-BORN (ANP) - Een dorp ongeveer 60 kilometer ten zuidwesten van Bordeaux wordt geëvacueerd uit voorzorg omdat er vlakbij een grote bosbrand woedt. Circa 8000 mensen moeten weg uit Parentis-en-Born in het departement Landes.
1 uur geleden
OXFORD (ANP/AFP) - Het eerste shot van een vaccin dat is ontwikkeld tegen de bundibugyavariant van het ebolavirus, is gezet bij een vrijwilliger. Dat meldt de Universiteit van Oxford. Het gaat om de eerste toediening bij een mens in de zogenoemde fase 1-testen, de testfase waarin medicatie voor het eerst wordt getest op mensen.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Europese Unie gaat bij Rusland protesteren na nieuwe aanvallen op Oekraïne. Op meerdere plekken in het land kwamen mensen om het leven en in Slovjansk liep een ereconsulaat van EU-lid Letland schade op.
2 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - Rusland meldt dat het in Oekraïne een aanval heeft uitgevoerd op een dronedemonstratie. Het Russische ministerie van Defensie stelt dat bij de Oekraïense hoofdstad Kyiv zowel Oekraïense als buitenlandse modellen werden getoond.
3 uur geleden