Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MANDAN (ANP/AFP) - Een Amerikaanse rechtbank heeft een boete voor Greenpeace gehalveerd naar 345 miljoen dollar (292 miljoen euro). De milieuorganisatie kreeg vorig jaar een megaboete voor betrokkenheid bij protesten tegen de aanleg van een oliepijpleiding in de staat North Dakota.
58 minuten geleden
MALMÖ (ANP) - De verdachte drone die donderdag door Zweden werd neergehaald, was inderdaad van Russische komaf. Dat bevestigt de Zweedse defensieminister Pål Jonson op X. De drone vloog in de buurt van het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle, dat Malmö bezoekt. De minister noemt de inbreuk op het Zweedse luchtruim "ernstig en onverantwoord".
3 uur geleden
STAVANGER (ANP/AFP) - De Noorse politie heeft een 17-jarige jongen gearresteerd die een aanslag had willen plegen op een NAVO-basis, meldt de Noorse omroep NRK. Hij wordt verdacht van een jihadistisch motief, omdat hij eerder zijn steun heeft uitgesproken voor terreurgroep Islamitische Staat.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat er mogelijk een "vriendelijke overname" van Cuba komt. Hij verduidelijkte niet wat hij daarmee bedoelt, maar dat zou mogelijk betekenen dat de Cubaanse regering moet instemmen met een machtsoverdracht aan de Verenigde Staten.
4 uur geleden
MILAAN (ANP/DPA/AFP) - Een tramontsporing heeft in de Italiaanse stad Milaan twee mensen het leven gekost. Ook zijn ongeveer veertig anderen gewond geraakt. Een van hen is volgens de brandweer in kritieke toestand.
4 uur geleden
CHAPPAQUA (ANP) - De Amerikaanse oud-president Bill Clinton had geen idee van de misstanden die zedendelinquent Jeffrey Epstein beging, zei hij in een openingsverklaring die hij ook op X deelt. Clinton getuigt voor een onderzoekscommissie van het Huis van Afgevaardigden over Epstein. "Als ik ook maar enig idee had gehad van wat hij deed, zou ik hem zelf hebben aangegeven."
5 uur geleden
CHAPPAQUA (ANP) - De Amerikaanse oud-president Bill Clinton getuigt voor een onderzoekscommissie van het Huis van Afgevaardigden over zijn banden met de overleden zedendelinquent Jeffrey Epstein. Clinton is meermaals opgedoken in vrijgegeven documenten over Epstein, al zijn er geen aanwijzingen voor concrete misstanden.
6 uur geleden