Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LUXEMBURG (ANP) - De ministers van Buitenlandse Zaken van diverse EU-landen hopen op een nieuwe wind in Europa zodra de huidige Hongaarse premier Viktor Orbán na diens verkiezingsnederlaag is vertrokken. "We zagen de regering onder Orbán bewust gebruikmaken van het blokkeren en chanteren van Europese gezamenlijke actie", zei minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) voor een overleg in Luxemburg met zijn EU-collega's. De CDA'er hoopt dat dit verandert onder Orbáns opvolger Péter Magyar.
53 minuten geleden
WISMAR (ANP/DPA) - Het team dat zich aan de Noord-Duitse kust inzet voor de bultrugwalvis Timmy die daar eind maart is gestrand, heeft last van vermoeidheid. Walter Gunz, medeoprichter van het team en medefinancier van MediaMarkt, zei dat hij de afgelopen acht dagen drie tot vier uur per nacht heeft geslapen. "We zijn ten einde raad", aldus Gunz. Maar hij verzekert dat het werk doorgaat.
58 minuten geleden
LUXEMBURG (ANP) - EU-buitenlandchef Kaja Kallas verwacht dat er woensdag "een aantal positieve beslissingen" wordt genomen over de EU-lening van 90 miljard euro voor Oekraïne. "Oekraïne heeft deze lening echt nodig. En het is ook een teken dat Rusland Oekraïne niet kan overleven", zei Kallas dinsdag bij aankomst in Luxemburg. Daar vergaderen de EU-ministers van Buitenlandse Zaken over onder meer de situatie in Oekraïne.
1 uur geleden
LUXEMBURG (ANP) - De EU moet maatregelen tegen Israël nemen, vindt de Spaanse minister José Manuel Albares Bueno (Buitenlandse Zaken) dinsdag. Als de EU dat niet doet, verliest zij haar geloofwaardigheid, zei hij in Luxemburg voor de start van de vergadering met EU-ministers van Buitenlandse Zaken. De minister vindt dat het associatieverdrag met Israël moet worden opgeschort.
2 uur geleden
LUXEMBURG (ANP) - Hongarije overtreedt artikel 2 van het Verdrag van de Europese Unie met een wet die lhbti-personen "stigmatiseert en marginaliseert", concludeert het Europees Hof van Justitie. De Europese Commissie spande de zaak aan nadat Hongarije vorig jaar een wet had aangenomen die de toegang tot lhbti-content verbiedt of beperkt.
2 uur geleden
LONDEN (ANP) - Het kantoor van de Britse premier Keir Starmer heeft druk gezet op de screening van Peter Mandelson. Dat heeft topambtenaar Olly Robbins gezegd tegen het Britse parlement. Volgens Robbins, die vorige week werd ontslagen vanwege de zaak, moest de screening zo snel mogelijk worden afgerond.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De Iraanse strijdkrachten zullen direct reageren bij "hernieuwde vijandelijkheden van tegenstanders", zegt de Iraanse commandant Ali Abdollahi tegen het Iraanse persbureau Tasnim. Een eerder gesloten bestand met de Verenigde Staten loopt naar verwachting woensdag af.
3 uur geleden