Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WARSCHAU (ANP/RTR) - De Poolse president Karol Nawrocki spreekt zijn veto uit over een wet die de Raad voor de Rechtspraak (KRS) moet hervormen. Dat hoge juridische orgaan benoemt onder meer rechters in het land en wordt stevig bekritiseerd, onder andere omdat onder de voormalige uiterst rechtse PiS-regering werd doorgevoerd dat raadsleden door het parlement werden benoemd. Critici vinden daardoor dat de rechtspraak gepolitiseerd is geraakt.
7 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump benadrukt dat Iran de komende dagen een "betekenisvolle deal" moet sluiten. "Anders gaan er slechte dingen gebeuren", zei hij in een speech tijdens de eerste bijeenkomst van zijn Vredesraad. "Misschien sluiten we een deal, dat zul je waarschijnlijk de komende tien dagen wel zien."
19 minuten geleden
LONDEN (ANP) - De Britse koning Charles is uren na de arrestatie van zijn jongere broer Andrew Mountbatten-Windsor in het openbaar verschenen, maar hij wilde desgevraagd niets zeggen over Andrew. Ook zijn vrouw Camilla kreeg te maken met vragen, maar ging daar niet op in. De koning was in Londen om de eerste dag van de London Fashion Week bij te wonen.
44 minuten geleden
JERUZALEM (ANP/AFP/RTR) - Er kan niet worden begonnen aan de wederopbouw van Gaza voordat Hamas ontwapend is. Dat zei de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in een televisietoespraak.
52 minuten geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse parlementsleden die onderzoek doen naar de spraakmakende juwelenroof uit het Louvre hebben geopperd dat museumdirecteur Laurence des Cars zou moeten opstappen. Ze spreken in een tussentijdse conclusie van falend leiderschap, dat "bij flink wat landen en instituties" genoeg reden zou zijn om af te treden.
2 uur geleden
VATICAANSTAD (ANP/AFP) - Paus Leo XIV reist in juli naar Lampedusa. Het wordt de eerste keer dat een paus het Italiaanse eiland, waar veel migranten aankomen, aandoet sinds het historische bezoek van Leo's voorganger Franciscus in 2013.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De voorzitter van het Palestijnse technocratische comité dat tijdelijk het bestuur van de Gazastrook op zich neemt, Ali Shaath, is in Washington voor de eerste formele top van de Raad van Vrede. Dit hebben Palestijnse functionarissen bevestigd. Shaath was afgelopen maand ook bij de ceremoniële start van de raad in Davos.
3 uur geleden