Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BERLIJN/ATHENE (ANP/RTR/DPA) - Duitsland wil haast maken met de ontwikkeling van eigen langeafstandsraketten nu beloofde Amerikaanse Tomahawks waarschijnlijk niet komen. Rusland bedreigt Europa met soortgelijke raketten en Duitsland en zijn bondgenoten mogen daar geen gat laten vallen, zegt de regering in Berlijn. De aankondiging van de VS heeft bezorgdheid gewekt over zo'n gat in de 'afschrikking'.
46 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - Het Amerikaanse Centrale Commando (CENTCOM) ontkent dat er een fregat is beschoten in de Straat van Hormuz. Iraanse staatsmedia meldden eerder een raketaanval op het Amerikaanse schip, maar volgens de Amerikanen is dat niet waar.
3 uur geleden
DUBAI (ANP/RTR) - Iran zegt een Amerikaans marinefregat te hebben aangevallen nabij de haven van Jask, in de Straat van Hormuz. Dat meldt het Iraanse staatspersbureau Fars. Het schip zou Iraanse waarschuwingen hebben genegeerd. Volgens Fars zou het schip geraakt zijn door twee projectielen en nadien zijn gekeerd. Onduidelijk is op dit moment of er doden of gewonden zijn.
4 uur geleden
BOEKAREST (ANP) - Het was de afgelopen weken druk bij het Nationaal Historisch Museum in Boekarest. Daar werden sinds woensdag 22 april de gouden helm van Cotofenesti en twee gouden armbanden tijdelijk tentoongesteld, die vorig jaar in Nederland werden gestolen. Het museum meldt aan het ANP dat het aantal bezoekers deze periode flink is gestegen.
5 uur geleden
JEREVAN (ANP) - Europa heeft "één stem" nodig om in overleg te treden met Rusland, vindt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. "We moeten een werkbare opzet vinden" voor besprekingen over het beëindigen van de oorlog, zei hij op de top van de Europese Politieke Gemeenschap in Armenië.
5 uur geleden
MOSKOU (ANP) - Het Kremlin heeft de persoonlijke beveiliging van de Russische president Vladimir Poetin "drastisch opgevoerd", blijkt uit een rapport van een Europese inlichtingendienst dat CNN in handen heeft gekregen. Aanleiding zouden een reeks moordaanslagen op hoge Russische militairen zijn en de angst voor een staatsgreep.
6 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR) - De Verenigde Staten hebben 22 bemanningsleden van een Iraans containerschip waarop ze afgelopen maand beslag legden, overgebracht naar Pakistan. Volgens het Pakistaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zullen de opvarenden worden overgeleverd aan Iran. Het ministerie spreekt van een stap die het vertrouwen tussen de strijdende partijen moet verbeteren.
6 uur geleden