Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
ROME (ANP) - Paus Leo heeft Evelio Menjivar-Ayala benoemd tot bisschop in het Amerikaanse West Virginia. De 55-jarige geestelijke is volgens de krant The Washington Post een voormalige ongedocumenteerde migrant die in een kofferbak naar de VS is gesmokkeld. Hij had katholieken eerder al opgeroepen zich uit te spreken tegen de wijze waarop de Amerikaanse autoriteiten onder president Donald Trump optreden tegen migranten.
25 minuten geleden
ISTANBUL (ANP/AFP) - Rond acties op de internationale Dag van de Arbeid is in Istanbul onrust ontstaan. De Turkse politie vuurde traangas af en er worden honderden arrestaties gemeld.
4 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Iran heeft via bemiddelaar Pakistan een nieuw vredesvoorstel gedaan aan de Verenigde Staten. Teheran kwam eerder ook al met een plan, maar daar gingen de Amerikanen nog niet mee akkoord.
4 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP/BELGA) - Op meerdere plekken in Europa is vrijdag gedemonstreerd in het kader van de Dag van de Arbeid. Zo zijn in Frankrijk onder meer in Marseille en Lyon mensen op de been. In Nantes werden daarbij dingen naar de politie gegooid, melden de lokale autoriteiten op X.
5 uur geleden
SKAGEN (ANP) - De vrijlating van bultrug Timmy lijkt vertraging op te hebben gelopen. Het schip dat de walvis vervoert, vaart op dit moment rondjes bij het noordelijkste punt van Denemarken, waar het vaartuig de Noordzee op zou moeten varen. De kapitein zei tegen de Duitse regionale omroep NDR dat die omweg nodig is vanwege de slechte weersomstandigheden.
6 uur geleden
KRETA (ANP/RTR) - De Global Sumud Flotilla bevestigt op sociale media dat alle door Israël opgepakte activisten zijn vrijgelaten op het Griekse eiland Kreta, met uitzondering van twee mannen. Die personen zijn deel van de organisatie achter de poging om over zee humanitaire hulp naar Gaza te brengen.
6 uur geleden
PISA (ANP) - In de Italiaanse regio Toscane zijn 3500 mensen geëvacueerd vanwege een grote bosbrand, meldt persbureau ANSA. Het vuur woedt tussen de steden Pisa en Lucca en bedreigt een dorp.
6 uur geleden