Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BRUSSEL (ANP) - Een groot deel van het Europees Parlement wil dat de Europese Commissie nog voor de verkiezingen in Hongarije duidelijker stelling neemt tegen de democratische misstanden in het land. Tineke Strik, namens het parlement speciaal rapporteur over de rechtsstaat in Hongarije, weet van onder meer intimidatie en omkoping van kiezers. Samen met andere partijen stuurde de Europarlementariër van GroenLinks-PvdA vlak voor vertrek naar Hongarije een nieuwe brief met de zorgen hierover aan de Commissie.
3 minuten geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - In veel plaatsen in Iran hebben mensenmenigtes eer betoond aan de 28 februari door Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen gedode leider ayatollah Ali Khamenei. Behalve Khamenei stierven in zijn woning in Teheran ook familieleden van hem en hoge militairen.
4 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De toekomst van keizerspinguïns is "onlosmakelijk verbonden met klimaatbeleid", concludeert het Wereld Natuur Fonds (WWF). Dat de grootste pinguïnsoort ter wereld nu officieel een bedreigde status heeft, benadrukt volgens de natuurorganisatie hoe belangrijk het is dat landen hun CO2-uitstoot snel verminderen: "Het lot van deze magnifieke vogels ligt in onze handen."
38 minuten geleden
BEIROET (ANP) - Het dodental van de aanvallen op Libanon van woensdag is volgens de minister van Volksgezondheid Rakan Nassereddine opgelopen tot 203. Er zijn volgens hem ook meer dan duizend mensen gewond geraakt. Reddingswerkers waren ook donderdagochtend nog bezig met het zoeken naar slachtoffers onder de puinhopen in Beiroet.
55 minuten geleden
GLAND (ANP) - Door de gevolgen van klimaatverandering is de keizerspinguïn nu officieel een bedreigde diersoort. De grootste pinguïnsoort ter wereld stond tot nog toe te boek als 'bijna bedreigd'. Op basis van de laatste wetenschappelijke inzichten is die status op de Rode Lijst van natuurbeschermingsorganisatie IUCN aangescherpt naar 'bedreigd'.
1 uur geleden
LONDEN/PARIJS (ANP/AFP/RTR) - De Britse en Franse ministers van Buitenlandse Zaken, Yvette Cooper en Jean-Noël Barrot, hebben de hevige Israëlische aanvallen op Libanon uiterst schadelijk en onaanvaardbaar genoemd. Cooper zei dat het wapenstilstandsakkoord dat Iran met de VS en Israël heeft gesloten, ook moet gelden voor Libanon.
2 uur geleden
TEL AVIV (ANP/RTR) - De Israëlische krijgsmacht (IDF) zegt de secretaris en neef van Hezbollahleider Naim Qassem gedood te hebben. Ali Yusuf Harshi zou zijn omgekomen bij een aanval op de Libanese hoofdstad Beiroet. De krijgsmacht zegt bij de reeks aanvallen van woensdag tot in de nacht van donderdag ook belangrijke infrastructuur van Hezbollah te hebben uitgeschakeld. Hezbollah zelf heeft de dood van Harshi niet bevestigd.
2 uur geleden