Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP) - In het onderzoek naar het voorval van afgelopen weekend bij RAF-luchtmachtbasis Fairford zijn geen explosieven aangetroffen. Dat meldt de antiterreurbrigade van de Britse politie, die eraan toevoegt dat er ook panden in Londen zijn doorzocht. Vijf verdachten, allen Britten, werden eerder op borgtocht vrijgelaten.
1 uur geleden
RABAT (ANP/RTR/BLOOMBERG) - Fatima Ezzahra El Mansouri is aangewezen als nieuwe premier van Marokko. Dat maakt het koninklijk paleis in dat land bekend. El Mansouri is de eerste vrouw die voor die post wordt aangewezen. El Mansouri is momenteel nog burgemeester van Marrakesh.
2 uur geleden
DAMASCUS (ANP) - De EU wil haar relatie met Syrië uitbreiden en intensiveren. Dat zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas dinsdag in de Syrische hoofdstad Damascus. Na de val van het Assad-regime in december 2024 heeft de EU al snel de economische sancties tegen Syrië opgeheven, zei Kallas. Dat is eind mei 2025 gebeurd. "Nu willen we nog meer investeringen mobiliseren en ons partnerschap naar een hoger niveau tillen."
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De gesprekken tussen de Russische gezant Kirill Dmitriëv en Amerikaanse functionarissen over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne waren "constructief", aldus een Amerikaanse functionaris. Tijdens de ontmoeting zijn ook potentiële energie-initiatieven tussen de Verenigde Staten en Rusland na de oorlog besproken.
5 uur geleden
PARIJS (ANP) - Bij scholierenprotesten in Frankrijk zijn veertig manifestanten aangehouden, volgens het ministerie van Onderwijs. Bij acties rond bijna 340 onderwijsinstellingen zijn tien gewonden gevallen onder leerlingen en schoolpersoneel.
5 uur geleden
MADRID (ANP/RTR/AFP) - De Spaanse regering wil huurders beter beschermen tegen de huizencrisis in het land. De regering wil daarom huurcontracten automatisch laten verlengen en een verbod op huisuitzettingen invoeren. Dit meldt gezondheidsminister Mónica García. Door het gefragmenteerde Spaanse parlement is het nog de vraag of de minderheidscoalitie voldoende steun kan krijgen voor de maatregelen.
6 uur geleden
BRUSSEL (ANP/AFP/RTR) - Meerdere Europese bondgenoten betuigen steun aan Estland nadat het land Rusland beschuldigde van brandstichting bij een dronefabrikant. Ook laten ze weten dat hun steun aan Oekraïne standhoudt.
7 uur geleden