Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De botsing tussen een vliegtuig en een helikopter in de buurt van Washington in januari vorig jaar was het gevolg van een systeemfout en was 100 procent te voorkomen. Dat zei Jennifer Homendy, voorzitter van de Amerikaanse onderzoeksraad voor vervoersveiligheid NTSB, bij een hoorzitting over het ongeluk tegen journalisten, aldus The Washington Post.
1 uur geleden
GENÈVE (ANP) - De humanitaire crisis in de Centraal-Afrikaanse Republiek is de meest onderbelichte ramp van 2025, meldt hulporganisatie CARE na onderzoek. In het Afrikaanse land is een op de vijf mensen ontheemd, maar daar wordt in de media nauwelijks over geschreven. "Als crises onzichtbaar blijven, blijft hulp uit", zegt Jojanneke Spoor, hoofd humanitaire hulp bij CARE Nederland.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Twee agenten hebben in Amerikaanse stad Minneapolis geschoten op verpleegkundige Alex Pretti, die daarbij om het leven kwam. Dat staat in een rapport van de Amerikaanse regering dat in handen is van onder anderen CBS News.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De federale diensten die in Minneapolis jacht maken op ongedocumenteerde immigranten hebben mogelijk "het protocol gebroken" voordat ze een verpleegkundige doodschoten tijdens protesten. Dat zegt Stephen Miller, topadviseur van de Amerikaanse president Donald Trump. Eerder noemde hij de verpleegkundige, Alex Pretti, een "moordenaar".
2 uur geleden
TEL AVIV (ANP/DPA/AFP) - De wederopbouw van de Gazastrook zal pas plaatsvinden als het gebied is gedemilitariseerd en Hamas-tunnels zijn vernietigd. Dat verklaarde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, die op een persconferentie ook duidelijk maakte geen Palestijnse staat te zullen toestaan in het kustgebied. Israël houdt volgens de rechtse leider op veiligheidsgebied de controle over Gaza.
9 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump waarschuwt Irak dat het niet zonder gevolgen blijft als Nouri al-Maliki weer premier wordt. Het land kan dan niet langer rekenen op Amerikaanse steun, schreef hij op sociale media.
9 uur geleden
TUCSON (ANP) - In de Amerikaanse grensstaat Arizona is iemand ernstig gewond geraakt na een schietincident waar de grenspolitie bij betrokken was. Dat meldt de lokale politie aan NBC News. In de VS ontstond de afgelopen tijd grote onrust door fatale schietpartijen waarbij federale agenten betrokken waren. Over wat precies is voorgevallen in Pima County bestaat nog onduidelijkheid.
11 uur geleden