Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LIMA (ANP) - In het stadion Alejandro Villanueva in de Peruaanse hoofdstad Lima zijn vrijdagmiddag (lokale tijd) zeker 47 mensen gewond geraakt, meldt het ministerie van Volksgezondheid op X. Volgens het ministerie stortte er een "constructie" in, maar verdere details over het incident zijn door de autoriteiten niet bekendgemaakt.
58 minuten geleden
TEHERAN/TEL AVIV/MANAMA (ANP) - Meerdere landen in het Midden-Oosten melden in de nacht van vrijdag op zaterdag opnieuw aanvallen over en weer. Israël laat weten dat er vanuit Iran raketten zijn afgevuurd op het land. Dat gebeurde de afgelopen weken vrijwel dagelijks. Het Israëlische leger liet zaterdagochtend vroeg weten doelen in de Libanese hoofdstad Beiroet aan te vallen. Journalisten van persbureau AFP meldden daar explosies.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP) - Zowel Iran als de Verenigde Staten zoeken in het zuidwesten van Iran nog altijd naar een bemanningslid van de F-15 die vrijdag uit de lucht zou zijn geschoten. De plaatsvervangend gouverneur van de Iraanse provincie Kohgiluyeh en Boyer-Ahmad laat volgens de BBC aan Iraanse media weten dat "de politie, veiligheidsdiensten en inwoners in de regio proberen de piloot te identificeren".
2 uur geleden
LONDEN (ANP) - In Groot-Brittannië zijn drie mannen aangeklaagd voor brandstichting na een incident in Londen bijna twee weken geleden. Vier ambulances van de Joodse vrijwilligersorganisatie Hatzola gingen toen in de buitenwijk Golders Green in vlammen op. De 17-, 19- en 20-jarigen werden eerder deze week gearresteerd in het oosten van de stad.
4 uur geleden
TEHERAN (ANP) - De Iraanse atoomenergieorganisatie (AEOI) vindt dat het VN-orgaan IAEA, het Internationaal Atoomenergieagentschap, zich partijdig opstelt door geen kritiek te hebben op luchtaanvallen op nucleaire installaties in Iran. "Het zwijgen van het IAEA over luchtaanvallen op complexen die vreedzame doeleinden dienen, is niet slechts nalatigheid, maar wijst duidelijk op medeplichtigheid met de daders."
4 uur geleden
SOHMOR (ANP/AFP) - Israël heeft met aanvallen met gevechtsvliegtuigen twee vlak bij elkaar gelegen bruggen over de rivier de Litani in het oosten van Libanon verwoest. Israël zegt dat de bruggen gebruikt worden voor het verplaatsen van wapens van de beweging Hezbollah.
7 uur geleden
PENONOMÉ (ANP) - Bij een kruiswegprocessie in een Panamese plaats circa 100 kilometer ten zuidwesten van de hoofdstad Panama zijn zeker 150 mensen ernstig door bijensteken getroffen. De grote zwermen bijen vielen de processie aan terwijl de religieuze plechtigheid in Penonomé gaande was. De gelovigen beklommen een berg met een kapel aan de zuidrand van de plaats.
8 uur geleden