Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
DEN HAAG (ANP/RTR) - Een toezichthouder van het Internationaal Strafhof in Den Haag (ICC) vindt dat hoofdaanklager Karim Khan weggestuurd moet worden. In een advies staat dat is vastgesteld dat de Brit zich schuldig heeft gemaakt aan seksueel grensoverschrijdend gedrag, meldt persbureau Reuters.
33 minuten geleden
BRUSSEL (ANP/RTR) - De diplomatieke dienst van de Europese Unie (EEAS) heeft voorgesteld om een missie op te zetten om Libanon te helpen. Volgens het document, dat is ingezien door persbureau Reuters, is het de bedoeling dat Europese militairen drie jaar lang troepen van de Libanese krijgsmacht gaan trainen en adviseren.
1 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - Voor het eerst sinds de recente uitbraak van ebola is een ziektegeval op Franse bodem vastgesteld, meldt het gezondheidsministerie. Het gaat om een arts die was teruggekomen uit de Democratische Republiek Congo na daar aan het werk te zijn geweest.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Iran zegt de voorlopige overeenkomst met de Verenigde Staten te zien als bekentenis van de Amerikanen dat ze de oorlog hebben verloren. Hoewel de Amerikaanse president Donald Trump het zogenoemde memorandum van overeenstemming presenteerde als grootste overwinning, noemt de Iraanse parlementsvoorzitter en hoofdonderhandelaar Mohammad Bagher Ghalibaf de deal een "verklaring van Amerikaanse nederlaag".
3 uur geleden
MADRID (ANP/AFP) - De Spaanse premier Pedro Sánchez heeft zich in het parlement verdedigd na een reeks corruptieschandalen. Hij weerspreekt beschuldigingen van de oppositie dat er sprake is van een grootschalig probleem binnen zijn regering, nadat afgelopen week zijn voormalige rechterhand een jarenlange gevangenisstraf kreeg en het paspoort van zijn vrouw werd afgepakt.
4 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Israël en Libanon hebben in Washington een Amerikaans plan besproken waarbij de Israëlische krijgsmacht (IDF) zich terugtrekt uit een deel van Zuid-Libanon. Drie Israëlische functionarissen zeggen tegen persbureau Reuters dat het idee van de "pilot" is dat de Amerikanen het Libanese leger gaan trainen.
6 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - Zeker 68.000 huishoudens in het westen van Frankrijk zitten zonder stroom door de hittegolf die het land teistert. Volgens de autoriteiten in het departement Finistère hebben de extreem hoge temperaturen gezorgd voor problemen met het elektriciteitsnetwerk.
6 uur geleden