Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
HERAKLION (ANP) - De Global Sumud Flotilla is weer vertrokken vanaf Kreta. Meer dan dertig schepen zijn volgens de organisatie onderweg naar Turkije voor een technische tussenstop. Het is de eerste keer dat de vloot verder reist sinds Israël meer dan twintig schepen tegenhield bij Kreta.
5 minuten geleden
LONDEN (ANP) - De leider van de rechts-populistische partij Reform UK heeft verheugd gereageerd op de eerste uitslagen van de lokale verkiezingen in zijn land. Nigel Farage zei vrijdagochtend voor de camera dat de linkse Labourpartij van premier Keir Starmer wordt "weggevaagd" door Reform in gebieden die traditioneel gelden als Labourbolwerken. Hij voorspelde dat de conservatieven later op de dag aan de beurt zijn en sprak over een "historische verandering" in de Britse politiek.
42 minuten geleden
LONDEN (ANP) - De Britse premier Keir Starmer heeft teleurgesteld gereageerd op de tussentijdse uitslagen van de lokale verkiezingen in zijn land. Zijn Labourpartij staat daarbij op verlies. Starmer noemde de uitslagen volgens Sky News pijnlijk, maar gaf ook het signaal af dat hij verder wil als premier. "Zware dagen zoals deze verzwakken mijn vastberadenheid niet om de verandering te realiseren die ik heb beloofd."
1 uur geleden
LONDEN (ANP) - Een bondgenoot van de Britse premier Keir Starmer heeft benadrukt dat de verwachte verkiezingsnederlaag van zijn partij niet het einde van zijn premierschap hoeft te betekenen. "Hij kan het tij nog keren", zei minister van Defensie John Healey bij Times Radio.
1 uur geleden
CHANGSHA (ANP/RTR) - Het dodental na een explosie in een vuurwerkfabriek in de Chinese provincie Hunan maandag is opgelopen naar 37. Het is de dodelijkste explosie in China sinds 2019. De reddingswerkzaamheden zijn volgens staatspersbureau Xinhua afgerond. Eén persoon wordt nog vermist, 51 mensen worden in het ziekenhuis behandeld.
1 uur geleden
JAKARTA (ANP/AFP) - Zeker drie hikers zijn overleden na een vulkaanuitbarsting op het Indonesische eiland Halmahera, meldt de lokale politie. Twee van de slachtoffers zijn buitenlanders, een derde komt uit Indonesië. Nog tien anderen worden vermist.
1 uur geleden
JAKARTA (ANP/AFP) - Twintig hikers zijn vermist geraakt na de uitbarsting van de Dukono-vulkaan op het oostelijke Indonesische eiland Halmahera. De vulkaan spuwde volgens een regeringsfunctionaris een rookwolk tot zo'n 10 kilometer de lucht in. Het is nog niet bekend of er gewonden zijn.
3 uur geleden