Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KYIV (ANP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft de Slowaakse premier Robert Fico uitgenodigd voor een bezoek aan Kyiv. De twee belden over de betrekkingen tussen hun landen, nu de energieruzie van de afgelopen maanden is opgelost.
3 uur geleden
JERUZALEM (ANP/DPA) - Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat twee opvarenden van de vloot die richting Gaza voer met hulpgoederen, naar Israël zijn gebracht voor verhoor. Eerder werd via de sociale media van de Global Sumud Flotilla bekendgemaakt dat alle activisten waren vrijgelaten op het Griekse eiland Kreta, behalve twee van de organisatoren.
4 uur geleden
BERLIJN (ANP/RTR) - De Duitse minister van Defensie Boris Pistorius zegt dat de Amerikaanse troepenterugtrekking "te voorzien" was. Volgens hem is Duitsland op de goede weg om zelf meer verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen veiligheid.
7 uur geleden
SKAGEN (ANP/DPA) - Timmy, de bultrug die wekenlang vastlag voor de Duitse kust, is vrijgelaten. De walvis werd met een schip naar het Skagerrak gebracht, het deel van de Noordzee tussen Denemarken en Noorwegen, en is daar in open water losgelaten.
8 uur geleden
CULIACÁN (ANP) - Rubén Rocha Moya, de gouverneur van de Mexicaanse staat Sinaloa, is tijdelijk opgestapt. Dat meldt The New York Times. Rocha Moya werd deze week aangeklaagd in de Verenigde Staten, omdat hij banden zou hebben met een drugskartel.
8 uur geleden
SKAGEN (ANP) - Het schip dat de bultrug Timmy naar de Noordzee vervoert, vaart inmiddels op het Skagerrak, de zee tussen Denemarken en Noorwegen. Vrijdag draaide het schip vlak voor het Skagerrak nog om, omdat de golven op die zee te hoog waren.
9 uur geleden
HAVANA (ANP) - Volgens de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel getuigen de nieuwe opgelegde Amerikaanse sancties "van morele armoede en van minachting voor het gevoel en het gezond verstand van de Amerikanen en de hele internationale gemeenschap". Dat schrijft de Cubaanse president op X.
14 uur geleden