Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
DAVOS (ANP/AFP) - Secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte heeft laten weten dat er "nog veel werk te doen is" om een akkoord over Groenland te bereiken. "Ik denk dat het een zeer goede bijeenkomst was vanavond. Maar er is nog veel werk te doen", zei Rutte op het World Economic Forum in Davos na zijn gesprek met de Amerikaanse president Donald Trump.
2 uur geleden
DAVOS (ANP) - Niet alleen de Verenigde Staten, maar de NAVO-landen "gezamenlijk" gaan Groenland en het Noordpoolgebied verdedigen. Daarop zijn de besprekingen die de Verenigde Staten en Denemarken nu aanknopen gericht, zegt NAVO-topman Mark Rutte. De Amerikaanse president Donald Trump hield tot dusver vol dat hij Groenland, dat bij het koninkrijk Denemarken hoort, wilde annexeren.
3 uur geleden
DAVOS (ANP) - De overeenkomst tussen de Verenigde Staten en Denemarken die volgens de Amerikaanse president Donald Trump op tafel ligt, is "voor altijd". "Het is het soort deal dat ik wilde", zei Trump na een gesprek met NAVO-chef Mark Rutte.
4 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De ingelaste EU-top over de Groenlandcrisis gaat door, laat een woordvoerder van de voorzitter van de EU-leiders António Costa weten. De EU-leiders komen donderdagavond alsnog bij elkaar, ook nu de Amerikaanse president Donald Trump afziet van importheffingen voor Europese landen die meededen aan een verkenningsmissie in Groenland.
4 uur geleden
HASAKAH (ANP/AFP) - Het Syrische leger is naar eigen zeggen het grote gevangenenkamp Al-Hol, niet ver van de Iraakse grens, binnengetrokken. Dat kamp werd jarenlang gecontroleerd door de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF).
5 uur geleden
CARACAS (ANP) - De Venezolaanse waarnemend president Delcy Rodríguez heeft bijna dertig topfiguren in de strijdkrachten en verwante veiligheidsorganen vervangen. Zo zijn de bevelhebbers van de voornaamste luchtmachtbases vervangen, meldden lokale media. Rodríguez is de plaatsvervanger van de door de VS begin dit jaar in een nachtelijke militaire operatie gevangengenomen president Nicolás Maduro. De luchtmachtbases waren doelwit bij de Amerikaanse operatie.
5 uur geleden
LÜNEBURG (ANP) - Twee Duitse ambulancebroeders zijn veroordeeld tot lange celstraffen, omdat ze ongelukken veroorzaakten om de slachtoffers daarna te kunnen helpen. Het duo gooide vanaf bruggen onder meer betonplaten en een boomstam op Duitse snelwegen. Ze krijgen elf en twaalf jaar gevangenisstraf voor poging tot moord en gevaarlijk gedrag in het verkeer.
7 uur geleden