Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MINNEAPOLIS (ANP/BLOOMBERG) - De Amerikaanse staat Minnesota heeft een rechtszaak aangespannen vanwege de "ongekende toename" van de aanwezigheid van federale agenten in de staat, enkele dagen nadat een agent van immigratiedienst ICE een vrouw had doodgeschoten in Minneapolis.
36 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/AFP/DPA) - De Verenigde Staten veroordelen de Russische inzet van een hypersonische raket bij een aanval op Oekraïne. Het betreft een "onverklaarbare escalatie", aldus een Amerikaanse vertegenwoordiger tegen de VN-Veiligheidsraad.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump dreigt met sancties tegen landen die met Iran handelen. "Met onmiddellijke ingang zal elk land dat zaken doet met de Islamitische Republiek Iran een heffing van 25 procent betalen op alle handel en alle andere zakelijke activiteiten met de Verenigde Staten", aldus Trump op zijn platform Truth Social.
6 uur geleden
CHICAGO (ANP) - De Amerikaanse staat Illinois heeft de regering van president Donald Trump aangeklaagd om de inzet van ICE-agenten in Chicago. Gouverneur JB Pritzker spreekt op X over het "gevaarlijke gebruik van geweld" door agenten van de immigratiedienst en de grenswacht.
7 uur geleden
CHISINAU (ANP/AFP) - De Moldavische president Maia Sandu is voorstander van een hereniging van haar land met Roemenië. In de Britse podcast 'The Rest Is Politics' zei ze dat ze bij een eventueel referendum voor de aansluiting zou stemmen.
9 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Iraanse leider Ali Khamenei zegt dat in zijn land grote pro-regeringsdemonstraties zijn geweest als tegenreactie op de aanhoudende betogingen tegen het regime. De opkomst geldt volgens hem als een waarschuwing aan de Verenigde Staten.
9 uur geleden
AJACCIO (ANP/AFP/BELGA) - De voormalige leider van de Corsicaanse separatistische beweging FLNC Alain Orsoni is doodgeschoten tijdens de begrafenis van zijn moeder, hebben gerechtelijke bronnen bekendgemaakt. Justitie heeft een onderzoek ingesteld naar moord door een georganiseerde bende.
9 uur geleden