Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
RABAT (ANP/RTR/AFP) - Volgens het Marokkaanse ministerie van Binnenlandse Zaken waren de recente massale oversteken naar de Spaanse exclave Ceuta aangewakkerd door desinformatie op sociale media, mensensmokkelnetwerken en een verkeerde interpretatie van een Spaanse rechterlijke uitspraak. Pedro Sánchez, de Spaanse premier, en het Marokkaanse ministerie zeggen dat de misinformatie mede via mensensmokkelnetwerken is verspreid.
52 minuten geleden
GAZA-STAD (ANP/RTR) - Door Israëlische luchtaanvallen op de Gazastrook zijn zondag zeker achttien Palestijnen gedood, volgens hulpverleners het hoogste aantal op één dag sinds weken. Eerder op de dag waren elf doden gemeld.
1 uur geleden
SÃO PAULO (ANP/AFP/RTR) - Luiz Inácio 'Lula' da Silva heeft zich opnieuw kandidaat gesteld voor het Braziliaanse presidentschap. De zittende president dingt daarmee mee naar een vierde en laatste termijn in de presidentsverkiezingen van oktober. Lula kondigde zijn kandidatuur aan tijdens een partijcongres van zijn Arbeiderspartij in São Paulo.
5 uur geleden
ATHENE (ANP/RTR) - Bij de botsing tussen twee blushelikopters ten westen van Athene zijn twee inzittenden om het leven gekomen, melden de autoriteiten. Het gaat om de bemanning van een van de twee toestellen. De bemanning van het tweede toestel werd levend aangetroffen.
6 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/AFP) - Een zelfmoordterrorist heeft zondag een aanslag gepleegd nabij een politiebureau tijdens een protest in het Pakistaanse district Swat. Dertien mensen kwamen daarbij om, onder wie acht politieagenten, aldus de politie. Eerder meldde de politie zeven doden, onder wie vier agenten. Er vielen ook zeker twintig gewonden, onder wie enkele zwaargewonden.
6 uur geleden
ATHENE (ANP) - Ten westen van Athene zijn twee blushelikopters op elkaar gebotst en vervolgens gecrasht, melden Griekse media op gezag van de brandweer.
9 uur geleden
BELGRADO (ANP/AFP) - De productie van stroom uit waterkracht in Servië wordt flink gehinderd door de zeer lage waterstand van de Donau als gevolg van de extreme hitte. Volgens de Servische energieminister draaien de twee grootste waterkrachtcentrales van het land op veel lagere capaciteit.
9 uur geleden