Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
DOHA (ANP/AFP) - Qatar meldt dat zondagochtend een vrachtschip voor zijn kust is aangevallen door een drone. Er ontstond een kleine brand, die inmiddels is geblust. Er zijn geen slachtoffers gevallen.
23 minuten geleden
BERLIJN (ANP/DPA) - De Duitse regering is sceptisch over de suggestie van de Russische president Vladimir Poetin dat de voormalige Duitse bondskanselier Gerhard Schröder gesprekken met de Europese Unie zou kunnen bemiddelen. Regeringsbronnen noemen het "niet geloofwaardig".
50 minuten geleden
MOSKOU/KYIV (ANP/RTR) - Rusland en Oekraïne hebben elkaar beschuldigd van schendingen van het tijdelijke staakt-het-vuren. De landen gingen eerder op Amerikaans verzoek akkoord met een bestand op 9, 10 en 11 mei.
2 uur geleden
TEL AVIV (ANP/AFP) - Israël heeft zondag twee activisten van de Global Sumud Flotilla het land uitgezet. Het had de mannen ruim een week geleden opgepakt in internationale wateren bij Griekenland, omdat zij met andere activisten op schepen hulpgoederen naar de Gazastrook wilden brengen.
6 uur geleden
TORONTO (ANP/DPA) - Duitsland en Canada hebben zaterdag besproken hoe ze de samenwerking kunnen verdiepen. Dat zei de Duitse minister van Financiën Lars Klingbeil tijdens een conferentie in de Canadese stad Toronto.
11 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en gezant Steve Witkoff hebben de Qatarese premier Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani zaterdag in Miami gesproken over Iran. Dat meldt het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, nadat eerder de nieuwssite Axios al over de ontmoeting had bericht.
12 uur geleden
BEIROET (ANP) - De Israëlische krijgsmacht heeft zaterdag meerdere aanvallen uitgevoerd in Libanon waarbij doden zijn gevallen. Volgens nieuwszender Al Jazeera kwamen minstens achttien mensen om het leven. Bij een luchtaanval in de stad Saksakiyeh vielen zeven doden, onder wie een kind, meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid.
19 uur geleden