Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/RTR/AFP) - De Verenigde Staten raden hun burgers die in Iran zijn aan om dat land onmiddellijk te verlaten. De afdeling consulaire zaken van het ministerie van Buitenlandse Zaken meldde dat op X.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG) - SpaceX van Elon Musk biedt zijn internetdienst Starlink gratis aan in Iran, zeggen bronnen tegen persbureau Bloomberg. De Iraanse autoriteiten hebben vorige week een internetblokkade ingevoerd wegens de aanhoudende demonstraties in het land.
4 uur geleden
MINNEAPOLIS (ANP) - Drie federale aanklagers in Minnesota hebben dinsdag ontslag genomen vanwege de schietpartij in Minneapolis waarbij Nicole Renee Good werd neergeschoten door de immigratiedienst (ICE), schrijft The New York Times. Volgens de krant stapten ze op vanwege een onderzoek naar de weduwe van Good en de terughoudendheid van het ministerie om de schutter te onderzoeken.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse gezant Steve Witkoff heeft het afgelopen weekend in het geheim de voormalige kroonprins van Iran, Reza Pahlavi, ontmoet. Dat meldt een hoge Amerikaanse functionaris aan nieuwssite Axios. Ze zouden het hebben gehad over de aanhoudende protesten in Iran.
5 uur geleden
WASHINGTON (AFP) - De Verenigde Staten hebben de Moslimbroederschap in Egypte, Libanon en Jordanië aangemerkt als een buitenlandse terroristische organisatie. Afgelopen november gaf de Amerikaanse president Donald Trump al aan hiervoor de eerste stappen te hebben gezet.
7 uur geleden
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG/AFP) - De Amerikaanse oud-president Bill Clinton is dinsdag niet verschenen bij een verhoor voor een commissie van het Huis van Afgevaardigden, die onderzoek doet naar de invloedrijke contacten van zedendelinquent Jeffrey Epstein. De commissie wil daarom volgende week een procedure beginnen voor minachting van het Congres.
7 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - HRANA, een in de Verenigde Staten gevestigde organisatie die zich bezighoudt met de mensenrechten in Iran, meldt meer dan 2000 geverifieerde doden bij de protesten in Iran. Door een internetblokkade is het moeilijk om informatie te krijgen over slachtoffers. Getallen hierover lopen tot nu toe erg uiteen.
8 uur geleden