Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BEIROET (ANP/RTR/AFP) - Bij Israëlische aanvallen op Libanon zijn woensdag tientallen doden en honderden gewonden gevallen, meldt de Libanese overheid. Volgens de Libanese premier Nawaf Salam hebben de aanvallen dichtbevolkte gebieden geraakt.
1 uur geleden
ARLINGTON (ANP) - De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth zegt dat de oorlog met Iran is geëindigd in een "victorie met de hoofdletter V" voor de Verenigde Staten. Hij claimt een "historische overwinning op het slagveld".
1 uur geleden
BEIROET (ANP/RTR/AFP) - Hezbollah roept bewoners van het zuiden van Libanon, de Bekaavallei en de zuidelijke buitenwijken van Beiroet op om nog niet terug te keren naar huis. Eerst moet er een "officieel en definitief" staakt-het-vuren worden gesloten, zegt de gewapende groep.
2 uur geleden
ISTANBUL (ANP/AFP/RTR) - De Turkse autoriteiten hebben tien mensen vastzitten voor een schietpartij bij het Israëlische consulaat in Istanbul, zeggen onderzoekers tegen het Turkse staatspersbureau Anadolu. Onder die tien zijn ook twee vermoedelijke schutters die gewond zijn geraakt. Zij worden verhoord. Een derde schutter kwam om.
2 uur geleden
BEIROET (ANP/RTR) - Het Israëlische leger voert de grootste aanvallen op Libanon uit sinds het begin van de oorlog, zegt de Arabischtalige woordvoerder van het leger. De aanvallen vinden plaats in verschillende delen van het land.
2 uur geleden
BANGKOK (ANP/RTR) - Thailand heeft bevestigd dat er drie mensen zijn gedood bij een Iraanse beschieting van een vrachtschip op de Straat van Hormuz vorige maand. Eerder werden de opvarenden als vermist opgegeven. De Omaanse marine haalde twintig andere bemanningsleden veilig van boord.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Verenigde Staten gaan invoerheffingen van 50 procent opleggen aan alle landen die wapens leveren aan Iran, meldt Donald Trump op Truth Social. Die maatregel gaat volgens hem per direct in. "Er zullen geen uitzonderingen zijn!"
2 uur geleden