Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LANDSTUHL (ANP) - Een 36-jarige treinconducteur van de Duitse spoorwegen is doodgeslagen door een zwartrijder. De medewerker van Deutsche Bahn, Serkan, is in het ziekenhuis overleden, melden Duitse media. Hij werd maandagavond in een trein vlak bij Landstuhl in deelstaat Rijnland-Palts door een 26-jarige zwartrijder zo hard geslagen dat hij het bewustzijn verloor.
25 minuten geleden
TOKIO (ANP) - Een Japans kersenbloesemfestival op een populair uitkijkpunt met zicht op de berg Fuji gaat niet door. Lokale autoriteiten hebben het evenement geschrapt wegens zorgen van bewoners over drukte en overlast van toeristen, meldt persbureau Kyodo.
39 minuten geleden
ROME (ANP/AFP) - Agenten van de Amerikaanse immigratiedienst ICE hebben in Italië geen operationele rol bij de Olympische Spelen. Dat benadrukte minister van Binnenlandse Zaken Matteo Piantedosi, die de ophef over de komst van de Amerikanen onnodig noemde. "ICE kan geen operationele politietaken uitvoeren op ons nationale grondgebied en zal dat ook nooit kunnen."
51 minuten geleden
LONDEN (ANP) - De voormalige Britse prins Andrew is maandagnacht vertrokken uit Royal Lodge in Windsor en woont nu in Wood Farm Cottage in Sandringham, meldt onder meer de BBC. De verhuizing komt na het vrijgeven van nieuwe documenten waarin hij weer wordt gelinkt aan de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein.
1 uur geleden
TOKIO (ANP/AFP) - Het dodental door de zware sneeuwval in Japan is opgelopen tot 35. Ook raakten de afgelopen tijd zeker 393 mensen gewond, melden de autoriteiten. Die waarschuwen voor nieuwe risico's nu de temperaturen weer stijgen.
2 uur geleden
MOSKOU (ANP) - Europese veiligheidsfunctionarissen vermoeden dat Rusland de communicatie van een aantal belangrijke satellieten heeft onderschept, schrijft The Financial Times. Daardoor bestaat niet alleen het risico dat de Russen gevoelige informatie in handen krijgen, maar mogelijk zouden ze zelfs de koers van de satellieten kunnen aanpassen.
3 uur geleden
WILMINGTON (ANP/AFP) - De ex-man van de voormalige Amerikaanse first lady Jill Biden wordt verdacht van de moord op zijn echtgenote. De 77-jarige William Stevenson is maandag opgepakt, meldde de politie in de staat Delaware.
4 uur geleden