Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
GENT (ANP/BELGA) - De Belgische staat moet nu echt iets doen aan de structureel overvolle gevangenissen. Dat heeft de rechtbank in Gent beslist. Als dat niet binnen een half jaar gebeurt, wordt een dwangsom opgelegd van 500 euro per dag per gedetineerde, met een maximum van 45 miljoen euro.
3 minuten geleden
BEIJING (ANP/RTR) - China heeft protest aangetekend bij Italië en de Europese Unie vanwege het bezoek van de Taiwanese vicepresident Hsiao Bi-khim aan Italië. Het betreft een zeldzaam bezoek van een topfunctionaris uit Taiwan aan Europa.
5 minuten geleden
MUSCAT (ANP/RTR) - De ministers van Buitenlandse Zaken van zes Golfstaten praten maandag met hun Iraanse ambtgenoot over scheepvaart door de Straat van Hormuz. Dat schrijft de Financial Times.
2 uur geleden
DALLAS (ANP/AFP) - De Amerikaanse vicepresident JD Vance heeft op de tweede avond van het tweedaagse Republikeinse partijcongres de centrale toespraak gehouden. Daarin zette hij de traditionele familie centraal en haalde hij uit naar de "gestoorde" Democraten. Ook vroeg hij Republikeinse stemmers niet af te haken als zij het niet eens zijn met een deel van het beleid van de regering-Trump.
3 uur geleden
HONGKONG (ANP/AFP) - Drie activisten van een organisatie die in Hongkong jaarlijks een publieke herdenking hield voor het Tiananmenprotest van 1989, zijn veroordeeld tot jarenlange celstraffen.
4 uur geleden
DALLAS (ANP) - De Amerikaanse vicepresident JD Vance heeft op de tweede avond van het tweedaagse Republikeinse partijcongres in Dallas in zijn speech Charlie Kirk herdacht. Het was donderdag een jaar geleden dat de conservatieve activist werd vermoord.
4 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - Israël claimt een tunnelcomplex van Hezbollah te hebben verwoest in het zuiden van Libanon. Volgens premier Benjamin Netanyahu ging het om "belangrijke ondergrondse infrastructuur", die in de afgelopen twee decennia was gebouwd.
12 uur geleden