Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/BLOOMBERG/AFP) - De Amerikaanse oud-president Bill Clinton is dinsdag niet verschenen bij een verhoor voor een commissie van het Huis van Afgevaardigden, die onderzoek doet naar de invloedrijke contacten van zedendelinquent Jeffrey Epstein. De commissie wil daarom volgende week een procedure beginnen voor minachting van het Congres.
10 minuten geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - HRANA, een in de Verenigde Staten gevestigde organisatie die zich bezighoudt met de mensenrechten in Iran, meldt meer dan 2000 geverifieerde doden bij de protesten in Iran. Door een internetblokkade is het moeilijk om informatie te krijgen over slachtoffers. Getallen hierover lopen tot nu toe erg uiteen.
29 minuten geleden
KAMPALA (ANP/AFP) - De Oegandese regering sluit het internet in het land af voorafgaand aan de presidentsverkiezingen van donderdag. Dat is volgens de Oegandese communicatiecommissie nodig om "de snelle verspreiding van onlinemisinformatie, desinformatie, verkiezingsfraude en aanverwante risico's tegen te gaan".
55 minuten geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Iraanse autoriteiten zeggen een aantal opgepakte demonstranten strafrechtelijk te vervolgen, waarbij die bij een veroordeling de doodstraf kunnen krijgen. De aankondiging komt op een moment dat de internationale zorgen over de situatie in Iran toenemen.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump roept inwoners van Iran op te blijven demonstreren. "Hulp is onderweg", schrijft Trump in kapitalen op Truth Social. De president laat ook weten alle ontmoetingen met Iraanse functionarissen te hebben geannuleerd "totdat het zinloze moorden op demonstranten stopt".
1 uur geleden
BERLIJN (ANP) - EU-buitenlandchef Kaja Kallas noemt de Verenigde Staten een "onmisbare bondgenoot", maar zegt tegelijkertijd dat het overduidelijk is dat "onze verhouding niet meer zo goed is als vroeger". Dat zei ze in Berlijn voorafgaand aan overleg met de Duitse defensieminister Boris Pistorius.
1 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - Het hoger beroep van de radicaal-rechtse Franse politica Marine Le Pen is begonnen. Zij hoopt hiermee haar veroordeling wegens fraude terug te draaien, om zo toch mee te kunnen doen aan de presidentsverkiezingen van 2027. Vanwege een schandaal rond gesjoemel met EU-geld is ze voor vijf jaar uitgesloten van deelname aan verkiezingen. Zelf heeft ze de beschuldigingen altijd ontkend.
2 uur geleden