Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
OSLO (ANP) - Marius Borg Høiby, de zoon van de Noorse kroonprinses Mette-Marit, is aangeklaagd voor meerdere nieuwe strafbare feiten. Het gaat onder meer om het vervoeren van meerdere kilo's marihuana, verschillende verkeersovertredingen en het schenden van een contactverbod. Høiby heeft schuld bekend voor alle aanklachten, meldt het Noorse persbureau NTB.
37 minuten geleden
NUUK (ANP) - De Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen is niet van plan van koers te veranderen nu de Amerikaanse president Donald Trump dreigt met extra importheffingen. Dat schrijft hij op Facebook.
52 minuten geleden
KOPENHAGEN (ANP) - In Groenland komt maandagavond naar verwachting opnieuw een groot aantal Deense militairen aan, meldt de Deense zender TV 2 op basis van het leger. Zij maken onderdeel uit van de Deense troepenbouw die daar momenteel plaatsvindt. Het is onduidelijk om hoeveel militairen het precies gaat.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De prioriteit van de Europese Commissie en de EU ligt bij dialoog en de-escalatie van het conflict over Groenland tussen de EU en de VS, benadrukte een woordvoerder van de Europese Commissie maandag. De gesprekken die sinds zaterdag op alle niveaus worden gevoerd, zijn gericht op het van tafel krijgen van de extra importtarieven die de Amerikaanse president Donald Trump oplegt aan acht Europese landen, waaronder Nederland, zei de woordvoerder.
2 uur geleden
DAVOS (ANP/BLOOMBERG) - Deense regeringsfunctionarissen hebben besloten niet aanwezig te zijn in Davos deze week, te midden van een escalerend conflict over Groenland. Dat bevestigt het World Economic Forum.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - De Iraanse staatstelevisie lijkt gehackt te zijn. Er waren zondag korte tijd toespraken te zien van de Amerikaanse president Donald Trump en Reza Pahlavi, de zoon van de laatste Iraanse vorst.
3 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR) - De Britse premier Keir Starmer denkt niet dat de Amerikaanse president Donald Trump echt militaire actie tegen Groenland overweegt. Dat zei hij bij een persconferentie over de hogere importheffingen waarmee Trump dreigt. Die zouden gelden voor de landen die vorige week een klein aantal militairen naar Groenland hebben gestuurd, waaronder ook Nederland.
3 uur geleden