Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
CARACAS (ANP) - In Venezuela zijn zondag 104 politieke gevangenen vrijgelaten. Eerder had de non-gouvernementele organisatie Foro Penal al melding gemaakt van zo'n 80 vrijgelaten gevangenen, met de hoop dat er meer zouden volgen.
1 uur geleden
MANILLA (ANP) - Zeker zeven mensen zijn omgekomen toen een veerboot voor de kust van de zuid-Filipijnse provincie Basilan kapseisde. De kustwacht wist volgens lokale media 215 opvarenden te redden, maar 144 personen worden nog vermist.
1 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De Amerikaanse regering onderzoekt de actie van de grenspolitie waarbij een man werd doodgeschoten in Minneapolis, en zal met een conclusie komen. Dat laat president Donald Trump weten aan de Wall Street Journal.
1 uur geleden
JERUZALEM (ANP) - Israël zal de grensovergang bij Rafah tussen de Gazastrook en Egypte pas weer openstellen als de zoektocht naar het lichaam van de laatste Israëlische gijzelaar is voltooid. Dat meldde het kantoor van premier Benjamin Netanyahu zondagavond laat.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Meer dan 1 miljoen huishoudens in de Verenigde Staten zitten zondag zonder stroom als gevolg van een zware winterstorm die de oostelijke en zuidelijke staten heeft lamgelegd met hevige sneeuwval en ijzel. Volgens de website PowerOutage waren de zwaarst getroffen staten Tennessee (330.000 klanten zonder stroom) en Mississippi en Louisiana (elk meer dan 100.000).
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse oud-president Barack Obama heeft de dood van een tweede burger door federale agenten in Minneapolis scherp veroordeeld. In een samen met zijn vrouw Michelle afgegeven verklaring zei Obama dat de dodelijke incidenten een "wake-upcall" moeten zijn, omdat de fundamentele Amerikaanse waarden "steeds meer onder vuur liggen".
8 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Het hoofd van de rechterlijke macht in Iran heeft duidelijk gemaakt dat er "zo snel mogelijk" processen volgen tegen de mensen die zijn opgepakt bij de recente protesten tegen het islamitische regime. Zij die schuldig worden bevonden, worden "zonder de minste genade" gestraft, zei hij tegen persbureau Mizan.
9 uur geleden