Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KABUL (ANP/RTR/AFP) - Het noorden van Afghanistan is getroffen door een aardbeving met een kracht van 6.0, meldt het Europees-Mediterraans Seismologisch Centrum (EMSC). Het is nog niet duidelijk hoe groot de schade is en of er slachtoffers zijn, maar de beving werd in elk geval gevoeld in de hoofdstad Kabul en het noorden van Pakistan.
13 minuten geleden
BEIROET (ANP/RTR) - Hezbollah-leider Naim Qassem verwerpt het raamakkoord tussen Israël en Libanon over het beëindigen van de oorlog in Zuid-Libanon. Hezbollah zal zijn verzet tegen Israël voortzetten, kondigt Qassem aan.
32 minuten geleden
CARACAS/ROME (ANP/AFP) - Het aantal omgekomen buitenlandse slachtoffers van de aardbevingen in Venezuela is gestegen tot 45. Ambassades en ministeries van verscheidene landen hebben melding gemaakt van omgekomen landgenoten. Portugal meldde het grootste aantal: 28. Daarbij zijn ook mensen die op grond van herkomst nauwe banden met Portugal hebben. Portugal is op zoek naar 85 landgenoten.
2 uur geleden
BEIROET (ANP/RTR) - Een Israëlische drone heeft zaterdag een gebied rond Nabatieh in Zuid-Libanon getroffen, zo meldt het Libanese staatspersbureau NNA.
2 uur geleden
LONDEN/TEHERAN (ANP/RTR) - De Britse maritieme organisatie UKMTO heeft weer melding gemaakt van een incident met een projectiel in de Straat van Hormuz. De brug van een tanker is beschadigd door een onbekend projectiel, maar er zijn geen gewonden en er wordt geen milieuschade gevreesd. De regeringsinstantie UKMTO noemt de situatie in de zeestraat nu behoorlijk gevaarlijker. Het zou mogelijk om de olietanker KIKU gaan die onder Panamese vlag vaart.
3 uur geleden
BEIJING (ANP/RTR) - De autoriteiten in Beijing hebben bevestigd dat een vliegtuigje vrijdag is gebotst op de hoogste torenflat van de stad en dat daar een dode en dertien gewonden bij zijn gevallen. Het voorval werd door ooggetuigen en sommige media gemeld. De politie begon onmiddellijk mensen uit de buurt te houden van de bijna 530 meter hoge wolkenkrabber Citic Tower die ook bekend is als China Zun.
5 uur geleden
TEHERAN/MANAMA (ANP/RTR) - Iran heeft volgens staatsmedia zaterdag Amerikaanse doelen in de regio beschoten na een Amerikaanse aanval op het land. De VS hebben volgens het Amerikaanse leger Iraanse opslagplaatsen van raketten en drones aangevallen als reactie op de beschieting van een vrachtschip in de Straat van Hormuz. Het is niet bekend welke doelen Iran precies heeft bestookt.
5 uur geleden