Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BEIROET (ANP/AFP/RTR) - Israël heeft aanvallen uitgevoerd in het centrum van Beiroet. Op beelden van persbureau AFP is te zien hoe rook opstijgt uit een pand in de wijk Bachoura, die grenst aan het oude stadscentrum en vlak bij onder meer het kantoor van de Libanese premier en het parlement ligt. Volgens Israël was de aanval gericht tegen het door Iran gesteunde Hezbollah.
58 minuten geleden
DEN HAAG (ANP/AFP) - Het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag is een onderzoek begonnen naar vermeende misdaden tegen de menselijkheid gepleegd door Belarus. Litouwen had het hof daartoe in 2024 verzocht.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De stijging van de olieprijs door de oorlog tegen Iran doet de Verenigde Staten juist goed, stelt president Donald Trump. De VS verdienen zo meer aan hun eigen olie, pareerde hij nu de zorgen over de wereldeconomie en hogere inflatie in binnen- en buitenland groeien.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - De Straat van Hormuz moet volgens de nieuwe hoogste leider van Iran gesloten blijven. De afsluiting van de voor de oliehandel belangrijke zeeroute helpt om de druk op de vijanden van Iran hoog te houden, zei Mojtaba Khamenei in zijn eerste verklaring als nieuwe leider. Hij riep ook op tot eenheid binnen het land en zei dat de dood van mensen die voor Iran gestorven zijn gewroken zal worden.
3 uur geleden
LUXEMBURG (ANP) - Transgenderpersonen in de EU hebben het recht om het geslacht waarmee ze zich identificeren in hun identiteitsdocumenten te laten wijzigen. Dat oordeelt het Europese Hof van Justitie donderdag in een zaak van een Bulgaarse burger die als man geregistreerd stond, maar zich inmiddels als vrouw identificeert.
3 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR) - De bemiddeling van China heeft ertoe geleid dat de aanhoudende gevechten tussen Pakistan en Afghanistan zijn verminderd, meldden drie Pakistaanse overheidsfunctionarissen. De Chinese president Xi Jinping zou eind vorige maand zelf in een persoonlijke boodschap hebben opgeroepen de vijandelijkheden te staken.
4 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Europese Commissie heeft een factfindingmissie voorgesteld naar de beschadigde Droezjba-pijpleiding in Oekraïne. Dat heeft een woordvoerder van de Europese Commissie donderdag gezegd. Oekraïne heeft volgens de woordvoerder nog niet op het aanbod gereageerd.
4 uur geleden