Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BOEDAPEST (ANP/RTR/AFP) - De Amerikaanse vicepresident JD Vance heeft de Europese Unie beschuldigd van "schandalige" inmenging in de Hongaarse parlementsverkiezingen. Vance is vlak voor die spannende verkiezingen op bezoek in Boedapest en zegt zelf premier Viktor Orbán zo veel als hij kan te willen helpen.
1 uur geleden
LONDEN (ANP) - Ye, ook bekend als Kanye West, mag niet naar het Verenigd Koninkrijk reizen deze zomer, meldt de BBC. De Britse overheid heeft de rapper toegang geweigerd na controverse over zijn geplande optreden als headliner op het Wireless Festival in Londen deze zomer.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump voert de druk op Iran steeds verder op in aanloop naar de door hem gestelde deadline. "Een hele beschaving zal vannacht sterven, om nooit meer teruggebracht te worden. Ik wil niet dat dat gebeurt, maar het zal waarschijnlijk wel zo zijn", schrijft hij op zijn platform Truth Social.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/DPA) - Iraanse media hebben landelijke aanvallen gemeld op transportinfrastructuur. Er zijn berichten dat onder meer bruggen en het spoor onder vuur liggen.
1 uur geleden
KHARG (ANP/AFP/RTR) - De Verenigde Staten hebben aanvallen uitgevoerd op het Iraanse eiland Kharg. Dat meldt nieuwssite Axios op basis van een anonieme Amerikaanse bron. Eerder meldde ook Iran International al dat er meerdere explosies waren op het voor de Iraanse olie-export zeer belangrijke eiland. Iran is voor circa 90 procent van zijn olie-export afhankelijk van overslag op Kharg.
1 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse oud-president Nicolas Sarkozy heeft in de rechtszaal gezegd onschuldig te zijn aan de beschuldigingen van corruptie in de beruchte 'Libië-affaire'. Sarkozy werd in die zaak eerder veroordeeld tot vijf jaar gevangenis, maar ging in hoger beroep en moest daarom dinsdag opnieuw getuigen.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse vreemdelingenpolitie ICE heeft sinds het aantreden van president Donald Trump meer dan 800 aanhoudingen verricht na tips van de luchthavenbeveiliging. Dat komt volgens persbureau Reuters naar voren uit interne gegevens van ICE.
1 uur geleden