Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft bekendgemaakt dat het hoofd van het beroemde Kennedy Center in Washington wordt vervangen. Op zijn eigen platform Truth Social meldde Trump dat Richard Grenell stopt en dat Matt Floca hem opvolgt.
21 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Russische president Vladimir Poetin heeft de Verenigde Staten voorgesteld het verrijkte uranium van Iran naar zijn land over te brengen. Dat had deel kunnen uitmaken van een deal om de oorlog in het Midden-Oosten te beëindigen, schrijft nieuwssite Axios. De Amerikaanse president Donald Trump zou het aanbod hebben afgeslagen.
52 minuten geleden
PARIJS (ANP/RTR) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft in Parijs een ontmoeting gehad met Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah van Iran. "De kroonprins en zijn team hebben me bijgepraat over de signalen die ze vanuit het land ontvangen", schreef de Oekraïense leider naderhand op X.
1 uur geleden
BEIROET (ANP) - Het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) heeft alarm geslagen over de verslechterende situatie in Libanon. Daar slaan burgers massaal op de vlucht voor opgelaaid geweld tussen Israël en Hezbollah.
1 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP/RTR) - Hezbollah is klaar voor een lang conflict met Israël. Dat verklaarde leider Naim Qassem in een toespraak.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De VS loven tot 10 miljoen dollar (8,7 miljoen euro) uit voor tips rond de Iraanse opperste leider Mojtaba Khamenei en enkele belangrijke figuren in zijn kring. Dat meldt Rewards for Justice, een Amerikaanse overheidswebsite met signaleringen. Op X voegt het beloningsprogramma eraan toe dat tipgevers ook een veilig onderkomen kan worden geboden.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Verenigde Staten zenden nog eens 2200 militairen en enkele oorlogsbodems richting het Midden-Oosten. Dat melden onder meer The Wall Street Journal en ABC News op basis van ingewijden. Het zou onder meer gaan om de USS Tripoli, een amfibisch aanvalsschip dat onder meer plek heeft voor meer dan twintig F-35's.
4 uur geleden