Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP) - Sinds het begin van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran eind februari zijn volgens de Iraanse Rode Halve Maan (IRCS) meer dan 1900 burgers gedood en meer dan 20.000 gewond geraakt. IRCS-chef Jagan Chapagain dankt de medewerkers voor hun buitengewone moed en vaardigheid onder de moeilijke omstandigheden.
3 uur geleden
TEL AVIV (ANP/AFP) - De Israëlische krijgsmacht heeft een dringend evacuatiebevel uitgevaardigd aan de inwoners van de Zuid-Libanese kuststad Tyrus. Er zullen meer aanvallen volgen tegen Hezbollah, aldus een verklaring.
4 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Teheran heeft volgens media bevestigd dat schepen met essentiële goederen door de Straat van Hormuz naar Iraanse havens kunnen varen. Dit moet in overleg met de Iraanse autoriteiten.
5 uur geleden
NIKOPOL (ANP/RTR) - In Oekraïne zijn vijf doden gevallen door een Russische aanval op een markt in de frontstad Nikopol, melden de autoriteiten. Negentien anderen zijn volgens hen gewond geraakt.
6 uur geleden
NEW YORK (ANP/RTR) - De VN-Veiligheidsraad buigt zich naar verwachting pas volgende week over een resolutie over het hervatten van het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz. De stemming zou aanvankelijk deze week plaatsvinden.
8 uur geleden
LIMA (ANP/AFP) - In het stadion Alejandro Villanueva in de Peruaanse hoofdstad Lima is een persoon om het leven gekomen. Zeker 47 anderen zijn gewond geraakt, meldt de Peruaanse minister van Volksgezondheid Juan Carlos Velasco aan lokale media.
11 uur geleden
LIMA (ANP) - In het stadion Alejandro Villanueva in de Peruaanse hoofdstad Lima zijn vrijdagmiddag (lokale tijd) zeker 47 mensen gewond geraakt, meldt het ministerie van Volksgezondheid op X. Volgens het ministerie stortte er een "constructie" in, maar verdere details over het incident zijn door de autoriteiten niet bekendgemaakt.
13 uur geleden