Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP/AFP) - Aanhangers van het Iraanse regime zijn zaterdag op motoren de straat opgegaan in hoofdstad Teheran. Ze zwaaiden met de Iraanse vlag en er was muziek, melden journalisten van AFP.
7 minuten geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran zijn zeker 201 mensen om het leven gekomen. Dat melden Iraanse media op basis van hulporganisatie de Rode Halve Maan. Zeker 747 mensen zouden gewond zijn geraakt bij de aanvallen.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Europa veroordeelt de "onrechtvaardige Iraanse aanvallen" waaronder die op de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) "ten zeerste", schrijft voorzitter Ursula von der Leyen op X. "Deze aanvallen vormen een flagrante schending van de soevereiniteit van de VAE en een duidelijke schending van het internationaal recht", voegt ze eraan toe.
1 uur geleden
JERUZALEM (ANP) - Israël heeft bekendgemaakt dat het ongeveer tweehonderd gevechtsvliegtuigen heeft ingezet bij de aanvallen op Iran. Daarmee zouden vrijwel gelijktijdig honderden militaire doelen zijn bestookt.
1 uur geleden
AMMAN (ANP/AFP) - De Jordaanse strijdkrachten zeggen sinds zaterdagochtend dertien ballistische raketten te hebben neergehaald. Er zou sprake zijn van materiële schade door aanvallen, maar niet van slachtoffers.
1 uur geleden
NEW YORK (ANP/RTR/AFP) - De VN-Veiligheidsraad wordt bijeengeroepen voor een spoedoverleg na de Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iran. De bijeenkomst staat gepland voor 22.00 uur Nederlandse tijd.
1 uur geleden
BEIROET (ANP/RTR/AFP) - Hezbollah heeft solidariteit uitgesproken met bondgenoot Iran. De Libanese groep waarschuwt in een verklaring dat de Amerikaanse en Israëlische aanvallen "ernstige gevolgen" zullen hebben voor iedereen in de regio als niet wordt ingegrepen. Hezbollah stelt echter niet of het zich gaat mengen in de strijd.
2 uur geleden