Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
JAKARTA (ANP/DPA) - Zoekteams hebben het tiende en laatste slachtoffer geborgen van een vliegtuigcrash zaterdag op het Indonesische eiland Sulawesi. Alle inzittenden kwamen bij de crash om het leven.
9 minuten geleden
WARSCHAU/BRUSSEL (ANP/RTR) - Polen en de EU sturen bijna duizend aggregaten naar Oekraïne om dat land te helpen de strenge winter door te komen. In Oekraïne is het de afgelopen tijd zeer koud, met uitschieters tot 20 graden onder nul.
11 minuten geleden
KOPENHAGEN (ANP/AFP) - De onderhandelingen tussen de VS en Denemarken over het versterken van de veiligheid in de Noordpoolregio kunnen "redelijk snel" beginnen. Dat heeft de Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, gezegd tegen de Deense publieke omroep. Rasmussen zei niet publiek te zullen maken wanneer die gesprekken plaatsvinden, omdat dat een "kalm proces" in de weg staat.
2 uur geleden
KARACHI (ANP/AFP) - Het dodental door een brand in het grootste winkelcentrum van Pakistan is gestegen naar 67. Donderdag meldden lokale autoriteiten nog een dodental van 55. "Er zijn autopsies uitgevoerd op 67 lichamen", aldus de woordvoerder van de provinciale overheid, die eraan toevoegde dat DNA-onderzoek om de slachtoffers te identificeren nog gaande is.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP/DPA) - Premier Pedro Sánchez heeft gezegd dat Spanje zich niet aansluit bij de door de Amerikaanse president Donald Trump opgerichte Vredesraad, een initiatief dat volgens critici de Verenigde Naties ondermijnt. "We stellen de uitnodiging op prijs, maar we wijzen deze af", zei Sánchez tegen verslaggevers na een EU-top in Brussel.
5 uur geleden
AIR FORCE ONE (ANP/RTR) - President Donald Trump zei donderdag dat de Verenigde Staten een "armada" onderweg hebben naar Iran, die hij hoopt "niet te hoeven gebruiken". Hij herhaalde zijn waarschuwingen aan Teheran om geen demonstranten te doden of het nucleaire programma te hervatten.
9 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Er moet snel meer worden geïnvesteerd in de Arctische veiligheid en het Arctische gebied, zei voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie na afloop van de extra top van EU-regeringsleiders. "We hebben collectief te weinig geïnvesteerd. Het is dus hoog tijd om de verantwoordelijkheid te nemen."
9 uur geleden