Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARIJS (ANP) - Bij de grootschalige protesten in Frankrijk zijn 1.200 mensen gearresteerd en 150 politieagenten gewond geraakt. Dat heeft premier Sébastien Lecornu zaterdagavond in Parijs gemeld.
3 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse ambassadeur in Israël heeft opgeroepen dat Israël de kolonisten die een journalist van The Washington Post aanvielen, vervolgt. Op X schrijft de diplomaat dat het aanvallen van een vrouwelijke fotograaf "een verwerpelijke terreurdaad is, uitgevoerd door gemaskerde lafaards".
1 uur geleden
LIMOGES (ANP) - De torenspits van het door vuur gegrepen historische stadhuis in het Franse Limoges is ingestort, zo is te zien op beelden op sociale media. Het negentiende-eeuwse stadhuis werd eerder op zaterdag in brand gestoken tijdens de grootschalige protesten in Frankrijk, die ook tot uiting kwamen in Limoges. Op beelden is te zien hoe omstanders het uitschreeuwen als de toren ineenstort.
2 uur geleden
KYIV (ANP) - De Verenigde Staten werken aan een ontmoeting tussen Kyiv en Moskou. Dat meldt het Oekraïense staatspersbureau Ukrinform op gezag van president Volodymyr Zelensky.
2 uur geleden
PARIJS (ANP) - De Franse president Emmanuel Macron heeft zich uitgesproken tegen de onlusten deze zaterdag in zijn land. Op X schrijft het staatshoofd dat eenieder die zich schuldig heeft gemaakt aan vernieling en plundering zal worden vervolgd en gestraft. "We zullen een blok vormen tegen hen die chaos zaaien, zij die enkel en alleen onze instituties omver willen werpen en verhinderen dat zij die vreedzaam hun eisen uiten, dat kunnen doen", aldus Macron.
3 uur geleden
PARIJS (ANP) - Relschoppers zijn binnengedrongen in het stadhuis van het 10e arrondissement in Parijs. Dat meldt Le Parisien. Volgens de krant was er op dat moment een bijeenkomst gaande rond de borstkankermaand. Aanwezigen zouden opgesloten zitten. Alexandra Cordebard, de burgemeester van het arrondissement, heeft de politie verzocht het pand te evacueren, aldus Le Parisien.
3 uur geleden
PRAAG (ANP/RTR) - De rechtse, eurosceptische partij ANO van premier Andrej Babiš heeft geen enkele senaatszetel weten te bemachtigen bij de verkiezingen. De belangrijkste Tsjechische oppositiepartijen hebben zaterdag de meeste stemmen behaald. Een derde van de zetels in Tsjechiës 'Eerste Kamer' was verkiesbaar.
4 uur geleden