Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
HONOLULU (ANP/AFP) - Acteur Chuck Norris is op 86-jarige leeftijd overleden. Dat maakte zijn familie vrijdag bekend. Norris geldt als een van de grote actiehelden van de jaren tachtig.
41 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft op sociale media hard uitgehaald naar bondgenoten die niet bijdragen aan het heropenen van de Straat van Hormuz. Hij maakte ze in hoofdletters uit voor lafaards. "We zullen dit onthouden."
42 minuten geleden
MOSKOU (ANP/DPA/BLOOMBERG) - Rusland wil het mogelijk maken om de krijgsmacht in te zetten om burgers te helpen die in het buitenland te maken krijgen met vervolging. Parlementsvoorzitter Vjatsjeslav Volodin zegt dat het voorstel versneld zal worden behandeld.
47 minuten geleden
TRIPOLI (ANP/RTR) - Een beschadigde Russische olietanker die al meer dan twee weken onbemand op de Middellandse Zee drijft, dreigt een ecologische ramp te veroorzaken. Het schip bevindt zich op vier tot zes dagen varen van de Libische kust, meldt een Italiaanse functionaris. Dat zou op minder dan 100 kilometer afstand zijn van hoofdstad Tripoli.
49 minuten geleden
BAGDAD (ANP/AFP) - Een missie van de NAVO voor trainingen in Irak (NMI) is tijdelijk stilgelegd. De circa zeshonderd leden van de NAVO-missie ter plaatse zijn of worden om veiligheidsredenen teruggehaald. De aanval van Israël en de VS heeft ook in Irak tot veel spanningen geleid en tot beschietingen door pro-Iraanse sjiitische milities. De NAVO heeft bevestigd dat "de missie is aangepast".
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Scheepsbemanningen in de Perzische Golf zeggen begonnen te zijn met het rantsoeneren van voedsel en water. Door de Iraanse blokkade kunnen vrijwel geen schepen door de Straat van Hormuz. Volgens de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) van de VN zitten zo'n 20.000 zeelieden vast op ongeveer 3200 schepen.
1 uur geleden
BERN (ANP/RTR) - De Zwitserse regering geeft geen toestemming meer voor de export van wapens naar de VS vanwege de oorlog die dat land voert in Iran. Ze baseert zich op het beginsel van de neutraliteit: "De export van oorlogswapens naar landen die zijn betrokken bij een internationaal gewapend conflict, kan niet worden toegestaan gedurende dat conflict."
2 uur geleden