Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
ROME (ANP) - Italië wil Spanje schorsen van de Schengenzone, vanwege het grote aantal migranten dat is aangekomen in de Spaanse exclave Ceuta. De Italiaanse premier Giorgia Meloni schrijft op X contact te hebben met relevante instanties en daarna bereid te zijn "met buitengewone maatregelen in te grijpen, om de grenzen en de veiligheid van burgers te beschermen".
1 uur geleden
MADRID (ANP/AFP/RTR) - De Spaanse premier Pedro Sánchez reist vrijdag af naar Ceuta, de Spaanse exclave gelegen tegen Marokko. Daar kwamen donderdag onverwacht honderden migranten Spanje binnen, onder meer door een hek te bestormen of eromheen te zwemmen. Dat leidde al tot zeker negen doden.
2 uur geleden
MOSKOU (ANP) - Telegram-oprichter Pavel Doerov noemt de keuze van het Kremlin om hem aan te merken als terrorist een gevolg van zijn weigering om mee te werken aan massasurveillance en censuur. Eerder deze week werd Doerov in Rusland aangeklaagd om het vermeende faciliteren van terrorisme en sabotage, en werd er een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd.
3 uur geleden
WINDER (ANP) - De vader van een tiener die twee jaar geleden een schietpartij pleegde op een school in de Verenigde Staten is veroordeeld tot vijftien jaar cel. De vader werd eerder door een jury schuldig bevonden aan meerdere aanklachten, waaronder doodslag. Hij gaf zijn zoon met kerst een wapen dat gebruikt werd bij de schietpartij.
4 uur geleden
CEUTA (ANP/RTR/AFP) - De Spaanse regering stuurt militairen naar de exclave Ceuta, waar donderdag honderden migranten aankwamen. De politie zei overweldigd te zijn door hun plotselinge komst en de autoriteiten riepen een noodsituatie uit.
4 uur geleden
NEW YORK (ANP/RTR) - De Costa Ricaanse oud-vicepresident Rebeca Grynspan lijkt vooralsnog de grootste kanshebber om secretaris-generaal van de Verenigde Naties te worden. Dat blijkt volgens persbureau Reuters uit een eerste niet-bepalende stemming van de VN-raad die donderdag achter gesloten deuren werd gehouden. Het persbureau beroept zich op twee anonieme diplomaten.
4 uur geleden
NEW DELHI (ANP/AFP) - Het Indiase parlement heeft strengere straffen voor het lekken van examens goedgekeurd. Nadat het lagerhuis woensdag akkoord ging, heeft ook het Indiase hogerhuis een wetsvoorstel hierover aangenomen. Grote groepen jongeren, die zich de kakkerlakkenbeweging (CJP) noemen, eisten ingrijpende maatregelen.
4 uur geleden