Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LUSAKA (ANP) - De zittende president van Zambia, Hakainde Hichilema, heeft de verkiezingen van vorige week met 60 procent van de stemmen gewonnen. Dat maakte de kiescommissie dinsdag bekend.
50 minuten geleden
BOGOTA (ANP) - De economische schade van de aardbeving in Colombia vorige week loopt waarschijnlijk op tot ruim 9,5 miljard dollar (ruim 8 miljard euro). Dat zei de Colombiaanse president Abelardo De La Espriella maandag. Het gaat om een voorlopig cijfer, wat dus nog kan veranderen.
1 uur geleden
NEW YORK (ANP) - Het proces tegen Luigi Mangione is op staatsniveau uitgesteld nadat hij vrijdag toegaf de Amerikaanse verzekeringsbaas Brian Thompson te hebben doodgeschoten in Manhattan. Dat blijkt uit een rechterlijk bevel dat maandag werd ingediend.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP/BLOOMBERG) - De bouw van een groot grensproject in het Big Bend National Park in de Amerikaanse staat Texas is tijdelijk stilgelegd na fel lokaal verzet van zowel Democraten als Republikeinen. Het project van 1,7 miljard dollar is onderdeel van de bredere plannen van president Donald Trump om een grensmuur met Mexico te bouwen.
3 uur geleden
TEL AVIV (ANP/RTR) - De Amerikaanse gezant Jared Kushner, de schoonzoon van president Donald Trump, verwacht dat mogelijk binnen een maand vooruitgang kan worden geboekt met het ontwapenen van Hamas en het uitvoeren van een vredesplan voor Gaza. Hij zei dat tegen Fox News, na een overleg met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.
6 uur geleden
JERUZALEM (ANP/RTR) - Israël en de zogenoemde Vredesraad van de Amerikaanse president Donald Trump hebben een deelakkoord gesloten rond een vredesplan voor Gaza, melden de Vredesraad en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Volgens Netanyahu gaat het om een akkoord over werkgroepen die hun werk moeten doen "voordat er wederopbouw plaatsvindt in Gaza".
11 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR/AFP) - De Russische oppositiepartij Jabloko blijft uitgesloten van deelname aan de parlementsverkiezingen in september. Het hooggerechtshof heeft dat bepaald, nadat de anti-oorlogspartij een hoger beroep had aangespannen.
11 uur geleden