Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
CARACAS (ANP) - De Verenigde Naties waarschuwen dat de nood in Venezuela bijna een week na de verwoestende aardbevingen nog altijd hoog is. Honderdduizenden mensen raakten ontheemd en besmettelijke ziektes dreigen om zich heen te grijpen, stelt VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR.
19 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft een gevoelige nederlaag geleden bij het Hooggerechtshof. De hoogste federale rechters blokkeerden een poging van de president om de automatische toekenning van de Amerikaanse nationaliteit te beperken aan kinderen van buitenlanders die in de VS worden geboren. Die praktijk staat bekend als birthright citizenship.
26 minuten geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Iran stuurt woensdag "beslist" een delegatie naar Qatar om er te praten over de bevroren Iraanse tegoeden. Dit zei de woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Er is volgens het ministerie geen ontmoeting met Amerikanen gepland.
3 uur geleden
PRETORIA (ANP/BLOOMBERG/RTR) - Duizenden mensen hebben zich dinsdag in Zuid-Afrika aangesloten bij protesten tegen migranten. Omdat wordt gevreesd voor geweld hebben de autoriteiten uit voorzorg een grote politiemacht ingezet.
3 uur geleden
BERKSHIRE (ANP/RTR) - Het Verenigd Koninkrijk investeert de komende jaren een recordbedrag van 300 miljard pond (ongeveer 350 miljard euro) in defensie, heeft premier Keir Starmer bekendgemaakt. Starmer spreekt van een "gigantische stap voorwaarts", die genoeg moet zijn om Rusland af te schrikken.
4 uur geleden
MONACO (ANP) - Justitie in Monaco meent dat de aanslag maandagavond in het prinsdom geen terroristische daad is geweest. Dat zei de Monegaskische minister van Staat Christophe Mirmand dinsdag tijdens een persconferentie. De zaak wordt behandeld als een poging tot moord.
5 uur geleden
BERLIJN (ANP) - Het aantal extremisten in Duitsland neemt toe. Dat blijkt uit het jaarrapport van de Duitse binnenlandse inlichtingendienst (BfV). De stijging wordt vooral verklaard door het groeiende ledenaantal van de radicaalrechtse partij AfD.
5 uur geleden