Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BEIROET (ANP) - De Israëlische krijgsmacht heeft zaterdag meerdere aanvallen uitgevoerd in Libanon waarbij doden zijn gevallen. Volgens nieuwszender Al Jazeera kwamen minstens achttien mensen om het leven. Bij een luchtaanval in de stad Saksakiyeh vielen zeven doden, onder wie een kind, meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid.
44 minuten geleden
BOEDAPEST (ANP/RTR) - De pro-Europese conservatieveling Péter Magyar is geïnstalleerd als de nieuwe premier van Hongarije. Zijn partij Tisza bemachtigde bij de verkiezingen in april een ruime tweederdemeerderheid in het parlement.
4 uur geleden
TEL AVIV (ANP/AFP/DPA) - De twee activisten van de Global Sumud Flotilla die Israël ruim een week geleden had opgepakt, komen weer vrij. Het advocatenteam van de vloot meldt dat gehoord te hebben van de Israëlische autoriteiten.
4 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - De Russische president Vladimir Poetin heeft de Slowaakse premier Robert Fico beloofd dat Rusland er alles aan zal doen om te voldoen aan de energievraag van Slowakije. Dat deed hij zaterdag tijdens een bezoek van Fico aan Moskou.
4 uur geleden
WENEN (ANP) - De organisatie van het Eurovisie Songfestival heeft een formele waarschuwing gegeven aan de Israëlische omroep KAN voor het overtreden van de regels. De Israëlische deelnemer Noam Bettan had in verschillende talen opgeroepen op Israël te stemmen.
5 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - Het Kremlin stelt dat er een lange weg is te gaan naar een vredesdeal met Oekraïne. Er geldt sinds zaterdag een driedaags staakt-het-vuren tussen Rusland en Oekraïne, die al ruim vier jaar in oorlog zijn.
7 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR) - De Britse premier Keir Starmer heeft voormalig premier Gordon Brown aangewezen als zijn speciale gezant op het gebied van mondiale financiën. De stap volgt na zware nederlagen van zijn partij bij de lokale verkiezingen van donderdag.
7 uur geleden