Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
SOHMOR (ANP/AFP) - Israël heeft met aanvallen met gevechtsvliegtuigen twee vlak bij elkaar gelegen bruggen over de rivier de Litani in het oosten van Libanon verwoest. Israël zegt dat de bruggen gebruikt worden voor het verplaatsen van wapens van de beweging Hezbollah.
2 minuten geleden
PENONOMÉ (ANP) - Bij een kruiswegprocessie in een Panamese plaats circa 100 kilometer ten zuidwesten van de hoofdstad Panama zijn zeker 150 mensen ernstig door bijensteken getroffen. De grote zwermen bijen vielen de processie aan terwijl de religieuze plechtigheid in Penonomé gaande was. De gelovigen beklommen een berg met een kapel aan de zuidrand van de plaats.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Een tweede gevechtsvliegtuig van de VS is vrijdag neergestort in de buurt van Iran, ditmaal in de Perzische Golf. De piloot zou zijn gered, meldden Amerikaanse functionarissen aan The New York Times. Het zou om een A-10 Thunderbolt II vliegtuig gaan, ook wel Warthog genoemd. Eerder op vrijdag werd gemeld dat een Amerikaanse F-15 was neergehaald boven Iran.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Een bemanningslid van het neergehaalde Amerikaanse gevechtsvliegtuig in Iran is gered, meldden Amerikaanse functionarissen aan CBS News. Het toestel zou een F-15 zijn, waarbij twee personen aan boord zitten. De zoek- en reddingsoperatie is nog steeds bezig.
4 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump wil volgend jaar 1,5 biljoen dollar uitgeven aan defensie. Het Witte Huis heeft zijn begrotingsvoorstel gepubliceerd. Hiermee zouden de militaire uitgaven met ongeveer 40 procent worden verhoogd tot het hoogste niveau in de moderne geschiedenis.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Amerikaanse functionarissen bevestigen dat een Amerikaans gevechtsvliegtuig is neergehaald in Iran, meldt The New York Times. De VS proberen de bemanning op te sporen en te redden voordat Iran ze te pakken krijgt, zeggen ingewijden tegen de krant.
6 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump stelt dat zijn land "met iets meer tijd makkelijk de Straat van Hormuz kan heropenen." Door een Iraanse blokkade varen nauwelijks nog schepen door de zeestraat, die van groot belang is voor de internationale handel.
7 uur geleden