Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP/DPA) - De raamovereenkomst die de Verenigde Staten en Iran vorige maand sloten, is wat betreft de Iraanse regering niet langer geldig, meldt het Iraanse persbureau Fars. Viceminister van Buitenlandse Zaken Kazem Gharibabadi zei zaterdag in een televisie-interview dat Iran de overeenkomst heeft opgeschort, omdat de VS deze heeft geschonden.
49 minuten geleden
TEHERAN (ANP/DPA/BELGA) - Sinds de nieuwe escalatie in de Golfregio zijn door Amerikaanse luchtaanvallen zeker vijftig burgerdoden gevallen, meldt de Iraanse regering. Ook zijn meer dan vijfhonderd mensen gewond geraakt.
3 uur geleden
RIYAD (ANP/AFP) - De Golf Samenwerkingsraad (GCC) noemt Iraanse luchtaanvallen op civiele doelen in de betrokken Arabische landen oorlogsmisdaden. Iran valt naar eigen zeggen Amerikaanse militaire doelen in Arabische landen aan als reactie op Amerikaanse aanvallen op Iran. De Arabische Golfstaten stellen dat er ook burgerdoelen geraakt worden. Dit is volgens hen "een uitermate gevaarlijke escalatie" en een schending van het internationaal recht en het handvest van de Verenigde Naties.
4 uur geleden
ZARAGOZA (ANP) - De vooralsnog grootste natuurbrand van dit seizoen in Spanje woedt circa 65 kilometer ten noorden van Zaragoza vrijwel ongecontroleerd verder. Er zijn al meer dan 15.400 hectare afgebrand. De brand heeft volgens media een omtrek van 80 kilometer en er zijn zes dorpen geëvacueerd. Maar er staan meer gehuchten of dorpen op de lijst van plaatsen die mogelijk ontruimd moeten worden.
4 uur geleden
AMSTEG (ANP/DPA) - Vakantiegangers door de Alpen op weg naar het zuiden hebben volgens de Zwitserse versie van de ANWB, de TCS, te maken met zeker 18 kilometer file voor de noordelijke ingang van de Gotthardtunnel. De touringclub schat dat de tocht van het zuidelijkste puntje van het Vierwoudstrekenmeer bij Altdorf zaterdagmiddag drie uur duurt.
5 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA/RTR/AFP) - Jens Spahn treedt af als CDU-fractieleider. Zijn positie was onder druk komen te staan, omdat hij en zijn partner gebruik hadden gemaakt van een draagmoeder in de VS om een kind te krijgen.
6 uur geleden
MADRAS (ANP/AFP) - In India is voor het eerst een raket gelanceerd van een particulier bedrijf. De Vikram-1-raket is gebouwd door het luchtvaartbedrijf Skyroot Aerospace in Hyderabad en moet onder meer satellieten in een baan om de aarde gaan brengen. Premier Narendra Modi prees de lancering als "een cruciaal moment voor India's reis in de ruimte".
7 uur geleden