Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BRUSSEL (ANP) - Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen vindt dat hard gewerkt moet worden om te voorkomen dat het conflict in het Midden-Oosten zich "verder verspreidt". Daarbij verwees ze naar droneaanvallen op de Britse luchtmachtbasis op Cyprus en een olieraffinaderij in Saudi-Arabië. Bij beide aanvallen vielen geen gewonden.
28 minuten geleden
JERUZALEM (ANP/AFP/RTR) - Op verschillende plekken in Israël worden Iraanse aanvallen gemeld. Zo rapporteren AFP-journalisten dat in Jeruzalem explosies klinken. Ook elders in Centraal-Israël en nabij Tel Aviv worden aanvallen gesignaleerd. Volgens het Israëlische leger zijn de raketten "geïdentificeerd" en wordt gewerkt om deze uit te schakelen. Een lokaal Telegramkanaal meldt dat het kantoor van premier Benjamin Netanyahu doelwit zou zijn geweest. Volgens een journalist van The Times of Israel is er nog geen schade gemeld.
37 minuten geleden
WENEN (ANP/RTR/DPA) - De Iraanse ambassadeur bij het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) Reza Najafi heeft tegen journalisten gezegd dat de Iraanse nucleaire installatie in Natanz is getroffen door aanvallen van Israël en de VS. Hij zei dat kort nadat IAEA-chef Rafael Grossi had verklaard dat er geen aanwijzingen waren dat Iraanse nucleaire faciliteiten zijn getroffen.
50 minuten geleden
NAYPYIDAW (ANP/AFP) - Het militaire bewind in Myanmar heeft gratie verleend aan meer dan 7000 gevangenen die een straf uitzitten voor het helpen van "terroristische groeperingen". Volgens de junta gaat het onder meer om personen die deze groepen zouden hebben gefinancierd, onderdak hebben geboden of logistiek hebben geholpen.
1 uur geleden
OSLO (ANP) - Het gaat beter met de gezondheid van de Noorse koning Harald. Dat zei zijn zoon kroonprins Haakon maandag tegen journalisten tijdens een bezoek aan het Noors instituut voor internationale betrekkingen (NUPI) in Oslo, melden Noorse media.
1 uur geleden
NICOSIA (ANP) - Een informele bijeenkomst van EU-ministers op Cyprus is uitgesteld vanwege de droneaanval op een Britse basis op het eiland. Omdat die aanval gevolgen heeft voor het vliegverkeer naar Cyprus, heeft de tijdelijke EU-voorzitter besloten de bijeenkomst te verplaatsen, laat de regering weten.
1 uur geleden
WENEN (ANP) - Het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) heeft geen aanwijzingen dat de nucleaire installaties in Iran zijn getroffen door Amerikaanse en Israëlische aanvallen op dat land. Dat zei topman Rafael Grossi maandag tegen het bestuur van het agentschap.
1 uur geleden