Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP) - Het Verenigd Koninkrijk gaat 100 miljoen Britse pond (116 miljoen euro) bijdragen aan een luchtverdedigingspakket voor Oekraïne voor de winter. Het gaat om onder meer felbegeerde Patriot-luchtverdedigingsraketten, maakte de regering in Londen dinsdag bekend. Die worden voor Oekraïne gekocht in de Verenigde Staten.
41 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, noemt de beelden van de begrafenis van de veroordeelde oorlogsmisdadiger Ratko Mladić in Servië "schokkend". Dat schrijft ze op X.
1 uur geleden
KYIV (ANP/RTR/DPA) - Rusland heeft de aanvallen op de Oekraïense hoofdstad Kyiv hervat na het vertrek van de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner. Die waren in Moskou en Kyiv om over vrede tussen Rusland en Oekraïne te onderhandelen. De autoriteiten zeggen tegen Oekraïense media dat daarbij zeker twee doden zijn gevallen en tien mensen gewond zijn geraakt.
2 uur geleden
NEW YORK (ANP) - Inwoners van New York zijn na de aanslagen van 11 september in 2001 misleid over de luchtkwaliteit. Dat tonen volgens The New York Times documenten van in totaal 170.000 pagina's aan die het gemeentebestuur onder burgemeester Zohran Mamdani vrijgeeft.
5 uur geleden
VIACHA (ANP) - Het bevestigde dodental door een explosie op een legerbasis in de Boliviaanse plaats Viacha is opgelopen tot negen. Dat maakten de autoriteiten van het land bekend.
7 uur geleden
MIAMI (ANP) - De zwarte dozen van het vrachtvliegtuig van Amazon Prime Air dat zondag op de internationale luchthaven van Miami van de landingsbaan schoot en tegen meerdere voertuigen botste, zijn gevonden, aldus voorzitter van de Amerikaanse onderzoeksraad voor vervoersveiligheid NTSB Jennifer Homendy maandag.
9 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP/DPA) - Personeel van de Eiffeltoren heeft maandag het werk neergelegd uit verontwaardiging over een besluit om vrouwelijk personeel weg te sturen. Dat gebeurde toen een hindoeïstische groep onlangs de populaire bezienswaardigheid bezocht.
12 uur geleden