Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De voormalige Amerikaanse minister van Financiën Larry Summers neemt aan het einde van het academische jaar ontslag als docent aan de prestigieuze universiteit Harvard. Dat meldt The New York Times. Harvard heeft Summers vertrek bevestigd.
1 uur geleden
REYKJAVIK (ANP/RTR) - IJsland gaat ergens "in de komende maanden" een referendum houden over het hervatten van de toetredingsgesprekken met de Europese Unie, zei premier Kristrún Frostadóttir. Het eiland zou de volksraadpleging eigenlijk pas in 2027 houden, maar volgens internationale media zijn de spanningen in het noordpoolgebied reden om die te vervroegen.
1 uur geleden
LONDEN (ANP) - Lindsay Hoyle, de voorzitter van het Britse Lagerhuis, zegt dat hij naar de politie is gestapt met informatie over oud-minister Peter Mandelson voordat die gearresteerd werd om zijn banden met Jeffrey Epstein. Hij deelde niet om wat voor informatie het ging, maar volgens de BBC en Sky News heeft hij de politie gewaarschuwd dat Mandelson van plan zou zijn om naar de Britse Maagdeneilanden te vluchten.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Europese Commissie neemt donderdag een besluit over het toegankelijk maken van abortus voor alle Europese vrouwen. De Commissie is verdeeld en daarmee is de uitkomst van de stemming onzeker.
3 uur geleden
TRONDHEIM/TEHERAN (ANP/DPA) - De Iraanse autoriteiten hebben de bekende journaliste Elaheh Mohammadi gearresteerd. Dat meldt de in Noorwegen gevestigde mensenrechtenorganisatie Hengaw op basis van bronnen in Teheran. Justitie in Iran heeft de arrestatie nog niet bevestigd en de reden is onduidelijk.
4 uur geleden
COLOMBO (ANP/AFP) - Een voormalige topman van de geheime dienst van Sri Lanka, generaal Suresh Sallay, is gearresteerd omdat hij wordt verdacht van samenzwering en van medeplichtigheid aan een reeks bomaanslagen in 2019.
5 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Op alle mogelijke niveaus wordt met Hongarije gesproken in een poging de blokkades op te heffen die het land heeft opgeworpen tegen een EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne en het 20e sanctiepakket tegen Rusland.
5 uur geleden