Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP/RTR) - De Britse regering overweegt een wet om Andrew Mountbatten-Windsor uit de lijn van koninklijke troonopvolging te verwijderen. Dit zou volgens een Britse functionaris gebeuren zodra het politieonderzoek naar de banden van Andrew met de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein is afgerond. Hij staat momenteel achtste in lijn.
13 minuten geleden
STUTTGART (ANP) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz is op het partijcongres van de CDU met 91 procent van de stemmen herkozen als partijvoorzitter. Dat meldt de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Zijn herverkiezing kon rekenen op luid applaus uit de zaal. In 2024 en 2022 haalde hij respectievelijk 90 en 94,6 procent van de stemmen.
53 minuten geleden
KYIV (ANP) - Zowel de Amerikanen als de Russen zetten Oekraïne nog steeds onder druk om de Donbas op te geven, zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky in een interview met persbureau AFP. Volgens Zelensky houden de twee Kyiv voor dat dit nodig is als Oekraïne wil "dat de oorlog morgen eindigt". Oekraïne heeft nog altijd een deel van de Donbas in handen en heeft meermaals benadrukt niet eenzijdig land te kunnen opgeven.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Verenigde Staten willen volgende maand alsnog astronauten rond de maan laten vliegen. Een generale repetitie van de lancering in de afgelopen dagen is goed verlopen, daarom mikt ruimtevaartorganisatie NASA vooralsnog op een vertrek op 6 maart. Dat was al de eerste mogelijkheid om te lanceren. De Artemis II-missie moet de laatste voorbereiding zijn op een nieuwe maanlanding.
2 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR) - In het onderzoek naar Andrew Mountbatten-Windsor wordt nu ook contact gezocht met (oud-)agenten die werkten met de Britse oud-prins. Dat meldt de Metropolitan Police volgens de BBC. Het gaat volgens het korps om medewerkers die "nauw hebben samengewerkt, in een beveiligende rol" met Andrew. Hen wordt gevraagd of ze tijdens hun werkzaamheden iets hebben meegekregen dat mogelijk relevant kan zijn voor het onderzoek naar Mountbatten-Windsor.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De regering-Trump versoepelt de milieuregels rond het gebruik van kwik en andere vervuilende stoffen die zich verspreiden via de lucht, zogenoemde HAPs. Volgens de Amerikaanse milieuorganisatie EPA moet de versoepeling met name oudere kolencentrales helpen open te blijven, nu de vraag naar energie zo hoog is.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump overweegt een kleinschalige aanval op Iran om het land onder druk te zetten, zei hij tegen verslaggevers in het Witte Huis. De aanval zou bedoeld zijn om Iran te dwingen tot een akkoord te komen over zijn nucleaire programma.
2 uur geleden