Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump is "niet blij" met de benoeming van Mojtaba Khamenei als nieuwe opperste leider van Iran, zei hij tegen The New York Post. Trump zei eerder dat hij de zoon van de vorige ayatollah niet zou accepteren, maar wilde tegen de krant nog niet zeggen wat hij van plan is met de nieuwe leider.
2 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP) - Iran heeft gewaarschuwd dat de veiligheidssituatie in de belangrijke Straat van Hormuz vermoedelijk slecht zal blijven tijdens de oorlog. "Het is onwaarschijnlijk dat er enige veiligheid kan worden bereikt in de Straat van Hormuz te midden van de spanningen die door de Verenigde Staten en Israël in de regio zijn aangewakkerd", schreef regimekopstuk Ali Larijani in een bericht op X.
2 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - De Libanese president Joseph Aoun heeft in een onlinebijeenkomst met EU-kopstukken uitgehaald naar Hezbollah. Die beweging zou zich inzetten voor Iraanse belangen en daarmee de "ineenstorting" van de Libanese staat dichterbij brengen.
3 uur geleden
NEW YORK (ANP/BLOOMBERG/RTR) - De politie in New York onderzoekt of een incident met explosieven bij de ambtswoning van burgemeester Zohran Mamdani door terreurgroep Islamitische Staat geïnspireerd terrorisme is. Dat zei politiechef Jessica Tisch, die ook aangaf dat er vermoedelijk geen link is met de huidige oorlog tussen haar land en Iran.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, en voorzitter van de EU-leiders António Costa hebben landen in het Midden-Oosten bedankt voor "hun hulp en steun bij de repatriëring van tienduizenden Europese burgers die vastzaten in hun land" door de oorlog in Iran. Dat deden ze in een videogesprek met leiders en ministers van Jordanië, Egypte, Bahrein, Libanon, Syrië, Turkije, Armenië, Irak, Qatar, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten, Saudi-Arabië en Oman.
4 uur geleden
PAPHOS (ANP/BLOOMBERG/AFP) - De Franse president Emmanuel Macron heeft op Cyprus plannen aangekondigd voor een "louter defensieve" missie om de Straat van Hormuz te heropenen. Het is de bedoeling om vrachtschepen en tankers te escorteren "na het einde van de heetste fase van het conflict" in het Midden-Oosten, verklaarde hij na een ontmoeting met de leiders van Cyprus en Griekenland.
4 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - De nieuwe leider van Iran, Mojtaba Khamenei, kan rekenen op de steun van Irans bondgenoot Hezbollah. De Libanese beweging heeft maandag trouw gezworen aan Khamenei, die zijn door een Israëlische luchtaanval gedode vader opvolgt.
4 uur geleden