Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARIJS (ANP/AFP/BLOOMBERG) - De Verenigde Staten hebben opnieuw gedreigd uit het Internationaal Energieagentschap (IEA) te stappen, tenzij de organisatie minder aandacht besteedt aan klimaatverandering. Dit zei de Amerikaanse minister van Energie, Chris Wright, woensdag bij een vergadering in Parijs. Vorig jaar dreigde de minister ook al met opstappen.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ruim 150 (voormalige) diplomaten, ambassadeurs en politici roepen in een open brief de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot op om beweringen terug te nemen die hij vorige week deed over VN-rapporteur Francesca Albanese. De brief is onder anderen ondertekend door de Nederlandse oud-ministers Jan Pronk, Ben Bot, Laurens Jan Brinkhorst, Jozias van Aartsen en Hedy d'Ancona.
1 uur geleden
LECQUES (ANP/AFP) - De voormalige Palestijnse diplomaat Leila Shahid is op 76-jarige leeftijd overleden in haar Zuid-Franse thuisplaats Lecques. Dat melden Le Monde en persbureau AFP. Volgens haar familie koos de al lang zieke oud-diplomaat voor een eigen levenseinde.
1 uur geleden
ROME (ANP/RTR) - De slagtand van een beroemd beeld van een olifant in Rome is afgebroken. Het gaat om een sculptuur uit 1667 naar ontwerp van Gian Lorenzo Bernini. Hoewel de politie nog onderzoekt waardoor het beeld beschadigd is geraakt, gaat de Italiaanse minister van Cultuur Alessandro Giuli al uit van vandalisme.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/RTR) - De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken heeft verklaard dat zijn land de basis legt voor verdere onderhandelingen met de Verenigde Staten. Abbas Araghchi zei in een telefoongesprek met topman Rafael Grossi van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) dat wordt gekeken naar een "kader voor toekomstige gesprekken".
4 uur geleden
NUUK (ANP/AFP) - De Deense koning Frederik X is in Groenland aangekomen voor een driedaags bezoek. Hij werd onthaald door belangstellenden en de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen. Groenland is een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken, maar de Amerikaanse president Donald Trump wil er ook over kunnen beschikken.
4 uur geleden
BRATISLAVA (ANP/DPA/RTR) - De Slowaakse regering roept een "olienoodsituatie" uit. Zo moet worden voorkomen dat in het land brandstoftekorten ontstaan, schrijft persbureau TASR.
5 uur geleden