Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
KYIV (ANP/AFP) - Bij Russische aanvallen op Oekraïne zijn zeker drie mensen om het leven gekomen, melden lokale autoriteiten. In de regio Odesa kwamen twee mensen om bij een droneaanval, aldus gouverneur Oleh Kiper. Drie mensen raakten daar gewond. In het zuiden, bij Zaporizja, kwam een man in de dertig om bij eveneens een droneaanval. In het oostelijke Charkiv kwam een raket neer in een woonwijk. Slachtoffers en schade van die aanval werden niet direct gemeld.
19 minuten geleden
SEOUL (ANP) - Zuid-Korea heeft protest aangetekend bij Rusland om een spandoek dat de Russische ambassade in Seoul heeft opgehangen. Daarop staat: "De overwinning zal voor ons zijn". Het doek is vermoedelijk opgehangen om erbij stil te staan dat de oorlog tussen Rusland en Oekraïne dinsdag vier jaar geleden begon.
3 uur geleden
CARACAS (ANP) - De Venezolaanse autoriteiten hebben zondag opnieuw mensen vrijgelaten uit de gevangenis in het kader van de amnestiewet die donderdag werd ingevoerd. Volgens mensenrechtenorganisatie Foro Penal gaat het om 23 personen.
4 uur geleden
GUADALAJARA (ANP) - In meerdere staten in Mexico blijven scholen maandag gesloten. Na de dood van kartelleider Nemesio Oseguera Cervantes, beter bekend als El Mencho, hebben bendes in zes staten wegen geblokkeerd door auto's en vrachtwagens in brand te steken.
4 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Een Amerikaanse taskforce die inlichtingen verzamelt rond drugskartels heeft een rol gespeeld bij de opsporing van El Mencho. Dat meldt een anonieme legerbron aan persbureau Reuters. El Mencho, de leider van het Mexicaanse Jalisco-kartel, werd zondag bij de inval gedood.
7 uur geleden
PYONGYANG (ANP) - De regerende Arbeiderspartij van Noord-Korea heeft leider Kim Jong-un zondag op het partijcongres herkozen tot secretaris-generaal van de partij. Dat meldt staatspersbureau KCNA.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt Nederlanders in Mexico voor bendegeweld. Zondag heeft de Mexicaanse politie de beruchte drugsbaas El Mencho gedood, waarna het op diverse plekken onrustig is geworden.
9 uur geleden