Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LUXEMBURG (ANP) - EU-buitenlandchef Kaja Kallas verwacht binnen 24 uur een akkoord over de EU-lening van 90 miljard euro voor Oekraïne. Dat zei Kallas dinsdag op een persconferentie, net nadat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op X meldde dat de Droezjba-pijpleiding is gerepareerd en weer kan worden gebruikt.
43 minuten geleden
MEXICO-STAD (ANP/AFP) - De Mexicaanse president Claudia Sheinbaum wil dat er strengere controle komt op wapenbezit en er meer beveiliging komt bij toeristische trekpleisters. Ze sprak na een schietpartij in het tempelcomplex van de piramiden van Teotihuacán ten noordoosten van de hoofdstad Mexico-Stad.
1 uur geleden
KYIV (ANP) - De Droezjba-pijpleiding die Russische olie naar Oost-Europa vervoert, is gerepareerd en kan weer in gebruik worden genomen. Dat meldde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky in een bericht op X.
2 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR) - De Pakistaanse minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Ishaq Dar dringt er bij Iran en de VS op aan hun wapenstilstand te verlengen. Dit staat in een verklaring van zijn ministerie. De Verenigde Staten willen snel een tweede ronde directe onderhandelingen met Iran in Pakistan, dat als bemiddelaar optreedt.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Donald Trump wil het bestand met Iran niet verlengen. De Amerikaanse president heeft tegen nieuwszender CNBC gezegd dat zijn land in plaats daarvan een deal met Iran zal sluiten over het stoppen van de oorlog.
4 uur geleden
LONDEN (ANP) - Een 17-jarige jongen is aangeklaagd voor brandstichting bij een synagoge in Londen. In de Britse hoofdstad hebben de afgelopen weken aanvallen op diverse Joodse locaties plaatsgevonden, wat heeft geleid tot extra veiligheidsmaatregelen.
5 uur geleden
MALABO (ANP/RTR/DPA) - Paus Leo heeft een jaar na het overlijden van Franciscus stilgestaan bij de nalatenschap van zijn voorganger. Leo sprak zijn dankbaarheid uit voor wat Franciscus tijdens zijn leven heeft betekend voor de katholieke kerk en voor de wereld.
5 uur geleden