Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BOEDAPEST (ANP/AFP) - Hongarije gaat het twintigste sanctiepakket tegen Rusland van de Europese Commissie blokkeren, tenzij Oekraïne een belangrijke pijpleiding die het land van olie voorziet heropent. Dat zeiden de Hongaarse premier Viktor Orbán en minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó.
38 minuten geleden
PARIJS (ANP/AFP/RTR) - De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Noël Barrot, heeft aangekondigd dat hij de Amerikaanse ambassadeur in Frankrijk, Charles Kushner, zal ontbieden vanwege diens opmerkingen over de moord op een Franse radicaal-rechtse activist vorige week.
1 uur geleden
ASSISI (ANP/AFP) - Het skelet van Sint Franciscus van Assisi is vanaf zondag, voor het eerst sinds zijn dood 800 jaar geleden, te bezichtigen. De tentoonstelling loopt tot 22 maart en trekt naar verwachting honderdduizenden bezoekers uit de hele wereld, meldt het Franciscaanse klooster in Assisi.
1 uur geleden
KOPENHAGEN (ANP/AFP) - Groenland heeft geen medische hulp van andere landen nodig, heeft de Deense minister van Defensie Troels Lund Poulsen zondag benadrukt. Hij reageert daarmee op de Amerikaanse president Donald Trump, die aankondigde een ziekenhuisschip naar Groenland te sturen om de "vele zieke mensen" te helpen.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP) - Iran en de Verenigde Staten plannen begin maart nieuwe gesprekken over het nucleaire programma, meldt een hoge Iraanse functionaris aan persbureau Reuters. "De onderhandelingen gaan door, en er is een kans op een voorlopig akkoord." De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi zei vrijdag dat hij binnen enkele dagen verwachtte een conceptvoorstel klaar te hebben.
4 uur geleden
KYIV (ANP/AFP) - Nadat de Oekraïense autoriteiten in Kyiv in de nacht van zaterdag op zondag hadden gewaarschuwd voor een Russische ballistische raketaanval, hebben verslaggevers van persbureau AFP in de stad meerdere krachtige explosies gehoord. Inwoners waren opgeroepen naar de schuilplaatsen in de stad te gaan.
4 uur geleden
CASTLE PEAK (ANP/AFP) - Reddingswerkers hebben het lichaam geborgen van de negende en laatste persoon die afgelopen week vermist raakte na een lawine in Californië. Er werd sinds dinsdag gezocht naar de wintersporters, die buiten de piste zouden hebben geskied. Het was een van de dodelijkste lawines in de Amerikaanse geschiedenis.
5 uur geleden