Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
DAMASCUS (ANP/RTR) - De VS en Syrië hebben telefonisch contact gehad over het recente geweld in Syrië. Dat meldt het kantoor van de Syrische president Ahmed al-Sharaa. In dat gesprek met de Amerikaanse president Donald Trump ging het onder meer over rechten en bescherming voor Koerden in Syrië.
35 minuten geleden
PITUFFIK (ANP) - Vliegtuigen van het Amerikaans-Canadese luchtvaartcommando NORAD zijn onderweg naar een Amerikaanse basis op Groenland, meldt NORAD op X. De actie zou zijn gecoördineerd met Denemarken en Groenland, benadrukt de militaire organisatie die waakt over het luchtruim van Canada en de Verenigde Staten.
45 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - De militaire oefening in Groenland die bondgenoten als Nederland voorbereiden, moet niet bij een kleine, eenmalige exercitie blijven. Het is de bedoeling dat het eerder een oefenprogramma of -reeks wordt, "voor de lange termijn", zegt de Deense poolgebiedcommandant.
48 minuten geleden
PARAMARIBO (ANP) - De Surinaamse ex-minister van Financiën, Gillmore Hoefdraad, heeft maandag in hoger beroep tien jaar gevangenisstraf gekregen voor het overtreden van de anticorruptiewet en voor verduistering.
56 minuten geleden
DAVOS (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De veelbesproken vredesraad van de Amerikaanse president Donald Trump wordt donderdag op het World Economic Forum officieel gelanceerd. Dat melden onder meer persbureau Bloomberg en politiek analist van CNN Barak Ravid. In de bijgevoegde uitnodiging worden staatshoofden uitgenodigd om te tekenen voor deelname.
1 uur geleden
KYIV (ANP) - Kyiv zegt zich voor te bereiden op een "grootschalige aanval" van Rusland. Dat schrijft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky op X. "De komende dagen moeten we uiterst waakzaam blijven", aldus Zelensky, die eraan toevoegt dat Rusland "wacht op het juiste moment" om aan te vallen. "Iedere regio moet paraat staan om snel te reageren", aldus de Oekraïense leider.
1 uur geleden
STRAATSBURG (ANP) - Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen was niet aanwezig in Straatsburg bij een debat in het Europees Parlement over een motie van wantrouwen tegen haar. Eurocommissaris Maroš Šefčovič (Handel) sprak maandagavond in haar plaats namens de Commissie in het parlement.
1 uur geleden