Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BEIJING (ANP/AFP) - Het dodental door de overstromingen in het grensgebied tussen Tibet en Nepal is aan de Tibetaanse kant gestegen naar zestien. 546 mensen worden nog vermist. Dat melden Chinese staatsmedia zondag op basis van lokale autoriteiten.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Verenigde Staten trekken 3,6 miljoen dollar (3,1 miljoen euro) uit voor humanitaire hulp aan Nepal. Door overstromingen in het grensgebied tussen Nepal en Tibet zijn honderden mensen omgekomen en duizenden worden vermist.
4 uur geleden
PYONGYANG (ANP/AFP) - De Noord-Koreaanse minister van Defensie, No Kwang Chol, is uit zijn positie gezet. Zijn ontslag is onderdeel van een grotere herschikking van de militaire top van het land. Dat melden Noord-Koreaanse staatsmedia zondag.
5 uur geleden
NABLUS (ANP) - Bij het geweld van Israëlische kolonisten tegen Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever zaterdag zijn ook meerdere journalisten van NBC News aangevallen en gewond geraakt. Dat meldt het Amerikaanse medium in een reconstructie op de eigen site.
9 uur geleden
OSLO (ANP) - Haakon, de nieuwe koning van Noorwegen, heeft zaterdag voor het eerst het land toegesproken. In een bijna tien minuten durende speech, die live werd uitgezonden op de Noorse televisie, sprak hij zijn dank uit aan zijn overleden vader. Ook haalde hij herinneringen op en liet hij weten klaar te zijn voor de taak die hem wacht. Hij was duidelijk geroerd door het overlijden van zijn vader.
10 uur geleden
JERUZALEM (ANP) - De Israëlische binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet heeft de zoon van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu "met spoed" vanuit zijn Amerikaanse woonplaats Miami naar Israël overgebracht. Dat bevestigt de dienst tegenover het Israëlische Channel 12.
10 uur geleden
OSLO (ANP) - De Noorse koning Haakon heeft zaterdag zijn eerste officiële taak als monarch volbracht. Hij ontving op het paleis in Oslo achtereenvolgens de parlementsvoorzitter, de president van het Hooggerechtshof en de leider van de Noorse kerk voor een audiëntie.
12 uur geleden