Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat acht vrouwen die in Iran geëxecuteerd dreigden te worden snel vrijkomen. Hij had gevraagd om ze te laten gaan als teken van goede wil in aanloop naar onderhandelingen. De Iraanse justitie ontkende dat er plannen lagen voor doodstraffen.
6 minuten geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - De Iraanse toponderhandelaar en parlementsvoorzitter Mohammed Qalibaf heeft opnieuw geëist dat de VS hun blokkade van de scheepvaart van of naar Iraanse havens stopzetten. Hij noemde het bestand dat twee landen hebben en door president Donald Trump is verlengd "zinloos" door de blokkade. "De zeeblokkade, de gijzeling van de wereldeconomie en de zionistische oorlogszucht moeten overal stoppen" om een echte wapenstilstand mogelijk te maken, aldus Qalibaf.
7 minuten geleden
ATHENE (ANP/RTR/AFP) - Het Griekse parlement heeft ingestemd met het opheffen van de onschendbaarheid van dertien politici die worden beschuldigd van betrokkenheid bij een fraudeschandaal. Tientallen mensen zouden hebben gedaan alsof ze stukken land bezaten om zo subsidies te kunnen krijgen van de EU. Leden van regeringspartij Néa Dimokratía zouden daarbij hebben geholpen.
1 uur geleden
NEW YORK (ANP) - President Donald Trump acht het mogelijk dat er vrijdag een tweede ronde van de gesprekken met Iran in de Pakistaanse hoofdstad komt. Hij zei dit tegen de New York Post. Hij meent dat in Iran aan een voorstel wordt gewerkt om de onderhandelingen mee te voeren, maar de leiding van het land zou nog verdeeld zijn.
3 uur geleden
KYIV (ANP) - De Oekraïense president Zelensky is blij dat het Europese steunpakket van 90 miljard euro voor Oekraïne steeds dichterbij komt. Hij noemt het opheffen van de Hongaarse blokkade op X "het juiste signaal onder de huidige omstandigheden".
4 uur geleden
BERLIJN (ANP) - Duitsland heeft plannen uitgestippeld om binnen dertien jaar het militair sterkste land van Europa te worden. De Europese grootmacht zet daarvoor onder meer in op langeafstandswapens, luchtverdediging, drones en kunstmatige intelligentie, staat in zijn nieuwe militaire strategie.
4 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/AFP) - Libanon wil het staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah verlengen. Volgens een functionaris gaat de Libanese delegatie donderdag in Washington voorstellen om het bestand een maand langer te laten duren.
6 uur geleden