Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De politie heeft in de Verenigde Staten nog eens twee mannen aangehouden die worden verdacht van het beramen van een aanval tijdens het kooigevecht bij het Witte Huis op de verjaardag van president Donald Trump. Eerder werden al vijf mannen gearresteerd.
1 uur geleden
BELFAST (ANP/AFP) - De voormalige leider van de pro-Britse partij DUP in Noord-Ierland, Jeffrey Donaldson (63), is schuldig bevonden aan achttien zedenmisdrijven, waaronder verkrachting.
6 uur geleden
BRUSSEL (ANP/RTR/AFP) - België heeft maandag vijf visa afgegeven voor een delegatie van de Taliban. Die komt voor een EU-overleg naar Brussel, waar veel ophef is ontstaan over het geplande bezoek. Het bezoek vindt volgens diplomatieke bronnen en diverse media mogelijk dinsdag plaats.
6 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse premier Sébastien Lecornu overlegt dinsdagochtend met betrokken ministers over de gevolgen van de ernstige hittegolf. Voor een groot deel van het land is vanwege de hitte code rood van kracht.
8 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De Amerikaanse muziekproducent Clive Davis is maandag op 94-jarige leeftijd overleden in zijn woning in New York. Dat heeft zijn familie bevestigd aan The New York Times. De voormalige platenbaas werd eerder deze maand opgenomen vanwege gezondheidsproblemen.
9 uur geleden
RAS LAFFAN (ANP/AFP/RTR) - Bij een grote ontploffing in een industriële zone in Qatar zijn zeker dertien doden en 66 gewonden gevallen. De explosie was zondag bij aardgasbedrijf Barzan in de industriewijk Ras Laffan, waar het grootste centrum voor vloeibaar aardgas ter wereld is gevestigd. De export van vloeibaar aardgas wordt niet door dit incident getroffen en er zijn geen gevaarlijke stoffen vrijgekomen, aldus de autoriteiten.
11 uur geleden
LONDEN (ANP) - De Britse politicus Andy Burnham is in het Britse parlement beëdigd als parlementariër. Dit betekent dat hij officieel Keir Starmer op kan volgen als premier. Burnham won de verkiezing in het district Makerfield vorige week. Hij stelde zich speciaal verkiesbaar om het binnen zijn Labour-partij op te kunnen nemen tegen Starmer.
11 uur geleden