Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BRUSSEL (ANP) - De EU-ministers van Buitenlandse Zaken zijn het erover eens dat de focus van de Europese Unie in de oorlog in Iran moet liggen op de-escalatie en de vrijheid van scheepvaart. Dat zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas maandag na afloop van de vergadering van de ministers in Brussel. "Europa heeft geen belang bij een eindeloze oorlog."
48 minuten geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft opnieuw bondgenoten opgeroepen zich te melden voor de bescherming van de Straat van Hormuz. De aan Iran grenzende zeestraat is door dat land grotendeels afgesloten, wat al leidde tot aanvallen op containerschepen. Dat heeft grote gevolgen voor de wereldwijde oliemarkt, de Straat van Hormuz is goed voor circa een vijfde van het wereldwijde olietransport.
2 uur geleden
LONDEN (ANP) - De BBC wil de zaak die de Amerikaanse president Donald Trump tegen de Britse omroep heeft aangespannen laten verwerpen. Trump klaagde de BBC eind vorig jaar aan vanwege de montage van een van zijn toespraken in een documentaire en eiste 10 miljard dollar.
2 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De EU-lidstaten hebben maandag nog eens zestien Iraniërs en drie Iraanse bedrijven op de EU-sanctielijst gezet. Zij speelden een sleutelrol in de onderdrukking van de straatprotesten in januari 2026, aldus de EU. Daarbij vielen duizenden burgerslachtoffers. Het gaat onder meer om de Iraanse viceminister van Binnenlandse Zaken.
3 uur geleden
MINAB (ANP) - Amnesty International wil dat degenen die verantwoordelijk zijn voor de luchtaanval op een school in Iran ter verantwoording worden geroepen. De mensenrechtenorganisatie zegt uitgebreid onderzoek te hebben gedaan en stelt dat het Amerikaanse leger waarschijnlijk niet genoeg voorzorgsmaatregelen heeft genomen om burgerslachtoffers te voorkomen. In de school werden zeker 168 mensen gedood, onder wie meer dan honderd kinderen.
4 uur geleden
MADRID (ANP) - Spanje doet niet mee aan een militaire missie in de Straat van Hormuz, zegt defensieminister Margarita Robles. Spanje noemt de oorlog van de Verenigde Staten en Israël tegen Iran al langer illegaal. Het peinst er volgens haar niet over om mee te gaan in pogingen om die oorlog te ondersteunen.
4 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - Rusland heeft met Kenia afgesproken dat er geen Kenianen meer zullen worden ingezet in de oorlog met Oekraïne. De Keniaanse minister van Buitenlandse Zaken Musalia Mudavadi zei die toezegging te hebben gekregen in een gesprek met zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov in Moskou.
6 uur geleden