Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP/AFP) - De knallen die zaterdag in het oosten van de Amerikaanse staat Massachusetts zijn gehoord, werden veroorzaakt door een meteoor die op weg naar de aarde uit elkaar barstte. Dat meldt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA.
3 uur geledenPARIJS (ANP/AFP) - Op de Champs-Élysées in Parijs is het onrustig nadat Paris-Saint-Germain (PSG) in Boedapest de Champions League won. Op meerdere plekken in Parijs gingen menigtes de straat op, wat leidde tot rellen. Tot nu toe zijn er in de Franse hoofdstad zeker 235 mensen aangehouden. Het is niet duidelijk hoeveel van hen zijn gearresteerd. Eerder op de avond lag het aantal arrestaties op zeker 45.
4 uur geleden
PARIJS (ANP) - De regio Parijs is zaterdagavond gestopt met het openbaar vervoer per bus. De menigtes, onder wie relschoppers, maken het voor personeel en reizigers onmogelijk veilig te rijden. De Parijse voetbalclub Paris-Saint-Germain (PSG) heeft in Boedapest na strafschoppen de Champions League gewonnen en in heel de Parijse regio zijn feestvierders de straat op gegaan.
7 uur geleden
BOSTON (ANP) - In het oosten van de Amerikaanse staat Massachusetts is een enorme knal gehoord en hebben mensen de politie om opheldering gevraagd. Politiebureaus in de regio melden dat ze overstelpt zijn met telefoontjes maar geen antwoord weten.
8 uur geleden
BOULOGNE-BILLANCOURT (ANP/AFP) - Rondom de finale van de Champions League tussen Paris-Saint-Germain (PSG) en Arsenal is het op meerdere plaatsen in Parijs tot schermutselingen gekomen tussen voetbalsupporters en oproerpolitie. Vooral rond het stadion van de Parijse club PSG in het Parc des Princes in Boulogne-Billancourt werd het onrustig en hebben agenten een tiental aanhoudingen verricht. Supporters die het stadion binnen wilden, hebben er enige tijd barricades opgericht, onder meer met opgestapelde fietsen. In het stadion was de wedstrijd op een scherm te zien voor de 48.000 mensen met toegangskaartjes.
9 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - President Donald Trump is klaar met alle ophef rond de concertreeks ter ere van het 250-jarig bestaan van de VS. In een bericht op Truth Social laat hij weten in plaats van dat evenement mogelijk woensdag op The National Mall in Washington een "Amerika is terug-bijeenkomst" te willen houden.
10 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - De Libanese premier Nawaf Salam heeft "de gevaarlijke en ongekende escalatie" door Israël veroordeeld in een televisietoespraak. Het "beleid van de verschroeide aarde" gaat Israël geen veiligheid brengen, aldus de premier.
11 uur geleden