Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
LONDEN (ANP) - President Donald Trump zou volgens bronnen van de Financial Times hebben gedreigd geen wapens meer te leveren aan Oekraïne als er geen coalitie komt voor de Straat van Hormuz. Als reactie daarop kwamen NAVO-bondgenoten drie weken geleden abrupt met de verklaring dat ze bereid zijn bij te dragen aan gepaste maatregelen om veilige doortocht in de zeestraat te bereiken.
17 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/AFP) - De Amerikaanse autoriteiten hebben een man opgepakt die meerdere doodsbedreigingen aan president Donald Trump had gedaan. De 45-jarige Andrew Emerald plaatste volgens justitie acht berichten op Facebook waarin hij dreigde Trump te vermoorden of te verwonden.
24 minuten geleden
KYIV (ANP/RTR/AFP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft met de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner gebeld over zijn plannen voor een paasbestand en de Russische afwijzende reactie. Ook NAVO-chef Mark Rutte en de Amerikaanse senator Lindsey Graham sloten aan bij het telefoongesprek. Zelensky sprak van een "positief" overleg.
1 uur geleden
TEL AVIV (ANP/DPA) - Israëlische media hebben woensdag melding gemaakt van de zwaarste Iraanse raketaanvallen op het land sinds het begin van de Israëlisch-Amerikaanse aanvallen op Iran, eind februari. Het leger (IDF) beaamt dit volgens The Times of Israel.
2 uur geleden
DEN HAAG/BRUSSEL (ANP) - De buitenlandministers van 35 landen die willen helpen een einde te maken aan de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz spreken elkaar voor het eerst over wat zij kunnen doen. Minister Tom Berendsen en zijn collega's houden donderdag een videovergadering.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse vicepresident JD Vance heeft gesproken met bemiddelaars over het einde van de oorlog in Iran, zegt een ingewijde tegen persbureau Reuters. Vance zou hebben doorgegeven dat president Donald Trump openstaat voor een staakt-het-vuren, zolang de Iraniërs aan bepaalde Amerikaanse eisen voldoen.
3 uur geleden
WISMAR (ANP/DPA) - De Duitse autoriteiten geven een herhaaldelijk voor de Oostzeekust van het land gestrande bultrug op. Er worden geen pogingen meer ondernomen om te proberen het dier naar dieper water te loodsen. Het dier is opnieuw vastgelopen.
3 uur geleden