Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BRUSSEL (ANP/AFP/RTR) - De Europese Unie komt met hogere importheffingen en lagere quota voor staal van buiten de unie. Het Europees Parlement en de Europese Raad zijn het maandagavond eens geworden over de maatregelen om te voorkomen dat de Europese staalmarkt wordt overspoeld door buitenlands staal.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Volgens koning Willem-Alexander zijn de vrijheden die we het meest koesteren, "life, liberty and the pursuit of happiness", gebaat bij "stabiliteit en bij samenwerking met sterke, democratische, betrouwbare partners." Dat zei hij maandag tijdens een toespraak bij een netwerkreceptie in de Chamber of Commerce in Washington voor zijn bezoek aan Trump in het Witte Huis.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Het Democratische Congreslid Eric Swalwell zegt te zullen vertrekken uit het Huis van Afgevaardigden. In een verklaring ontkent de Amerikaanse politicus beschuldigingen van seksueel misbruik waar hij de afgelopen dagen mee geconfronteerd werd, maar schrijft hij ook dat het "verkeerd is dat mijn achterban mij van mijn taken afleidt".
2 uur geleden
MADRID (ANP/AFP) - Begoña Gómez, de vrouw van de Spaanse premier Pedro Sánchez, is officieel in staat van beschuldiging gesteld voor verschillende corruptiemisdrijven. Dit na een jarenlang strafrechtelijk onderzoek naar Gómez in haar rol als programmadirecteur aan de Madrileense universiteit Complutense. Die aanstelling kreeg ze in 2020, nadat Sánchez in 2018 premier was geworden.
4 uur geleden
PARIJS (ANP) - Aan de Atlantische kust in Frankrijk zijn afgelopen winter meer dan 45.000 aangespoelde papegaaiduikers geteld, meldt de Franse vogelbescherming (LPO). Een groot deel van de vogels werd dood aangetroffen. De LPO denkt dat het om slechts "een heel klein deel" van het totale aantal dode dieren gaat, schrijft het Franse medium Ici.
5 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat Iran "heel, heel graag" een deal zou willen sluiten met de Verenigde Staten. Een vertegenwoordiger van Teheran zou deze ochtend hebben gebeld om aan te dringen op een snelle overeenkomst. Iran heeft dat niet bevestigd.
6 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA) - De dierentuin in Berlijn heeft maandag de 69e verjaardag van de gorilla Fatou gevierd, een uitzonderlijk hoge leeftijd voor de apensoort. Ze is vermoedelijk de oudste gorilla ter wereld. In het wild worden de dieren tussen de 35 en 40 jaar oud.
7 uur geleden