Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
WISMAR (ANP/DPA/AFP) - Een nieuwe poging om de aan de Duitse kust gestrande bultrugwalvis Timmy te redden, is volgens Duitse media begonnen. Het dier zit sinds begin deze maand vast bij het eilandje Poel in de Baai van Wismar en was eerder door de Duitse autoriteiten opgegeven.
53 minuten geleden
MIDDELBURG (ANP) - Het Franse verkrachtingsslachtoffer Gisèle Pelicot heeft in Middelburg de Four Freedoms Award (Freedom from Fear) uitgereikt gekregen. Die ontving de Française, die internationaal bekendheid verwierf door het openbare proces tegen haar verkrachters, van modeontwerper en vrouwenrechtenambassadeur Olcay Gulsen.
58 minuten geleden
BEIROET (ANP/AFP) - De Libanese president Joseph Aoun heeft benadrukt dat er een staakt-het-vuren moet komen tussen Israël en Hezbollah, voordat de Libanese regering directe onderhandelingen kan houden met Israël. De Amerikaanse president Donald Trump meldde dat de leiders van Libanon en Israël elkaar donderdag zouden spreken, maar Aoun heeft dat niet bevestigd.
1 uur geleden
QASMIYEH/TYRUS (ANP/AFP/RTR) - Bij Israëlische luchtaanvallen op een cruciale brug over de rivier de Litani ten noorden van Tyrus is de laatste verbinding tussen de Zuid-Libanese stad en de rest van het land verwoest, meldt staatspersbureau NNA. De brug was eerder doelwit, maar zou nu niet meer kunnen worden gerepareerd.
1 uur geleden
MIDDELBURG (ANP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft bij de inontvangstname van zijn Four Freedoms Award in Middelburg Nederland bedankt voor de steun in de oorlog tegen Rusland. Naast premier Rob Jetten, die Zelensky de prijs uitreikte, zijn ook onder anderen koning Willem-Alexander en prinses Beatrix aanwezig.
1 uur geleden
EAST-LONDON (ANP/RTR) - De extreemlinkse Zuid-Afrikaanse oppositieleider Julius Malema is veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf wegens wapenbezit en het publiekelijk afvuren van een vuurwapen. De leider van de Economic Freedom Fighters (EFF) gaat volgens zijn advocaten in hoger beroep. Hij hoeft niet de cel in zolang de beroepsprocedure loopt, aldus de rechter.
1 uur geleden
MIDDELBURG (ANP) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft in Middelburg de International Four Freedoms Award in ontvangst genomen van premier Rob Jetten. Hij krijgt de prijs voor zijn niet-aflatende strijd voor vrijheid en onafhankelijkheid. Naast Zelensky wordt de prijs ook uitgereikt aan het Oekraïense volk.
2 uur geleden