Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
NEW YORK (ANP) - Cuba heeft bij de Verenigde Naties uitgehaald naar de Verenigde Staten. De agressie van dat land is dit jaar niet alleen toegenomen, maar ook "wreder en gevaarlijker geworden", zei de minister van Buitenlandse Zaken Bruno Rodríguez Parrilla tijdens het plenaire debat van de Algemene Vergadering.
1 uur geleden
NEW YORK (ANP/DPA) - Voor het eerst in jaren hebben de Duitse en Russische ministers van Buitenlandse Zaken elkaar ontmoet. De laatste keer dat dat gebeurde was in januari 2022, vlak voor de grootschalige Russische invasie in Oekraïne.
1 uur geleden
NEW YORK (ANP) - De Chinese vicepresident Han Zheng heeft bij zijn toespraak voor de Verenigde Naties gehamerd op het belang van soevereiniteit voor landen. Hij noemde daarbij specifiek Cuba, het land dat al maanden lijdt onder een economische blokkade die is opgelegd door de Verenigde Staten.
2 uur geleden
JAKARTA (ANP/AFP) - Het dodental na het zinken van een veerboot in de Javazee bij Indonesië is opgelopen naar 64. Tientallen opvarenden worden bijna twee weken na de ramp nog steeds vermist.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/AFP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft bevestigd dat hij een Iraans voorstel voor een staakt-het-vuren heeft afgewezen. De heropening van de Straat van Hormuz maakte onderdeel uit van dat voorstel.
2 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - Paus Leo XIV heeft in Parijs een enorme openluchtmis gehouden op het Place de la Concorde. Volgens het Vaticaan waren er zo'n 700.000 mensen op de dienst afgekomen.
3 uur geleden
ATHENE (ANP/AFP) - De brandweer in Athene heeft de lichamen van zes personen gevonden na een explosie vrijdag in het centrum van de Griekse hoofdstad. Het gaat om vier Amerikaanse toeristen en een ouder echtpaar die zich in het woongebouw bevonden toen het vrijdagochtend instortte.
4 uur geleden