Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
ADELANTO (ANP/RTR) - Een Mexicaanse immigrant is overleden in een Amerikaans immigratiedetentiecentrum in Los Angeles, meldde immigratiedienst ICE maandag. De man zou bewusteloos zijn aangetroffen in zijn bed. Het is niet bekend waar hij aan overleed. Volgens een lokale nieuwssite was hij 36 jaar.
22 minuten geleden
ANKARA (ANP) - Opnieuw is een Iraanse raket neergehaald die het Turkse luchtruim was binnengedrongen. De ballistische raket werd onschadelijk gemaakt door de NAVO-luchtverdediging in de oostelijke Middellandse Zee, meldt het Turkse ministerie van Nationale Defensie.
1 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA/RTR) - Duitsland en Syrië gaan samenwerken aan de terugkeer van honderdduizenden Syrische vluchtelingen in de komende jaren. Dat kondigden de Duitse bondskanselier Friedrich Merz en de Syrische president Ahmed al-Sharaa aan op een gezamenlijke persconferentie in Berlijn.
1 uur geleden
BREST (ANP/AFP) - De Chinese kapitein van een olietanker die vermoedelijk behoort tot de Russische schaduwvloot, is in Frankrijk veroordeeld tot een jaar cel en een geldboete van 150.000 euro. Ook is een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen kapitein Chen Zhangjie, die bij verstek werd veroordeeld voor het weigeren van het stilleggen van zijn schip toen hij hiertoe werd bevolen.
3 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Twee Chinese containerschepen zijn door de Straat van Hormuz gevaren, is te zien bij scheepvaartmonitor MarineTraffic. Iran heeft sinds het begin van de oorlog vorige maand slechts enkele schepen doorgelaten en heeft schepen aangevallen die ondanks de blokkade toch probeerden om door te varen.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump dreigt om het Iraanse eiland Kharg op te blazen als het regime niet snel een deal met hem sluit. Hij eist op Truth Social dat de Straat van Hormuz onmiddellijk wordt heropend voor de scheepvaart.
3 uur geleden
GAZA-STAD (ANP/RTR) - Bij een Israëlische luchtaanval op de Gazastrook zijn zeker drie doden gevallen, meldden de lokale autoriteiten. Ook op de bezette Westelijke Jordaanoever is een persoon gedood door Israëlische militairen.
4 uur geleden