Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MOSKOU (ANP/RTR) - Rusland is bereid te onderhandelen over vrede in Oekraïne, al zijn gesprekken over een staakt-het-vuren niet serieus te nemen voordat er een vredesakkoord ligt. Dat zegt de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov tijdens een persconferentie. Het zou daarbij helpen, zei Lavrov, als de VS het Kremlin op de hoogte houden van de vredesvoorstellen zoals die nu besproken worden.
3 minuten geleden
KYIV (ANP/RTR) - Het Oekraïense parlement heeft ingestemd met de benoeming van Mychajlo Fedorov als nieuwe minister van Defensie. De 34-jarige was vicepremier en minister van Digitale Transformatie. Hij speelde een rol bij technische innovaties in de oorlog tegen Rusland.
10 minuten geleden
PARIJS (ANP/RTR) - De Franse president Emmanuel Macron waarschuwt voor "ongekende gevolgen" als de Verenigde Staten Groenland innemen. Het eiland hoort bij Denemarken, maar de Amerikaanse president Donald Trump wil het bij de VS voegen omdat dat volgens hem "nodig is voor de nationale veiligheid".
23 minuten geleden
BANGKOK (ANP/AFP) - Het dodental na een treinongeluk in het noordoosten van Thailand is opgelopen naar 31, meldt het ministerie van Gezondheid. Het ongeluk vond woensdagochtend plaats toen een bouwkraan op rijtuigen van een trein viel. De trein, die onderweg was naar hoofdstad Bangkok, ontspoorde en stond korte tijd in brand.
24 minuten geleden
TOKIO (ANP/AFP) - De Japanse premier is van plan binnen afzienbare tijd het Lagerhuis te ontbinden. Dat zegt de partijleider van coalitiepartner de Japanse Innovatiepartij. Daarmee maakt de coalitie van premier Sanae Takaichi de weg vrij voor vervroegde verkiezingen, in wat volgens verschillende media een poging is om een steviger mandaat te krijgen.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - 60 van de 90 miljard euro van de EU-lening voor Oekraïne voor 2026 en 2027 is bedoeld voor aankoop van militair materiaal, heeft voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie woensdag bekendgemaakt. Dat moet vooral in Europa worden gekocht. Alleen als het benodigde materiaal niet in Europa te koop is of niet op tijd kan worden geleverd, kan het buiten Europa worden aangeschaft.
1 uur geleden
BERLIJN (ANP/DPA) - Duitsland overweegt het makkelijker te maken om wolven af te schieten. Daarover wordt woensdag in de Bondsdag gedebatteerd. Op tafel ligt een voorstel voor een wetswijziging voor zowel het jachtbeleid als het beleid rond natuur- en populatiebehoud.
2 uur geleden