Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARAMARIBO (ANP) - Bij het kantongerecht in Paramaribo is dinsdag de behandeling begonnen van de rechtszaak die zestig erfgenamen van slachtoffers van de Decembermoorden van 1982 hebben aangespannen tegen de staat Suriname. Hun advocaat Hugo Essed spreekt van "een goed begin": de staat gaf, best uitzonderlijk, direct een eerste reactie op de eis. Toch wil Essed niet te optimistisch zijn. "Het kan alles bij elkaar toch wel een jaar duren."
5 minuten geleden
GENÈVE (ANP) - Een Frans voorstel voor een strenge wet tegen antisemitisme zou "de vrijheid van meningsuiting ernstig ondermijnen", waarschuwen speciaal rapporteurs van de Verenigde Naties. De onafhankelijke experts zeggen dat het voorstel van parlementslid Caroline Yadan meerdere mensenrechten zou schenden.
9 minuten geleden
TEKNAF (ANP/AFP) - Een boot met daarin ongeveer 250 vluchtelingen is gekapseisd tijdens een reis van Bangladesh naar Maleisië, meldt vluchtelingenorganisatie UNHCR. Aan boord zouden Rohingya-vluchtelingen en mensen met de Bengaalse nationaliteit zijn geweest, onder wie ook kinderen.
42 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/RTR/AFP) - Israël en Libanon zijn begonnen aan hun eerste directe topoverleg sinds 1993. Ambassadeurs van de landen zijn samengekomen op het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken in Washington.
1 uur geleden
LONDEN (ANP) - De ministers van Buitenlandse Zaken van zeventien landen, waaronder Nederland, roepen Libanon en Israël op om "de kans die het staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran biedt" aan te grijpen. Het aanhouden van de oorlog in Libanon brengt "de huidige de-escalatie in de regio" in gevaar, stellen de Europese landen en Australië in een verklaring.
2 uur geleden
PALMA (ANP/AFP) - Een Spaanse rechtbank zegt geen onderzoek te kunnen doen naar de deepfakezaak van de Duitse tv-presentatrice Collien Fernandes. Zij had een aanklacht ingediend tegen haar ex, tv-ster Christian Ulmen, voor het jarenlang heimelijk verspreiden van gemanipuleerde naaktfoto's en -video's van haar.
3 uur geleden
ROME (ANP/RTR/DPA/AFP) - Italië schort een meer dan twintig jaar oude defensiedeal met Israël op. Dat maakte premier Giorgia Meloni bekend tijdens een bezoek aan Verona. Israël zegt in een reactie dat dat besluit weinig gevolgen zal hebben.
3 uur geleden