Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
PARIJS (ANP/AFP) - De Zwitserse islamgeleerde Tariq Ramadan is in Frankrijk veroordeeld tot achttien jaar gevangenisstraf voor verkrachting van drie vrouwen. Hij was niet in de rechtbank aanwezig. Als hij zijn straf heeft uitgezeten, mag hij bovendien Frankrijk niet meer in.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/RTR) - Iran is volgens minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi niet van plan om te onderhandelen en wel om door te vechten. "Op dit moment is het beleid om het verzet voort te zetten", zei hij op de staatstelevisie. De Amerikaanse regering zegt een voorstel gedaan te hebben om de oorlog te beëindigen.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Het mysterieuze cadeau dat de Amerikaanse president Donald Trump claimt van Iran te hebben gekregen, was de veilige doorgang van een aantal tankers door de Straat van Hormuz. Dat vertellen een Arabische en Amerikaanse functionaris aan de Israëlische nieuwssite The Times of Israel.
2 uur geleden
ANTWERPEN (ANP/BELGA) - De twee minderjarigen die werden opgepakt voor een brandstichting vlak bij de Joodse wijk van Antwerpen, zijn door de jeugdrechter in een gesloten instelling geplaatst. De twee worden beschuldigd van opzettelijke brandstichting en deelname aan activiteiten van een terroristische groepering.
3 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - De Oekraïense president Volodymyr Zelensky beschuldigt Rusland van een poging de Verenigde Staten te chanteren tijdens de oorlog met Iran. De Russen zouden hebben aangeboden geen militaire inlichtingen met Iran meer te delen als de VS hun inlichtingensteun aan Oekraïne stopzetten.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP/AFP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump is bereid om "de hel te ontketenen" als Iran geen deal sluit, heeft zijn woordvoerder Karoline Leavitt gezegd. Volgens haar moet Iran accepteren dat het de strijd verloren heeft. Vooralsnog gaan de Iraanse aanvallen door.
3 uur geleden
BERLIJN (ANP/AFP) - De Duitse bondskanselier Friedrich Merz ziet geen reden meer om Oekraïne te voorzien van Taurus-langeafstandsraketten. Hij zei tegen parlementsleden dat Oekraïne inmiddels zelf langeafstandswapens produceert. Die zijn volgens Merz ook "aanzienlijk effectiever dan het relatief kleine aantal Taurus-kruisraketten dat we hadden kunnen leveren".
5 uur geleden