Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BOSTON (ANP/RTR) - Een federale rechter heeft de Amerikaanse postdienst (USPS) verboden een deel van een presidentieel decreet van Donald Trump uit te voeren. Het decreet is bedoeld om de regels voor stemmen per post aan te scherpen in aanloop naar de verkiezingen van november.
21 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - De NAVO bespreekt woensdag wat zij kan doen tegen de drones en raketten die door de oorlog tussen Rusland en Oekraïne steeds vaker NAVO-landen binnendringen. Onder andere Polen en Roemenië zullen verslag uitbrengen over recente incidenten met Russische projectielen, aldus de alliantie.
5 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - Oekraïne heeft zijn plan voor een einde aan de oorlog met Rusland ingediend bij de Verenigde Staten, aldus de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Volgens hem liggen de voorstellen nu bij de Amerikaanse onderhandelaars.
5 uur geleden
VORONEZJ (ANP/RTR) - De Amerikaanse oud-marinier Robert Gilman komt na meer dan vier jaar in een Russische gevangenis vrij. Volgens Amerikaanse functionarissen heeft de Russische president Vladimir Poetin hem gratie verleend, zodat Gilman in de Verenigde Staten een medische behandeling kan krijgen.
7 uur geleden
NEW YORK (ANP/AFP) - De secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres is bedroefd over de aardbeving die het westen van Colombia heeft getroffen. Guterres zegt solidair te zijn met de bevolking en de regering van het land dat is getroffen door een van zijn zwaarste natuurrampen. Guterres condoleert families van omgekomen slachtoffers en wenst gewonden spoedig herstel.
8 uur geleden
BOEDAPEST (ANP/AFP/BLOOMBERG) - Het Hongaarse parlement is akkoord met de keuze voor András Baka als nieuwe president. Baka was eerder onafhankelijk parlementslid, leidde enige tijd het Hongaarse Hooggerechtshof en diende als rechter bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
10 uur geleden
BEIROET (ANP/AFP) - Het Libanese parlement heeft een wet aangenomen waarmee de doodstraf wordt afgeschaft. Het is het eerste land in het Midden-Oosten dat dit in de wet verankert.
11 uur geleden