Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
MOSKOU (ANP/DPA) - Het in Rusland erg populaire sociale medium Telegram is door de binnenlandse veiligheidsdienst FSB als een veiligheidsrisico bestempeld. De FSB claimt dat buitenlandse inlichtingendiensten, inclusief die van Oekraïne, snel verstuurde berichten via Telegram kunnen zien en gebruiken voor onder meer militaire doeleinden. Dit is een gevaar voor Russische militairen.
1 uur geleden
BRATISLAVA (ANP/RTR) - De Slowaakse premier Robert Fico dreigt de noodstroomvoorziening aan Oekraïne stop te zetten, als dat land de olieleveringen niet hervat. Hongarije en Slowakije zijn woedend omdat een Russische aanval de Droezjba-pijpleiding heeft beschadigd. Oekraïne zou sindsdien te weinig doen om de olieleveringen weer op gang te brengen.
1 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse president Emmanuel Macron heeft tot kalmte gemaand in de aanloop naar een herdenkingsmars zaterdagmiddag in Lyon. Die wordt gehouden voor een radicale nationalist die in de stad is doodgeslagen.
3 uur geleden
CARACAS (ANP/AFP) - De Venezolaanse autoriteiten hebben 379 politieke gevangenen amnestie verleend. Dat heeft een parlementariër die toezicht houdt op het proces gezegd, nadat vrijdag een amnestiewet werd aangenomen die al werd verwacht sinds het afzetten van ex-president Nicolás Maduro.
7 uur geleden
ST. ANTON AM ARLBERG (ANP/DPA) - Het aantal skiërs dat vrijdag in Oostenrijk door lawines is omgekomen, is volgens lokale autoriteiten opgelopen tot vijf. Een lawine bij St. Anton am Arlberg in het westen van Oostenrijk leek aanvankelijk twee mensen het leven te hebben gekost. Maar een van de drie gewonden die werden gered, overleed later op de avond alsnog in het ziekenhuis.
9 uur geleden
ST. ANTON AM ARLBERG (ANP) - Een lawine bij St. Anton am Arlberg in het westen van Oostenrijk heeft vrijdag aan zeker twee mensen het leven gekost. Dat meldt Blick.
18 uur geleden
LONDEN (ANP/RTR) - De Britse regering overweegt een wet om Andrew Mountbatten-Windsor uit de lijn van koninklijke troonopvolging te verwijderen. Dit zou volgens een Britse functionaris gebeuren zodra het politieonderzoek naar de banden van Andrew met de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein is afgerond. Hij staat momenteel achtste in lijn.
18 uur geleden