Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP/RTR/AFP) - In Iran zijn 1230 doden gevallen door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op het land, meldt het Iraanse staatspersbureau Tasnim. De Verenigde Staten en Israël vallen Iran sinds zaterdag aan.
1 uur geleden
COLOMBO (ANP/AFP) - Een tweede Iraans marineschip bevindt zich vlak buiten de territoriale wateren van Sri Lanka. Dat meldde een Sri Lankaanse minister in het parlement, zonder verder in detail te treden. Een ander Iraans oorlogsschip werd deze week door een Amerikaanse onderzeeër tot zinken gebracht bij de eilandstaat.
1 uur geleden
DOHA (ANP/RTR/AFP) - In de Qatarese hoofdstad Doha zijn zware ontploffingen geweest. Iran bestookt de stad al langer met drones en raketten als vergelding voor de Amerikaanse en Israëlische aanvallen. Journalisten van Reuters en AFP hebben knallen en rook gemeld. Het ministerie van Defensie in Qatar zegt bezig te zijn met het afweren van een raketaanval.
1 uur geleden
KYIV (ANP) - Oekraïne heeft met de Verenigde Staten gesproken over de mogelijkheid om de volgende onderhandelingsronde met Rusland uit te stellen vanwege de oorlog in het Midden-Oosten, meldt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Zij hebben het ook gehad over het eventueel wijzigen van de locatie.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De EU-ministers van Buitenlandse Zaken en van de Golfstaten bespreken donderdag of en hoe de EU de Golfstaten kan ondersteunen bij de verdediging tegen Iraanse aanvallen, zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas voor het begin van de videobijeenkomst.
1 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot heeft in een telefoongesprek met zijn Iraanse ambtsgenoot Abbas Araghchi de Iraanse aanvallen in het Midden-Oosten veroordeeld en opgeroepen tot de-escalatie. Ook sprak de Franse bewindsman zijn bezorgdheid uit over Fransen die worden vastgehouden in Iran. Hij vroeg om hun onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating, meldt zijn ministerie.
2 uur geleden
LISSABON (ANP/AFP) - De Portugese schrijver António Lobo Antunes is op 83-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn uitgeverij bekendgemaakt. Hij geldt als een van de belangrijkste auteurs in het Portugese taalgebied.
2 uur geleden