Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
JERUZALEM (ANP/AFP) - De Likoed-partij van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft de parlementsverkiezingen gewonnen, maar zijn politieke blok heeft geen meerderheid behaald. Likoed krijgt 27 van de 120 zetels, blijkt uit de uitslag die de kiescommissie in de nacht van donderdag op vrijdag bekendmaakte. De partij Yashar van oud-legerchef Gadi Eisenkot volgt met 21 zetels.
27 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/AFP/RTR) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft twee campagnebijeenkomsten in Kansas en Iowa dit weekend geschrapt. In plaats daarvan neemt hij telefonisch deel aan bijeenkomsten in meerdere staten, meldt zijn Republikeinse Partij.
28 minuten geleden
MADRID (ANP) - De hogesnelheidstrein die woensdag bij het Spaanse Urda achter op een stilstaande trein botste, reed vermoedelijk 160 tot 200 kilometer per uur. Dat melden Spaanse media, waaronder El País, op basis van een eerste onderzoeksrapport van onderzoeksinstantie AITAT. De zwarte dozen moeten de exacte snelheid uitwijzen.
30 minuten geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft meer dan veertig dagvaardingen en verzoeken tot bewaring van documenten uitgegeven in het onderzoek naar de kandidatuur van een Senaatskandidaat in Alaska. Dit meldt een ingewijde aan persbureau Reuters. De dagvaardingen zijn gericht aan het campagneteam van de Democratische kandidaat Mary Peltola en ook aan Peltola zelf.
2 uur geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - De Russische president Vladimir Poetin heeft gezegd de relatie met Europese landen te willen herstellen. Poetin stelt dat Rusland niet wil dat er een situatie zoals die bij de Straat van Hormuz ontstaat bij de Oostzee.
3 uur geleden
LOS ANGELES (ANP) - De Britse acteur Patrick Stewart is overleden. Hij stierf woensdag op 86-jarige leeftijd na een kort ziekbed, heeft zijn agent donderdag bekendgemaakt. Stewart was onder meer bekend van rollen in Star Trek en X-Men.
4 uur geleden
PARAMARIBO (ANP) - Suriname gaat door met de uitzetting van 63 mennonieten uit Bolivia en Mexico, bevestigt de politiewoordvoerder donderdagmiddag lokale tijd. De kantonrechter heeft eerder op de dag besloten dat de mogelijke deportatie van de christelijke, traditionele landbouwers wel moet gebeuren volgens de wettelijke regels. De groep had in ongerept bosgebied zonder toestemming bomen gekapt en landbouwgronden aangelegd.
5 uur geleden