Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
ANKARA (ANP) - De Chinese raketproef in de Stille Oceaan van maandag toont aan dat de NAVO China ernstig moet nemen, vindt NAVO-topman Mark Rutte. "Dit bewijst dat we niet naïef mogen zijn", zei hij een dag voor de NAVO-top in Ankara. "En ik kan verzekeren dat we dat ook niet zijn."
11 minuten geleden
JERUZALEM (ANP/AFP) - De Israëlische premier Benjamin Netanyahu roept de VS op om geen F-35-gevechtsvliegtuigen of onderdelen te verkopen aan Turkije. Volgens Netanyahu zou dat de machtsverhoudingen verstoren.
12 minuten geleden
ANKARA (ANP) - NAVO-topman Mark Rutte heeft aan de vooravond van de top in Ankara aandacht gevraagd voor de rechten van journalisten en demonstranten. Hij bleef weg van een veroordeling van gastheer Turkije, die de afgelopen dagen onwelgevallige geluiden hardhandig smoorde, maar onderstreepte dat een democratie ruimte moet bieden voor protest en pers.
1 uur geleden
ANKARA (ANP) - De Europese leden van de NAVO en Canada steken op dit moment zo'n 4 procent van hun bruto binnenlands product (bbp) in defensie en veiligheid, zei secretaris-generaal Mark Rutte aan de vooravond van de NAVO-top in Ankara. Volgens hem zijn de lidstaten goed op weg om het doel van 5 procent te halen en liggen ze op koers om net zoveel geld uit te geven aan hun krijgsmacht als de Verenigde Staten.
2 uur geleden
OMSK (ANP/AFP/RTR) - Oekraïne heeft een droneaanval uitgevoerd op de grootste olieraffinaderij van Rusland in de regio Omsk, zo'n 2500 kilometer van de Oekraïense grens. Het is daarmee een van de verst van het front verwijderde aanvallen sinds het begin van de oorlog.
3 uur geleden
ABUJA (ANP/RTR) - Nigeria zegt dat twee van zijn burgers zijn gedood in Zuid-Afrika rond de anti-immigratieprotesten in dat land. Een van de twee slachtoffers zou zijn gedood door de politie. Nigeria eist dat Zuid-Afrika met spoed een onderzoek instelt.
4 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De Nederlandse Europarlementariër Reinier van Lanschot (Volt) roept samen met collega's de Europese deelnemers aan de NAVO-top op deze week te besluiten tot de oprichting van een Europese Veiligheidsraad. Die raad moet sneller politieke besluiten kunnen nemen over de verdediging van Europa, zo staat in een oproep van Volt en Europarlementariërs van de centrumrechtse EVP, de sociaaldemocraten (S&D), de liberale Renew en de Groenen.
4 uur geleden