Nobelprijs voor toepassen AI bij bestuderen van eiwitten
STOCKHOLM (ANP) - De Nobelprijs voor de Scheikunde gaat dit jaar naar de Amerikaan David Baker, en naar de Brit Demis Hassabis en Amerikaan John Jumper van DeepMind, de tak van Google die zich bezighoudt met kunstmatige intelligentie (AI). Zij hebben de technologie ontwikkeld en toegepast om de structuur van eiwitten te doorgronden, de bouwstenen van leven.
De Nobelprijs voor de Natuurkunde van dinsdag was ook toegekend voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. De Amerikaan John Hopfield en de Britse Canadees Geoffrey Hinton hadden de neurale netwerken ontwikkeld die bij AI worden gebruikt.
Eiwitten zorgen ervoor dat een lichaam functioneert: dat voedsel wordt verteerd, dat het juiste signaal naar de juiste plek in het lichaam gaat, dat cellen worden hersteld en dat antilichamen ons beschermen tegen ziekmakers. Baker en zijn team gebruiken kunstmatige intelligentie om zelf zulke eiwitten te bouwen. Die kunnen onder meer worden toegepast als vaccins of geneesmiddelen.
AlphaFold
Eiwitten hebben zelf ook bouwstenen, ze bestaan uit allerlei combinaties van aminozuren. De exacte volgorde en plek van die aminozuren bepaalt wat een eiwit doet. Wetenschappers proberen al jaren de structuur van eiwitten te bepalen op grond van die volgorde, maar dat was vroeger ontzettend moeilijk. De voorspellingen waren hooguit 40 procent nauwkeurig.
Hassabis en Jumper hebben bij DeepMind het programma AlphaFold gebouwd. Dat gebruikt AI om de samenstelling van een eiwit te berekenen. De eerste versie daarvan werd in 2018 gelanceerd, een opvolger kwam in 2020. Sindsdien is de nauwkeurigheid van eiwitberekeningen omhoog geschoten naar ongeveer 90 procent. AlphaFold heeft in een paar jaar tijd de structuur van vrijwel alle 200 miljoen bekende eiwitten vastgesteld. Miljoenen wetenschappers hebben toegang tot die gegevens.
Doorbraak
AlphaFold werd in 2022 uitgeroepen tot de grootste wetenschappelijke doorbraak. "Kunstmatige intelligentie toont geweldige mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek", stelt DeepMind in een reactie op de Nobelprijs. "Steeds meer wetenschappers gebruiken AI om gegevens te bouwen, experimenten te simuleren, medicijnen te ontwerpen, complexe situaties te berekenen, nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te ontdekken en bestaande kennis uit te bouwen. We zullen in de komende jaren meer fundamentele doorbraken zien."
De winnaars krijgen een medaille en een diploma. Daarnaast mogen ze een bedrag van 11 miljoen Zweedse kronen verdelen, omgerekend bijna 970.000 euro. Baker krijgt de ene helft, Hassabis en Jumper delen de andere helft.
Meer uit Buitenland
BUSHEHR (ANP/RTR) - De Verenigde Staten hebben donderdagavond opnieuw een aanval uitgevoerd op Bushehr in het zuiden van Iran, meldt het Iraanse staatspersbureau IRNA. Ook op andere plekken werden door Iraanse media explosies gemeld, zoals in de zuidelijke stad Bandar Abbas. De VS ontkennen iets met de explosies te maken te hebben.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - Het Israëlische leger zal zich de komende dagen terugtrekken uit een van de bezette gebieden waar het Libanese leger de controle moet overnemen. Dat heeft een Amerikaanse functionaris donderdag gezegd. Bovendien zou worden gewerkt aan het in kaart brengen van meer van dit soort "pilot zones" (proefgebieden).
3 uur geleden
GAVARNIE-GÈDRE (ANP) - De Noorse wielrenner Torstein Træen heeft donderdag in de Tour de France een rib gebroken. Dat blijkt uit het medische communiqué van de Tourorganisatie. De renner van Uno-X Mobility reed in de gele leiderstrui toen hij ten val kwam in de afdaling van de Col du Tourmalet.
3 uur geleden
JINJIANG (ANP/AFP) - De grote dodelijke brand in een schoenenfabriek in de Chinese stad Jinjiang is onder controle. Volgens de autoriteiten vielen er 28 doden. Het duurde uren voor de brandweer de brand meester was. Op het moment dat die donderdag uitbrak in een fabriek van de Huiteng Shoes Company waren volgens staatspersbureau Xinhua 237 werknemers aanwezig.
5 uur geleden
TEHERAN (ANP/AFP/RTR) - Iran voert diplomatiek overleg over de jongste Amerikaanse aanvallen op de kust van het land, die minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi Amerikaans "avonturisme" noemt. Hij spreekt daarover met de legerleider van Pakistan, veldmaarschalk Asim Munir. Pakistan staat op de voorgrond bij bemiddelingen tussen Iran en de VS.
6 uur geleden
JINJIANG (ANP/AFP) - Bij een grote brand in een schoenenfabriek in de Chinese stad Jinjiang zijn zeker 28 doden gevallen, melden staatsmedia. De brand is uitgebroken in een vestiging van de Huiteng Shoes Company in het district Chendai.
8 uur geleden
PARIJS (ANP) - Frankrijk zet zeker 20.000 politiemensen in voor de WK-voetbalwedstrijd Frankrijk-Marokko, deze donderdagavond. Zo'n 8000 van hen worden ingezet in Parijs, heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken bekendgemaakt, melden Franse media.
8 uur geleden