Nobelprijs Natuurkunde naar Belgische neutrino-onderzoeker
STOCKHOLM (ANP) - De Belgische wetenschapper Francis Halzen (82) krijgt de Nobelprijs voor Natuurkunde. Hij is de grondlegger van het meten van neutrino's, mysterieuze deeltjes uit het heelal die extreem veel energie hebben. Bij de bekendmaking dinsdag sprak het Zweedse Nobelcomité van "spookachtige boodschappers uit de kosmos".
Halzen krijgt de prijs in zijn eentje. Dat is uitzonderlijk, meestal wordt de Nobelprijs verdeeld tussen twee of drie wetenschappers. De laatste keer dat de natuurkundeprijs naar een enkele wetenschapper ging, was in 1992.
Neutrino's kunnen onder meer ontstaan bij het ontploffen van sterren en het vormen van superzware zwarte gaten. De elementaire deeltjes zijn miniem, ze hebben geen elektrische lading en nauwelijks massa. Elke seconde vliegen er vele miljarden neutrino's recht door ons lichaam en door de aarde heen. Ze zijn door niets tegen te houden. Ook magnetische velden kunnen de deeltjes niet wegkaatsen. Dat maakt het ook heel moeilijk om neutrino's te vangen en te bestuderen. Als ze door een detector schieten, is er soms een miniem lichtflitsje te zien. Extreem gevoelige sensoren zijn in staat om dat op te vangen.
Zuidpool
Halzen bouwde de eerste sensor, de IceCube. Die is op de Zuidpool geïnstalleerd, ongeveer 2 kilometer onder het ijs. De sensor werd in 2011 in gebruik genomen en detecteerde in 2013 de eerste neutrino's. Inmiddels zijn er ook vier andere sensoren in gebruik genomen. Nederland is nauw betrokken bij een daarvan, op de bodem van de Middellandse Zee.
De laureaat prees de mensen met wie hij heeft samengewerkt. "Echt moedige mensen die zich in het begin hebben aangesloten. Geen enkele respectabele natuurkundige zou dat hebben gedaan, maar veel talenten deden dat wel", zei Halzen in een eerste reactie op de bekendmaking. Hij noemde het onderzoek "een avontuur zonder garantie op succes. We hadden het geluk dat we problemen konden oplossen. Deels door het talent van medewerkers en deels door geluk."
Geldprijs
Halzen ontvangt een medaille, een diploma en 12 miljoen Zweedse kronen, omgerekend ruim 1 miljoen euro. Dat bedrag komt uit de nalatenschap van de Zweedse zakenman Alfred Nobel, de uitvinder van dynamiet en de grondlegger van de prijzen. De ceremonie is op 10 december, de sterfdag van Nobel.
De prijs voor Natuurkunde werd in 1902, 1910, 1913, 1953, 1981, 1984, 1999 en 2010 toegekend aan wetenschappers uit Nederland.
De Nobelprijs voor de Geneeskunde werd maandag toegekend. In de komende dagen volgen die voor Scheikunde, Literatuur, Vrede en Economie.
Meer uit Buitenland
MAAGDENBURG (ANP/DPA) - Honderden demonstranten hebben zich verzameld voor het deelstaatparlement in het Duitse Maagdenburg. Daar komen nieuwgekozen parlementariërs voor Saksen-Anhalt dinsdag voor het eerst bijeen in een inaugurele zitting. Op de agenda staat onder meer de keuze voor een voorzitter, een functie die vermoedelijk naar AfD'er Tobias Rausch gaat. De demonstranten roepen partijen op niet met de radicaal-rechtse AfD samen te werken.
37 minuten geleden
PARIJS (ANP) - Een grote solidariteitsdemonstratie voor Palestijnen die voor woensdag gepland stond in Parijs, is op aangeven van het ministerie van Binnenlandse Zaken door de politie afgelast. Dat meldt de dienst op X. Woensdag is het drie jaar geleden dat Hamas op grote schaal Israël en Israëlische nederzettingen binnenviel en daar veel slachtoffers maakte.
41 minuten geleden
PARIJS (ANP) - Volgens de Franse scholierenbond USL hebben demonstranten dinsdag 1800 middelbare scholen geblokkeerd. Eerdere protestdagen ging het nog om enkele honderden scholen die gebarricadeerd waren. Frankrijk kent zo'n 3700 middelbare scholen, lycées genoemd.
44 minuten geleden
STRAATSBURG (ANP) - Asielzoekers in België zijn kwetsbaar voor mensenhandel en uitbuiting, omdat de overheid hen geen passende ondersteuning biedt. Dat concludeert een onafhankelijk comité van experts van de Raad van Europa in een dinsdag verschenen rapport. Ze roept de Belgische autoriteiten op om te zorgen voor toegang tot degelijke huisvesting en het aantal beschikbare plaatsen in het opvangsysteem te verhogen.
46 minuten geleden
KARLSRUHE (ANP) - De Duitse federale aanklager heeft de aanhouding van oud-inlichtingenchef August Hanning en zijn voormalige stafchef bevestigd. De twee werden opgepakt in Beieren en Noordrijn-Westfalen en er worden huiszoekingen gedaan in hun panden in Berlijn, staat in een persbericht. De arrestaties werden eerder gemeld door media.
1 uur geleden
NAIROBI (ANP/RTR) - In Kenia is voor het eerst een ebolageval vastgesteld, meldt de minister van Gezondheid Aden Duale. Het gaat om een Keniaanse burger die in de Democratische Republiek Congo heeft gewoond, waar momenteel een grote uitbraak van het dodelijke virus woedt. De Keniaanse patiënt is overleden.
2 uur geleden
STRAATSBURG (ANP) - De EU moet "vandaag nog strategische keuzes maken om onze energieonafhankelijkheid voor de toekomst veilig te stellen". Dat zei voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie dinsdag. Dat betekent volgens haar dat de EU fossiele brandstoffen moet vervangen door "schone elektriciteit die hier in Europa wordt opgewekt".
2 uur geleden