Nobelprijs Geneeskunde voor onderzoek naar zintuigen

Julius en Patapoutian ontdekten de receptoren waarmee ons lichaam temperatuur en aanrakingen voelt. Die receptoren sturen signalen naar de hersenen, waarmee wij herkennen of het warm of koud is, en wat we precies aanraken.

Julius ontdekte hoe het lichaam reageert op capsaïcine, het stofje dat ervoor zorgt dat chilipepers heet aanvoelen als we een hap nemen of een peper snipperen. De pepers hebben dan een normale temperatuur, maar Julius merkte bij vervolgonderzoeken dat het lichaam precies hetzelfde reageert op pijnlijk hoge temperaturen. Vervolgens ontdekten Julius en Patapoutian los van elkaar, aan de hand van menthol, dat er een andere receptor is die juist op kou reageert.

Natuurgeheim opgelost

Patapoutian ontdekte daarna wat er precies gebeurt als het lichaam een aanraking voelt. Of we nou een kop koffie pakken of de hand van onze geliefde vasthouden, in beide gevallen wordt er druk uitgeoefend op onze cellen, die daarop reageren. "Ze hebben een van de geheimen van de natuur opgelost, hoe ons lichaam prikkels van buiten omzet in signalen. Zintuigen zijn cruciaal om in leven te blijven", aldus het Nobelcomité.

De 65-jarige Julius werkt voor de universiteit van Californië in San Francisco. Patapoutian, in 1967 geboren in Libanon, werkt voor onderzoeksinstituut Scripps Research in Californië.

Coronavaccins

Vooraf werd gespeculeerd dat de Nobelprijs weleens naar de mRNA-technologie kon gaan, die wordt gebruikt in de coronavaccins van Pfizer/BioNTech en Moderna. Sinds het begin van de vaccinaties is het aantal ziekenhuisopnames en sterfgevallen door het coronavirus gedaald. Het Nobelcomité ging daar niet op in, maar liet wel weten: "Grote doorbraken in de geneeskunde bereiken ons. Meer kunnen wij niet zeggen." Eerdere grote ontdekkingen, zoals het Higgs-boson en de zwaartekrachtgolven, werden ook uiteindelijk beloond met een Nobelprijs, maar de jury wachtte daar een paar jaar mee.

Behalve de eeuwige roem krijgen Julius en Parapoutian een Nobelmedaille. Bovendien krijgen ze elk een bedrag van 5 miljoen Zweedse kroon, omgerekend bijna een half miljoen euro. De uitreiking is in december. Normaal gesproken zouden Julius en Patapoutian dan naar Stockholm komen, maar vanwege de coronabeperkingen loopt dat dit jaar anders. Ze krijgen de prijs in eigen land.