Nieuwe Noord-Ierse premier voorspelt referendum over vertrek VK
BELFAST (ANP) - De nieuwe eerste minister van Noord-Ierland, Michelle O'Neill, ziet "binnen tien jaar beslist een referendum komen" over de afscheiding van Noord-Ierland van Groot-Brittannië. De republikeinse, voorstander dus van aansluiting bij de republiek Ierland, is zaterdag de eerste regeringsleider van het Britse deel van Ierland geworden die weg wil uit het Verenigd Koninkrijk.
Noord-Ierland is aan het begin van de twintigste eeuw afgescheiden van de rest van Ierland, maar is sinds 1922 ook in hoge mate autonoom van het Verenigd Koninkrijk. Om uit dat koninkrijk te stappen en bij Ierland te worden ondergebracht, is enkel een referendum nodig dat de Britse regering kan houden wanneer ze een meerderheid voor afscheiding vermoedt.
De regio is lang verdeeld geweest tussen een overwegend rooms-katholieke, republikeinse minderheid en een overwegend protestantse, unionistische of pro-Britse meerderheid. Maar dalende geboortecijfers onder beide groepen, ontkerkelijking en immigratie zwakken de gebruikelijke historische tweedeling af ten koste van de traditionele republikeinen en unionisten. Wel zijn veel Noord-Ieren voorstander van lidmaatschap van de Europese Unie, waar de republiek lid van is.
Regering vormen
O'Neills partij, Sinn Féin (Onszelf Alleen), werd bij de verkiezingen van 2022 de grootste partij van Noord-Ierland. Ze kon toen echter geen regering vormen, omdat de pro-Britse Democratic Unionist Party (DUP), die tweede werd, weigerde mee te regeren. In Noord-Ierland is wettelijk vastgelegd dat de twee grootste partijen samen de regering vormen. Die afspraak is onderdeel van het vredesakkoord dat op Goede Vrijdag 1998 tot stand kwam en een einde maakte aan lange jaren van gewelddadige strijd tussen radicale republikeinen en pro-Britse unionisten.
De DUP boycotte regeringsdeelname uit woede over de Brexit-afspraken. Die regelen een uitzonderingspositie voor Noord-Ierland, zodat de grens met buurland en EU-lid Ierland open kan blijven. Volgens de DUP is Noord-Ierland zo verder geïsoleerd geraakt van de rest van het koninkrijk. In januari stemde de DUP echter in met nieuwe voorstellen van de Britse regering over de status van Noord-Ierland. Daarmee is een nieuw Noord-Iers parlement bijeengekomen. Maandag komt dan de nieuwe regioregering bijeen. De pro-Britse Emma Little-Pengelly wordt vicepremier in het nieuwe kabinet.
Meer uit Buitenland
RAFAH (ANP) - Israël opent de grensovergang bij Rafah, in het zuiden van Gaza met Egypte, zondag voor beperkt personenverkeer. De Israëlische defensieorganisatie COGAT heeft bekendgemaakt dat mensen Gaza alleen binnen kunnen komen of verlaten na een Israëlische veiligheidscheck en onder coördinatie van Egypte.
18 minuten geleden
GENÈVE (ANP/AFP) - Zeker 170 burgers zijn in Myanmar gedood bij militaire luchtaanvallen tijdens de recente verkiezingen, melden de Verenigde Naties. De verkiezingen werden gehouden in een periode van twee maanden.
54 minuten geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - De Russische president Vladimir Poetin heeft besloten tot en met zondag geen aanvallen op Kyiv uit te voeren, na een verzoek hierover van de Amerikaanse president Donald Trump. Dat heeft het Kremlin vrijdag bekendgemaakt. Dit zou bedoeld zijn om gunstige omstandigheden te creëren voor onderhandelingen.
1 uur geleden
ANKARA/ISTANBUL (ANP/AFP) - De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft in een telefoongesprek zijn Iraanse ambtgenoot Masoud Pezeshkian gezegd dat Turkije bereid is te werken aan het wegnemen van de opgelopen spanningen tussen Iran en de VS. Erdogan wil "een faciliterende rol spelen voor de-escalatie" tussen de landen.
2 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - De Franse premier Sébastien Lecornu heeft de begroting voor 2026 doorgedrukt. Het is de derde keer in korte tijd dat hij een grondwetsartikel gebruikt om een stemming in het parlement over de begroting te omzeilen. Dit is volgens Franse media de laatste stap voor de definitieve goedkeuring, vermoedelijk aanstaande maandag.
3 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft kritiek geuit op Alex Pretti, die in Minneapolis is doodgeschoten door federale agenten. Pretti was een "oproerkraaier en misschien wel een opstandeling", aldus Trump op Truth Social.
4 uur geleden
KYIV (ANP/RTR) - Rusland heeft volgens de Oekraïense luchtmacht Oekraïne in de nacht van donderdag op vrijdag beschoten met één raket en ruim honderd drones. De melding volgt op berichten van de Amerikaanse president Donald Trump dat Rusland een week zou afzien van luchtaanvallen omdat het zo extreem koud is in het land.
4 uur geleden