Nederlandse zonnepanelen moeten extremen overleven richting maan
LEIDEN (ANP) - Het heelal is niet te vergelijken met een rijtjeshuis in een Vinex-wijk. En daarom moeten zonnepanelen die de ruimte in gaan bestand zijn tegen heel andere omstandigheden dan de zonnepanelen op onze daken. Ze moeten extremen overleven, zegt Rob van Hassel van Airbus Nederland in Leiden. Hij leidde het team dat de zonnepanelen heeft ontwikkeld voor een nieuw Amerikaans ruimtevaartuig, de Orion. Die moet over een paar jaar mensen naar de maan en terug brengen. Op maandag begint de generale repetitie, een onbemande vlucht richting de maan.
Bij de lancering zit het vaartuig boven in een raket, op 100 meter hoogte. Als die raket loskomt van het lanceerplatform, wordt alles aan boord blootgesteld aan enorme trillingen. "De zonnepanelen voelen 80 tot 100 keer hun eigen gewicht op zich drukken. Dat is twintig keer de kracht die Max Verstappen voelt in de Formule 1", aldus Van Hassel. De brullende raketmotoren produceren bij het opstijgen 143 decibel aan geluid. Dat is honderd tot tweehonderd keer zoveel lawaai als een stofzuiger, hard genoeg om trommelvliezen te laten scheuren.
Ongeveer 18 minuten na de lancering klappen de Nederlandse zonnepanelen uit en gaan ze aan het werk om elektriciteit op te wekken. Eerst blijft het vaartuig in een baan rond de aarde. Als de zon erop schijnt, is de temperatuur drie kwartier lang 100 graden boven nul. Maar zodra het vaartuig in de schaduw van de aarde, en dus boven nachtelijk land vliegt, zakt de temperatuur meteen naar 100 graden onder nul. Bij de maan zijn de verschillen nog groter. Van Hassel: "De maan reflecteert het licht van de zon. Als de sonde daar vliegt, is het 150 graden. Achter de maan is het min 200. Bovendien maakt de schadelijke straling van de zon de lichtcellen langzaam kapot. Het is een veel extremere omgeving dan op aarde."
Snelheid
Ruim 1,5 uur na lancering volgt een van de spannendste momenten van de missie. De sonde moet snelheid maken om zich te ontworstelen aan de aantrekkingskracht van de aarde. Zo kan hij beginnen aan de oversteek naar de maan. De snelheid gaat van ruim 28.000 kilometer per uur naar ruim 36.000 kilometer per uur. Van Hassel: "De Orion trekt niet rustig op zoals een auto bij een snelweg, de raketboost zorgt voor een klap ineens, er zit niets tussen nul en maximaal. Als we daar in het ontwerp niet in hadden voorzien, zouden de zonnepanelen direct afbreken en zou de capsule alleen verdergaan."
Om dat te voorkomen, zijn de zonnepanelen in Leiden zo gebouwd dat ze vlak voor de versnelling automatisch naar achteren klappen. Ze lijken aerodynamisch, maar dat heeft geen nut in het luchtledige, het gaat erom dat ze "meebuigen met de richting van de belasting", legt Van Hassel uit. Een paar weken later klappen de panelen weer weg, wanneer de Orion gas geeft om te beginnen aan de oversteek van de maan naar de aarde.
Als de zonnepanelen dat allemaal overleefd hebben, eindigen ze alsnog in een grote vuurbal wanneer het vaartuig terugkeert in de dampkring van de aarde. De Orion komt met een snelheid van ongeveer 40.000 kilometer per uur de dampkring binnen en remt in korte tijd af naar 480 kilometer per uur. De wrijving zorgt voor temperaturen van ruim 2800 graden. Van de zonnepanelen blijft niets over.
Meer uit Binnenland
DÜSSELDORF (ANP) - De toestand van de opvarende van de MV Hondius die wordt opgevangen door het academische ziekenhuis UKD in Düsseldorf is "stabiel". Dat meldt de brandweer van de Duitse stad, die betrokken is bij het vervoer van de cruiseschippassagier van Schiphol naar Düsseldorf. Er zijn "geen symptomen van een infectie", aldus de brandweer in een verklaring.
3 uur geleden
USHUAIA (ANP/RTR/AFP) - Het Argentijnse ministerie van Gezondheid is van plan om knaagdieren te vangen in de buurt van de zuidelijke stad Ushuaia, de plek waar een of meerdere passagiers van het cruiseschip MV Hondius mogelijk het hantavirus hebben opgelopen. De Argentijnse autoriteiten willen de knaagdieren onderzoeken in hun zoektocht naar de oorsprong van het virus.
3 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - Een paar honderd mensen hebben woensdagavond gedemonstreerd tegen de komst van een noodopvang in Loosdrecht. Kamerleden Gidi Markuszower en Mona Keijzer waren hierbij ook aanwezig.
3 uur geleden
IJSSELSTEIN (ANP) - In de geplande noodopvang voor asielzoekers in IJsselstein komen met name gezinnen te wonen. Het gaat om gezinnen en partners van statushouders die via gezinshereniging naar Nederland komen, meldt de Utrechtse gemeente woensdag.
4 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - De demonstranten die de A59 bij Den Bosch blokkeerden, zijn de snelweg weer af. De weg daar is daarom weer vrijgegeven, meldt Rijkswaterstaat (RWS). Woensdagavond liepen zo'n 150 mensen de snelweg op in de rijrichting van Den Bosch naar Waalwijk omdat zij niet willen dat er een tijdelijke asielopvang voor jongeren in Engelen komt.
4 uur geleden
SANTA CRUZ DE TENERIFE (ANP) - Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken denkt dat de overgebleven passagiers van de MV Hondius komende maandag kunnen worden geëvacueerd, schrijft de krant El País. De verwachting is nu dat het cruiseschip zaterdag aankomt op Tenerife, maar daar moeten de passagiers nog aan boord blijven tot ze twee dagen later worden opgehaald, staat in een verklaring.
4 uur geleden
LEIDEN (ANP) - De ambulances die eerder woensdagavond van Schiphol waren vertrokken met vermoedelijk een Nederlandse opvarende van het cruiseschip MV Hondius zijn aangekomen bij het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), ziet een ANP-fotograaf.
5 uur geleden