Nederlandse zonnepanelen moeten extremen overleven richting maan
LEIDEN (ANP) - Het heelal is niet te vergelijken met een rijtjeshuis in een Vinex-wijk. En daarom moeten zonnepanelen die de ruimte in gaan bestand zijn tegen heel andere omstandigheden dan de zonnepanelen op onze daken. Ze moeten extremen overleven, zegt Rob van Hassel van Airbus Nederland in Leiden. Hij leidde het team dat de zonnepanelen heeft ontwikkeld voor een nieuw Amerikaans ruimtevaartuig, de Orion. Die moet over een paar jaar mensen naar de maan en terug brengen. Op maandag begint de generale repetitie, een onbemande vlucht richting de maan.
Bij de lancering zit het vaartuig boven in een raket, op 100 meter hoogte. Als die raket loskomt van het lanceerplatform, wordt alles aan boord blootgesteld aan enorme trillingen. "De zonnepanelen voelen 80 tot 100 keer hun eigen gewicht op zich drukken. Dat is twintig keer de kracht die Max Verstappen voelt in de Formule 1", aldus Van Hassel. De brullende raketmotoren produceren bij het opstijgen 143 decibel aan geluid. Dat is honderd tot tweehonderd keer zoveel lawaai als een stofzuiger, hard genoeg om trommelvliezen te laten scheuren.
Ongeveer 18 minuten na de lancering klappen de Nederlandse zonnepanelen uit en gaan ze aan het werk om elektriciteit op te wekken. Eerst blijft het vaartuig in een baan rond de aarde. Als de zon erop schijnt, is de temperatuur drie kwartier lang 100 graden boven nul. Maar zodra het vaartuig in de schaduw van de aarde, en dus boven nachtelijk land vliegt, zakt de temperatuur meteen naar 100 graden onder nul. Bij de maan zijn de verschillen nog groter. Van Hassel: "De maan reflecteert het licht van de zon. Als de sonde daar vliegt, is het 150 graden. Achter de maan is het min 200. Bovendien maakt de schadelijke straling van de zon de lichtcellen langzaam kapot. Het is een veel extremere omgeving dan op aarde."
Snelheid
Ruim 1,5 uur na lancering volgt een van de spannendste momenten van de missie. De sonde moet snelheid maken om zich te ontworstelen aan de aantrekkingskracht van de aarde. Zo kan hij beginnen aan de oversteek naar de maan. De snelheid gaat van ruim 28.000 kilometer per uur naar ruim 36.000 kilometer per uur. Van Hassel: "De Orion trekt niet rustig op zoals een auto bij een snelweg, de raketboost zorgt voor een klap ineens, er zit niets tussen nul en maximaal. Als we daar in het ontwerp niet in hadden voorzien, zouden de zonnepanelen direct afbreken en zou de capsule alleen verdergaan."
Om dat te voorkomen, zijn de zonnepanelen in Leiden zo gebouwd dat ze vlak voor de versnelling automatisch naar achteren klappen. Ze lijken aerodynamisch, maar dat heeft geen nut in het luchtledige, het gaat erom dat ze "meebuigen met de richting van de belasting", legt Van Hassel uit. Een paar weken later klappen de panelen weer weg, wanneer de Orion gas geeft om te beginnen aan de oversteek van de maan naar de aarde.
Als de zonnepanelen dat allemaal overleefd hebben, eindigen ze alsnog in een grote vuurbal wanneer het vaartuig terugkeert in de dampkring van de aarde. De Orion komt met een snelheid van ongeveer 40.000 kilometer per uur de dampkring binnen en remt in korte tijd af naar 480 kilometer per uur. De wrijving zorgt voor temperaturen van ruim 2800 graden. Van de zonnepanelen blijft niets over.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Prinses Amalia gaat volgende maand met haar ouders mee naar de Olympische Winterspelen in Italië. De prinses van Oranje vergezelt koning Willem-Alexander en koningin Máxima op 6 februari bij de openingsceremonie en op 7 februari brengt zij met haar ouders een bezoek aan het Olympisch Dorp. Het koningspaar zelf gaat van 5 tot en met 10 februari naar de Spelen.
15 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse politie heeft meegewerkt aan het oprollen van een internationale drugsbende waarbij ook Nederlandse burgers betrokken waren. Dat meldt de Europese politie (Europol) woensdag. De bende maakte en verspreidde synthetische drugs.
34 minuten geleden
HOUTEN (ANP) - In het weekend kunnen mogelijk de schaatsen aan in het noorden van het land, verwacht Weeronline. Vanaf donderdag wordt het in het noordoosten steeds kouder, met overdag maximaal 1 of 2 graden. In de nachten vriest het licht tot matig. Begin volgende week neemt de kans op "schaatspret" ook in het oosten toe.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nergens in Nederland waren automobilisten vorig jaar zo lang onderweg als in Den Haag. Door drukte duurde een rit van 10 kilometer door de stad gemiddeld zo'n 8 minuten langer dan wanneer het verkeer normaal had doorgestroomd. Dat is een vertraging van 51 procent. Navigatiemaker TomTom heeft dat uitgerekend.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De petitie van journalist Teun van de Keuken om het Nederlands elftal weg te laten blijven van het WK komende zomer in de Verenigde Staten, Canada en Mexico heeft de grens van 100.000 ondertekeningen gepasseerd. De petitie kan sinds afgelopen zaterdag worden ondertekend. "Laat ons land en onze voetballers aan de goede kant van de geschiedenis staan. Hou onze jongens thuis", aldus Van de Keuken.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het demissionaire kabinet stelt dit jaar 23 miljoen euro extra beschikbaar voor energiesteun aan Oekraïne. Dat heeft staatssecretaris Aukje de Vries (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp, VVD) bekendgemaakt tijdens een bezoek aan dat land.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nico Garstman heeft met zijn foto van de rellen op het Haagse Malieveld in september de Nieuwsfoto van het Jaar 2025 gewonnen bij de jaarlijkse verkiezing van Stichting Nieuwsfoto. In de sportcategorie ging de prijs naar ANP-fotograaf Robin van Lonkhuijsen voor zijn foto van shorttrackster Xandra Velzeboer.
16 uur geleden