Nederlandse zonnepanelen moeten extremen overleven richting maan
LEIDEN (ANP) - Het heelal is niet te vergelijken met een rijtjeshuis in een Vinex-wijk. En daarom moeten zonnepanelen die de ruimte in gaan bestand zijn tegen heel andere omstandigheden dan de zonnepanelen op onze daken. Ze moeten extremen overleven, zegt Rob van Hassel van Airbus Nederland in Leiden. Hij leidde het team dat de zonnepanelen heeft ontwikkeld voor een nieuw Amerikaans ruimtevaartuig, de Orion. Die moet over een paar jaar mensen naar de maan en terug brengen. Op maandag begint de generale repetitie, een onbemande vlucht richting de maan.
Bij de lancering zit het vaartuig boven in een raket, op 100 meter hoogte. Als die raket loskomt van het lanceerplatform, wordt alles aan boord blootgesteld aan enorme trillingen. "De zonnepanelen voelen 80 tot 100 keer hun eigen gewicht op zich drukken. Dat is twintig keer de kracht die Max Verstappen voelt in de Formule 1", aldus Van Hassel. De brullende raketmotoren produceren bij het opstijgen 143 decibel aan geluid. Dat is honderd tot tweehonderd keer zoveel lawaai als een stofzuiger, hard genoeg om trommelvliezen te laten scheuren.
Ongeveer 18 minuten na de lancering klappen de Nederlandse zonnepanelen uit en gaan ze aan het werk om elektriciteit op te wekken. Eerst blijft het vaartuig in een baan rond de aarde. Als de zon erop schijnt, is de temperatuur drie kwartier lang 100 graden boven nul. Maar zodra het vaartuig in de schaduw van de aarde, en dus boven nachtelijk land vliegt, zakt de temperatuur meteen naar 100 graden onder nul. Bij de maan zijn de verschillen nog groter. Van Hassel: "De maan reflecteert het licht van de zon. Als de sonde daar vliegt, is het 150 graden. Achter de maan is het min 200. Bovendien maakt de schadelijke straling van de zon de lichtcellen langzaam kapot. Het is een veel extremere omgeving dan op aarde."
Snelheid
Ruim 1,5 uur na lancering volgt een van de spannendste momenten van de missie. De sonde moet snelheid maken om zich te ontworstelen aan de aantrekkingskracht van de aarde. Zo kan hij beginnen aan de oversteek naar de maan. De snelheid gaat van ruim 28.000 kilometer per uur naar ruim 36.000 kilometer per uur. Van Hassel: "De Orion trekt niet rustig op zoals een auto bij een snelweg, de raketboost zorgt voor een klap ineens, er zit niets tussen nul en maximaal. Als we daar in het ontwerp niet in hadden voorzien, zouden de zonnepanelen direct afbreken en zou de capsule alleen verdergaan."
Om dat te voorkomen, zijn de zonnepanelen in Leiden zo gebouwd dat ze vlak voor de versnelling automatisch naar achteren klappen. Ze lijken aerodynamisch, maar dat heeft geen nut in het luchtledige, het gaat erom dat ze "meebuigen met de richting van de belasting", legt Van Hassel uit. Een paar weken later klappen de panelen weer weg, wanneer de Orion gas geeft om te beginnen aan de oversteek van de maan naar de aarde.
Als de zonnepanelen dat allemaal overleefd hebben, eindigen ze alsnog in een grote vuurbal wanneer het vaartuig terugkeert in de dampkring van de aarde. De Orion komt met een snelheid van ongeveer 40.000 kilometer per uur de dampkring binnen en remt in korte tijd af naar 480 kilometer per uur. De wrijving zorgt voor temperaturen van ruim 2800 graden. Van de zonnepanelen blijft niets over.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft donderdag bij de rechtbank in Den Haag vijf jaar cel geëist tegen de 67-jarige Luis M.G. voor het verkrachten van twee jonge vrouwen die bij hem waren gekomen voor een spirituele 'healing'. "Ze kwamen beiden met een hulpvraag, waren kwetsbaar en daar heeft hij misbruik van gemaakt", aldus de officier van justitie in de onderbouwing van haar strafeis.
8 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Een onderzoeker in Limburg is schuldig bevonden aan gesjoemel met Europese subsidies voor onderzoek naar kanker. Het Europese Openbaar Ministerie (EPPO) heeft daarom een boete van 10.000 euro en een taakstraf van 60 uur opgelegd. Om wie het gaat, meldt de Europese aanklager niet.
43 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De rechtbank in Amsterdam heeft donderdag een 14-jarige jongen veroordeeld omdat hij heeft geprobeerd een explosief tot ontploffing te brengen bij de vestiging van De Pizzabakkers aan de Plantage Kerklaan in Amsterdam. Op 3 september hing hij een tas met een in elkaar geknutselde constructie aan de deur, die bestond uit zwaar vuurwerk, een cobra 6 en drie flessen benzine. Hij had een aansteker in de hand, maar werd op heterdaad betrapt door de politie, die in verband met eerdere explosies bij De Pizzabakkers aan het observeren was.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft donderdag een celstraf van tien maanden geëist, waarvan zeven maanden voorwaardelijk, en een taakstraf van 120 uur tegen Octave D. (53) voor opruiing en een serie bedreigingen tegen journalist Chris Klomp en Norbert Dikkeboom, bekend van zijn collectieve aangifte tegen corona-activist Willem Engel in 2021. D., bijnaam Okkie, kreeg bekendheid door de diefstal van twee schilderijen uit het Van Gogh Museum in 2002.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Er wordt door de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening niet genoeg gedaan met aanbevelingen rondom de in 2024 deels ingestorte parkeergarage in Nieuwegein, meldt de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Die organisatie ziet graag dat een en ander vastgelegd wordt in de wet, maar de minister "ziet helaas geen aanleiding om hier nu mee aan de slag te gaan", zo luidt de conclusie.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Alleen de voorlopige verkiezingsuitslagen van Amsterdam en Hoorn ontbreken nog. Amsterdam hoopt dat donderdagochtend alle stemmen geteld zijn, maar het kan ook middagwerk worden, zei een woordvoerder. Hoorn verwacht de uitslag in de loop van donderdag te brengen, meldt de gemeente op de site.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - NSC haalt in geen van de vijf gemeenten waar die partij meedeed een raadszetel. Dat blijkt uit de voorlopige uitslagen die de ANP Verkiezingsdienst heeft gemeld. In Amersfoort, Apeldoorn, Den Haag, Eindhoven en Zoetermeer stond NSC op het stembiljet.
13 uur geleden