Nederlandse zonnepanelen moeten extremen overleven richting maan
LEIDEN (ANP) - Het heelal is niet te vergelijken met een rijtjeshuis in een Vinex-wijk. En daarom moeten zonnepanelen die de ruimte in gaan bestand zijn tegen heel andere omstandigheden dan de zonnepanelen op onze daken. Ze moeten extremen overleven, zegt Rob van Hassel van Airbus Nederland in Leiden. Hij leidde het team dat de zonnepanelen heeft ontwikkeld voor een nieuw Amerikaans ruimtevaartuig, de Orion. Die moet over een paar jaar mensen naar de maan en terug brengen. Op maandag begint de generale repetitie, een onbemande vlucht richting de maan.
Bij de lancering zit het vaartuig boven in een raket, op 100 meter hoogte. Als die raket loskomt van het lanceerplatform, wordt alles aan boord blootgesteld aan enorme trillingen. "De zonnepanelen voelen 80 tot 100 keer hun eigen gewicht op zich drukken. Dat is twintig keer de kracht die Max Verstappen voelt in de Formule 1", aldus Van Hassel. De brullende raketmotoren produceren bij het opstijgen 143 decibel aan geluid. Dat is honderd tot tweehonderd keer zoveel lawaai als een stofzuiger, hard genoeg om trommelvliezen te laten scheuren.
Ongeveer 18 minuten na de lancering klappen de Nederlandse zonnepanelen uit en gaan ze aan het werk om elektriciteit op te wekken. Eerst blijft het vaartuig in een baan rond de aarde. Als de zon erop schijnt, is de temperatuur drie kwartier lang 100 graden boven nul. Maar zodra het vaartuig in de schaduw van de aarde, en dus boven nachtelijk land vliegt, zakt de temperatuur meteen naar 100 graden onder nul. Bij de maan zijn de verschillen nog groter. Van Hassel: "De maan reflecteert het licht van de zon. Als de sonde daar vliegt, is het 150 graden. Achter de maan is het min 200. Bovendien maakt de schadelijke straling van de zon de lichtcellen langzaam kapot. Het is een veel extremere omgeving dan op aarde."
Snelheid
Ruim 1,5 uur na lancering volgt een van de spannendste momenten van de missie. De sonde moet snelheid maken om zich te ontworstelen aan de aantrekkingskracht van de aarde. Zo kan hij beginnen aan de oversteek naar de maan. De snelheid gaat van ruim 28.000 kilometer per uur naar ruim 36.000 kilometer per uur. Van Hassel: "De Orion trekt niet rustig op zoals een auto bij een snelweg, de raketboost zorgt voor een klap ineens, er zit niets tussen nul en maximaal. Als we daar in het ontwerp niet in hadden voorzien, zouden de zonnepanelen direct afbreken en zou de capsule alleen verdergaan."
Om dat te voorkomen, zijn de zonnepanelen in Leiden zo gebouwd dat ze vlak voor de versnelling automatisch naar achteren klappen. Ze lijken aerodynamisch, maar dat heeft geen nut in het luchtledige, het gaat erom dat ze "meebuigen met de richting van de belasting", legt Van Hassel uit. Een paar weken later klappen de panelen weer weg, wanneer de Orion gas geeft om te beginnen aan de oversteek van de maan naar de aarde.
Als de zonnepanelen dat allemaal overleefd hebben, eindigen ze alsnog in een grote vuurbal wanneer het vaartuig terugkeert in de dampkring van de aarde. De Orion komt met een snelheid van ongeveer 40.000 kilometer per uur de dampkring binnen en remt in korte tijd af naar 480 kilometer per uur. De wrijving zorgt voor temperaturen van ruim 2800 graden. Van de zonnepanelen blijft niets over.
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft vrijdag twintig jaar cel en tbs met dwangverpleging geëist tegen de 25-jarige Sendric S. voor drie moorden in de Rotterdamse wijk IJsselmonde. S. heeft bekend dat hij in december 2024 en januari 2025 drie mannen afzonderlijk van elkaar op straat heeft doodgeschoten.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Richard R. (52), alias Rico de Chileen, is dinsdag in zijn cel aangehouden voor poging tot uitlokking van twee liquidaties. Zijn advocaat bevestigt vrijdag berichtgeving van het AD hierover. Het gerechtshof legde hem dinsdag dertien jaar celstraf op voor leidinggeven aan een criminele organisatie die liquidaties pleegde, handelde in drugs en geld witwaste.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - "Wat het zo zwaar maakt, is dat het niet zomaar het lot was dat hem van ons heeft afgenomen, maar de keuze van een persoon. Daarom doet het zo veel pijn." Dat zei de dochter van een van de slachtoffers in de zaak tegen de 25-jarige Sendric S., in een verklaring die zij vrijdag voordroeg in de extra beveiligde rechtszaal van de rechtbank in Rotterdam.
1 uur geleden
DELFT (ANP) - Museum Prinsenhof Delft heeft een particuliere schenking van 8 miljoen euro gekregen. De bijdrage is van de Surinaams-Nederlandse ondernemer Eduard Hoogenboom. Dankzij de schenking kan het museum het historische kloostercomplex duurzaam vernieuwen. In het hart van het museum wordt de met glas overkapte zaal gemoderniseerd. De renovatie van deze zaal is onderdeel van de lopende verbouwing en vernieuwing van Museum Prinsenhof Delft.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een fietser is in de nacht van donderdag op vrijdag om het leven gekomen door een ongeval met een tram in Den Haag. Dat meldt de politie Den Haag op X.
9 uur geleden
GROESBEEK (ANP) - De gemeenteraad van Berg en Dal gaat akkoord met het verzoek van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) om asielzoekers op te vangen in een hotel in Ooij. Wel wil de raad dat er geen 86, maar maximaal 64 asielzoekers worden opgevangen. Op die manier voldoet de gemeente aan de spreidingswet.
12 uur geleden
LELYSTAD (ANP) - De proef met een Arriva-nachttrein die op vrijdag- en zaterdagnacht van Schiphol naar Zwolle en terug rijdt is voor het eerste deel van het traject niet rendabel. Dat blijkt uit een rapport dat vervoersbedrijf Arriva heeft gedeeld met de gemeente Lelystad. Lelystad en Almere betalen voor de proef.
12 uur geleden