NAVO-leiders eens over nieuwe norm voor veel hoger defensiebudget
DEN HAAG (ANP) - De NAVO-landen gaan 5 procent van hun economie steken in defensie en aanverwante zaken, hebben hun leiders op de top in Den Haag afgesproken. Ook onwillige landen als Spanje stemden in met de nieuwe afspraak, al legt dat land die wel wat anders uit.
De nieuwe 'NAVO-norm' is bedoeld om Europa te herbewapenen na decennialang achteroverleunen. Maar die komt vooral voort uit een eis van de Verenigde Staten. De VS verleggen hun aandacht naar China en Europa moet zijn eigen verdediging bekostigen, stelt president Donald Trump, die er het cijfer van 5 procent aan verbond.
NAVO-topman Mark Rutte kneedde die torenhoge eis om naar een haalbaarder voorstel. Dat schrijft 3,5 procent van het bruto binnenlands product voor defensie voor, plus 1,5 procent voor ondersteunende zaken. Tot nu toe was het de bedoeling om 2 procent van het bbp aan defensie te besteden.
Nieuwe norm
De lidstaten hebben tot 2035 de tijd om de nieuwe norm te halen. Dat is later dan Rutte aanvankelijk had voorgesteld, maar dat uitstel is een geste naar landen die moeite hadden met het plan. In 2029 moet het percentage worden geëvalueerd en zou het dus mogelijk verhoogd of verlaagd kunnen worden.
Spanje beweert dat de toezegging niet voor dat land geldt. Maar volgens de NAVO worden er geen uitzonderingen gemaakt. Spanje zal er wel achter komen dat het echt niet met minder kan, is voorlopig de bezweringsformule.
Maatstaven
Voor de 3,5 procent aan 'harde' defensie-uitgaven zijn vanouds duidelijke maatstaven, waardoor NAVO-landen daarmee niet kunnen marchanderen. Onder de 1,5 procent vallen onder meer investeringen in infrastructuur, maatschappelijke weerbaarheid en de defensie-industrie, staat in de slotverklaring van de top.
De lidstaten leggen de NAVO elk jaar een plan voor met een "geloofwaardige, geleidelijke weg naar het doel", hebben ze afgesproken. Maar consequenties bij getreuzel zijn er niet, omdat de alliantie de soevereine landen nergens toe kan dwingen. Wel kan ze "blamen en shamen", wanprestaties uitmeten in de hoop op verbetering, zoals nu feitelijk al jaarlijks gebeurt.
Meer uit Buitenland
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft zich in een interview met de Financial Times dreigend uitgelaten tegenover de NAVO. Hij zei dat het bondgenootschap een "zware toekomst" wacht als NAVO-landen de Verenigde Staten niet te hulp schieten in Iran. Volgens de Britse zakenkrant eist Trump hulp van NAVO-bondgenoten bij het heropenen van de Straat van Hormuz.
1 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse regering is van plan om mogelijk al deze week aan te kondigen dat meerdere landen hebben ingestemd met de vorming van een coalitie die schepen escorteert door de Straat van Hormuz, een belangrijke doorvoerroute die langs de Iraanse kust loopt. Dat meldt The Wall Street Journal op basis van Amerikaanse functionarissen.
5 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - Iraanse autoriteiten hebben vijfhonderd mensen gearresteerd die ervan worden beschuldigd informatie te hebben gedeeld met vijanden. Dat zei Ahmadreza Radan, een brigadegeneraal die als politiechef van de Islamitische Republiek fungeert, zondag tegen staatsmedia.
6 uur geleden
JERUZALEM (ANP/RTR) - De belangrijkste toegangspoort van Gaza, de grensovergang met Egypte in Rafah, gaat woensdag open voor beperkt personenverkeer in beide richtingen. Dat meldt COGAT, de Israëlische militaire instantie die verantwoordelijk is voor humanitaire zaken.
8 uur geleden
BAGDAD (ANP/AFP) - Bij een raketaanval op het internationale vliegveld van de Iraakse hoofdstad Bagdad zijn vijf gewonden gevallen. Volgens de autoriteiten van de luchthaven gaat het om vier medewerkers en beveiligers en een ingenieur. De Verenigde Staten hebben op dat vliegveld een diplomatieke post.
8 uur geleden
JERUZALEM (ANP/RTR) - De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zondag een video van zichzelf geplaatst waarin te zien is hoe hij een kop koffie haalt en een praatje maakt met een medewerker. Dit deed hij nadat Iraanse staatsmedia geruchten hadden verspreid dat hij dood of gewond zou zijn.
9 uur geleden
BOEDAPEST (ANP/AFP) - De Hongaarse premier Viktor Orbán en zijn belangrijkste uitdager Peter Magyar hebben beiden zondag grote marsen gehouden, vier weken voor de spannende verkiezingen in het land. Tienduizenden mensen bezochten beide bijeenkomsten in de hoofdstad Boedapest.
10 uur geleden