Meer jongeren van school af zonder startkwalificatie, ziet CBS

De overheid streeft ernaar dat jongeren op zijn minst havo, vwo of mbo-2 afronden. Wie lager is opgeleid dan dat, maakt beduidend minder kans op een goede vaste baan. De cijfers van het statistiekbureau laten echter ook zien dat het grootste deel van deze jongeren tot 27 jaar wel werk heeft, al gaat het vaker om een flexibel contract dan bij jongeren die wel een startkwalificatie hebben.

Van de groep die niet naar school gaat en geen startkwalificatie heeft, zijn er 54.000 ook niet aan het werk. Volgens de CBS-cijfers is ongeveer een op de drie wel op zoek naar een baan. Het grootste deel van deze jongeren is niet beschikbaar voor werk; ze horen niet tot de beroepsbevolking. "Ziekte of arbeidsongeschiktheid was hiervoor de meest genoemde reden", legt het statistiekbureau uit.

Mentaal zware periodes

Een sluitende verklaring voor de toename kan het CBS niet geven, daarvoor is meer onderzoek nodig. Hoofdsocioloog Tanja Traag kan wel meerdere factoren noemen die een rol kunnen spelen. Zo laten veel onderzoeken zien dat "een aanzienlijk deel van de jongeren het mentaal zwaar heeft gehad" tijdens de coronapandemie en ook daarna nog. Juist psychische problemen zijn vaak een reden om met een opleiding te stoppen: in 2022 gold dat voor ongeveer een kwart van de jongeren die stopten met school of studie.

In de jaren voor de pandemie was ook al een stijging te zien in het vroegtijdig schoolverlaten. Die trend werd tijdens de coronajaren gedempt, mede doordat de centrale eindexamens niet doorgingen, waardoor bijvoorbeeld meer jongeren aan een mbo-opleiding begonnen. Traag noemt het "goed mogelijk" dat sommige van die jongeren "het uiteindelijk toch niet gered hebben of tot de conclusie kwamen dat ze een verkeerde keus hebben gemaakt".

Andere categorie

De groep jongeren die geen onderwijs volgt, maar wél het gewenste minimale niveau heeft behaald, is eveneens toegenomen. In de afgelopen drie jaar kwamen er in deze categorie 72.000 jongeren tussen de 15 en 27 jaar bij. In totaal gaat het nu om bijna 700.000 mensen.