'Kwaliteit van kleine kieswijzers verschilt sterk'
DEN HAAG (ANP) - Kleine kieswijzers - gericht op één thema of doelgroep - kunnen behulpzaam zijn, maar de kwaliteit verschilt sterk, zegt politicoloog Martin Rosema van de Universiteit Twente. In aanloop naar de komende Tweede Kamerverkiezingen bekeek hij meer dan veertig grote en kleine stemhulpen.
Naast het Kieskompas en de StemWijzer zijn er online tientallen kleinere stemhulpen te vinden. Sommige van die kleine kieswijzers, zoals de Technologie Kieswijzer of de Cannabis Stemwijzer, zijn volgens Rosema heel eenzijdig. "Als je een bepaald onderwerp, zoals wiet, heel belangrijk vindt dan kan zo'n specifieke stemhulp nuttig zijn om erachter te komen welke partij op dat vlak het beste aansluit", zegt Rosema. "Maar bij verkiezingen gaat het over heel veel onderwerpen. Zo'n stemhulp geeft dan eigenlijk niet zoveel informatie."
Er zijn ook kleine kieswijzers die bedoeld zijn voor een specifieke doelgroep, zoals bijvoorbeeld jongeren, maar zich wel op meerdere onderwerpen richten. Maar ook bij die kleine stemhulpen ontbreekt het volgens Rosema vaak aan essentiële informatie, zoals uitleg over de uitslag. Het is namelijk nuttig om te weten waarom je bij een bepaalde partij uitkomt.
Weging thema's
"Bij het invullen van de antwoorden wordt een rekensom gemaakt", legt Rosema uit. "Als het grootste deel van jouw antwoorden aansluit bij een bepaalde partij, komt die als beste keuze naar voren. Zo kan het zijn dat je in een stemwijzer aangeeft voor een versoepeling van de abortuswet te zijn, maar dat je tóch uitkomt bij een christelijke partij. De makers van zo'n kieswijzer kunnen niet bepalen hoe zwaar het thema abortus voor jou weegt. Dan is het belangrijk dat inzichtelijk is hoe partijen over elke stelling denken en hoe een uitslag tot stand komt."
Tot slot maken natuurlijk ook de vraagstelling en de antwoordopties uit voor de kwaliteit van een stemhulp. Zo is het volgens Rosema helemaal niet beter als een kieswijzer veel antwoordopties per vraag aanbiedt. Ook hier speelt mee dat de uitslag gebaseerd is op een rekensom. Het kan zijn dat de kieswijzer punten toekent aan één bepaalde partij als je voor een van de antwoorden kiest. "Hoe sterker de antwoordopties op elkaar lijken, hoe groter de kans dat je ongewild partijen uitsluit die misschien best goed aansluiten bij jouw mening."
Rosema raadt mensen aan altijd meer dan één stemhulp in te vullen. Ook kan het nuttig zijn om bijvoorbeeld de Stemmentracker van ProDemos te gebruiken. Die legt de kiezer geen stellingen voor, maar moties en wetsvoorstellen uit de afgelopen kabinetsperiode. "Verkiezingen gaan namelijk niet alleen om plannen voor de toekomst. Partijen leggen ook verantwoording af voor het verleden."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Tabaksfabrikant Philip Morris heeft de regels voor tabaksreclame overtreden, oordeelt de Reclame Code Commissie (RCC), de toezichthouder voor advertenties. Philip Morris had een flyer en een website laten maken waarop mensen hun mening over komende Europese tabaksregels konden laten doorgeven aan de Europese Commissie. Kunstmatige intelligentie (AI) schreef de teksten voor de gebruikers.
21 minuten geleden
KAATSHEUVEL (ANP) - Vanaf 12 augustus rijdt op en bij pretpark de Efteling een zelfrijdende bus van Arriva, meldt de vervoerder. Zo'n bus rijdt zelfstandig. Er zit nog wel een zogeheten safety driver op de bestuurdersstoel die kan ingrijpen.
36 minuten geleden
STEENDAM (ANP) - Een 58-jarige surfer uit Delfzijl is overleden na een aanvaring met een bootje op het Groningse Schildmeer, meldt de politie. De politie heeft de bestuurder van de boot, een 19-jarige man uit Eemsdelta, aangehouden en verhoord. Hij is weer op vrije voeten, maar blijft verdachte.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Acteur en zanger Barrie Stevens leerde van Peter Faber dat je "altijd open moet blijven staan om nieuwe dingen te leren en inzichten te krijgen". Dat zegt de entertainer vrijdag in reactie op het overlijden van Faber. De twee waren samen tussen 2018 en 2020 te zien in de RTL4-realityserie Beter laat dan nooit, samen met Gerard Cox en Willibrord Frequin.
2 uur geleden
VENRAY (ANP) - Tussen Boxmeer en Venray rijden tot en met zondag geen treinen, dat meldt een woordvoerder van Arriva. Eerder was al bekend dat er vrijdag geen treinen zouden rijden door de werkzaamheden na de brand in natuurgebied Boschhuizerbergen, ten oosten van Venray.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Acteur Peter Faber is overleden. Hij stierf donderdag op 82-jarige leeftijd "vredig in het bijzijn van zijn meest dierbaren", heeft zijn familie vrijdag bekendgemaakt. In zijn lange carrière speelde Faber in talloze films, series en theaterstukken. Twee keer won hij de toonaangevende toneelprijs Louis d'Or.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ouders hebben voor de dagopvang van hun kinderen afgelopen jaar relatief minder betaald dan in 2024, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2025 kregen ouders waarvan de kinderen naar een kinderdagopvang gingen gemiddeld 68 procent van deze kosten vergoed, ten opzichte van 65 procent in 2024. In totaal ontvingen 719.000 ouders kinderopvangtoeslag.
4 uur geleden