Krankzinnigen in Nederland niet bewust achtergesteld tijdens WOII
AMSTERDAM (ANP) - Psychiatrische patiënten zijn in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog niet systematisch verwaarloosd of bewust achtergesteld. Dat het sterftecijfer in psychiatrische en andere instellingen tijdens de oorlog zo hoog was, is vooral te wijten aan slechte leefomstandigheden, oorlogsgeweld zoals bombardementen en aan een hogere instroom van patiënten voor wie in de oorlogsjaren nergens anders plaats was. Dat concluderen onderzoekers Eveline Buchheim en Ralf Futselaar van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies dinsdag.
Buchheim en Futselaar hebben de omstandigheden in gestichten in de oorlog onderzocht. Het rapport verschijnt dinsdag, net als hun boek Uit zorg verdreven. Het Nederlandse Krankzinnigenwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarin onder meer brieven en dagboeken zijn opgenomen.
Het hoge sterftecijfer onder krankzinnigen, zoals psychiatrische patiënten destijds werden genoemd, was wel bekend. In krankzinnigengestichten zaten in de oorlog ook mensen met andere dan psychiatrische beperkingen en ouderen met dementie. Tot nu toe was niet bekend, aldus de onderzoekers, of dergelijke patiënten in Nederland net als in nazi-Duitsland verwaarloosd en zelfs vermoord werden omdat ze als onvolwaardig werden beschouwd. Het NIOD-onderzoek heeft daarvoor geen aanwijzingen gevonden. "De Duitse minachting voor patiënten, en het beleid dat daaruit voortvloeide, is niet naar Nederland geëxporteerd", aldus de onderzoekers.
Dat er veel patiënten om het leven zijn gekomen in de oorlog, klopt wel. Maar dat kwam vooral omdat de verpleging "ondanks grote inspanningen" de patiënten niet kon beschermen tegen de gevolgen van de oorlog in Nederland. Daarnaast moesten instellingen steeds meer patiënten opnemen. Om ruimte te maken werden jonge en relatief gezonde patiënten ontslagen. Dat dreef het sterftecijfer tegen het einde van de bezetting flink op.
De bevindingen van de onderzoekers gelden overigens niet voor Joodse patiënten in instellingen. In de oorlog werd enige tijd gedacht dat Joden veilig zouden zijn in een inrichting, maar ze zijn bijna allemaal opgepakt, afgevoerd en vermoord in concentratiekampen. Zo woonden vrijwel alle Joodse psychiatrische patiënten in Het Apeldoornsche Bosch, het enige gesticht in Nederland van Joodse signatuur. Zowel de bewoners als het personeel zijn op 21 januari 1943 gedeporteerd. Niemand van de bijna 1300 mensen keerde terug.
Meer uit Binnenland
APELDOORN (ANP) - Bij een demonstratie tegen een noodopvang voor asielzoekers in Apeldoorn heeft de politie dinsdagavond ingegrepen. Er werd op een gegeven moment met vuurwerk gegooid naar agenten, waarna de politie een rotonde heeft leeggeveegd waar de betogers zich hadden verzameld. Daarbij is volgens de politie geen geweld gebruikt.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Koning Willem-Alexander en koningin Máxima konden tijdens het 5 mei-concert in Amsterdam niet blijven stilstaan toen Rolf Sanchez aan het einde van de avond een mix van Spaanstalige muziek ten gehore bracht. De zanger sloot de jaarlijkse show af met latin-nummers als Vivir Mi Vida, Más Más Más en Danza Kuduro.
3 uur geleden
MADRID (ANP/RTR/AFP) - Spanje zal het Nederlandse cruiseschip Hondius waarop het hantavirus is uitgebroken, ontvangen op de Canarische Eilanden. Het land doet dat "in overeenstemming met het internationaal recht en uit humanitaire overwegingen", schrijft het ministerie van Volksgezondheid op X.
4 uur geleden
VLISSINGEN (ANP) - De evacuatie van drie opvarenden van het cruiseschip Hondius vindt "naar alle waarschijnlijkheid" woensdag plaats. Twee speciale vliegtuigen zijn al onderweg om het drietal op te halen en naar Nederland te brengen. Dat laat cruisemaatschappij Oceanwide Expeditions weten. Het gaat om twee zieke bemanningsleden en een persoon die een relatie had met een Duitse opvarende die is overleden.
7 uur geleden
LONDEN (ANP) - De Britse premier Keir Starmer heeft zijn medeleven uitgesproken met landgenoten die vastzitten op het Nederlandse cruiseschip Hondius. "We werken nauw samen met internationale partners om de Britse staatsburgers aan boord te ondersteunen en we stellen plannen op voor hun veilige doorreis", schreef hij op X.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Drie zieke opvarenden van het cruiseschip Hondius, dat voor de kust van Kaapverdië ligt, worden van boord gehaald en naar Nederland gebracht voor medische verzorging. Onder hen is één Nederlander, meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. "Alle inzet is erop gericht om dit op zo kort mogelijke termijn te laten plaatsvinden." Op het schip zijn meerdere mensen besmet geraakt met het hantavirus.
10 uur geleden
GENÈVE (ANP) - Hulpverleners zijn volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bezig met het weghalen van twee ernstig zieke patiënten van het Nederlandse cruiseschip Hondius, om ze vervolgens over te brengen naar Nederland voor behandeling. De zieken verkeren volgens infectieziektendirecteur Maria Van Kerkhove in stabiele toestand. Op het schip was een uitbraak van het hantavirus.
11 uur geleden