KNAW: neem academische vrijheid op in de grondwet
AMSTERDAM (ANP) - Academische vrijheid moet een plek krijgen in de grondwet en de vrijheid van meningsuiting voor wetenschappers moet door kennisinstellingen beter beschermd worden. Dat staat in een advies van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) aan onderwijsminister Rianne Letschert. De KNAW roept ook op tot een aanscherping van de wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.
Het advies bestaat uit twee rapporten, die woensdag door de KNAW aan de minister zijn aangeboden. In het eerste rapport meldt de KNAW dat de academische vrijheid in Nederland onder druk staat. Als oorzaken worden onder meer de manier waarop onderzoek wordt gefinancierd en bemoeienis van de overheid genoemd. Ook intimidatie van wetenschappers en polarisatie binnen universiteiten en hogescholen zelf spelen een rol.
Om de academische vrijheid te beschermen, adviseert de KNAW de wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek "scherper te formuleren". In de wet zou duidelijker naar voren moeten komen wie de academische vrijheid moet beschermen, op wie deze van toepassing is en onder welke voorwaarden beperkingen mogelijk zijn. Om de academische vrijheid minder afhankelijk te maken van politieke schommelingen, zou deze daarnaast een plek moeten krijgen in de grondwet. Tot slot zou er een landelijke gedragscode moeten komen, die kennisinstituten verder voor zichzelf kunnen uitwerken.
Meningsuiting
Het tweede rapport gaat in op de vrijheid van meningsuiting van wetenschappers. De KNAW adviseert de overheid om een "zo beperkt mogelijke rol" in te nemen bij het beschermen van de vrijheid van meningsuiting. De overheid moet daarom het zelfbestuur van kennisinstellingen respecteren en wegblijven van inmenging in onderwijs, onderzoek en andere activiteiten op de campus.
Besturen van hogescholen, universiteiten en onderzoeksinstituten moeten zorgen dat hun locaties vrij zijn voor open debat, op basis van argumenten. Ook moet er gedemonstreerd kunnen worden, zolang de vrijheid van medewerkers niet in het geding komt.
Maatschappelijk debat
De KNAW heeft ook advies voor wetenschappers die deelnemen aan het maatschappelijk debat, bijvoorbeeld in de media. De Akademie noemt het "zeer wenselijk" dat wetenschappers meedoen, maar roept hen wel op duidelijk te maken of ze op dat moment vanuit de wetenschap spreken, en wat de grenzen zijn van hun kennis.
Letschert dankte de KNAW voor de adviezen. "Samen met het veld kunnen we aan de slag", aldus de minister die voor de kerstvakantie met een inhoudelijke reactie komt.
Meer uit Binnenland
HILVERSUM (ANP) - De NPO "is en blijft met alle partijen in gesprek". Dat stelt een woordvoerder als reactie op de brandbrief van ruim vierhonderd NPO-medewerkers die zich boos maken over het besluit om toch aan het Eurovisie Songfestival mee te doen. De NPO laat weten op dit moment verder geen toelichting over de kwestie te geven. 3FM-presentator Mandy Emadi laat namens de ondertekenaars weten nog geen reactie van de NPO te hebben gehad.
24 minuten geleden
LAUWERSOOG (ANP) - Het in financiële nood verkerende Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) krijgt behalve veel steun ook kritiek. Zo vindt eigenaar Pim Lollinga van Faunavisie Wildcare in Westernieland, waar wilde dieren worden opgevangen, dat het WEC de penibele situatie "ook wel over zichzelf afgeroepen heeft". Ook dierenactiviste Lenie 't Hart, die de bekende zeehondencrèche in Pieterburen oprichtte en jarenlang het internationale boegbeeld was, is zeer kritisch.
35 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - Een wetsvoorstel dat inlichtingen- en veiligheidsdiensten meer ruimte geeft om gegevens te verzamelen, moet gepaard gaan met "effectieve waarborgen en robuust toezicht" om mensenrechten te beschermen, oordeelt het College voor de Rechten van de Mens. Als het aan het kabinet ligt, worden de inlichtingendiensten onder meer sneller bevoegd om informatie te verzamelen over personen en organisaties die een mogelijke dreiging vormen. Zo kunnen ze computers en smartphones hacken zonder onafhankelijke toets vooraf.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Amsterdamse politie heeft dinsdag een server in beslag genomen bij een datacenter in Amsterdam-Oost. Dat bevestigt de politie naar aanleiding van berichtgeving van NRC. De inname gebeurde op verzoek van de Amerikaanse autoriteiten.
1 uur geleden
ARNHEM (ANP) - De man die GTST-acteur Bas Muijs in 2023 heeft gegijzeld en mishandeld, is woensdag in hoger beroep veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf, waarvan een half jaar voorwaardelijk. Eerder legde de rechtbank hem dezelfde straf op.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Stichting Be Ok, die in Amsterdam kwetsbare jongeren bijstaat, is mogelijk betrokken bij een witwaszaak. Dat zegt het Openbaar Ministerie Amsterdam na berichtgeving van De Telegraaf. In de zaak werden in mei zes mannen uit Amsterdam aangehouden op verdenking van het witwassen van ten minste 38 miljoen euro. Een van hen, een 26-jarige man, zit nog in voorlopige hechtenis.
1 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Oppositiepartijen in de provincie Groningen willen een spoeddebat over het noodlijdende Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) in Lauwersoog. In het vorig voorjaar geopende centrum huist onder meer de zeehondenopvang die voorheen in het bekende opvangcentrum in Pieterburen zat. Het WEC komt 2,8 miljoen euro tekort en de provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland willen niet nog meer publiek geld in het centrum steken.
2 uur geleden