KNAW: geschiedenis monumenten te onbekend
AMSTERDAM (ANP) - Bestuurders, ambtenaren en het grote publiek weten te weinig van de figuren die een standbeeld hebben, aldus de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) op basis van eigen onderzoek. Ook hebben genoemde groepen "gebrekkige kennis" over de veranderingen die zich in de loop der tijd voordeden in de kijk op mensen en gebeurtenissen uit het verleden, stelt de Akademie vast in het rapport Wankele Sokkels.
En met name gemeentes hebben vaak ook nog eens onvoldoende zicht op monumenten en standbeelden binnen hun eigen grenzen. Ook op nationaal niveau is de registratie van dergelijk erfgoed niet goed genoeg op orde, zegt de Akademie. Door al deze oorzaken wordt veelal "ad hoc" gereageerd op discussies over de monumenten. Men is er niet goed op voorbereid.
De organisatie keek onder meer naar monumenten die, soms nogal verschillend, een verband hebben met ons koloniale verleden. Daaronder zijn dat in Hoorn van J.P. Coen (die hardhandig de Nederlandse belangen in Indië behartigde) en dat in Tilburg van Peerke Donders, de voor lepralijders zorgende missionaris die daar staat afgebeeld met een hulpeloos en nederig ogende donkere man aan zijn voeten.
'Uitwissen'
"Hou rekening met de geschiedenis van het monument zelf, waarom wie of wat wanneer is afgebeeld en hoe generaties daar vroeger over dachten", raadt de Akademie aan. Veel weerstand ontstaat uit gebrek aan communicatie en informatie", waarschuwt het geleerde gezelschap verder. "Het is de verantwoordelijkheid van bestuurders om gesprekken te voeren waarbij alle partijen (omwonenden, nabestaanden, actiegroepen) serieus betrokken worden."
Gemeenten moeten ook nagaan welke standbeelden en monumenten er zijn en welke mogelijk ontbreken. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) kan meer ondersteuning bieden met een goed onderhouden landelijk monumentenregister, oordeelt de KNAW.
'Koloniaal perspectief'
Omstreden monumenten kunnen weliswaar worden voorzien van bordjes met nadere info over de afgebeelde figuur of gebeurtenis, maar dat werkt volgens de KNAW maar beperkt. "Verplaatsen van monumenten naar een museum is een mogelijkheid", overweegt de Akademie, maar een echt veelbelovende aanpak is volgens het gezelschap "conceptuele vernieuwing", waarbij het monument een nieuwe context krijgt met bijvoorbeeld een "tegenbeeld". Vernietiging "leidt tot uitwissen van een stuk geschiedenis".
De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme spreekt in een reactie van een "beperkt, achterhaald en eenzijdig koloniaal perspectief op ons verleden" in ons straatbeeld. Rabin Baldewsingh noemt het "nu zaak dat het kabinet maar zeker ook gemeente- en provinciebesturen de aanbevelingen uit het rapport ter harte nemen".
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Van kinderen en jongeren tussen de 10 en 18 jaar heeft 62 procent het gevoel dat hun mening niet meetelt bij de gemeente, wijst een peiling van UNICEF Nederland onder meer dan duizend kinderen uit. Dit terwijl 72 procent van de kinderen graag hun mening zou willen inbrengen bij de gemeente.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Meer mensen deden vorig jaar melding van vermoedens van misstanden op de werkvloer, meldt het Huis voor Klokkenluiders (HvK). Er werden bijna 700 aanvragen voor advies ingediend, het hoogste aantal sinds de oprichting van het adviespunt in 2016. In 2024 waren het er nog 467. Bijna alle klokkenluiders zeggen dat ze na melding benadeeld worden, hoewel dat wettelijk verboden is.
9 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - Op Schiphol is maandagavond een tweede groep gestrande Nederlanders uit het Midden-Oosten aangekomen. De vlucht van TUI uit Hurghada (Egypte) landde even na 22.20 uur. De reizigers aan boord waren eerst met een vliegtuig van Defensie opgehaald uit Muscat, de hoofdstad van Oman.
11 uur geleden
ARNHEM (ANP) - De gynaecoloog van het Rijnstate die in de jaren zeventig en tachtig zijn eigen sperma gebruikte als donorzaad heeft zeker zestien donorkinderen verwekt. Dat meldt het Arnhemse ziekenhuis maandag op basis van onafhankelijk onderzoek naar de manier waarop in het verleden met donorzaad is omgegaan. De bekentenis van de voormalige arts was daarvoor de aanleiding. De man, die werkte in de kliniek van het Elisabeth Gasthuis dat later samen met twee andere ziekenhuizen Rijnstate werd, heeft een erfelijke ziekte.
11 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - Claudia de Breij doet in 2026 opnieuw de Oudejaarsconference. Het wordt de vierde keer dat de cabaretière op oudejaarsavond op NPO 1 terugblikt op het voorbije jaar.
11 uur geleden
LEUSDEN (ANP) - Frenna en Sef zijn maandag de belangrijkste winnaars geworden van de Edison Pop 2026. Zij kregen in het AFAS Theater in Leusden de prijzen voor respectievelijk beste single (ZAZAA) en beste album (lieve monsters). DI-RECT kreeg de Edison Oeuvreprijs en Samuel Welten viel tweemaal in de prijzen.
12 uur geleden
DE BILT (ANP) - In het Waddengebied, Friesland en in de kop van Noord-Holland komt dichte mist voor. Het zicht kan minder dan 200 meter zijn, meldt het KNMI. Het verkeer kan hier hinder van ondervinden.
12 uur geleden