KNAW: geschiedenis monumenten te onbekend
AMSTERDAM (ANP) - Bestuurders, ambtenaren en het grote publiek weten te weinig van de figuren die een standbeeld hebben, aldus de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) op basis van eigen onderzoek. Ook hebben genoemde groepen "gebrekkige kennis" over de veranderingen die zich in de loop der tijd voordeden in de kijk op mensen en gebeurtenissen uit het verleden, stelt de Akademie vast in het rapport Wankele Sokkels.
En met name gemeentes hebben vaak ook nog eens onvoldoende zicht op monumenten en standbeelden binnen hun eigen grenzen. Ook op nationaal niveau is de registratie van dergelijk erfgoed niet goed genoeg op orde, zegt de Akademie. Door al deze oorzaken wordt veelal "ad hoc" gereageerd op discussies over de monumenten. Men is er niet goed op voorbereid.
De organisatie keek onder meer naar monumenten die, soms nogal verschillend, een verband hebben met ons koloniale verleden. Daaronder zijn dat in Hoorn van J.P. Coen (die hardhandig de Nederlandse belangen in Indië behartigde) en dat in Tilburg van Peerke Donders, de voor lepralijders zorgende missionaris die daar staat afgebeeld met een hulpeloos en nederig ogende donkere man aan zijn voeten.
'Uitwissen'
"Hou rekening met de geschiedenis van het monument zelf, waarom wie of wat wanneer is afgebeeld en hoe generaties daar vroeger over dachten", raadt de Akademie aan. Veel weerstand ontstaat uit gebrek aan communicatie en informatie", waarschuwt het geleerde gezelschap verder. "Het is de verantwoordelijkheid van bestuurders om gesprekken te voeren waarbij alle partijen (omwonenden, nabestaanden, actiegroepen) serieus betrokken worden."
Gemeenten moeten ook nagaan welke standbeelden en monumenten er zijn en welke mogelijk ontbreken. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) kan meer ondersteuning bieden met een goed onderhouden landelijk monumentenregister, oordeelt de KNAW.
'Koloniaal perspectief'
Omstreden monumenten kunnen weliswaar worden voorzien van bordjes met nadere info over de afgebeelde figuur of gebeurtenis, maar dat werkt volgens de KNAW maar beperkt. "Verplaatsen van monumenten naar een museum is een mogelijkheid", overweegt de Akademie, maar een echt veelbelovende aanpak is volgens het gezelschap "conceptuele vernieuwing", waarbij het monument een nieuwe context krijgt met bijvoorbeeld een "tegenbeeld". Vernietiging "leidt tot uitwissen van een stuk geschiedenis".
De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme spreekt in een reactie van een "beperkt, achterhaald en eenzijdig koloniaal perspectief op ons verleden" in ons straatbeeld. Rabin Baldewsingh noemt het "nu zaak dat het kabinet maar zeker ook gemeente- en provinciebesturen de aanbevelingen uit het rapport ter harte nemen".
Meer uit Binnenland
MAASTRICHT (ANP) - Politie en het Openbaar Ministerie (OM) hebben het onderzoek afgerond naar de vermissing van Tanja Groen in 1993. De grote vragen zijn niet opgelost: wat is er met Tanja gebeurd en waar is ze? Dat melden politie en OM maandag. De toen 18-jarige Tanja raakte in Limburg vermist in de nacht van 31 augustus op 1 september 1993. Ze verdween na een feestje in Maastricht.
12 minuten geleden
ALMERE (ANP) - Het NorthC datacenter in Almere krijgt uiterlijk woensdag om 12.00 uur een tijdelijke stroomvoorziening. Dat laat het bedrijf maandag weten. Donderdag woedde daar een grote brand, waarbij het stroomnet beschadigd raakte.
27 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie ziet een toename van het aantal jeugdige verdachten. Jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 17 jaar komen sinds 2024 vaker met de politie en het OM in aanraking. Daarbij valt vooral de zwaarte van de gepleegde misdrijven op, meldt het OM in het maandag gepubliceerde jaarbericht over 2025.
47 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie registreerde vorig jaar minder moord- en doodslagzaken met een vrouwelijk slachtoffer. In 2025 ging het om vijftien zaken, in 2024 betrof het 24 zaken. Dat staat in het jaarbericht 2025 van het OM. Het is voor de tweede keer dat het OM het aantal zaken van geweldsmisdrijven met vrouwelijke slachtoffers registreert in het jaarverslag.
48 minuten geleden
CANBERRA (ANP/AFP) - Australië gaat zes voormalige opvarenden van cruiseschip m/v Hondius onderbrengen op een quarantainelocatie ten noorden van Perth. Daar moeten ze zeker drie weken blijven, meldt de regering.
1 uur geleden
DE BILT (ANP) - Het KNMI waarschuwt voor zware windstoten in het noordelijk kustgebied. Vanavond geldt in de provincies Noord-Holland, Flevoland, Friesland en Groningen code geel. Dat gaat om 19.00 uur in en eindigt om middernacht.
4 uur geleden
LONDEN (ANP) - Het Netflix-drama Adolescence heeft de BAFTA voor de beste minidramaserie gewonnen. De serie werd de grote winnaar, met in totaal vier prijzen. Zo sleepte Stephen Graham, tevens medebedenker van Adolescence, de prijs voor beste acteur in de wacht.
4 uur geleden