KNAW: geschiedenis monumenten te onbekend
AMSTERDAM (ANP) - Bestuurders, ambtenaren en het grote publiek weten te weinig van de figuren die een standbeeld hebben, aldus de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) op basis van eigen onderzoek. Ook hebben genoemde groepen "gebrekkige kennis" over de veranderingen die zich in de loop der tijd voordeden in de kijk op mensen en gebeurtenissen uit het verleden, stelt de Akademie vast in het rapport Wankele Sokkels.
En met name gemeentes hebben vaak ook nog eens onvoldoende zicht op monumenten en standbeelden binnen hun eigen grenzen. Ook op nationaal niveau is de registratie van dergelijk erfgoed niet goed genoeg op orde, zegt de Akademie. Door al deze oorzaken wordt veelal "ad hoc" gereageerd op discussies over de monumenten. Men is er niet goed op voorbereid.
De organisatie keek onder meer naar monumenten die, soms nogal verschillend, een verband hebben met ons koloniale verleden. Daaronder zijn dat in Hoorn van J.P. Coen (die hardhandig de Nederlandse belangen in Indië behartigde) en dat in Tilburg van Peerke Donders, de voor lepralijders zorgende missionaris die daar staat afgebeeld met een hulpeloos en nederig ogende donkere man aan zijn voeten.
'Uitwissen'
"Hou rekening met de geschiedenis van het monument zelf, waarom wie of wat wanneer is afgebeeld en hoe generaties daar vroeger over dachten", raadt de Akademie aan. Veel weerstand ontstaat uit gebrek aan communicatie en informatie", waarschuwt het geleerde gezelschap verder. "Het is de verantwoordelijkheid van bestuurders om gesprekken te voeren waarbij alle partijen (omwonenden, nabestaanden, actiegroepen) serieus betrokken worden."
Gemeenten moeten ook nagaan welke standbeelden en monumenten er zijn en welke mogelijk ontbreken. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) kan meer ondersteuning bieden met een goed onderhouden landelijk monumentenregister, oordeelt de KNAW.
'Koloniaal perspectief'
Omstreden monumenten kunnen weliswaar worden voorzien van bordjes met nadere info over de afgebeelde figuur of gebeurtenis, maar dat werkt volgens de KNAW maar beperkt. "Verplaatsen van monumenten naar een museum is een mogelijkheid", overweegt de Akademie, maar een echt veelbelovende aanpak is volgens het gezelschap "conceptuele vernieuwing", waarbij het monument een nieuwe context krijgt met bijvoorbeeld een "tegenbeeld". Vernietiging "leidt tot uitwissen van een stuk geschiedenis".
De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme spreekt in een reactie van een "beperkt, achterhaald en eenzijdig koloniaal perspectief op ons verleden" in ons straatbeeld. Rabin Baldewsingh noemt het "nu zaak dat het kabinet maar zeker ook gemeente- en provinciebesturen de aanbevelingen uit het rapport ter harte nemen".
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - De Telegraaf is van plan om de columns die Maarten Spanjer schreef voor zijn dood alsnog te publiceren. Dat zegt Evert Santegoeds, hoofdredacteur van het blad Privé. De op 73-jarige leeftijd overleden Amsterdammer schreef ongeveer 25 columns, waarvan er pas zeven gepubliceerd zijn.
35 minuten geleden
SCHAGEN (ANP) - Een 81-jarige man uit Schagen (Noord-Holland) is overleden nadat hij vrijdagavond in zijn woning was overvallen. De bejaarde man raakte zwaargewond en stierf even later in een ziekenhuis. Die avond is na een achtervolging een 36-jarige man aangehouden, meldt de politie.
55 minuten geleden
BEEK EN DONK (ANP) - De verdachte die in de nacht van vrijdag op zaterdag is aangehouden rond de dood van een vrouw in Beek en Donk, is een 56-jarige man uit de Noord-Brabantse plaats. Hij wordt ervan verdacht de vrouw om het leven te hebben gebracht, aldus de politie. Zij was 50 jaar en woonde in Tilburg.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een 22-jarige man uit Amsterdam is vrijdag op een supersnelrechtzitting veroordeeld tot een deels onvoorwaardelijke celstraf en een werkstraf wegens zijn aandeel in ongeregeldheden deze week in Floradorp. Dat meldt het Openbaar Ministerie zaterdag.
2 uur geleden
OUDERKERK AAN DE AMSTEL (ANP) - De Nederlandse acteur en schrijver Maarten Spanjer is op 73-jarige leeftijd overleden. Dat bevestigt zijn partner Monique Waterham aan het ANP na berichtgeving van De Telegraaf. Spanjer werd in 2025 gediagnosticeerd met blaas- en prostaatkanker.
3 uur geleden
BEEK EN DONK (ANP) - In het Brabantse Beek en Donk heeft de politie in de nacht van vrijdag op zaterdag een overleden vrouw in een woning aangetroffen. Er is één persoon aangehouden. De politie heeft een "sterk vermoeden" dat het gaat om een misdrijf.
9 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Op drie trajecten rondom Utrecht rijden sinds vrijdagmiddag 14.30 uur minder treinen door een tekort aan verkeersleiders, meldt ProRail. De spoorwegbeheerder verwacht dat dit nog tot in de loop van de avond gaat duren. In de reisinformatie van de NS wordt ongeveer 23.15 uur als verwachte eindtijd genoemd.
14 uur geleden