Kamer wil een nieuwe verkenner op afstand van de politiek
DEN HAAG (ANP) - Er komt een nieuwe verkenner. En het wordt er een die verder afstaat van de dagelijkse politiek rond het Binnenhof dan tot dusver gebruik was. De hele procedure zal tegen het licht worden gehouden. Dat is het eerste resultaat van een chaotisch Kamerdebat over de mislukte verkenning donderdag.
De nieuwe verkenner moet het formatieproces weer vlot trekken en het vertrouwen tussen de partijen herstellen. Het moet een "gezaghebbende en onafhankelijke verkenner met een grotere afstand tot de actuele politiek" zijn, aldus een Kamerbreed gesteunde motie van D66-leider Sigrid Kaag en CDA-leider Wopke Hoekstra.
De verkenner is een vrij nieuw verschijnsel. Het werd pas in 2012 geïntroduceerd en moest de Tweede Kamer meer zeggenschap geven over de kabinetsformatie. Voor die tijd lag deze taak bij het staatshoofd. De eerste twee verkenningen (in 2012 en 2017) verliepen vrij rimpelloos.
Dit jaar zijn voor het eerst twee verkenners aangewezen. Dat was op verzoek van D66 die als tweede eindigde bij de verkiezingen. De eerste verkenners, Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66), stapten op nadat door een fout van Ollongren aantekeningen van de verkenning openbaar waren geworden.
In die memo stond de beruchte opmerking "functie elders" over het kritische CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. De Kamer kreeg hierdoor het vermoeden dat werd geprobeerd een kritisch Kamerlid te lozen. Het maakte volgens hen duidelijk dat de procedure aanpassing behoeft.
Een of meer verkenners worden een dag na de verkiezingen aangewezen door de Tweede Kamer. Tot dusver werd die steeds geleverd door de grootste partij. De verkenner moet in een of twee weken uitzoeken welke partijen samen verder moeten gaan praten over de vorming van een kabinet.
De eerste verkenner ooit was Henk Kamp (VVD) negen jaar geleden. Vier jaar geleden kwam die taak terecht bij zijn partijgenoot Edith Schippers. Beide verkenners werden na hun taak ook informateur. Kamp wist met Wouter Bos (PvdA) een kabinet te smeden. Schippers slaagde daar niet in.
Het hele systeem van de verkenner is nergens vastgelegd. Ook niet in het Reglement van Orde van de Tweede Kamer. En dat breekt de volksvertegenwoordiging dit keer op. Er zijn geen regels, voorschriften of aanwijzingen. Het is "levend staatsrecht", zei Boris van der Ham recent. De D66'er is een van de bedenkers van het systeem.
De afgelopen dagen werd duidelijk dat een meerderheid van de Kamer het proces wil aanpakken. Er moeten regels en voorschriften komen. Jorritsma zei dat het ook goed zou zijn als wordt vastgelegd welke rechten oud-verkenners hebben. En de rol van Algemene Zaken moet in het proces worden beperkt, vindt een aantal partijen.
Het ministerie van de premier levert ambtenaren voor de verkenning. Twee raadsadviseurs en de directeur-generaal van de Rijksvoorlichtingsdienst helpen de verkenners. Dat gebeurt al sinds 1971.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer heeft ingestemd met een wet die regelt dat mensen die dat nodig hebben, in het stemhokje hulp kunnen krijgen van een stembureaumedewerker. Mensen met een fysieke beperking mogen momenteel al geholpen worden bij het stemmen door een bekende.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Claudia van Bruggen van Rechtsbescherming heeft geen nieuwe onterechte straffen door foute namen in de justitieketen gevonden. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft ze dat er wel 99 nieuwe gevallen van foutieve namen bij zijn gekomen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken laat onderzoek doen naar het systeem van stemmen per volmacht. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft de CDA-minister dat internationale waarnemers kritisch waren op de volmachten en dat nader onderzoek daarom nodig is.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet voert vanaf de Europese parlementsverkiezingen van 2029 een kleiner stembiljet in, meldt minister Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken, CDA) donderdag aan de Tweede Kamer. Bij de laatste drie verkiezingen zijn er al proeven geweest met zo'n kleiner stembiljet en die zijn overwegend positief verlopen.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Landbouw moet mogelijk blijven in de zones rond natuurgebieden waar de stikstofuitstoot harder omlaag moet dan elders. Dat zei minister Jaimi van Essen (Landbouw, D66) in het debat over zijn stikstofmaatregelen. "We vragen in de zones het maximale wat wij verantwoord vinden om landbouwkundig gebruik mogelijk te houden."
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Stikstofminister Jaimi van Essen (D66) hoopt nog steeds op steun van ongeveer 100 van de 150 zetels in de Tweede Kamer voor zijn stikstofplannen. Eerder sprak premier Rob Jetten ook al die hoop uit. Toch bleken de verschillende opvattingen in de Kamer groot en lijkt brede steun nu nog ver weg.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - JA21 zegt ervoor open te staan de stikstofplannen van het kabinet te steunen. "Wij steken onze hand uit", zei Kamerlid Maarten Goudzwaard in het debat over de maatregelen. "Niet uit enthousiasme voor dit pakket, maar omdat stilstand schadelijker is. Ik vraag het kabinet dan ook die hand aan te pakken en te laten zien dat het echt bereid is zijn plannen aan te passen."
1 dag geleden