Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - In de duinen van Den Haag is dinsdagavond brand uitgebroken. De brandweer bestrijdt het vuur en heeft een NL-Alert verzonden vanwege de rook die vrijkomt.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De patiëntengegevens die zijn gestolen bij de hack bij softwareleverancier ChipSoft zijn nergens gepubliceerd en de gegevens zijn inmiddels vernietigd. Dat meldt het bedrijf in een verklaring op de eigen website.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het nieuwe Nationaal Park Hollandse Duinen langs de Zuid-Hollandse kust moet een plek worden waar mensen en dieren tot rust kunnen komen. Arno Bonte, gedeputeerde natuur voor de provincie Zuid-Holland, wil er op sommige plekken extra recreatiemogelijkheden realiseren terwijl op andere locaties juist de natuur voorrang krijgt. Door de natuur te verbeteren verwacht hij ook dat het makkelijker wordt om vergunningen te verlenen voor bijvoorbeeld het bouwen van woningen. Vergunningen daarvoor worden nu moeizaam verstrekt vanwege de problemen met stikstof.
3 uur geleden
BUSSUM (ANP) - De politie heeft dinsdag een man opgepakt in het onderzoek naar een moord in Hilversum in 2011. Het gaat om een 61-jarige man uit Bussum, die verdacht wordt van betrokkenheid bij de dood van Pablo Hermeler.
6 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - Opnieuw heeft de politie geschoten tijdens een voorval met een persoon met "onbegrepen gedrag". Dit keer ging het om een situatie in Hilversum. De man of vrouw in kwestie moest met een ambulance naar het ziekenhuis.
6 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De vele feestvierders die met de trein reisden tijdens Koningsdag hebben weer een boel viezigheid achtergelaten. De NS heeft zeven treinstellen uit de dienstregeling gehaald omdat ze te smerig waren om ingezet te worden. "Reizigers kunnen de komende dagen nog hinder ondervinden", meldt het vervoersbedrijf.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In bijna heel Nederland geldt een verhoogd risico op natuurbranden, doordat het al een tijdje niet heeft geregend. In zeker 20 van de 25 veiligheidsregio's is fase 2 van kracht, het hoogste waarschuwingsniveau.
7 uur geleden