Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Op zaterdag 28 februari en zondag 1 maart rijden er geen treinen van en naar station Amsterdam Zuid, meldt ProRail. Dat komt door werkzaamheden. Het station wordt vernieuwd.
32 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft dinsdag in hoger beroep vijftien jaar cel en tbs met dwangverpleging geëist tegen de 37-jarige Sander K. voor het verkrachten en doden van Arina Sasina (34) uit Amsterdam. K. sneed het lichaam van de vrouw daarna in stukken. Hij werd opgepakt voordat hij de lichaamsdelen kon laten verdwijnen.
54 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De alarmcentrales van de ANWB en Eurocross hebben dit wintersportseizoen voorlopig meer hulpverzoeken gekregen na wintersportongelukken vergeleken met vorig jaar. De hulpdiensten staan Nederlandse wintersporters bij na ongevallen. Beide centrales repatrieerden dit jaar al meer dan tweehonderd onfortuinlijke wintersporters.
55 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie is in december gestopt met het Criminaliteits Anticipatie Systeem (CAS), een algoritme dat het risico op criminaliteit voorspelde. Dat bevestigt de politie na berichtgeving in de Volkskrant. De Algemene Rekenkamer constateerde jaren geleden al dat het algoritme niet voldeed.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Shell en Eneco hebben afgelopen najaar meerdere adviezen genegeerd om vogels te beschermen door windturbines op zee enkele uren stil te zetten. De bedrijven wilden hun windpark maximaal 15 uur stilzetten, terwijl de minister van Klimaat en Groene Groei adviezen heeft afgegeven om ze dat seizoen in totaal 36 uur te laten stilstaan.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De politie houdt er rekening mee dat de twee jongens die op nieuwjaarsdag in het Amsterdamse Piet Wiedijkpark werden doodgeschoten, uit willekeur zijn gedood. Dat meldt zij dinsdag.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het online journalistieke platform De Correspondent is op zoek naar een nieuwe hoofdredactie. Hoofdredacteur en oprichter Rob Wijnberg gaat in een andere rol verder bij het platform en ook adjunct-hoofdredacteuren Rosan Smits en Maaike Goslinga gaan bij De Correspondent verder in een nieuwe rol, maakte de vertrekkende hoofdredactie dinsdag bekend.
3 uur geleden