Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Harrie Jekkers is zondagmiddag benoemd tot ereburger van de gemeente Den Haag. Burgemeester Jan van Zanen overhandigde de cabaretier de Gouden Erepenning, de hoogste gemeentelijke onderscheiding van de stad. De uitreiking vond plaats in de Koninklijke Schouwburg, na afloop van de laatste voorstelling die Jekkers speelde. De komiek kondigde eerder dit jaar definitief aan te stoppen met zijn grote theaterprogramma's.
12 uur geleden
KATWIJK (ANP) - Regisseur Theu Boermans heeft zondagmiddag, voorafgaand aan de allerlaatste voorstelling van de musical Soldaat van Oranje, een koninklijke onderscheiding ontvangen. Hij werd benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw voor zijn "uitzonderlijke en langdurige verdiensten op het gebied van theater, musical, film en cultureel erfgoed".
13 uur geleden
TER APEL (ANP) - De politie heeft zaterdagavond een persoon aangehouden bij het aanmeldcentrum in Ter Apel na een melding van een vechtpartij. De 29-jarige man werd overgedragen door de beveiliging, laat een woordvoerder weten.
17 uur geleden
WASSENAAR (ANP) - Twee personen zijn in de nacht van zaterdag op zondag gewond geraakt door een schietpartij bij een woning aan de Van der Duyn van Maasdamstraat in Wassenaar. De politie heeft een verdachte, een 42-jarige man uit de Zuid-Hollandse plaats, opgepakt.
17 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Het treinverkeer rond Gouda is weer volledig opgestart na een stroomstoring zondagochtend. Dat laat een woordvoerder van ProRail weten. Door de storing reden er volgens de spoorbeheerder geen treinen tussen Gouda en Rotterdam, Den Haag en Alphen aan den Rijn. Van en naar Utrecht reden minder treinen, was te zien in de reisplanner van de NS.
18 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Door een stroomstoring ligt het treinverkeer rond Gouda zondagochtend stil, meldt ProRail. Zo rijden er geen treinen tussen de Zuid-Hollandse stad en Den Haag, Utrecht en Rotterdam. De storing komt boven op werkzaamheden op het spoor rond Den Haag, waardoor het treinverkeer dit weekend al gehinderd werd. Tussen Leiden Centraal en Den Haag Mariahoeve is zondagochtend ook sprake van een seinstoring.
19 uur geleden
TER APEL (ANP) - De nachtopvang in het Groningse Nieuwe Pekela is niet meer gebruikt sinds het Rode Kruis is gestopt met de hulpverlening bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Volgens het Rode Kruis is in de nacht van vrijdag op zaterdag niemand naar de opvang gebracht en ook zaterdagavond zijn er geen bussen vertrokken, zag een ANP-verslaggever.
19 uur geleden