Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
DE BILT (ANP) - Woensdag is officieel de eerste lentedag van het jaar. De temperatuur in De Bilt steeg woensdag na het middaguur naar 15,1 graden. Volgens Weeronline komt de eerste lentedag van het jaar eerder dan gebruikelijk, want normaal gesproken wordt er op 8 maart op het hoofdstation 15 graden of meer gemeten.
12 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Bijna de helft van de Zuid-Hollandse gemeenten huisvest al te lang te weinig statushouders. Van de vijftig gemeenten hebben er 22 al zeker twee jaar niet genoeg asielzoekers met een verblijfsvergunning woonruimte gegeven. De provincie kan dan besluiten om die huisvesting op kosten van een gemeente zelf te regelen, maar Zuid-Holland ziet daar nog steeds van af.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) en de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) doen onderzoek naar een incident waarbij twee KLM-vliegtuigen elkaar op zaterdagochtend raakten op Schiphol. Dat bevestigen beide organisaties.
5 uur geleden
HAARLEM (ANP) - De Stichting Gilles de la Tourette, die zich in Nederland inzet om de aandoening meer bekendheid te geven, lanceert eind maart een campagne rond de Nederlandse release van de Britse tragikomedie I Swear. De film, een van de winnaars bij de BAFTA's, gaat over het leven van Tourette-activist John Davidson. Davidson was zondag aanwezig bij de BAFTA-ceremonie en veroorzaakte opschudding toen hij door zijn vocale tics het n-woord riep.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In bijna 70 gemeenten in alle 25 veiligheidsregio's is een proef met noodsteunpunten begonnen. Dat maakte de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) dinsdagavond bekend.
10 uur geleden
BLESKENSGRAAF (ANP) - De ME heeft in de Zuid-Hollandse plaats Bleskensgraaf ingegrepen bij een demonstratie tegen een asielzoekerscentrum. Het protest liep uit de hand. Demonstranten gooiden glas en stenen naar agenten en staken zwaar vuurwerk af. Een politiewoordvoerder meldt dat niemand is aangehouden en niemand gewond raakte.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een 61-jarige man uit Hillegom is door de Haagse rechtbank veroordeeld tot het betalen van 302.000 euro aan de Nederlandse staat. Pieter K. heeft mensen opgelicht en het geld dat hij inzamelde aan privé-uitgaven besteed.
17 uur geleden