Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Omwonenden van de Amsterdamse Vondelkerk, die door de grote brand hun huis uit moesten, kunnen weer terug. Volgens de veiligheidsregio is de omgeving opgeruimd en ontdaan van onder meer roet- en asdeeltjes. De opvanglocatie in de P.C. Hooftstraat, waar tientallen mensen de nieuwjaarsnacht moesten doorbrengen, is gesloten, zegt een woordvoerster van de gemeente.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Rijkswaterstaat waarschuwt weggebruikers dat de weersomstandigheden op veel plekken voor gevaarlijke situaties kunnen zorgen de komende dagen. Ook al wordt er gestrooid.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Dick Schoof heeft de Zwitserse bondspresident Guy Parmelin gecondoleerd na de brand in een bar waarbij ongeveer veertig doden zijn gevallen.
7 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Nederlandse brandwondencentra staan klaar om slachtoffers van de ramp in het Zwitserse skioord Crans-Montana op te vangen. Ze staan met elkaar in contact en wachten of hun inzet nodig is.
8 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het kerkgenootschap Liberty Church is "zeer bedroefd" over de verwoestende brand in de Vondelkerk in Amsterdam. De kerkgemeenschap had de kerk sinds 2017 in gebruik en hield er iedere zondagochtend twee diensten.
9 uur geleden
NIJMEGEN (ANP) - De verdachte van betrokkenheid bij de dood van een jongen door vuurwerk tijdens de jaarwisseling in Nijmegen is donderdagmiddag door de politie vrijgelaten. Hij dient zich wel beschikbaar te houden voor het verdere onderzoek, meldt de politie.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Dierenbescherming heeft rond oud en nieuw ruim 300 meldingen ontvangen van vermiste huisdieren, gewonde dieren en andere incidenten. 34 meldingen werden gedaan tijdens nieuwjaarsnacht. Dat is een lichte stijging ten opzichte van vorig jaar. In totaal rukte de Dierenambulance meer dan 150 keer uit, meldt de organisatie.
10 uur geleden