Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Hevige buien die gepaard gaan met onweer zijn zaterdagavond via het zuiden Nederland binnengetrokken. Op sommige plekken zorgde dat voor overlast. Zo werd de voetbalwedstrijd in Nijmegen tussen NEC en Telstar tijdelijk stilgelegd.
1 uur geleden
ARNHEM (ANP) - De inzet van de buitenlandse brandweerdiensten is niet meer nodig bij het bestrijden van de natuurbranden. Dat laten minister David van Weel van Justitie en Veiligheid en voorzitter Hein van der Loo van het Interregionaal Beleidsteam (IRBT) weten.
3 uur geleden
BUDEL (ANP) - De brandweer gaat bij het bestrijden van de natuurbrand bij Weert en Budel over op een andere tactiek. Er worden daar nu voor het eerst twee zogenoemde handcrews ingezet, meldt de brandweer. Dat zijn specialistische brandweerteams die met handgereedschap de brand tegengaan op plekken waar blusvoertuigen niet kunnen komen.
5 uur geleden
OIRSCHOT (ANP) - In de buurt van Oirschot is zaterdagmiddag opnieuw vuur waargenomen in een natuurgebied waar eerder ook al brand heeft gewoed. Dat meldt de veiligheidsregio van Zuidoost-Brabant.
6 uur geleden
DEN HAAG/ATHENE (ANP) - De Nederlandse ambassade in Griekenland heeft consulaire bijstand verleend aan drie Nederlandse deelnemers aan de Global Sumud Flotilla, de burgervloot met hulpgoederen voor Gaza. Dat laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten.
7 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De voormalige televisiepresentator en politicus Carlo Strijk is op 59-jarige leeftijd overleden. Dat laat Niels Jens Uitvaartzorg weten aan het ANP namens de familie. Strijk overleed afgelopen week in zijn slaap.
9 uur geleden
'T HARDE (ANP) - De brandweer heeft het sein brand meester gegeven voor de grote natuurbrand in 't Harde. Dat meldt de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland.
13 uur geleden