Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
WASHINGTON (ANP) - De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat hij heeft ingestemd "met het opschorten van de bombardementen en aanvallen op Iran voor een periode van twee weken". Eerder op dinsdag vroeg bemiddelaar Pakistan de Verenigde Staten en Iran om een wapenstilstand van twee weken.
37 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Diverse ziekenhuizen houden de ontwikkelingen rond een cyberaanval op softwareleverancier ChipSoft nauwlettend in de gaten. Ze zijn door expertisecentrum Z-CERT op de hoogte gebracht van de aanval op het bedrijf, dat onder meer een grote speler is in elektronische patiëntendossiers, meldt onder meer ziekenhuis Rijnstate in Arnhem. Ook dat ziekenhuis gebruikt de bewuste software, maar benadrukt dat gegevens daar veilig zijn.
38 minuten geleden
JERUZALEM (ANP/RTR) - Israël maakt deel uit van het twee weken durende staakt-het-vuren met Iran, melden de Israëlische staatsomroep Kan en CNN op basis van een hoge functionaris van het Witte Huis.
39 minuten geleden
ARNHEM (ANP) - De uitspraken die rapper Ye in het verleden heeft gedaan, zijn op zich geen reden om een vergunning te weigeren, "hoe verwerpelijk ook". Dat zegt burgemeester Ahmed Marcouch van Arnhem dinsdag. Ye, ook bekend als Kanye West, treedt op 6 en 8 juni op in stadion GelreDome in de Gelderse hoofdstad.
5 uur geleden
RITTHEM (ANP) - De politie gaat ervan uit dat de piloot van het neergestorte sportvliegtuigje bij Middelburg het voertuig opzettelijk heeft laten neerstorten. Dat meldt een woordvoerder. De piloot is overleden.
6 uur geleden
EINDHOVEN (ANP) - De spelers en staf van PSV zijn iets na 18.00 uur verschenen op het bordes van het stadhuis in Eindhoven. Daar wordt de selectie, die voor de derde keer op rij landskampioen is, gehuldigd. Op het plein worden in de uitzinnige rood-witte menigte met fans veel rode fakkels afgestoken. Ook klinken er af en toe knallen, ondanks het vuurwerkverbod van de gemeente.
8 uur geleden
VREDEPEEL (ANP) - Nederland krijgt een extra Patriot-luchtverdedigingsbatterij. Kopers verdringen zich voor het schaarse Amerikaanse systeem en een bestelling duurt al gauw een jaar of acht, maar Nederland heeft voorrang gekregen.
10 uur geleden