Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - De man die donderdagmiddag in zijn rolstoel bij een ongeluk op een treinstation overleed, werd door een aanzuigende werking van een passerende trein richting het spoor getrokken. De politie bevestigt berichtgeving hierover door Het Parool.
13 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Twee mannen zijn gearresteerd omdat ze Rusland zouden hebben geholpen met het uitvoeren van cyberaanvallen en het verspreiden van desinformatie. Daarmee hebben ze Europese sancties tegen Rusland omzeild, denkt de fiscale recherche FIOD. Datacentra bij Schiphol en in Dronten zijn doorzocht. Daarbij zijn meer dan achthonderd servers in beslag genomen.
35 minuten geleden
TER APEL (ANP) - Het Rode Kruis maakt zich zorgen over het welzijn van de asielzoekers die buiten bij het aanmeldcentrum in Ter Apel wachten. De komende dagen loopt de temperatuur op tot boven de 25 graden. Op het terrein voor de opvanglocatie is nauwelijks schaduw.
55 minuten geleden
TER APEL (ANP) - Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft nog geen oplossing voor het geval er ook vrijdagavond niet voor alle asielzoekers bij het aanmeldcentrum in Ter Apel plek is. Daarover is momenteel nog niets afgesproken, laat een woordvoerder weten. Pas aan het einde van de dag wordt duidelijk voor hoeveel mensen er eventueel elders opvang geregeld moet worden.
1 uur geleden
TER APEL (ANP) - Een groep asielzoekers is vrijdagochtend weer aangekomen bij het aanmeldcentrum in Ter Apel nadat zij de nacht hadden doorgebracht in een sporthal in Gieten. Het gaat volgens het Rode Kruis om zo'n honderd mensen.
3 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - De noodverordening en het veiligheidsrisicogebied in Loosdrecht worden niet verlengd. Dat meldt de gemeente Wijdemeren. De maatregelen golden nadat relschoppers op 12 mei brand stichtten tijdens een demonstratie tegen een tijdelijke noodopvang voor asielzoekers.
10 uur geleden
TER APEL (ANP) - De asielzoekers die donderdagnacht niet terechtkunnen in het opvangcentrum in het Groningse Ter Apel, worden overgebracht naar het nabijgelegen Gieten. Dat meldt een woordvoerder van het Rode Kruis.
13 uur geleden