Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Het Parool is "blij en trots" met alle aandacht die de paginagrote advertentie van Harry Styles in de zaterdagkrant genereert. Dat laat hoofdredacteur Michiel Couzy zondag weten aan het ANP. Hij overweegt extra exemplaren van de papieren zaterdageditie bij te laten drukken. In een handgeschreven advertentie bedankte de Britse ster de stad voor de gastvrijheid tijdens zijn tien concerten in de Johan Cruijff ArenA.
4 uur geleden
ARNHEM (ANP) - De mannen die zaterdag werden aangehouden voor de verstoring van de openbare orde rond het optreden van rapper Ye in de GelreDome in Arnhem zijn weer vrij na afgelopen avond verhoord te zijn. Dat meldt een woordvoerder van de politie. Het ging om een 22-jarige man uit Schiedam en een 24-jarige man uit Lelystad. Het Openbaar Ministerie gaat over de verdere afhandeling van hun zaak.
4 uur geleden
GIETEN (ANP) - In de nachtnoodopvang in Gieten in Drenthe hebben in de nacht van zaterdag op zondag 27 asielzoekers overnacht. Dat meldt het Rode Kruis. In de nacht daarvoor sliepen er 25 mensen. In de opvang in sporthal De Goorns is plaats voor 150 mensen.
5 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Ye heeft zich tijdens zijn eerste van twee shows in de GelreDome in Arnhem volledig op de muziek gefocust. De Amerikaanse rapper had vanaf zijn metershoge podium in de vorm van een enorme wereldbol nauwelijks interactie met het publiek en eventuele provocerende uitspraken bleven uit.
14 uur geleden
EPE (ANP) - Een zoekactie naar een vermiste man in het noorden van de Veluwe is zaterdagavond afgebroken omdat er wolven in het gebied zijn. Reddingsorganisatie SAR Nederland meldt dat het verder zoeken "te onveilig voor mens en dier" zou worden.
14 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Rapper Ye heeft zaterdagavond onder luid gejuich van tienduizenden bezoekers het eerste optreden van zijn twee shows in de GelreDome afgetrapt. Aan het optreden in Arnhem ging een wekenlange discussie vooraf, waarbij verschillende partijen zich uitspraken tegen de komst van de Amerikaanse rapper.
18 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) gaat maandag opnieuw demonstreren bij het tweede concert van rapper Ye in de GelreDome. Dat liet directeur Naomi Mestrum weten na afloop van het protest van zaterdag bij het stadion in Arnhem. De demonstratie van maandag zal volgens haar iets kleinschaliger zijn en zich vooral richten op het bewustmaken van het jonge publiek over de "kwalijke uitspraken" van de Amerikaanse artiest.
18 uur geleden