Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
MAASTRICHT (ANP) - De twintig actievoerders die zijn opgepakt voor de bezetting van een gebouw van de Universiteit Maastricht zijn vrijdag vrijgelaten, maar blijven wel verdachte. Dat laat de politie weten.
6 uur geleden
RIGA/AMSTERDAM (ANP) - Een van de mannen die is veroordeeld voor betrokkenheid bij de ontvoering van het destijds 2-jarige meisje Insiya is vorige week in Letland gearresteerd, bevestigt het Openbaar Ministerie (OM) na berichtgeving door De Telegraaf. Donderdag is hij overgeleverd aan Nederland.
11 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De advocaat van de 25-jarige Sendric S., verdacht van het plegen van drie moorden in Rotterdam-IJsselmonde, wil dat de rechtbank zijn cliënt alleen tbs met dwangverpleging oplegt en geen gevangenisstraf.
11 uur geleden
TER APEL (ANP) - De oproep van asielminister Bart van den Brink (CDA) aan gemeenten om snel bij te springen met noodopvang, lijkt zijn vruchten te hebben afgeworpen. De drukte bij het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel is afgenomen tot onder het maximum van 2000 en de winteropvang in Biddinghuizen komt zoals afgesproken vrijdag leeg, meldt het COA.
11 uur geleden
ROERMOND (ANP) - Het Openbaar Ministerie vervolgt niemand voor de dodelijke woningbrand in Roermond in september vorig jaar, zo is vrijdag bekendgemaakt. Er zijn namelijk geen verdachten in beeld die nog in leven zijn, aldus het OM.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Tentoonstellingen met zangvogels en wedstrijden met duiven mogen weer. Deze soorten hebben een laag risico op vogelgriep. Staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw) komt hiermee tegemoet aan de wens van hobbyhouders van vogels om weer deel te nemen aan tentoonstellingen.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een 35-jarige medewerker van de politie Den Haag is maandag aangehouden. Het Openbaar Ministerie verdenkt hem van ambtelijke omkoping, het ongeoorloofd raadplegen van politiesystemen, het delen van politie-informatie met derden en het verduisteren van politiekleding.
12 uur geleden