Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
NIJKERK (ANP) - Burgemeester Tinet de Jonge-Ruitenbeek van Nijkerk noemt de explosie bij het Israëlcentrum onacceptabel. Ze is zaterdag bij het centrum geweest om met de medewerkers te praten. "Ik ben onder de indruk van hun veerkracht."
46 minuten geleden
NIJKERK (ANP) - De politie is een uitgebreid onderzoek begonnen naar de explosie vrijdagavond laat bij het Israëlcentrum in Nijkerk (Gelderland). Er is sporenonderzoek gedaan en zaterdag volgt een buurtonderzoek. Volgens de politie is gebleken dat een in het zwart geklede persoon het explosief bij het pand heeft geplaatst.
55 minuten geleden
HILVERSUM (ANP) - De zesde en laatste nominatie voor de Woutertje Pieterse Prijs is het boek Krekel van Annet Schaap. Dat is zaterdag in het programma De Taalstaat (KRO-NCRV) bekendgemaakt op NPO Radio 1. De jaarlijkse prijs voor het beste kinderboek wordt op 11 april voor de 39e keer uitgereikt.
58 minuten geleden
NIJKERK (ANP) - De schade van een explosie vrijdagavond bij het Israëlcentrum in Nijkerk (Gelderland) is beperkt gebleven, "maar de impact is groot". Dat stelt het centrum zaterdagochtend op zijn website. Bij een hek om het pand is een voorwerp ontploft en de politie doet onderzoek. Niemand raakte gewond.
1 uur geleden
SINT-MICHIELSGESTEL (ANP) - De politie heeft dinsdagmiddag een man aangehouden die in het Brabantse Sint-Michielsgestel meerdere woningen binnendrong en bij een vrouw de keel dichtkneep. Dat bevestigt een politiewoordvoerster na berichtgeving van Omroep Brabant. Het gaat om een 28-jarige man. Zijn woonplaats is bij de politie niet bekend.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Na jaren van stijging is het aantal meldingen van wolvenaanvallen op vee in het eerste kwartaal voor het eerst afgenomen. In de eerste drie maanden van dit jaar kwamen er 255 meldingen binnen bij BIJ12, de organisatie die namens de provincies wolvenzaken afhandelt. In dezelfde periode vorig jaar lag dat aantal nog aanzienlijk hoger op 385 meldingen, blijkt uit een data-analyse van het ANP.
5 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - Het treinverkeer rond Den Bosch wordt zaterdagochtend hervat. Eerder was er geen treinverkeer mogelijk tussen Den Bosch en Tilburg en Den Bosch en Boxtel vanwege een spoorverzakking bij Vught.
8 uur geleden