Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
APELDOORN (ANP) - Tegenstanders van een geplande noodopvang voor 240 asielzoekers in Apeldoorn, zetten hun protesten voort. Ook maandagavond gingen enkele betogers volgens de politie over de schreef. Het bleef bij vier aanhoudingen, het laagste aantal van de afgelopen dagen. Ook voor dinsdagavond "houden gemeente en politie rekening met een demonstratie", laten de instanties weten.
6 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Studenten en docenten van Nederlandse universiteiten kunnen weer gebruikmaken van de onderwijssoftware Canvas. De instellingen schakelen het platform weer in, nu de makers ervan een akkoord hebben gesloten met de cybercriminelen die waren binnengedrongen in het systeem. De hackers beloven dat ze de gestolen gegevens teruggeven. De ontwikkelaar, Instructure, meldt niet hoeveel losgeld daarvoor is betaald.
21 minuten geleden
LOOSDRECHT (ANP) - In Loosdrecht zijn dinsdag aan het einde van de ochtend de eerste asielzoekers in het gemeentehuis van Wijdemeren aangekomen, meldt de gemeente. Het is een noodopvanglocatie waar uiteindelijk zeventig mensen terecht kunnen. Demonstraties daartegen mondden de afgelopen weken uit in rellen. Zorgen om veiligheid is een van de redenen dat Wijdemeren de aankomst niet vooraf aankondigde.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het gerechtshof in Amsterdam heeft dj Tiësto dinsdag in hoger beroep in het gelijk gesteld in een rechtszaak die hij had aangespannen tegen een Amerikaans advocatenkantoor wegens onjuist fiscaal advies. Advocatenkantoor Greenberg Traurig moet de Nederlandse dj, die eigenlijk Tijs Verwest heet, daarom een schadevergoeding betalen van bijna 17 miljoen euro. Ook de proceskosten van in totaal bijna 35.000 euro zijn voor rekening van het advocatenkantoor.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie heeft het afgelopen jaar een recordaantal van meer dan 2300 verboden wapens in beslag genomen bij minderjarige jongeren. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de politie, die eerder dinsdag gepubliceerd werden door Mick van Wely Crime Station. Het betrof in de meeste gevallen steekwapens, namelijk 947, maar ook vuurwapens of onderdelen daarvan, 442. De politie maakt zich zorgen over deze ontwikkeling. "Wapenbezit onder jongeren verdient volle aandacht", aldus Martin Sitalsing, portefeuillehouder Zorg en Veiligheid bij de politie.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De Stichting Reclame Code (SRC) ontving in 2025 de meeste klachten over een reclamespotje van pretpark Walibi voor hun jaarlijkse Fright Nights. Over het spotje kwamen 889 klachten binnen. In totaal kreeg de stichting vorig jaar 6611 klachten.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Jan B., de verdachte in een zedenzaak met zeker vier kinderen, wordt opgenomen in het Pieter Baan Centrum. Dat bleek dinsdag in de rechtbank in Amsterdam.
4 uur geleden