Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
BREDA (ANP) - De rechtbank in Breda heeft maandag geen uitspraak gedaan in de zaak tegen Werner de R. uit Tilburg, die terechtstaat voor het doodsteken van de Tilburgse Hennie de Laat (58). De rechtbank heeft nog vragen aan de DNA-deskundige.
13 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Een toevallige ontmoeting met een van zijn slachtoffertjes bij een sporttoernooi heeft de 46-jarige misbruikverdachte Mels van B. ertoe aangezet naar de huisarts te stappen en zich vervolgens te melden bij de politie. Dat verklaarde Van B. maandag ten overstaan van de rechtbank in Rotterdam. Maandag is het zesdaagse proces tegen de Barendrechter begonnen.
18 minuten geleden
DE BILT (ANP) - Het KNMI heeft code oranje in het hele land beëindigd. Die waarschuwing wegens gladheid gold als laatste nog in het noorden. Vanaf maandag 10.00 uur geldt voor het hele land code geel. Voor Zeeland geldt geen waarschuwing.
1 uur geleden
HAARLEMMERMEER (ANP) - Vijftien gemeenten roepen op tot een nachtsluiting van luchthaven Schiphol van 23.00 tot 07.00 uur. Die maatregel zou voor een betere nachtrust van de omwonenden moeten zorgen. De oproep is gericht aan de formerende politieke partijen. Onder de deelnemende gemeenten zijn Amsterdam, Haarlem, Leiden en Zaanstad.
1 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - De oudste zoon van Ridouan Taghi, Faissal, heeft verklaard dat hij na de aanhouding van zijn vader in Dubai in 2019 is benaderd door mensen die hem "bij zaken wilden betrekken". T. heeft dat gezegd in zijn laatste verhoor bij de politie, bleek aan het begin van zijn proces maandag in de extra beveiligde rechtbank op Schiphol.
1 uur geleden
WOERDEN (ANP) - Loodgieters, dakdekkers en rioolservicebedrijven krijgen het de komende dagen extra druk nu de temperaturen weer gaan oplopen. Techniek Nederland verwacht dat de dooi tot veel problemen met dakgoten, waterleidingen en rioleringen zal leiden. "In veel gevallen wordt de schade door vorst en sneeuw pas zichtbaar wanneer het gaat dooien", zegt een woordvoerder. "Zonder tijdige controle kan dit leiden tot lekkages, waterschade en hoge herstelkosten."
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Vakbonden hebben de werkgevers in de jeugdzorg een ultimatum gestuurd. Die moeten voor maandag 19 januari ingaan op de cao-eisen, anders komen er acties.
2 uur geleden