Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
IJSSELSTEIN (ANP) - In IJsselstein is het protest tegen een tijdelijke noodopvang voor asielzoekers afgelopen, meldt een ANP-verslaggever. Er is nog een kleine groep aanwezig bij het gemeentehuis. Aanleiding voor de demonstratie was de komst van een tijdelijke opvanglocatie op een veld van voetbalvereniging IJFC.
4 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Ex-minister van Asiel en Migratie Marjolein Faber zat fout toen ze de opvang van zestien vreemdelingen in Rotterdam wilde beëindigen. Dat heeft de bestuursrechter in Rotterdam vrijdag bepaald. De vreemdelingen verblijven er onder de zogenoemde bed-bad-broodregeling. Bij vier anderen die eveneens in beroep gingen, mocht Faber wel ingrijpen.
5 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - Het aantal tijdelijke noodopvangplekken voor asielzoekers in Loosdrecht zakt van de beoogde 110 naar 70, meldt de gemeente Wijdemeren vrijdag. De gemeente noemt dit aantal "beter passend bij de lokale situatie". De opvang gaat niet eerder dan 6 mei van start, staat in een verklaring.
8 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Het Openbaar Ministerie gaat in hoger beroep tegen het vonnis in de zaak tegen de 58-jarige Koert H., die vrijdag van de rechtbank in Arnhem vier jaar cel kreeg opgelegd voor brandstichting in de Arnhemse binnenstad. Het OM had tien jaar cel geëist.
9 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - De politierechter heeft tijdens een snelrechtzitting een 30-jarige man uit Hilversum veroordeeld voor ongeregeldheden bij een protest tegen de komst van een noodopvang voor asielzoekers in Loosdrecht dinsdag. Hij kreeg voor poging tot brandstichting dertig dagen cel opgelegd, waarvan 27 voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar. Naast de celstraf legde de rechter een taakstraf van honderd uur op.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-premier Mark Rutte vindt het terecht dat Piet Ploeg, voorzitter van de Stichting Vliegramp MH17, vrijdag een koninklijke onderscheiding heeft gekregen. "Als er iemand is die deze onderscheiding verdient dan is het Piet. Ik heb diepe bewondering voor de vasthoudende en tegelijk invoelende wijze waarop hij al jarenlang strijdt voor gerechtigheid voor de nabestaanden van MH17", verklaart Rutte.
9 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Dat de directeur van Pride Amsterdam, Lucien Spee-Castillo Ruiz, vrijdag bij de lintjesregen een koninklijke onderscheiding heeft gekregen, is "een enorme publieke erkenning voor zijn tomeloze inzet". Dat zeggen de grondleggers van het internationale evenement voor lhbti-rechten, Siep de Haan, Peter Kramer en Ernst Verhoeven. Zij hebben hem voorgedragen voor een lintje.
9 uur geleden