Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
DEN BOSCH (ANP) - De demonstranten die de A59 bij Den Bosch blokkeerden, zijn de snelweg weer af. De weg daar is daarom weer vrijgegeven, meldt Rijkswaterstaat (RWS). Woensdagavond liepen zo'n 150 mensen de snelweg op in de rijrichting van Den Bosch naar Waalwijk omdat zij niet willen dat er een tijdelijke asielopvang voor jongeren in Engelen komt.
20 minuten geleden
SANTA CRUZ DE TENERIFE (ANP) - Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken denkt dat de overgebleven passagiers van de MV Hondius komende maandag kunnen worden geëvacueerd, schrijft de krant El País. De verwachting is nu dat het cruiseschip zaterdag aankomt op Tenerife, maar daar moeten de passagiers nog aan boord blijven tot ze twee dagen later worden opgehaald, staat in een verklaring.
21 minuten geleden
LEIDEN (ANP) - De ambulances die eerder woensdagavond van Schiphol waren vertrokken met vermoedelijk een Nederlandse opvarende van het cruiseschip MV Hondius zijn aangekomen bij het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), ziet een ANP-fotograaf.
49 minuten geleden
DEN BOSCH (ANP) - Demonstranten die tegen de komst zijn van een asielzoekerscentrum op een bedrijventerrein in Engelen nabij Den Bosch, blokkeren de A59 bij die stad. Dat bevestigt Rijkswaterstaat (RWS) na berichtgeving door Omroep Brabant. Doordat de groep demonstranten op het wegdek staat, heeft RWS besloten het verkeer van Den Bosch richting Waalwijk tegen te houden. Het gaat om zo'n 150 mensen.
1 uur geleden
LAS PALMAS (ANP/AFP) - Het vliegtuig dat meewerkt aan de evacuatie van vermoedelijke hantapatiënten dat een tussenlanding moest maken op Gran Canaria kampt met technische problemen. Spaanse media melden op basis van regeringsbronnen dat een van de systemen aan boord niet goed bleek te werken. Het ministerie zegt tegen persbureau AFP dat er zelfs een nieuw vliegtuig nodig is voor het transport.
1 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - De eerste medische evacuatievlucht vanuit het Kaapverdische Praia is woensdagavond rond 19.50 uur geland op Schiphol, zag een ANP-verslaggever. Wie precies aan boord waren van het toestel is niet bekend. In totaal zijn woensdag drie opvarenden van het cruiseschip MV Hondius met twee vluchten naar Nederland vertrokken, waarvan dit er een was.
1 uur geleden
WEESP (ANP) - Het explosief dat woensdagmiddag bij graafwerkzaamheden op de Lange Muiderweg in Weesp werd gevonden, is een 500-ponder, een vliegtuigbom uit de Tweede Wereldoorlog. Dat meldt een woordvoerder van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD). Het gebied eromheen is afgezet en wordt naar verwachting rond 17.15 uur weer vrijgegeven.
5 uur geleden