Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Op de Dam in Amsterdam hebben een kleine tweehonderd mensen zich verzameld voor een solidariteitsmars voor Iraniërs onder de naam 'United voor freedom'. De betogers, Joden en Iraniërs, willen zich solidair tonen met het Iraanse volk en zich uitspreken tegen het islamitische regime. Vanaf de Dam lopen ze rond 17.00 uur naar het Amerikaanse consulaat op het Museumplein.
2 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Ongeveer honderd mensen hebben woensdagmiddag aan de Koekamp in Den Haag gedemonstreerd tegen het Iraanse regime. De demonstranten droegen de voormalige vlag van Iran, uit de tijd van de sjah. Ook hadden ze foto's bij zich van de voormalige kroonprins Reza Pahlavi. Hij moet de leider van Iran worden, zei een demonstrant tegen een verslaggever van het ANP.
19 minuten geleden
EINDHOVEN (ANP) - De politie is op zoek naar een verdachte van een schietincident in Eindhoven, meldt een politiewoordvoerder. De man was in een woning aan het Stationsplein waar woensdag is geschoten.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De politie heeft dinsdag in Den Helder een verdachte aangehouden voor betrokkenheid bij de mishandeling van cabaretier Fabian Franciscus in 2024. Het gaat om een 41-jarige man uit Den Helder, bevestigt een woordvoerder na berichtgeving hierover van het Noordhollands Dagblad.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Het Nederlands Film Festival (NFF) neemt per 1 maart afscheid van artistiek directeur en bestuurder Ido Abram. Marjolijn Bronkhuyzen vormt dan als algemeen directeur en bestuurder in haar eentje de directie van het filmfestival. Dat maakte het NFF woensdag bekend. Volgens het festival is het besluit genomen door het wegvallen van de subsidie van de gemeente Utrecht en de aanhoudende kostenstijgingen.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De NS verwacht vrijdag weer de normale treindienstregeling te rijden, meldt een woordvoerder. Eerder was op de reisplanner te zien dat dit donderdagavond weer het geval zou zijn op de meeste trajecten waar nu nog minder treinen rijden. De NS zegt dat de vertraging komt doordat er minder treinen beschikbaar zijn door het winterse weer van vorige week.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het thema van de Koningsspelen van dit jaar is Iedereen Plezier. Dat werd woensdag onthuld tijdens een kick-off op een basisschool in het Utrechtse Maarssen. Scholen die op 17 april mee willen doen aan de veertiende editie, kunnen zich vanaf nu inschrijven. Bij de aftrap waren onder anderen Zapp-presentatrice Britt Dekker, youtuber Job van Grafhorst (beter bekend als Dutchtuber) en Koningsspelen-initiatiefnemer Richard Krajicek aanwezig.
4 uur geleden