Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Jill Helena, een van de slachtoffers in de zedenzaak tegen Ali B, wil de uitspraak van het gerechtshof in rust verwerken. Advocaat Sébas Diekstra, die Helena in de zaak bijstaat, laat weten dat de zangeres ervoor heeft gekozen geen interviews of andere mediaoptredens te geven.
20 minuten geleden
GENÈVE (ANP) - Bij vijf personen is het hantavirus vastgesteld na een uitbraak op het cruiseschip Hondius, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aan het ANP. Er zijn volgens de organisatie nog drie vermoedelijke gevallen. De mogelijke besmetting van een stewardess van KLM is niet in deze cijfers meegenomen.
25 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De advocaat van Ali B gaat in diens zedenzaak in cassatie bij de Hoge Raad. Dat liet raadsman Bart Swier donderdag weten na afloop van de uitspraak van het gerechtshof. Het hof veroordeelde de rapper tot een celstraf van drie jaar voor twee verkrachtingen.
39 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De vrouw die door Ali B is verkracht tijdens een schrijverskamp in Heiloo, doet donderdagavond haar verhaal in RTL Tonight. Dat zei haar advocaat Bernard Sprenger na afloop van de uitspraak in de zedenzaak tegen de rapper.
46 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Justitie gaat in de zaak over de dood van een 24-jarige vrouw uit Oss (Noord-Brabant) op het Kralingseplein in Rotterdam afgelopen november een reconstructie uitvoeren. De jonge vrouw kwam om het leven toen in de auto waar ze in reed een pistool afging. De reconstructie wordt gedaan in een soortgelijk voertuig, zodat de verdachte kan laten zien wat die avond heeft plaatsgevonden, legde het Openbaar Ministerie donderdag uit op een inleidende zitting in de rechtbank in Rotterdam. Het hele proces wordt gefilmd.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het gerechtshof in Amsterdam heeft Ali B donderdag veroordeeld tot een celstraf van drie jaar voor de verkrachting van een vrouw tijdens een schrijverskamp in Heiloo en de verkrachting van Ellen ten Damme in een hotel in Marokko.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het gerechtshof in Amsterdam acht Ali B (44) schuldig aan een verkrachting van Ellen ten Damme in een hotel in Marokko.
1 uur geleden