Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
GRONINGEN (ANP) - De gemeente Groningen biedt van woensdag op donderdag nog één keer de nachtopvang aan in congrescentrum Hanzeplaza voor asielzoekers die niet terechtkunnen in Ter Apel. Voor de opvang vanaf donderdag heeft een andere gemeente zich gemeld, zegt een Groningse gemeentewoordvoerster. Welke plaats dat is, wil zij niet zeggen.
40 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de grotere organisaties in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) voldoet niet aan de wettelijke vereisten voor informatiebeveiliging. Dat schrijft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). De IGJ wil dat de organisaties zo snel mogelijk volgens de wettelijke norm gaan werken.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport neemt het advies van de Gezondheidsraad over en neemt een vaccinatie tegen meningokokken B niet op in het rijksvaccinatieprogramma. Volgens de raad wegen de voordelen niet op tegen de nadelen. Als er nieuwe vaccins voor komen, kan dit besluit veranderen.
2 uur geleden
EPE (ANP) - Hotelketen Fletcher hoeft voorlopig niet te vrezen voor een dwangsom van de gemeente Epe omdat na de afgesproken deadline nog asielzoekers in het hotel aan de Dellenweg worden opgevangen. De gemeente had het hotel tot 26 mei gegeven om zich in te spannen samen met het COA de opvang te stoppen. Die deadline is niet gehaald, maar de gemeente deelt nog geen geldboete uit.
2 uur geleden
ZWOLLE (ANP) - De rechtbank in Zwolle heeft woensdag de 35-jarige Sana C. uit Woerden veroordeeld tot vier jaar cel, waarvan een jaar voorwaardelijk, voor het verkopen van informatie uit de systemen van de rechtbank in Amsterdam. Zij werkte daar tot aan haar arrestatie in maart vorig jaar. De rechtbank bevond de vrouw ook schuldig aan het afpersen van een man die zij kende van het gokken. C. was gokverslaafd.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een Nederlandse mijnenjager gaat eind deze week voor een NAVO-inzet naar de Middellandse Zee, zodat het marineschip tijdig naar de Straat van Hormuz kan varen als er overeenstemming is over een missie daar. Verder worden voorbereidingen getroffen om onder meer een gecombineerd search-, duik- en explosievenopruimingsteam (eventueel vanaf een Nederlands ondersteuningsschip) naar de Perzische Golf te sturen.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Duitse bondspresident Frank-Walter Steinmeier en zijn vrouw Elke Büdenbender gaan tijdens hun aanstaande staatsbezoek aan Nederland samen met het koningspaar onder meer langs bij het Nationaal Holocaustmuseum, het Internationaal Strafhof (ICC) en chipfabrikant ASML. De Rijksvoorlichtingsdienst maakte het volledige programma woensdag bekend. Het paar bezoekt Nederland van 9 tot en met 11 juni.
4 uur geleden