Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Iraniërs verzamelen zich zaterdagmiddag vanaf 14.00 uur op het Malieveld in Den Haag. Dat gebeurt naar aanleiding van de recente aanvallen op het land door Israël en de Verenigde Staten en na de aanhoudende gewelddadigheden en executies van het regime tegen het eigen volk. De Iraanse Nastaran Beik Pourian is ook onderweg en wil "de stem van de Iraanse mensen" laten horen.
40 minuten geleden
NIEUWEGEIN (ANP) - Premier Rob Jetten roept alle partijen op tot terughoudendheid nadat zaterdag een aanval van Israël en de Verenigde Staten op Iran is begonnen. Hij deed die oproep in Nieuwegein, waar D66 zaterdag een partijcongres houdt.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De gevoelens van Iraniërs in Nederland over de aanvallen vanuit Israël en de VS zijn gemengd, zegt voorzitter van het Persian Dutch Network Pejman Akbarzadeh. "Sommige mensen zien dit als een manier om het land te bevrijden, andere mensen vinden dat Iran de problemen van binnenuit moet oplossen en dat er geen buitenlandse bemoeienis moet zijn."
4 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - De NOS zendt zaterdag op NPO 1 een ingelast journaal uit in verband met de aanvallen van Israël en de Verenigde Staten op Iran. Ook op SBS6 is in de ochtendeditie van Hart van Nederland veel aandacht voor de gebeurtenissen in het Midden-Oosten.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Iraanse ambassade in Den Haag schrijft op X dat Amerika "voor de tweede keer in minder dan een jaar heeft laten zien dat zijn diplomatie nep is". Volgens de ambassade vallen Israël en Amerika Iran aan "vlak na het aanbieden van een deal".
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Na de aanval op Iran roept "Nederland alle partijen op om terughoudendheid te betrachten en verdere escalatie te voorkomen", laat minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) in een reactie aan het ANP weten. "Stabiliteit in de regio is essentieel."
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Buitenlandse Zaken roept Nederlanders in Iran op om weg te blijven bij "mogelijke doelwitten". Israël heeft aanvallen uitgevoerd en in meerdere plaatsen zijn explosies gehoord.
6 uur geleden