Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
GRANADILLA DE ABONA (ANP) - Het Nederlandse cruiseschip m/v Hondius komt zondag om 05.30 uur lokale tijd aan bij Tenerife (06.30 uur Nederlandse tijd). Het gaat voor anker in de buurt van Granadilla de Abona, aan de zuidkant van het eiland. Vanaf ongeveer 08.00 uur lokale tijd (09.00 uur in Nederland) kunnen de eerste mensen naar de wal worden gebracht. Daarna gaan ze meteen door naar het vliegveld, heeft de rederij Oceanwide Expeditions zaterdagavond laten weten.
4 uur geleden
TER APEL (ANP) - Bij demonstraties rondom het azc in Ter Apel heeft de politie zaterdag vijf mensen aangehouden. Eerder waren er drie aanhoudingen, daar zijn er nu twee aan toegevoegd.
6 uur geleden
TER APEL (ANP) - Bij demonstraties rondom het azc in Ter Apel heeft de politie zaterdag vijf mensen aangehouden. Eerder waren er drie aanhoudingen, daar zijn er nu twee aan toegevoegd.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Circa 29 opvarenden van het cruiseschip m/v Hondius vliegen zondag van Tenerife naar Eindhoven. Dat meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Onder hen zijn zowel Nederlanders als mensen uit andere landen.
8 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het housefestival Music On in Amsterdam gaat dit weekeinde definitief niet door. De gemeente heeft zaterdag op het laatste moment de vergunning voor het feest ingetrokken. De organisator spande een kort geding aan om het besluit terug te laten draaien, maar de rechter heeft dat afgewezen. De reden daarvoor is nog niet bekend.
10 uur geleden
TER APEL (ANP) - Bij demonstraties rondom het azc in Ter Apel heeft de politie zaterdag drie mensen aangehouden. Twee personen voor belediging en één voor het zich niet kunnen legitimeren. De demonstraties verliepen verder zonder grote incidenten. Even na 15.00 uur verlieten de laatste actievoerders het terrein voor het azc. Zij zijn vervolgens buiten het dorp in bussen gestapt.
10 uur geleden
GENÈVE (ANP) - De directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft zich direct gericht tot de bevolking van Tenerife, waar zondag het door hantavirus getroffen schip m/v Hondius wordt verwacht. Tedros Adhanom Ghebreyesus drukt de inwoners van het Spaanse eiland op het hart dat zij een gering risico lopen en dat de samenwerkende landen en gezondheidsautoriteiten er alles aan doen om dat zo te houden.
12 uur geleden