Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Asielminister Bart van den Brink noemt het "goed nieuws" dat er in de Europese Unie een onderhandelingsakkoord is om asielzoekers die niet mogen blijven terug te sturen. Het Europees Parlement, de EU-lidstaten en de Europese Commissie bereikten maandagavond een akkoord over een nieuwe terugkeerregeling.
1 uur geleden
HEERHUGOWAARD (ANP) - Bij een steekincident bij een bedrijf in Heerhugowaard zijn een dode en twee gewonden gevallen, meldt de politie. Rond 19.35 uur kreeg de politie een melding van een steekpartij en zette vervolgens de omgeving af voor een grote actie. De politie heeft nog niemand aangehouden en roept getuigen op zich te melden.
2 uur geleden
ZEIST (ANP) - De politieagent die tijdens de veelbesproken aanhouding in het asielzoekerscentrum in Zeist een vrouw naar de grond trok, wist volgens de politie niet dat zij zwanger was. "Hij geeft aan dat hij anders had gehandeld als dit wel zo was geweest", meldt de politie, die aanvullende informatie over het voorval deelt op haar website.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De eerste twee van bijna vijftig Palestijnen uit Gaza met een studie- of werkvisum zijn onderweg naar Nederland. Dat bevestigt het ministerie van Buitenlandse Zaken na berichtgeving van de NOS. Wanneer de rest van de groep mag vertrekken, is nog niet duidelijk.
6 uur geleden
2E EXLOËRMOND (ANP) - Nog altijd is er geen structurele opvangplek gevonden voor asielzoekers die niet bij het azc in Ter Apel terechtkunnen. Wel kunnen zij de komende drie nachten naar het Drentse 2e Exloërmond. De gemeente Borger-Odoorn, waar het dorp onder valt, heeft de sporthal Hunsowhal voorzien van 150 slaapplekken.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland zet in ieder geval het komende halfjaar geen mensen uit naar Libanon, vanwege de Israëlische inval in het land. Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat er de komende zes maanden geen besluit wordt genomen over verblijfsvergunningen voor Libanezen.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Defensie wil het eens worden met de Algemene Rekenkamer over de onderbouwing van uitgaven voor de uitbreiding van Defensie. De Algemene Rekenkamer concludeerde op Verantwoordingsdag dat Defensie risico's neemt door niet bij alle uitgaven een aanbestedingsprocedure te gebruiken.
8 uur geleden