Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
HAAKSBERGEN (ANP) - Van de kiesgerechtigde inwoners van Haaksbergen had woensdag om 19.00 uur 44 procent een stem uitgebracht in het referendum over de opvang van asielzoekers. Dat betekent dat het referendum geldig is.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) is positief over de nieuwe mogelijkheid een ophoging van een verkeersboete kwijt te schelden om te voorkomen dat mensen nog verder in problemen komen. Sinds medio vorig jaar heeft het CJIB dat bijna vierhonderd keer gedaan, schrijft staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid, D66) aan de Kamer.
3 uur geleden
ROERMOND (ANP) - Het aantal schademeldingen na de dubbele aardbeving bij het Drentse gasveld Eleveld, nabij Assen, is opgelopen naar 955. Dat meldt de Commissie Mijnbouwschade. Dinsdagmiddag ging het nog om 630 meldingen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal advocaten in Nederland groeide afgelopen jaar met iets meer dan 1,5 procent tot 19.046, meldt de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA). Het aantal sociaal advocaten blijft krimpen.
5 uur geleden
ANTWERPEN (ANP) - Het Belgische Openbaar Ministerie heeft woensdag in hoger beroep vijf jaar cel geëist tegen de eigenaren van de website Funcaps voor de handel in illegale medicijnen. De rechtbank in Mechelen legde Jord van W. (31) en Stefan P. (30) eerder beiden een werkstraf van 120 uur op. Hun bedrijf kreeg toen een boete van 80.000 euro. Zowel het OM als de verdachten gingen daartegen in hoger beroep.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Asielminister Bart van den Brink (CDA) wil alleenstaande mannelijke asielzoekers weer terugsturen naar België. Europese landen mogen asielzoekers terugsturen naar het land waar zij zich als eerste hebben gemeld. Maar de Raad van State verbood afgelopen zomer om alleenstaande mannen terug te sturen naar het zuidelijke buurland, omdat zij daar volgens de hoge bestuursrechter slecht worden opgevangen. De minister gaat deze mensen per direct weer terugsturen, omdat zij volgens hem nu wel een opvangplaats kunnen krijgen.
6 uur geleden
VELSEN (ANP) - Bij het stadion in Velsen-Zuid waar zondag de Eredivisiewedstrijd tussen Telstar en PSV wordt gespeeld, wordt die middag en avond cameratoezicht gehouden. De burgemeester van de Noord-Hollandse gemeente heeft dat besloten na recente ongeregeldheden rond het stadion.
6 uur geleden