Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
GRONINGEN (ANP) - Bij een aanrijding tussen een fietser en een auto op de Hereweg in Groningen is een fietser zwaargewond geraakt. De automobilist is na het ongeval doorgereden, meldt de politie.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - In Rotterdam mogen zaterdag meerdere evenementen niet doorgaan vanwege de hitte. Het gaat om Nous'klaer Festival in Delfshaven, Buiten Gewoon Festival in Kralingen en I Love Urban in Nesselande. Ook de Kuip Run, die zondag plaats zou vinden, gaat niet door, meldt Feyenoord op de website.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook op melk- en sapflessen moet volgens het kabinet statiegeld komen. Minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei, D66) werkt aan een voorstel om de statiegeldplicht uit te breiden naar alle plastic flessen tot en met 3 liter, schrijft ze aan de Tweede Kamer. Een voorwaarde is dat er maatregelen komen om problemen met hygiëne te voorkomen, vooral bij de zuivelflessen.
7 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De hitte blijft de komende dagen voor problemen zorgen op het spoor. Tot en met zaterdag gold al een aangepaste dienstregeling, maar diverse treinen blijken reparaties nodig te hebben en dat zal van invloed zijn op de dienstregeling maandag en dinsdag. Dat meldt de NS. Hoe groot de impact precies is, is nog onbekend.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet stelt in totaal vijftien bufferzones van een kilometer in rondom kwetsbare natuur: zes daarvan liggen in de provincie Noord-Brabant en drie in de provincie Drenthe. In Overijssel komen er twee zones van een kilometer, net zoals in Limburg.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het onderwijs had "geen prioriteit" voor het kabinet tijdens de coronapandemie. Dat zei oud-voorzitter Nienke Luijckx van scholierenorganisatie LAKS tijdens een verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona. "Het is niet zo dat onderwijs niet belangrijk werd gevonden", benadrukte zij. Maar de meeste aandacht ging naar het verlichten van de druk op de ziekenhuizen. "Het was in eerste instantie een gezondheidscrisis."
9 uur geleden
HOUTEN (ANP) - De hoogste temperatuur voor juni ooit in Nederland is vrijdagmiddag gemeten. Om 14.40 uur werd het in Eindhoven 38,2 graden, meldt Weeronline. Het vorige record voor juni stond op 37,9 graden en werd gemeten op 27 juni 1947 in Venlo. In het Limburgse Horst tikte de thermometer vrijdagmiddag ook de 38 graden aan.
11 uur geleden