Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Investeerders hebben in het vierde kwartaal van vorig jaar de meeste woningen verkocht sinds 2021, meldt het Kadaster. Daarmee zet de verkoopgolf van woningen door investeerders duidelijk door.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook CNV zegt fel tegenstander te zijn van de Kamermotie die de door het kabinet beoogde ingrepen in de AOW moet verzachten. Volgens CNV-voorzitter Piet Fortuin moet ieder plan om de pensioenleeftijd sneller te laten stijgen van tafel, omdat het om een schending van eerdere afspraken tussen vakbonden, werkgevers en de politiek gaat. Eerder beklaagde FNV zich over die motie.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - "JA21 is niet op zoek naar het conflict", zo sloot partijleider Joost Eerdmans zijn betoog af in het debat over de regeringsverklaring. "Wij zijn op zoek naar de oplossing en we hopen dat het kabinet deze handschoen oppakt."
8 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - In een woning in Rotterdam heeft de politie dinsdag twee mensen aangehouden die worden verdacht van betrokkenheid bij de productie van en handel in verdovende middelen. In de woning en bijbehorende berging aan de Verschoorstraat vond de politie duizenden xtc-pillen, ruim 5 kilo amfetamine, jerrycans met amfetamineolie en een vuurwapen.
9 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - "Hoe verhoud je je tot de opkomst van modern fascisme? Wat vind je van de hedendaagse onverdraagzaamheid en intolerantie? Welke offers zijn wij bereid te brengen voor een menswaardige samenleving?" Die vragen stelde de Amsterdamse locoburgemeester Rutger Groot Wassink bij de 85e herdenking van de Februaristaking van 1941, bij het beeld van de Dokwerker.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het gerechtshof in Den Haag heeft woensdag twee verdachten vrijgesproken van betrokkenheid bij het doodsteken van de 17-jarige Myron in mei 2021 op de Rijswijksestraat in Den Haag. In hoger beroep is een derde verdachte, Jermain D., veroordeeld tot een celstraf van acht jaar en zes maanden.
10 uur geleden
MAASTRICHT (ANP) - In Maastricht is woensdagmiddag 19,3 graden gemeten. Niet eerder werd het op een plek in Nederland zo warm op 25 februari, meldt Weeronline. Het laatste record stamde uit 2019, toen werd 19,1 graden gemeten in Gilze-Rijen.
11 uur geleden