Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Advocaat Geert-Jan Knoops wordt voorwaardelijk geschorst voor vier weken. Dit heeft de Raad van Discipline Amsterdam, het tuchtcollege voor de advocatuur, besloten. Aan de advocaat is niet eerder een tuchtmaatregel opgelegd.
5 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De neveneffecten van de maatregelen die werden genomen om het coronavirus in te dammen, werden door microbioloog Jan Kluytmans als knellend ervaren. Dat gaf het voormalig OMT-lid aan tijdens zijn verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona.
16 minuten geleden
ARNHEM (ANP) - De organisatoren achter de hardloopevenementen in Amersfoort, Groningen en Utrecht van zondag hadden de veiligheidsmaatregelen op orde. Dat zegt de Atletiekunie nadat meerdere hardlopers onwel waren geworden door de warmte.
33 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Aan het begin van de coronaperiode werd de urgentie van het virus uiteenlopend ingeschat door verschillende regio's in het land. Dat zei microbioloog en destijds OMT-lid Jan Kluytmans maandag tegen de parlementaire enquêtecommissie corona.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Regels rond het vuurwerkverbod dat de aankomende jaarwisseling van kracht moet zijn, moeten worden aangescherpt, adviseert de Raad van State. In een kritisch advies zet de hoge wetgevingsadviseur vraagtekens bij de keuze van het kabinet om uitzonderingen op het verbod laagdrempelig te maken. Die keuze staat "op gespannen voet" met het doel van de wet, een veilig oud en nieuw.
1 uur geleden
WARFFUM (ANP) - In de nacht van zondag op maandag brachten 92 mensen de nacht door in de opvang in Warffum, die is ingericht voor asielzoekers voor wie geen plek is in het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel. Drie mensen kozen ervoor om voor de ingang van het aanmeldcentrum in Ter Apel te slapen, laat het Rode Kruis weten.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal nieuwe tbs-patiënten is vorig jaar gedaald naar 118, ten opzichte van 164 een jaar eerder. Desondanks zijn alle bedden in Nederlandse tbs-klinieken bezet. Dat meldt TBS Nederland op basis van cijfers uit het nieuwe jaarverslag.
4 uur geleden