Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
HELDEN (ANP) - De grote natuurbrand bij de Limburgse plaats Helden is onder controle. "Nabluswerkzaamheden zullen nog enige tijd in beslag nemen", meldt de veiligheidsregio.
18 minuten geleden
GORINCHEM (ANP) - Reinie Melissant, de burgemeester van Gorinchem, verwacht dat "veel mensen gaan stemmen" tijdens de herverkiezingen in de gemeente. Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart besloot een meerderheid van de gemeenteraad dat er opnieuw moest worden gestemd omdat er signalen waren van stemfraude. De 21 stembureaus zijn inmiddels een paar uur open.
29 minuten geleden
HOUTEN (ANP) - April was dit jaar uitzonderlijk zonnig en droog. Met 260 zonuren eindigt de maand in de top vijf zonnigste aprilmaanden ooit gemeten, meldt Weeronline. Doordat er slechts 8 millimeter neerslag viel, behoort de maand tot de top drie droogste aprilmaanden sinds het begin van de metingen.
58 minuten geleden
HELDEN (ANP) - In het Limburgse Helden woedt woensdagochtend een grote natuurbrand. De brandweer is aanwezig met meerdere voertuigen. De brand brak kort na 06.00 uur uit nabij de Lanterdweg.
2 uur geleden
GORINCHEM (ANP) - Het eerste stembureau in Gorinchem, die bij het station, heeft de deuren om 07.00 uur geopend. In de gemeente wordt woensdag opnieuw gestemd voor de gemeenteraadsverkiezingen. Er zijn iets meer dan 31.000 stemgerechtigden.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In de duinen van Den Haag is dinsdagavond brand uitgebroken. De brandweer bestrijdt het vuur en heeft een NL-Alert verzonden vanwege de rook die vrijkomt.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De patiëntengegevens die zijn gestolen bij de hack bij softwareleverancier ChipSoft zijn nergens gepubliceerd en de gegevens zijn inmiddels vernietigd. Dat meldt het bedrijf in een verklaring op de eigen website.
15 uur geleden