Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - Medewerkers in het openbaar vervoer gaan op woensdag 24 juni in de ochtend staken uit onvrede over het kabinetsbeleid rond sociale zekerheid, heeft FNV aangekondigd. Werknemers in het trein-, bus-, tram- en metrovervoer beginnen die dag pas om 08.00 uur met werken. Door de werkonderbreking staat het ov in de vroege ochtend volgens de vakbond stil.
54 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De man die wordt verdacht van het veroorzaken van een explosie bij het partijkantoor van D66 in Den Haag blijft negentig dagen langer vastzitten. Dat heeft de raadkamer van de Haagse rechtbank woensdag bepaald.
57 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De oplevering van het eerste ASW-fregat loopt jaren vertraging op. "Het oorspronkelijke scheepsontwerp bleek niet stabiel te zijn", aldus Defensie. De nieuwe Anti Submarine Warfare (ASW) fregatten worden gebouwd door Damen en zijn gespecialiseerd in het bestrijden van onderzeeboten.
2 uur geleden
BREDA (ANP) - De pornowebsite Motherless is weer online nadat de Nederlandse autoriteiten die begin mei offline hadden gehaald. Op de site, die door een bedrijf in het Brabantse Steenbergen wordt gehost, vond CNN vorige maand 20.000 video's van vrouwen die misbruikt werden in hun slaap. Het Openbaar Ministerie doet onderzoek naar de website.
3 uur geleden
SELLINGEN (ANP) - De gemeente Westerwolde maakt zich grote zorgen over de gevolgen van het nieuwe toegangsbeleid dat asielopvangorgaan COA sinds woensdag voert bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Het is daar inmiddels dusdanig vol dat het COA alleen kwetsbare mensen binnenlaat.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Nederlandse queerorganisaties zetten samen met burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom een eerste juridische stap tegen Meta om de verwijdering van tientallen Instagram-accounts aan te vechten. Het moederbedrijf van het platform handelt tegen de wet door accounts zonder geldige reden en bezwaarprocedure te sluiten, stellen onder meer COC Nederland, Club Church en No Limits! Art Castle.
4 uur geleden
DE BILT (ANP) - Het KNMI kan vanaf woensdag "eerder en gerichter" waarschuwen voor gevaarlijk weer, doordat een wettelijke regeling is aangepast. Het weerinstituut meldt dat bijvoorbeeld burgers, veiligheidsregio's en waterschappen zich hierdoor beter kunnen voorbereiden op extreem weer.
4 uur geleden