Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
ASSEN (ANP) - De beroemde gouden helm die in januari vorig jaar werd gestolen uit het Drents Museum in Assen, is een klein beetje ingedeukt. Het gaat niet om een onherstelbare beschadiging. Dit meldde de directeur van het museum, Robert van Langh, donderdag tijdens een persconferentie. Daarin werd bekend dat de helm en twee van de drie gestolen gouden armbanden zijn teruggevonden.
39 minuten geleden
ASSEN (ANP) - De Roemeense kunstschatten die in januari vorig jaar zijn gestolen uit het Drents Museum in Assen, zijn terug na "tussenkomst van de verdediging" van de verdachten die eerder zijn opgepakt. Dit werd bekend tijdens een persconferentie donderdag in Assen.
1 uur geleden
ASSEN (ANP) - Twee van de drie gouden armbanden die in de nacht van 24 op 25 januari vorig jaar werden gestolen uit het Drents Museum zijn terecht. Dat maakte het Openbaar Ministerie bekend tijdens de persconferentie over de teruggevonden objecten van de kunstroof. Naast de armbanden werd de beroemde gouden helm van Cotofenesti, die ongeveer 2500 jaar oud is, gestolen. Ook deze helm is teruggevonden en getoond bij de persconferentie in Assen.
1 uur geleden
ENSCHEDE (ANP) - Zes mensen zijn in een week tijd beboet voor het overtreden van het nieuwe fatbikeverbod in de binnenstad van Enschede. Het verbod geldt sinds 11 maart, maar in de eerste twee weken na het ingaan kregen overtreders eerst een waarschuwing. Sinds vorige week donderdag niet meer.
1 uur geleden
HOORN (ANP) - De drie verdachten die zijn aangehouden na de dodelijke geweldsuitbarsting in Hoorn zaterdagavond blijven veertien dagen langer vastzitten. Dat meldt een woordvoerder van de rechtbank Noord-Holland. Het gaat om twee minderjarigen en een 18-jarige.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De verdediging van Inez Weski meent dat belangrijke ontlastende berichten ontbreken in het dossier van de strafzaak tegen de voormalige advocaat. Zo zouden de ontbrekende berichten juist aantonen dat Weski geen berichten heeft uitgewisseld met Taghi, aldus de verdediging.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Voormalig advocaat Inez Weski (71) en haar advocaat Carry Knoops hebben donderdag uitgehaald naar het Openbaar Ministerie in een discussie over het voorlezen van notities uit het dossier. "Wat de officier van justitie nu zegt, dat is...", zei de voormalige advocaat. Haar raadsvrouw Carry Knoops brak in en vulde aan: "bullshit!" De opmerking kwam beiden te staan op een vermaning van de voorzitter.
3 uur geleden