Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
TER APEL (ANP) - In en rondom Ter Apel is zaterdag veel politie aanwezig voor aangekondigde demonstraties rondom het asielzoekerscentrum in de Groningse plaats. Er zijn onder meer politieagenten op paarden en op motoren. Ook rijden verschillende busjes van de mobiele eenheid rond. Bij het aanmeldcentrum staat een handvol demonstranten met Nederlandse vlaggen, zag een ANP-fotograaf.
13 minuten geleden
MADRID (ANP/RTR) - Het Nederlandse cruiseschip m/v Hondius zal na aankomst op Tenerife zondag uiteindelijk doorvaren naar een Nederlandse haven, waar het schip zal worden gedesinfecteerd. De aan boord overleden en met het hantavirus besmette Duitse vrouw blijft tot die tijd op het schip, net als een deel van de bemanning. Dat is bekendgemaakt op een persconferentie van het Spaanse ministerie van Volksgezondheid.
14 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het festival Music On dat zaterdag en zondag zou plaatsvinden in het Meerpark in Amsterdam is op het laatste moment afgelast. De organisatie heeft zaterdag op Instagram gemeld dat de gemeente de vergunning heeft ingetrokken.
1 uur geleden
PANAMA-STAD (ANP) - Een 21-jarige Nederlandse backpacker is met mazelen opgenomen in een ziekenhuis in Panama-Stad, meldt het Panamese ministerie van Volksgezondheid.
2 uur geleden
GRANADILLA DE ABONA (ANP) - In de industriehaven van Granadilla op Tenerife worden voorbereidingen getroffen voor de komst van het Nederlandse cruiseschip waarop eerder het hantavirus uitbrak. Op het anderszins vrijwel lege industrieterrein worden legertenten, hekwerk en mobiele toiletten geplaatst om de opvarenden van de m/v Hondius zondag op te vangen, zien ANP-verslaggevers ter plaatse.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - In het Westelijk Havengebied in Amsterdam woedt in de nacht van vrijdag op zaterdag een brand. Het zou gaan om het terrein van een recyclingbedrijf op de Kwadrantweg.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse opvarenden van het cruiseschip Hondius gaan nadat zij gerepatrieerd zijn zes weken in thuisquarantaine. Dat meldt minister Sophie Hermans (Volksgezondheid, VVD) in een brief aan de Tweede Kamer. Onder de circa 150 bemanningsleden en passagiers van het schip, dat nu op weg is naar de Canarische Eilanden, zijn op dit moment geen mensen met symptomen van het hantavirus. Dat virus heeft al aan drie opvarenden het leven gekost.
16 uur geleden