Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - De politie heeft ruim honderd tips binnengekregen over twee explosies in Amsterdam. Veel daarvan gaan over de scooter waarmee de verdachten bij de joodse school aan de Zeelandstraat aankwamen voordat daar een explosie plaatsvond, laat een woordvoerder weten.
30 minuten geleden
DENDERMONDE (ANP/BELGA) - Het Openbaar Ministerie in België heeft dertien jaar celstraf geëist tegen de veroordeelde Nederlandse drugshandelaar 'Bolle' Jos Leijdekkers voor zijn betrokkenheid bij de import van zo'n 11 ton cocaïne via de haven van Antwerpen in oktober 2023. In de rechtbank in Dendermonde stonden dinsdag 22 verdachten terecht.
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Burgemeester Carola Schouten heeft de inwoners van Rotterdam beloofd dat ze van de Euromast gaat abseilen als het opkomstpercentage bij de gemeenteraadsverkiezingen woensdag hoger is dan in 2022. Schouten, die naar eigen zeggen last heeft van "enorme hoogtevrees", deed de belofte in een videoboodschap op Instagram.
2 uur geleden
ROERMOND (ANP) - Het aantal schademeldingen na de dubbele aardbeving in de buurt van Assen afgelopen weekend is opgelopen tot 450. Dat laat een woordvoerder van de Commissie Mijnbouwschade weten. Dat is een verdubbeling ten opzichte van maandag, toen de teller op 226 meldingen stond.
2 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft in hoger beroep celstraffen van achttien jaar geëist en tbs met dwangverpleging tegen Peter S. (62) en Nancy D. (57) voor het seksueel misbruik van zeven oppaskinderen in de omgeving van Eindhoven.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zes Nederlandse hulporganisaties gaan meer noodhulp aan Libanon geven. Ze krijgen daarvoor 3 miljoen euro van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het geld is onder meer bedoeld om de komende maanden eten en schoon drinkwater te kopen. Door Israëlische aanvallen zijn veel Libanezen op de vlucht geslagen.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Politieke partijen gebruiken in hun verkiezingsprogramma's voor de gemeenteraadsverkiezingen regelmatig letterlijke teksten van lobbyisten, zonder dit te vermelden, zegt de Open State Foundation. De organisatie onderzocht in samenwerking met NOS Bureau Regio ruim duizend verkiezingsprogramma's en zo'n 2300 lobbydocumenten uit 37 gemeenten via een geautomatiseerde tekstanalyse.
8 uur geleden