Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
GORINCHEM (ANP) - Democraten Gorinchem heeft opnieuw de meeste stemmen gehaald bij de herverkiezingen in de Zuid-Hollandse gemeente. Woensdag kreeg de partij 26,3 procent van de stemmen, goed voor 7 zetels. Dat is gelijk aan het aantal zetels dat de partij had gekregen bij de verkiezingen in maart. Stadsbelang is opnieuw tweede geworden met 4 zetels.
20 minuten geleden
NUNSPEET (ANP) - In Nunspeet hangt woensdagavond nog een sterke rooklucht, meldt een ANP-verslaggever. Door de windrichting werd de rook van de grote natuurbrand op het militaire oefenterrein bij 't Harde in de richting van de Gelderse buurplaats gedreven.
1 uur geleden
'T HARDE (ANP) - Burgemeester Harm-Jan van Schaik van Elburg, waar 't Harde onder valt, prijst de inzet van de vele brandweermensen bij de natuurbrand. "Ik vind het prettig om te merken dat ons land zo goed georganiseerd is, dat uit het hele land tot Limburg aan toe hier brandweerkorpsen staan." Ook burgemeester Céline Blom van het naastgelegen Nunspeet spreekt "grote waardering" uit voor de hulpdiensten.
2 uur geleden
'T HARDE (ANP) - Het is nog niet duidelijk of er materiaal tot ontploffing is gebracht woensdag op het militaire oefenterrein bij 't Harde waar een grote natuurbrand ontstond. Dat meldt een woordvoerder van de Koninklijke Marechaussee. Op het terrein Artillerie Schietkamp (ASK) waren meerdere oefeningen. Of er tijdens die oefeningen iets gebeurd is dat heeft geleid tot de brand wordt nog onderzocht.
2 uur geleden
'T HARDE (ANP) - De brandweer verwacht dat de natuurbrand op het militaire oefenterrein bij 't Harde niet verder uitbreidt. Dat zegt een woordvoerster van de veiligheidsregio. De brand is nog niet volledig onder controle, zegt ze er wel bij en het vuur kan "her en der" nog oplaaien. Het gaat om een gebied van 500 hectare.
3 uur geleden
'T HARDE (ANP) - Een deel van de natuurbrand in 't Harde is onder controle, zegt een woordvoerster van de veiligheidsregio die ter plaatse is. "Wij verwachten en hopen dat het binnen nu en afzienbare tijd voor het hele gebied geldt."
4 uur geleden
DE BILT (ANP) - De rook van de grote natuurbrand op de Veluwe heeft ook Engeland bereikt. Op satellietbeelden is zichtbaar dat de rookpluim over Norwich trekt. Rond 17.00 uur was de pluim duidelijk voor de kust van Engeland te zien.
4 uur geleden