Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Het Centraal Joods Overleg (CJO) dreigt naar de rechter te stappen als het kabinet geen inreisverbod instelt voor de artiest Kanye West, meldt de organisatie zondag in een verklaring. Het verzoek om Kanye West, bekend als Ye, de toegang tot Nederland te ontzeggen is vrijdag door het CJO neergelegd bij minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie).
6 uur geleden
DE BILT (ANP) - In Gelderland en Overijssel is code geel van kracht wegens onweersbuien, meldt het KNMI. Daarbij kan plaatselijk hagel vallen en veel neerslag, aldus het weerinstituut.
7 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Zeven deelnemers aan de halve marathon in Groningen zijn zondag bevangen door de warmte. Dat meldt Golazo, de organisator van het evenement. Van hen zijn er twee naar het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) gebracht. De andere deelnemers zijn bij de finish behandeld met bijvoorbeeld koeldekens. Uit voorzorg zijn meerdere ambulances opgeroepen. Mogelijk zijn er op de route nog meer mensen onwel geworden.
8 uur geleden
ZEIST (ANP) - De politie heeft op sociale media meerdere bedreigende en beledigende reacties binnengekregen op haar bericht over een aanhouding in Zeist waarbij agenten geweld hebben gebruikt. Het is daarom niet langer mogelijk om te reageren onder dit bericht op Facebook en Instagram, laat een woordvoerder weten. "Kritiek en een gesprek zijn goed en belangrijk, maar alle fatsoensnormen werden overschreden", zegt zij.
9 uur geleden
WARFFUM (ANP) - In de nacht van zaterdag op zondag hebben zestig asielzoekers in de nachtopvang in Warffum geslapen, meldt een woordvoerster van het Rode Kruis. Dat zijn er iets meer dan een nacht eerder, toen 45 mensen in de Groningse plaats werden opgevangen. Net als toen hebben afgelopen nacht twee mensen vrijwillig op het grasveld bij het aanmeldcentrum in Ter Apel doorgebracht.
12 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - In aanloop naar en tijdens de vierde editie van de Nacht tegen Seksueel Geweld is een recordbedrag opgehaald van meer dan 320.000 euro. Dat meldt Plan International, de organisatie achter de mars in Rotterdam waaraan zaterdagavond en afgelopen nacht bijna 2300 deelnemers meededen. Zij vroegen daarmee aandacht voor straatintimidatie en seksueel geweld.
15 uur geleden
HOUTEN (ANP) - Het wordt in juni, de eerste maand van de meteorologische zomer, warmer en droger dan gemiddeld. Weeronline verwacht dat de eerste week nog wisselvallig verloopt, maar daarna stijgt de temperatuur en laat de zon zich vaak zien.
15 uur geleden