Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De Belastingdienst is mogelijk een nieuwe, georganiseerde vorm van fraude op het spoor waarbij "groepen Bulgaarse ingezetenen" betrokken zijn. Voor zover bekend is daardoor 6,7 miljoen euro overgemaakt naar bankrekeningen die alleen gebruikt worden om geld te ontvangen van de fiscus.
24 minuten geleden
SCHIPHOL (ANP) - Advocaten Ronald van der Horst en Anique Slijters zijn bereid om Ridouan Taghi (48) bij te staan in het hoger beroep van het Marengo-proces. Dat zei advocaat Sjoerd van Berge Henegouwen maandag tijdens een tussentijdse zitting in de rechtbank op Schiphol. Van Berge Henegouwen stond Taghi eenmalig bij voor deze zitting, waarin de situatie over het ontbreken van zijn rechtsbijstand werd besproken.
1 uur geleden
TER APEL (ANP) - In het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel is het sinds vorige week nog drukker dan normaal. Het complex mag maximaal 2000 mensen opvangen. Die limiet wordt sinds januari vrijwel onafgebroken overschreden, maar sinds vorige week schommelt het aantal mensen rond de 2200.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het lichaam van een aan het hantavirus overleden Duitse vrouw aan boord van de Hondius wordt in Nederland gecremeerd. Dat zei Yvonne van Duijnhoven, directeur van de GGD Rotterdam-Rijnmond, bij de aankomst van het cruiseschip in de haven van Rotterdam.
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De schoonmaak van het Nederlandse cruiseschip Hondius begint dinsdag en duurt naar verwachting tot en met vrijdag. Dat zei Yvonne van Duijnhoven, directeur van GGD Rotterdam-Rijnmond. De klus wordt geklaard door EWS Group, een gespecialiseerd schoonmaakbedrijf.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug wordt twee keer zo groot. Minister Jaimi van Essen (Natuur, D66) heeft besloten om na het zuidelijke deel ook het noorden van het gebied de officiële status van Nationaal Park te geven.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Politieke partijen zonder leden uitsluiten van deelname aan verkiezingen gaat te ver, zegt de Raad van State. De belangrijkste overheidsadviseur vraagt D66 en GroenLinks-PvdA die regel in het voorstel voor de wet politieke partijen, eventueel weg te laten. Tweede Kamerleden Joost Sneller en Mikal Tseggai van die respectievelijke partijen moeten bovendien hun wetswijziging op een aantal punten beter uitleggen.
3 uur geleden