Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
SELLINGEN (ANP) - Het is nog niet bekend waar nieuwe asielzoekers de nacht kunnen doorbrengen als er in de nacht van woensdag op donderdag geen plek voor ze is in de opvang in Ter Apel. Daar is nog geen besluit over genomen, meldt de gemeente Westerwolde, waar Ter Apel in ligt.
16 minuten geleden
TER APEL (ANP) - Niet iedere nieuwe asielzoeker die zich meldt bij de opvang in het Groningse Ter Apel kan daar een plek krijgen. Het is binnen te druk, en daarom krijgen de meest kwetsbare asielzoekers voorrang. "Om het veilig en leefbaar te houden voor onze medewerkers en bewoners, moeten we noodgedwongen mensen buiten laten staan", zegt bestuursvoorzitter Joeri Kapteijns van opvangorgaan COA.
56 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Twee handhavers van de Nederlandse Spoorwegen hebben woensdag een wapenstok gekregen. Het is de start van een proef, die bedoeld is om te kijken of de medewerkers veiliger kunnen werken dankzij de stok.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De pro-Palestijnse demonstranten die dinsdag zijn aangehouden in Den Haag in de buurt van de Tweede Kamer beklagen zich over de opstelling van de politie. De politie zou zich zonder duidelijke reden agressief hebben opgesteld en geweld hebben gebruikt.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie is bezig om drie pro-Palestijnse activisten te verwijderen van het spoor, ziet een ANP-verslaggever. Zij hadden zich, ergens tussen sporen 6 en 7, vastgeketend aan een seinpaal.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Rond de 70 à 80 mensen zijn dinsdag in Den Haag aangehouden. De groep demonstreerde bij het Tweede Kamergebouw voor de door Israël opgepakte opvarenden van de Global Sumud Flotilla. De politie laat weten dat de demonstranten weigerden naar een toegewezen demonstratievak te gaan en toen zijn aangehouden.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het treinverkeer van en naar Den Haag Centraal ligt stil omdat demonstranten zich op het spoor hebben begeven, meldt de NS. Hoeveel sporen ze bezetten is niet bekend, maar uit veiligheidsoverwegingen is het volledige treinverkeer stilgelegd, aldus een woordvoerster.
14 uur geleden