Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - In aanloop naar en tijdens de vierde editie van de Nacht tegen Seksueel Geweld is een recordbedrag opgehaald van meer dan 320.000 euro. Dat meldt Plan International, de organisatie achter de mars in Rotterdam waaraan zaterdagavond en afgelopen nacht bijna 2300 deelnemers meededen. Zij vroegen daarmee aandacht voor straatintimidatie en seksueel geweld.
1 uur geleden
HOUTEN (ANP) - Het wordt in juni, de eerste maand van de meteorologische zomer, warmer en droger dan gemiddeld. Weeronline verwacht dat de eerste week nog wisselvallig verloopt, maar daarna stijgt de temperatuur en laat de zon zich vaak zien.
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Bij een steekpartij in een woning in de Laanzichtstraat in Rotterdam is een man zwaargewond geraakt. Dat meldt de politie Rotterdam op X. Het 38-jarige slachtoffer is naar het ziekenhuis gebracht.
4 uur geleden
DE BILT (ANP) - In Noord-Brabant en Limburg is sinds zaterdagavond code geel van kracht wegens stevige onweersbuien, meldt het KNMI. Daarbij kunnen windstoten en hagel voorkomen en plaatselijk kan ook veel neerslag vallen.
5 uur geleden
DE BILT (ANP) - In Noord-Brabant en Limburg is zaterdagavond code geel van kracht wegens stevige onweersbuien, meldt het KNMI. Daarbij kunnen windstoten en hagel voorkomen en plaatselijk kan ook veel neerslag vallen.
12 uur geleden
DE WIJK (ANP) - Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie, D66) is zaterdag door de hitte onwel geworden tijdens een herdenkingsceremonie voor slachtoffers van geweld in het Drentse De Wijk. Dat meldt de bewindsvrouw op Instagram.
15 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het cruiseschip Hondius waarop het hantavirus uitbrak, is gereinigd en kan weer in bedrijf worden gesteld. Dat maakte de GGD Rotterdam-Rijnmond zaterdag bekend. Bij een eerdere inspectie zag de GGD nog tekortkomingen bij de schoonmaak. De geplande terugvaart van Rotterdam naar de thuislocatie in Vlissingen moest daarom worden uitgesteld.
21 uur geleden