Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
HILVERSUM (ANP) - Er zijn per direct 500 nieuwe opvangplekken voor asielzoekers nodig "om de situatie in Ter Apel weer gewoon te krijgen", zei bestuursvoorzitter Joeri Kapteijns van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) woensdagavond in het tv-programma Nieuwsuur. De komende tijd zijn dat er nog veel meer, vertelde hij.
1 uur geleden
TER APEL (ANP) - Op dit moment is er in de overvolle aanmeldlocatie in Ter Apel voor ongeveer dertig asielzoekers geen opvangplek beschikbaar, meldt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Het is onduidelijk of er voor hen in de nacht van woensdag op donderdag opvang geregeld kan worden.
3 uur geleden
STADSKANAAL (ANP) - De gemeente Stadskanaal gaat ervoor zorgen dat asielzoekers voor wie geen plaats is in het opvangcentrum in Ter Apel, niet buiten hoeven te slapen in de nacht van woensdag op donderdag. Dat meldt burgemeester Klaas Sloots woensdagavond in een verklaring. "Wij springen bij als het echt niet anders kan", aldus de burgemeester van de buurgemeente.
3 uur geleden
TER APEL (ANP) - Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft woensdagavond bekendgemaakt aan welke specifieke voorwaarden asielzoekers moeten voldoen om voorrang te krijgen tot de overvolle opvanglocatie in Ter Apel.
4 uur geleden
STRAATSBURG (ANP) - Bas Eickhout (GroenLinks-PvdA) stopt na zeventien jaar als Europarlementariër. Hij doet dat deels om relaties in het verleden die "niet passen bij mijn rol", schrijft hij in een verklaring op BlueSky. De 49-jarige Eickhout maakte vorige week bekend een relatie te hebben met de 25-jarige Oostenrijkse Europarlementariër Lena Schilling. Zij is in het parlement aangesloten bij de Groenen, waar Eickhout vicevoorzitter van is.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Buitenlandminister Tom Berendsen (CDA) heeft de Israëlische ambassadeur ontboden, vanwege de behandeling van opvarenden van de Global Sumud Flotilla. Op beelden is te zien dat activisten van de vloot, die op weg was naar Gaza, ruw behandeld werden.
6 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Medewerkers in het openbaar vervoer gaan op woensdag 24 juni in de ochtend staken uit onvrede over het kabinetsbeleid rond sociale zekerheid, heeft FNV aangekondigd. Werknemers in het trein-, bus-, tram- en metrovervoer beginnen die dag pas om 08.00 uur met werken. Door de werkonderbreking staat het ov in de vroege ochtend volgens de vakbond stil.
8 uur geleden