Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
NUMANSDORP (ANP) - Tijdens een ruzie in de Schubertstraat in het Zuid-Hollandse Numansdorp is een jongen gewond geraakt. Hij werd met een scherp voorwerp gestoken. Bij de ruzie waren meerdere jongeren betrokken, meldt de politie. De verdachte, een jongen van 15 uit Numansdorp, is aangehouden.
8 uur geleden
HOOFDDORP (ANP) - Een asielzoekerscentrum aan de Planeetbaan in Hoofddorp is tijdelijk ontruimd nadat er een gaslucht werd geroken, meldt de veiligheidsregio. Volgens NH Nieuws ging het om ongeveer vijfhonderd bewoners. Ze werden opgevangen in een nabijgelegen restaurant.
8 uur geleden
NOORDWIJK (ANP) - Naar schatting 1 miljoen mensen stonden zaterdag langs de route van het Bloemencorso van de Bollenstreek. De stoet van vijftien praalwagens en tientallen andere voertuigen startte zaterdagochtend in Noordwijk en kwam rond 22.00 uur aan op de finish in Haarlem.
10 uur geleden
LEERDAM (ANP) - Maatregelen die Rijkswaterstaat heeft genomen om sluipverkeer aan te pakken tijdens grootschalige werkzaamheden aan de A2, lijken de overlast te hebben verminderd. Die indruk heeft burgemeester Sjors Fröhlich van de gemeente Vijfheerenlanden, waar onder meer Leerdam en Vianen onder vallen. "Zeker, het was opnieuw druk vandaag vanwege de afsluiting van de A2, maar het was goed te doen. Zowel voor automobilisten op de snelweg als voor de inwoners van Vianen en omliggende dorpen", twitterde hij zaterdag.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De ANWB maakt zich zorgen over het feit dat mogelijk het noodsysteem van 2 miljoen auto's in Nederland vanaf eind 2027 niet meer werkt door het uitschakelen van het 2G-mobiele netwerk. Het noodsysteem eCall, dat sinds 2018 verplicht is in nieuwe auto's, werkt niet op modernere mobiele netwerken.
14 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De startbewijzen voor de Dam tot Damloop zijn zaterdagochtend in ruim een uur uitverkocht. Dat meldt de organisatie. Het is dit jaar een jubileumeditie: de hardloopwedstrijd van 10 Engelse mijl (16,1 kilometer) bestaat veertig jaar. Hij wordt gelopen op zondag 20 september.
21 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een 45-jarige vrouw uit Amsterdam is vrijdag vermoedelijk om het leven gebracht door haar partner. De 46-jarige man is opgepakt. Hij mag voorlopig alleen contact hebben met zijn advocaat. Daarom meldt de politie zaterdag verder nog niets over de zaak.
21 uur geleden