Free Press Unlimited: juridische druk op journalistiek onderschat
AMSTERDAM (ANP) - De impact van juridische druk op de Nederlandse journalistiek wordt onderschat en Nederlandse media hebben zelfcensuur toegepast als reactie op deze druk. Dat concludeert de organisatie Free Press Unlimited uit een eigen onderzoek, gebaseerd op gesprekken met onder meer vijftig journalisten, hoofd- en eindredacteuren, media-advocaten en juristen. Ook zijn gerechtelijke uitspraken, publieke documentatie en andere secundaire bronnen gebruikt.
De onderzoekers vonden achttien voorbeelden van zelfcensuur als gevolg van juridische druk. Media stopten met verder onderzoek naar een bepaald onderwerp om het risico op procedures. Of ze lieten preventief namen weg, ook als ze genoeg bewijsmateriaal hadden.
"In die gevallen komen belangrijke voorwaarden voor journalistiek en nieuwsgaring onder druk te staan, zoals financiële middelen en medewerking van bronnen en deskundigen. In enkele gevallen viel juridische druk samen met (angst voor) fysieke of online-intimidatie, en werd zelfcensuur (ook) om die reden toegepast", schrijven de onderzoekers.
Aantijgingen
NRC-journalist Joep Dohmen kreeg volgens de onderzoekers bijvoorbeeld te maken met een "meldpunt en aantijgingen van (oud)-politici" nadat hij had geschreven over vermeende integriteitsschandalen in Limburg. Journalisten van EenVandaag werden gedagvaard door een fabrikant van injectienaalden en hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor schade geschat op 4,5 miljoen euro.
De onderzoekers waarschuwen voor een zogeheten chilling effect op persvrijheid: zelfcensuur door druk, waardoor de toegang van burgers tot informatie beperkt wordt. Journalisten zijn dan minder goed in staat om hun controlerende taak uit te voeren, stellen ze.
Intimideren
De zwaarste en zorgwekkendste vorm van juridische druk zijn zogeheten SLAPPs: Strategic Lawsuits Against Public Participation, schrijven de onderzoekers. "Deze rechtszaken worden ingesteld door rijke en machtige actoren tegen journalisten, mensenrechtenverdedigers en maatschappelijke organisaties, met als voornaamste doel hen te intimideren." Volgens Free Press Unlimited tekenen de Europese Raad en het Europese parlement deze week een richtlijn om journalisten hiertegen te beschermen. Ook de Nederlandse overheid moet hiermee aan de slag, aldus de onderzoekers.
De studie van Free Press Unlimited is in lijn met onderzoek uit 2023 van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), waaruit bleek dat bijna 50 procent van de deelnemende journalisten en meer dan 90 procent van de Nederlandse hoofdredacties weleens te maken had met dreiging met juridische stappen naar aanleiding van een publicatie.
Meer uit Binnenland
ZAANDAM (ANP) - Tata Steel moet opnieuw een boete van ruim 8,5 miljoen euro betalen. Volgens de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) bleek uit eigen metingen, die in april en mei vorig jaar zijn gedaan, dat uit een van de fabrieken van de staalproducent nog steeds te veel schadelijke stoffen komen. Eind januari vorderde OD NZKG om dezelfde reden ook al 8,5 miljoen, toen op basis van metingen van Tata zelf.
5 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Grote hacks zoals bij ChipSoft en eerder Odido gaan steeds vaker voorkomen, denkt justitieminister David van Weel. Volgens de VVD'er neemt cybercriminaliteit wereldwijd toe en moet daarom ook meer gebeuren om het tegen te gaan.
6 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) zit zelf ook nog vol vragen over de datakluis met informatie over de toeslagenaffaire die jaren verborgen bleef. "Wat er tussen nu en 2019 is gebeurd, dat is voor mij ook een vraagteken," zegt hij voorafgaand aan de ministerraad.
7 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Een belangrijk knooppunt voor internetverkeer in Amsterdam heeft een recordhoeveelheid data verwerkt. Door de systemen van de Amsterdam Internet Exchange stroomde voor het eerst 15 terabit per seconde.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Kamerleden Esmah Lahlah (GroenLinks-PvdA) en Don Ceder (ChristenUnie) komen met een wetsvoorstel om kinderarmoede structureel terug te dringen. De initiatiefnemers verwachten dat de wet volgende week in internetconsultatie gaat.
2 uur geleden
EINDHOVEN (ANP) - Op het Stratumseind in de binnenstad van Eindhoven is een man met meerdere steekwonden aangetroffen. Dat meldt de politie op X. De politie vond de man na een melding van een vechtpartij aan de Kanaaldijk-Zuid.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Net als reisorganisaties eerder dit jaar, merkt ook de ANWB op dat Nederlanders hun vakantieplannen aanpassen door "onrust in de wereld". ANWB baseert zich op de resultaten van de vakantiemonitor, waarin Nederlanders is gevraagd naar hun plannen voor de april- en meivakantie. Vooral Europese bestemmingen zijn populair: 94 procent van de vakantiegangers blijven op het eigen continent. Verre reizen, met name naar Amerika, verliezen hun aantrekkingskracht.
7 uur geleden