Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
LEIDEN (ANP) - Onderwijsminister Rianne Letschert wil ervoor zorgen dat er binnen vier jaar geen groot lerarentekort meer is. "In een land met een structureel lerarentekort wordt het fundament waar we voor staan, de jeugd opleiden, wel kwetsbaar."
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De EU is nog altijd aan het kijken naar de voor- en nadelen van een prijsplafond, zei minister Stientje van Veldhoven (Klimaat) na overleg met de EU-ministers voor energie. "Een prijsplafond klinkt aantrekkelijk, want dan blijft de prijs laag", zei ze. "Maar het zou ook kunnen betekenen dat we misschien geen gas meer naar Europa krijgen als de prijs in de rest van de wereld wel hoger is."
1 uur geleden
BERLIJN (ANP) - Er is nog geen plan voor een missie in de Straat van Hormuz, zei premier Rob Jetten op bezoek bij de Duitse bondskanselier Friedrich Merz in Berlijn. "Zoals altijd staat Nederland open voor suggesties, maar op dit moment ligt er geen concreet voorstel op tafel", aldus Jetten op een gezamenlijke persconferentie.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken) ziet een militaire missie in de Straat van Hormuz "op dit moment absoluut niet gebeuren. Daar is ook geen draagvlak voor", zei hij maandag na afloop van de vergadering met de EU-ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel.
1 uur geleden
LEIDEN (ANP) - Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap spreekt maandagavond met de studentenrabbijn Yanki Jacobs en met een aantal joodse studenten. Het gesprek gaat onder meer over de zorgen over de veiligheid die leven bij joodse studenten, maar ook over de recente aanslag bij een joodse school in Amsterdam.
2 uur geleden
LEIDEN (ANP) - Minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken (CDA) zegt zich zorgen te maken over de toenemende intimidatie van lokale politici. Volgens de minister is het nu onderdeel van het politieke debat. "Het is goed dat gemeenten er extra aandacht voor hebben."
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Miljardentekorten dwingen het kabinet tot nieuwe keuzes in de aanleg en het onderhoud van infrastructuur. Minister Vincent Karremans (VVD) en staatssecretaris Annet Bertram (CDA) van Infrastructuur willen voor de zomer duidelijk maken welke "prioritering" ze maken. Dat kan betekenen dat geplande projecten niet meer doorgaan, waarschuwen ze in een brief aan de Tweede Kamer.
2 uur geleden