Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Donald Trump legt geen claim meer op Groenland, interpreteert demissionair defensieminister Ruben Brekelmans (VVD). Tijdens het debat ter voorbereiding op de EU-top die in het teken staat van dit hoogoplopende conflict, zijn partijen als GroenLinks-PvdA hier niet zo zeker van. Toe-eigenen van land is "duidelijk geen onderdeel" van het 'raamwerk' van een deal met het militaire bondgenootschap NAVO dat hierover in de maak is, stelt Brekelmans. "Dus volgens mij is de politieke realiteit nu dat die claim van tafel is."
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet wilde laten zien dat Nederland bereid is om bij te dragen aan de veiligheid van Groenland, maar die boodschap kwam niet over toen minister Ruben Brekelmans (Defensie) meldde dat er één, later twee militairen die kant op gingen. Dat beseft de VVD'er in het debat in aanloop naar de ingelaste EU-top over Groenland en dreigende Amerikaanse importheffingen. "Als dat in de buitenwereld anders is opgevat, is dat niet de bedoeling geweest."
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Europese Unie moet het pakket met verregaande sancties tegen de VS - de zogeheten handelsbazooka - achter de hand houden als president Donald Trump zijn claim op Groenland niet laat varen, vindt een Kamermeerderheid. Een motie hierover die GroenLinks-PvdA gaat indienen, kan rekenen op de steun van in elk geval CDA, D66, 50PLUS, ChristenUnie, SP, Partij voor de Dieren en Volt.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De deur van Gidi Markuszower staat open voor meer ontevreden PVV'ers. Dat zei Markuszower, voorzitter van de nieuwe fractie met zeven oud-PVV-Kamerleden die dinsdag opstapten. Of hij verwacht dat er meer volgen, zei hij niet, wel dat hij "met heel veel mensen in contact" staat.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het is een "gevaarlijke trend" dat de investeringen in infrastructuur als percentage van het bruto binnenlands product (bbp) al jaren dalen. Dat heeft demissionair minister Robert Tieman (Infrastructuur en Waterstaat, BBB) gezegd in een debat over zijn begroting. "Als we nu niet investeren in de netwerken van de toekomst, zijn we straks te laat."
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het financiële plaatje van de drie formerende partijen krijgt steeds meer vorm en daar worden donderdag delen van voorgelegd aan experts van De Nederlandsche Bank, het Centraal Planbureau en het ministerie van Financiën. D66-leider Rob Jetten zei na de formatiegesprekken van woensdag dat zij "een beter beeld hebben over hoe die financiële plaat eruit komt te zien".
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet moet zorgen dat er nog dit jaar nieuwe stikstofwetten komen om Nederland van het stikstofslot te halen. Dat is volgens VNO-NCW-voorzitter Ingrid Thijssen nodig. In die wet moeten wat haar betreft harde doelen staan voor het verminderen van de stikstofuitstoot in 2030.
1 dag geleden