Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Zorgminister Sophie Hermans is nog niet bereid om de verhoging van het eigen risico in de zorg aan te passen. Tijdens het debat over de begroting van haar ministerie wees de VVD-minister "uitgestoken handen" van Tweede Kamerleden af.
20 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - Het kabinet is alert op Iraanse cyberaanvallen, zei minister David van Weel (Justitie, VVD) na afloop van een vergadering met EU-ministers van Justitie. Hij wil niet zeggen of Nederland extra maatregelen neemt voor de fysieke beveiliging van Israëlische en Amerikaanse doelen en joodse instellingen.
40 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de Tweede Kamer ziet niets in het voorstel van JA21 om het gasveld in Groningen te gebruiken als noodvoorraad als de import van gas dreigt te stokken. D66, VVD, CDA en GroenLinks-PvdA willen niet tornen aan eerder gemaakte afspraken om het Groningenveld gesloten te houden.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Hoewel er nog geen besluit is genomen door het kabinet over een defensieve inzet van een marinefregat in de Middellandse Zee, staat een meerderheid van de Tweede Kamer hier positief tegenover. Frankrijk heeft Nederland gevraagd om Zr. Ms. Evertsen als ondersteuning mee te sturen met het vliegdekschip Charles de Gaulle.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet moet meer inzetten op een cultuurverandering om geweld tegen vrouwen tegen te gaan, stelt Mariëtte Hamer. De Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld ziet in het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA "nog onvoldoende aanknopingspunten". Het gereserveerde bedrag van ongeveer 10 miljoen euro is volgens Hamer niet genoeg.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie) wil een herbeoordeling van een rapport over discriminatie van moslimjongeren dat een aantal weken geleden verscheen. Reden is berichtgeving van Trouw, waaruit blijkt dat er mogelijk sprake was van belangenverstrengeling.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De StemWijzer die twee weken terug online ging, is inmiddels meer dan een miljoen keer ingevuld. Dat meldt ProDemos, initiatiefnemer van de StemWijzer. De stemhulp is op maat ontwikkeld voor 258 gemeenten en bestaat uit zo'n dertig stellingen over lokale thema's.
3 uur geleden