Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Judith Tielen van onderwijs gaat nog niet mee in het verzoek van de Kamer om generatieve AI voor basisschoolleerlingen te verbieden. "Ik snap de zorg heel erg", zei de VVD-staatssecretaris in een debat over haar begroting. "Maar om het nu zo stevig neer te zetten, daar heb ik gewoon echt nog wat meer tijd voor nodig."
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de Tweede Kamer wil dat de 40 miljoen euro die jaarlijks zou worden uitgetrokken voor het renteplafond op de studielening alsnog wordt uitgegeven aan studenten. Ilana Rooderkerk (D66) diende daarvoor een voorstel in samen met het CDA, de VVD, JA21 en de ChristenUnie.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Basisschoolleerlingen mogen geen generatieve AI gebruiken, vindt de Tweede Kamer. Een ruime meerderheid steunt een motie van Volt en CDA die het kabinet vraagt om een verbod te regelen. Volt-leider Laurens Dassen dient de motie donderdag in tijdens het debat over de onderwijsbegroting. Kamerleden van PRO, D66, Partij voor de Dieren, DENK, 50PLUS, SP, ChristenUnie en JA21 hebben hun namen er ook onder gezet.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het minimumuurloon gaat vanaf 1 januari 2027 omhoog naar 15,29 euro. Dat meldt minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, D66) in een brief aan de Tweede Kamer.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister van Financiën Eelco Heinen vond het renteplafond voor studieleningen kort nadat dit in het coalitieakkoord was afgesproken al te duur. In documenten van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap die op verzoek van de Tweede Kamer openbaar zijn gemaakt, schrijven ambtenaren dat de VVD-minister een vast renteplafond van 2,5 procent een te groot risico vindt.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De top van het kabinet komt donderdag weer bijeen om te overleggen hoe een parlementaire meerderheid moet worden gevonden voor het belastingplan voor volgend jaar. Dat melden Haagse bronnen. Premier Rob Jetten, de vicepremiers Bart van den Brink en Dilan Yeşilgöz, minister Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) bespreken dan de uitkomsten van hun gesprekken met de oppositie.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten ziet dat er nog "werk te doen is" bij het tegengaan van racisme en discriminatie in Nederland. Dat heeft hij gezegd in zijn openingsspeech op de vijfde wereldtop van UNESCO over racisme en discriminatie in Den Haag.
17 uur geleden