Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De aanpak van de armoede door het nieuwe kabinet zal beter moeten, aldus premier Rob Jetten. Uit een doorrekening van het regeerakkoord door het Centraal Planbureau (CPB) bleek dat het beleid van D66, VVD en CDA zal leiden tot meer armoede.
8 uur geleden
DEN HAAG/WASHINGTON (ANP) - Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) heeft maandag kort na zijn aantreden gesproken met zijn Amerikaanse collega Marco Rubio. Dat meldde een woordvoerder van de Amerikaanse bewindsman.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten heeft al enkele uren na zijn aantreden gebeld met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Jetten verzekerde Zelensky dat Nederland Oekraïne onverminderd blijft steunen.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Mona Keijzer, Tweede Kamerlid en tot maandag vicepremier namens haar partij, stapt uit de BBB. In een interview met De Telegraaf zegt zij verder te gaan als zelfstandig Kamerlid. Keijzer zegt dat zij partijleider en -oprichter Caroline van der Plas zou opvolgen, maar dat in plaats daarvan Henk Vermeer het partijleiderschap kreeg. Zij noemt dat in De Telegraaf "een grote vertrouwensbreuk".
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het pas beëdigde kabinet-Jetten is maandagmiddag voor het eerst in functie bijeengekomen voor een ministerraad. De ministers en staatssecretarissen nemen daar een definitief besluit over de precieze taakverdeling op de ministeries. Zaterdag hebben zij daar ook al over overlegd.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De nieuwe ministers en staatssecretarissen zijn maandagmiddag verwelkomd op hun ministeries door hun voorgangers. Daar hebben ze door een handtekening te zetten officieel het beheer van het ministerie overgenomen.
16 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De premiers van België en Luxemburg hebben Rob Jetten gefeliciteerd met zijn aantreden als hun ambtsgenoot. "In een tijd van gezamenlijke Europese uitdagingen is een krachtige Benelux-samenwerking essentieel", schrijft de Belgische premier Bart De Wever op X. Hij pleit voor nauwere samenwerking, "in de geest van ons gedeeld verleden".
16 uur geleden