Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Rob Jetten (D66) noemde zijn eerste debat als minister-president "misschien wel rustig en saai", maar dat is volgens hem "het nieuwe normaal". Jetten zei dat de oppositie en coalitie moesten kijken waar ze elkaar kunnen vinden. In de praktijk werden inhoudelijk nog geen plannen aangepast en werden er nauwelijks deals gesloten tussen oppositie en coalitie.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft voor de motie gestemd met de oproep om het coalitieplan over een verhoging van de AOW-leeftijd te 'verzachten'. De vakbonden en ook oppositiepartijen zoals de SP en GroenLinks-PvdA vonden deze motie niet ver genoeg gaan, omdat zij de voorgestelde stijging van de AOW-leeftijd volledig van tafel willen. Maar de indieners van de motie SGP en Groep Markuszower kregen behalve de coalitiepartijen ook JA21 mee, na het debat van twee dagen over de regeringsverklaring.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil dat de belasting op vermogensrendement wordt aangepast, zodat verliezen in een voorgaand jaar kunnen worden verrekend. Een motie van ChristenUnie en JA21 met die oproep werd aangenomen door een meerderheid van de Kamer. Ook coalitiepartij VVD stemde voor deze aanpassing van de nieuwe vorm van box 3.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Groep Markuszower helpt het minderheidskabinet voorlopig, vicefractievoorzitter Hidde Heutink vindt het nog te vroeg om "voor miljarden te vertimmeren" aan het coalitieakkoord. Het beleid van D66, VVD en CDA blijft intact zolang de oppositie niet eensgezind is in het aanpassen van de kabinetsplannen.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Jesse Klaver is niet onder de indruk van het standpunt dat Rob Jetten (D66) als premier inneemt over de situatie in de Gazastrook. "Dit had Dick Schoof ook kunnen zeggen, zij het dat de heer Jetten dat veel eloquenter doet", aldus de leider van GroenLinks-PvdA bij het debat over de regeringsverklaring.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten (D66) heeft niet expliciet gezegd dat minister van Buitenlandse Handel en zijn partijgenoot Sjoerd Sjoerdsma naar China kan voor handelsmissies. De vraag is relevant, omdat Sjoerdsma in dat land nog op een sanctielijst zou staan. "Hij kan een belangrijke rol vervullen", zei Jetten.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oekraïne zou volgens een aangenomen motie van de Tweede Kamer dit jaar 2 miljard euro extra steun krijgen. Maar dat gaat niet meer gebeuren, bleek donderdag tijdens het debat over de regeringsverklaring. Het geld is "opgelost" in steun voor de komende jaren, aldus premier Rob Jetten.
15 uur geleden