Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten heeft Forum voor Democratie-leider Lidewij de Vos opgeroepen zich in te zetten tegen antisemitisme binnen haar partij. "Ik doe een beroep op de partijleider, net zoals bij andere partijleiders, om aan het werk te gaan als er overduidelijk signalen zijn dat leden van je partij dingen doen of in het verleden deden die niet door de beugel kunnen."
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook het kabinet-Jetten wil een bekritiseerde wet tegen terrorisme permanent maken. Er geldt nu een tijdelijke wet waarmee mensen bijvoorbeeld een meldplicht of contactverbod opgelegd kunnen krijgen, ook zonder dat zij strafrechtelijk zijn veroordeeld voor terrorisme. Als er niets gebeurt, vervalt die wet per 1 maart volgend jaar.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Gemeenten waar de opkomst het laagst was bij de gemeenteraadsverkiezingen, willen dit in de toekomst verbeteren. "Ondanks een kleine stijging ten opzichte van de vorige gemeenteraadsverkiezingen, is het jammer dat niet meer stemgerechtigden naar de stembus kwamen", zegt burgemeester Mark Buijs van Roosendaal. "Dat betekent: werk aan de winkel."
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De zogenoemde 'pechgeneratie' van studenten die geen basisbeurs meer kregen en moesten lenen, krijgt vanaf volgend jaar 2000 euro als "tegemoetkoming". Dat zei onderwijsminister Rianne Letschert (D66) na afloop van de ministerraad.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting, D66) trekt een wetsvoorstel in dat de voorrang voor statushouders voor een sociale huurwoning zou schrappen. De bewindsvrouw werkt aan een alternatieve wet, die pas in werking treedt als er genoeg mogelijkheden zijn om statushouders aan een huis te helpen, schrijft ze in een Kamerbrief.
13 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Tweede Kamerfractievoorzitters Lidewij de Vos van Forum voor Democratie en Stephan van Baarle van DENK zijn verkozen in de gemeenteraad van Rotterdam. Ze stonden als lijstduwer op de kandidatenlijst voor de gemeenteraadsverkiezingen, maar kregen genoeg voorkeursstemmen voor een zetel. Ook oud-staatssecretaris Ingrid Coenradie (Leefbaar Rotterdam) kan op die manier in de Rotterdamse raad komen.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet vindt het nog niet nodig om mensen te stimuleren om de auto wat vaker te laten staan. Dat zeggen verschillende ministers voorafgaand aan de ministerraad. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwde vrijdag voor een energiecrisis en adviseert om minder brandstof te gaan gebruiken. Volgens het kabinet zijn dat soort maatregelen "nog niet aan de orde".
16 uur geleden