Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Dat ook deze jaarwisseling hulpverleners zijn belaagd en daarbij gewond zijn geraakt, is "onbegrijpelijk en onacceptabel", vindt justitieminister Foort van Oosten (VVD). "Zij zetten hun eigen viering opzij en verlaten huis en haard om te zorgen voor onze veiligheid. Dat verdient respect", schrijft de demissionaire bewindsman op X.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De explosie in de Zwitserse bar waarbij vermoedelijk tientallen mensen om het leven zijn gekomen, heeft minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) "geschokt en bedroefd". Op X deelt de demissionair bewindsman zijn condoleances "aan iedereen die geraakt is" door de ramp in het skioord Crans-Montana.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De brand in de Vondelkerk in Amsterdam is een "groot verlies voor Nederland", vindt demissionair cultuurminister Gouke Moes (BBB). "Gelukkig zijn er voor zover bekend geen slachtoffers. Ik leef mee met de omwonenden", schrijft hij op X.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook deze nieuwjaarsnacht hadden hulpverleners te maken met geweld en dat wordt veroordeeld door verschillende partijleiders. "Dat juist zij te maken krijgen met ongekend geweld, is pijnlijk en onacceptabel", schrijft Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA op X. Bij VVD-leider Dilan Yeşilgöz "overheerst helaas vooral verdriet en woede" door zulk geweld.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) maakt zich zorgen over de dreigende vergunningsstop van hulporganisaties die onder andere actief zijn in Gaza. Daarover heeft de demissionaire bewindsman woensdag contact gehad met zijn Israëlische evenknie Gideon Saar, meldt een ministeriewoordvoerder.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel heeft in een bericht op X laten weten dat de "inzet van de Verenigde Staten" bij de onderhandeling over vrede tussen Rusland en Oekraïne wordt gewaardeerd, maar dat de "druk op Rusland" opgevoerd moet blijven worden "zodat zij hun oorlog stoppen".
3 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - D66-leider Rob Jetten is diep geschokt door de dodelijke steekpartij in Suriname, waar volgens Surinaamse media negen mensen bij zijn omgekomen. Een man heeft in Meerzorg zijn eigen kinderen en buren doodgestoken. De politie schoot hem in zijn benen en wist hem te overmeesteren.
4 dagen geleden