Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer onderbreekt donderdag het kerstreces voor een debat over de Amerikaanse operatie in Venezuela en de gevangenneming van president Nicolás Maduro. Het commissiedebat is na een verzoek van ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder ingepland om 17.00 uur.
7 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Informateur Rianne Letschert hervat maandag de gesprekken met D66, CDA en VVD. "Dit wordt een cruciale week", zei ze op haar eerste werkdag in het nieuwe jaar. De partijen bespreken onder meer de begroting en de vraag of andere partijen bij het proces betrokken moeten worden.
19 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Nederlandse kabinet wil de Amerikaanse aanvallen op Venezuela en het gevangennemen van de Venezolaanse president Nicolás Maduro nog niet veroordelen. Demissionair buitenlandminister David van Weel wil eerst de persconferentie van de Amerikaanse president Donald Trump afwachten "en de discussie die daarover in de VS gevoerd wordt".
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Demissionair minister-president Dick Schoof heeft de premiers Mike Eman (Aruba) en Gilmar Pisas (Curaçao) en gezaghebber John Soliano (Bonaire) laten weten "dat zij en de mensen op de eilanden op onze steun kunnen rekenen in deze onzekere tijd". Dat meldt de premier op X naar aanleiding van de Amerikaanse aanval op buurland Venezuela.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De Amerikaanse militaire aanval op Venezuela kan in de Tweede Kamer op zowel afkeurende als instemmende reacties rekenen. Linkse partijen roepen het kabinet op het Amerikaanse optreden te veroordelen, de PVV reageert juist enthousiast.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister David van Weel (Buitenlandse Zaken) volgt de ontwikkelingen in Venezuela "op de voet" laat hij weten op X. "De situatie in Caracas is nog onduidelijk", aldus de VVD-bewindsman, die niet ingaat op de claim van de Amerikaanse president Donald Trump dat de Venezolaanse leider Nicolás Maduro is opgepakt.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Dat ook deze jaarwisseling hulpverleners zijn belaagd en daarbij gewond zijn geraakt, is "onbegrijpelijk en onacceptabel", vindt justitieminister Foort van Oosten (VVD). "Zij zetten hun eigen viering opzij en verlaten huis en haard om te zorgen voor onze veiligheid. Dat verdient respect", schrijft de demissionaire bewindsman op X.
3 dagen geleden