Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Dit jaar gaat 328 miljoen euro extra naar de begroting van ontwikkelingshulp. Daarover heeft D66-minister Sjoerd Sjoerdsma een akkoord bereikt met GroenLinks-PvdA. Daardoor zal er naar verwachting voldoende steun zijn om de begroting door de Eerste Kamer te loodsen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil dat het kabinet-Jetten de trend van gesneuvelde politieke beloften doorbreekt. Zowel oppositie als coalitie is het eens met de kritiek die de Algemene Rekenkamer heeft op de overheidsresultaten in 2025, waarin veel gestelde doelen niet werden gehaald. "De overheid moet gaan presteren. De belangrijkste vraag is wat mij betreft niet wat de overheid uitgeeft, maar wat het oplevert", zei D66'er Henk-Jan Oosterhuis.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer was begin 2020 niet voorbereid op een pandemie. Dat zei toenmalig Kamervoorzitter Khadija Arib woensdag tijdens haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Raad van State heeft geen bezwaar tegen de naamsverandering van GroenLinks-PvdA naar Progressief Nederland, kortweg PRO, bij de komende verkiezingen voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Lokale partijen met 'pro' in de naam vreesden voor naamsverwarring. Ze waren het er daarom niet mee eens dat de Kiesraad akkoord was gegaan met de naamsverandering.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ruim 80 procent van de Nederlanders heeft afkeer van een bepaalde politieke partij, blijkt uit het Nationaal Kiezersonderzoek over de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. Die afkeer is er veelal tussen de politieke flanken onderling, bijvoorbeeld van GroenLinks-PvdA-stemmers tegen de PVV of van BBB-kiezers tegen GroenLinks-PvdA.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer wil dat het minderheidskabinet niet langer politieke akkoorden sluit met partijen die geweld tegen vluchtelingen goedpraten of aanmoedigen, of die omvolkingstheorieën bezigen. Ook de regeringspartijen D66, VVD en CDA stemden voor.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Esmah Lahlah verlaat de Tweede Kamer en wordt wethouder in Amsterdam. Dat heeft het Kamerlid van Progressief Nederland (PRO, voorheen GroenLinks-PvdA) bekendgemaakt op Instagram. "Ik kies voor Amsterdam. Ik kies voor lokaal bestuur."
1 dag geleden