Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het bestuur van BBB "betreurt" dat een brief waarin een groep prominente leden zorgen uitte over de gang van zaken binnen de partij, "in de media is beland". Dat laat secretaris Ronne Smolders in een verklaring weten. In de brief spraken enkele tientallen leden, onder wie senatoren en oud-bewindspersonen, hun ongenoegen uit over het vertrek van Mona Keijzer, nadat zij gepasseerd was als opvolger van partijleider Caroline van der Plas.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten (D66) ziet nog geen aanleiding om de belasting op brandstof te verlagen. In het televisieprogramma Nieuwsuur zei de premier dat hij de stijgende prijzen voor benzine en diesel wel in de gaten houdt.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Voor echte gelijkheid tussen mannen en vrouwen moet er nog veel gebeuren, zegt minister-president Rob Jetten (D66). In een video op X staat hij stil bij Internationale Vrouwendag en hij roept "juist ook de mannen" op dat ook te doen.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De wens van de Tweede Kamer om verliezen uit sparen en beleggen te verrekenen met inkomsten uit eerdere jaren, kost in de eerste vijf jaar 3,4 miljard euro. Dat schrijft staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën, D66) in een Kamerbrief. Een motie die hierom vroeg, werd vorige week aangenomen met steun van coalitiepartij VVD.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Kabinetsleden herhalen dat opnieuw gas winnen uit het Groningenveld niet gaat gebeuren. Ministers Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken), Stientje van Veldhoven (Klimaat) en Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) zijn daar vrijdagochtend eensgezind over. "We gaan Groningen sluiten zoals gepland," zegt Van Veldhoven.
3 dagen geleden
GRONINGEN (ANP) - Het aantal Nederlanders dat lid is van een politieke partij is met 448.100 leden voor het eerst hoger dan in 1982. Dat meldt het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) van de Rijksuniversiteit Groningen op basis van een jaarlijkse rondvraag. In 2025 kwamen er 57.000 nieuwe leden bij, een groei van bijna 15 procent.
3 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet heeft de "emotie die gepaard zou gaan met het doorbreken van een afspraak uit het pensioenakkoord" onderschat. Dat heeft minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken, D66) gezegd in Pauw & De Wit. "Dat hebben we niet helemaal goed ingeschat. En daar ben ik wel van geschrokken."
3 dagen geleden