Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Rianne Letschert wil zich in het begin van haar ministerschap vooral richten op de cultuursector en op media, om die onderwerpen snel in de vingers te krijgen. De voormalige informateur wordt minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap namens D66. "Op beleidsterreinen zit ik er helemaal middenin", zei de voormalige bestuursvoorzitter van de Universiteit Maastricht over het hoger onderwijs en onderzoek.
30 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Bereikbaarheid van nieuwe woningen, goed openbaar vervoer en milieubeleid zijn de drie prioriteiten voor Annet Bertram wanneer ze in het nieuwe kabinet aan de slag gaat als staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. Dat zei de kersverse CDA'er na haar kennismakingsgesprek met beoogd premier Rob Jetten. Ze somde daarmee min of meer haar hele aankomende takenpakket op.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Terugkijkend vindt D66'er Stientje van Veldhoven dat haar eerdere overstap van bewindspersoon naar lobbyist niet goed is gegaan. Dat zei ze woensdag na afloop van haar gesprek met formateur Rob Jetten. "Omdat het toch allerlei vragen opleverde, dat is niet goed voor de politiek," vindt de aankomend minister van Klimaat en Groene Groei.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Heleen Herbert was verbaasd dat ze is gevraagd om minister van Economische Zaken te worden, zei ze na afloop van haar gesprek met formateur Rob Jetten. De CDA'er zei dat het "een vraag is waar je onmogelijk ja op kunt zeggen, maar ook onmogelijk nee op kunt zeggen", waarmee ze voormalig onderwijsminister Robbert Dijkgraaf aanhaalde.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In 258 gemeenten is de StemWijzer online gegaan in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart. De stemhulp is afgestemd op de lokale partijen en onderwerpen die in een gemeente spelen.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Burgemeesters maken zich grote zorgen over verharding en verruwing. Die zien ze in de politiek, in de samenleving en in de wereld. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen, over precies een maand, waarschuwen ze daarvoor in hun toespraken.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - D66-leider Rob Jetten hoopt nog deze week een nieuwe kandidaat te vinden om staatssecretaris van Financiën te worden in zijn kabinet. Dat heeft de formateur en aanstaande premier gezegd na afloop van een reeks gesprekken met kandidaat-bewindslieden.
1 dag geleden