Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Partijen van coalitie en oppositie vallen Kamerlid Ralf Dekker (Forum voor Democratie) aan op zijn houding naar Rusland en Iran. De uiterst rechtse partij stelde in een debat over hoge energieprijzen dat Nederland weer moet beginnen met gas afnemen van Rusland, ondanks de oorlog in Oekraïne.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, D66) gaat binnenkort op handelsmissie naar China. Dat laat hij weten na een gesprek met de Chinese minister Wang Wentao van Handel. Sjoerdsma staat in China op een sanctielijst, waardoor het onduidelijk was of hij welkom was in het land.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Dilan Yeşilgöz (Defensie, VVD) heeft de nabestaanden van een Nederlands bombardement op de Noord-Iraakse stad Mosul in 2016 excuses aangeboden. "Daarnaast heb ik, gelet op de uitzonderlijke omstandigheden van dit specifieke geval, besloten de nabestaanden een vrijwillige financiële tegemoetkoming aan te bieden", schrijft ze aan de Tweede Kamer.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De linkse oppositiepartijen SP en Partij voor de Dieren willen net als GroenLinks-PvdA dat oliebedrijven iets inleveren van de overwinsten die zij behalen door de hoge prijzen van olie en gas. Dat geld moet worden gebruikt om huishoudens te compenseren voor de sterk gestegen prijzen aan de pomp.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Tijdens het debat over de economische gevolgen van de oorlog in Iran toonden D66 en het CDA interesse in een plafond voor de prijzen aan de pomp. Partijleider Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) kwam met dat idee en wil grote olie- en gasbedrijven ervoor laten betalen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De minimale leeftijd waarop mensen vuurwerk mogen afsteken, moet naar 18 jaar, vindt het kabinet. Staatssecretaris Annet Bertram (Infrastructuur en Waterstaat, CDA) sprak in een debat steun uit voor een voorstel van CDA en de Partij voor de Dieren om dat te regelen. "Ik denk dat het verstandig is om dat te doen."
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Tussen de politieagenten aan de ene kant en de korpsleiding en de politiek aan de andere kant is een "vertrouwenskloof", stelde justitieminister David van Weel woensdag bij een debat in de Tweede Kamer. De komende tijd wil de VVD'er zijn best doen om deze te dichten. JA21 en BBB eisten zelfs het vertrek van de korpsleiding. Maar daarin ging Van Weel niet mee.
7 uur geleden