Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet moet actie ondernemen tegen de "extreemrechtse groep" die demonstraties zoals die in Loosdrecht tegen asielzoekerscentra "kaapt", vindt de VVD. Volgens Kamerlid Ulysse Ellian leidt het geweld door die groep, die volgens hem rondreist naar gemeenten met demonstraties om daar te rellen, af van de zorgen van bewoners.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten gaat de zaak van het ontvoerde meisje Insiya aan de orde stellen tijdens het gesprek met zijn Indiase collega Narendra Modi, die dit weekend Nederland bezoekt. Ook stuurt het kabinet een ambtelijke delegatie naar India in de hoop een ontmoeting daar te kunnen regelen tussen de moeder en Insiya.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Gidi Markuszower kreeg woensdagmiddag tijdens een debat kritiek van alle kanten bij een debat over de asieldemonstraties die de afgelopen weken geregeld uit de hand liepen. De kritiek kwam ook van coalitiepartijen CDA en D66, die de hulp van zijn fractie eerder juist goed konden gebruiken, bijvoorbeeld als het ging over de verhoging van de AOW-leeftijd. CDA'er Jeltje Straatman suggereerde bijvoorbeeld dat hij extreemrechts gedachtegoed legitimeerde door zich te laten zien bij asieldemonstraties in Loosdrecht.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het ligt volgens minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) niet aan Nederland dat bijna vijftig Palestijnen uit Gaza met een werk- of studievergunning voor Nederland de verwoeste kuststrook nog niet hebben kunnen verlaten. De aanvraag is al ingediend bij de Israëlische autoriteiten, aldus de bewindsman.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Adviseur Klaas Knot heeft in de Tweede Kamer zijn pleidooi herhaald voor aanleg van de Lelylijn, een snelle spoorlijn tussen de Randstad en Noord-Nederland. De voordelen van die spoorlijn zijn moeilijk in cijfers uit te drukken, zei hij. Erop inzetten heeft dus met "geloof" te maken.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Asielminister Bart van den Brink (CDA) vindt dat politici eraan moeten bijdragen dat de rust terugkeert in plaatsen zoals Loosdrecht, waar mensen zich met geweld verzetten tegen de komst van asielzoekers. In Loosdrecht werd dinsdagavond brand gesticht bij een asielzoekerscentrum. In de weken daarvoor bezochten verschillende rechtse politici, zoals Lidewij de Vos (Forum voor Democratie), Gidi Markuszower (voorheen PVV) en Mona Keijzer (voorheen BBB) het dorp om de bewoners te steunen in hun protest.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet komt niet met extra maatregelen na de rellen bij mogelijke asielzoekerslocaties, zegt minister David van Weel (Justitie en Veiligheid, VVD). Een demonstratie bij een noodopvang in Loosdrecht liep dinsdagavond volledig uit de hand. Er werd onder meer brand gesticht en de politie werd bekogeld.
14 uur geleden