Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet heeft er spijt van dat het de Tweede Kamer niet eerder heeft geïnformeerd over het terugvinden van een 'datakluis' met tientallen miljoenen documenten over het toeslagenschandaal. Dat antwoordt staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën, D66), ook namens staatssecretaris Sandra Palmen (Toeslagen, partijloos), op Kamervragen. Tegelijk geven ze aan dat er geen opzet is geweest om informatie achter te houden of belastingplichtigen te duperen.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Financiënminister Eelco Heinen (VVD) blijft hoop houden "breed draagvlak" te krijgen in het parlement voor zijn begroting. Kort daarvoor zeiden de partijen PRO en JA21, waar de minderheidscoalitie naar kijkt voor steun, het niet voor zich te zien om gezamenlijk de begroting te steunen. Daarvoor zijn de verschillen tussen het linkse PRO en het rechtse JA21 te groot, denken zij. Heinen moet van hen dan ook kiezen.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs en Emancipatie, VVD) verwacht dat de onderwijsinspectie "op niet al te lange termijn" gaat kijken bij de FVD-basisschool die maandag openging in Almere. Ze legde bij een persbijeenkomst op het Catshuis uit dat de inspectie bij nieuwe scholen altijd in het eerste schooljaar langskomt, maar in het geval van de Renaissanceschool kan de bewindsvrouw zich voorstellen dat "de inspectie niet wacht tot mei, om het maar zo te zeggen".
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - JA21 heeft "twijfels" bij de wens van het kabinet voor brede steun voor de begroting. De linkse partij PRO zou dan ook steun leveren, maar JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen ziet dat niet voor zich. "Wij denken dat er op een gegeven moment echt wel duidelijke verschillen zichtbaar worden tussen JA21 en PRO", zei hij dinsdag na afloop van een gesprek met financiënminister Eelco Heinen.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Meerdere oppositiepartijen spreken dinsdag met minister Eelco Heinen van Financiën, meldt het ministerie. SGP en JA21 zijn in de ochtend aangeschoven bij de VVD-minister, terwijl PRO in de middag met Heinen in gesprek gaat.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De verschillen tussen wat het kabinet en PRO willen met de begroting van komend jaar zijn nog steeds "levensgroot". Dat benadrukte PRO-leider Jesse Klaver meermaals na afloop van het eerste gesprek met premier Rob Jetten en vicepremiers Dilan Yeşilgöz (VVD) en Bart van den Brink (CDA).
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - PRO-leider Jesse Klaver denkt dat de begrotingsonderhandelingen tussen zijn partij en het kabinet "heel ingewikkeld" zullen worden. Hij wil dat de beoogde bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel gaan, maar ziet ook dat bijvoorbeeld de VVD daar heel anders in staat. "Maar dit is onze inzet", zei hij voorafgaand aan zijn gesprek met premier Rob Jetten en vicepremiers Dilan Yeşilgöz (VVD) en Bart van den Brink (CDA).
1 dag geleden