Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
TER APEL (ANP) - Na aanhoudende berichten over overlastgevende asielzoekers in Emmen zet minister Bart van den Brink (Asiel, CDA) extra mensen in om het toezicht op straat te verscherpen. Tijdens zijn eerste bezoek als bewindsman aan het aanmeldcentrum in Ter Apel maakte hij bekend zes buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) en een teamleider in te zetten en bovendien de toezichtteams op straat met acht mensen te versterken.
2 uur geleden
TER APEL (ANP) - Twee weken na zijn aanstelling bracht asielminister Bart van den Brink (CDA) maandag zijn eerste werkbezoek aan het aanmeldcentrum van Ter Apel, om daar "rust, reinheid, regelmaat" te beloven. Burgemeester Jaap Velema vindt het snelle bezoek "een goede eerste stap voor het opbouwen van een vertrouwensrelatie". Maar hij is ook afwachtend. "Het zal allemaal wel even moeten blijken."
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) vindt het nog te vroeg om maatregelen te nemen tegen de stijgende energieprijzen door de oorlog in Iran. "We zien nu een heftige marktreactie, maar hoe het zich verder ontwikkelt, weten we simpelweg nog niet", zei hij voorafgaand aan de vergadering met de ministers van Financiën van de eurolanden in Brussel.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) feliciteert Hans Spekman met zijn benoeming tot voorzitter van vakbond FNV. "Ik ken hem als een sociaal betrokken en bevlogen mens", aldus de D66-bewindsman. Hij zegt uit te kijken naar de samenwerking met Spekman. "Nederland kent een lange traditie van overleg in de polder, en daarvoor is een sterke vakbond onmisbaar."
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het bestuur van BBB "betreurt" dat een brief waarin een groep prominente leden zorgen uitte over de gang van zaken binnen de partij, "in de media is beland". Dat laat secretaris Ronne Smolders in een verklaring weten. In de brief spraken enkele tientallen leden, onder wie senatoren en oud-bewindspersonen, hun ongenoegen uit over het vertrek van Mona Keijzer, nadat zij gepasseerd was als opvolger van partijleider Caroline van der Plas.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten (D66) ziet nog geen aanleiding om de belasting op brandstof te verlagen. In het televisieprogramma Nieuwsuur zei de premier dat hij de stijgende prijzen voor benzine en diesel wel in de gaten houdt.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Voor echte gelijkheid tussen mannen en vrouwen moet er nog veel gebeuren, zegt minister-president Rob Jetten (D66). In een video op X staat hij stil bij Internationale Vrouwendag en hij roept "juist ook de mannen" op dat ook te doen.
1 dag geleden