Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
TILBURG (ANP) - Landelijke politici moeten op hun taal letten. Dat stelde lijsttrekker van CDA Doetinchem Jeroen Berends tijdens het NOS-slotdebat in LocHal in Tilburg tijdens een gesprek over bedreigingen van raadsleden. Volgens hem is het werk als raadslid intimiderender geworden en werkt het taalgebruik van politiek Den Haag door in de samenleving. Vorige maand meldde de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme dat discriminerende taal online steeds normaler wordt omdat politici in de Tweede Kamer die ook gebruiken.
56 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De StemWijzer voor de gemeenteraadsverkiezingen is sinds de lancering een maand geleden bijna 2,3 miljoen keer ingevuld, laat een woordvoerder van initiatiefnemer ProDemos weten. In 258 gemeenten kunnen kiezers gebruikmaken van de stemhulp, die bestaat uit dertig stellingen over lokale thema's. ProDemos verwacht dat woensdag, verkiezingsdag, nog een drukke dag wordt voor de StemWijzer.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Jodenhaat komt niet uitsluitend voor onder moslims, maar zit "in alle lagen van onze samenleving". Dat heeft minister-president en D66-leider Rob Jetten gezegd in het televisieprogramma Eva. Hij wees met name naar Forum voor Democratie, dat er daags voor de gemeenteraadsverkiezingen goed voor staat in peilingen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het zou juridische en financiële gevolgen hebben om het contract op te zeggen met Fast Enterprises, dat nieuwe IT-systemen levert voor de Nederlandse omzetbelasting. Dit Amerikaanse bedrijf is in maart vorig jaar definitief uitgekozen, schrijft staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën, D66) in een brief aan de Tweede Kamer. Wel laat hij onderzoeken of de Belastingdienst de systemen zelf kan beheren.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten (D66) heeft telefonisch kennisgemaakt met president Jennifer Geerlings-Simons van Suriname. Op X schrijft de minister-president dat ze hebben gesproken over samenwerking en het bezoek van de koning in december.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft voor een motie van de PVV gestemd waarin wordt verzocht om de Moslimbroederschap en "gelieerde organisaties" te verbieden. De PVV heeft meerdere keren geprobeerd om steun te vinden voor een dergelijke motie, maar wist telkens net geen meerderheid te overtuigen. Onder meer de VVD steunde de motie nu.
6 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Voor het bedreigen van Douwe Bob heeft het Openbaar Ministerie tegen Bob ter H. (39) vijftien maanden cel geëist, waarvan vijf maanden voorwaardelijk. De bedreigingen volgden nadat de zanger eind juni kort voor een optreden op een Joods voetbalevenement besloot daarvan af te zien. Hij vreesde na de bedreigingen voor de veiligheid van zijn gezin en vluchtte naar het buitenland.
7 uur geleden