Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
GORINCHEM (ANP) - De stempassen voor de herverkiezingen in Gorinchem zijn eerder dan verwacht verstuurd. De gemeente dacht de passen voor de herstemming op 20 april bij alle kiesgerechtigden te bezorgen, maar dat wordt 15 april nadat "samen met de drukker alles op alles is gezet", aldus een gemeentewoordvoerder.
8 uur geleden
DEN HAAG/ISLAMABAD (ANP) - Buitenlandminister Tom Berendsen heeft met de bemiddelaar van het staakt-het-vuren in het Midden-Oosten zijn zorgen gedeeld over de schending daarvan in Libanon. Berendsen belde vrijdag met zijn ambtgenoot in Pakistan, dat hielp het bestand tussen Iran en de Verenigde Staten tot stand te brengen.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet trekt eenmalig 350.000 euro uit voor Joodse studenteninitiatieven. "Zodat zij hun eigen culturele tradities en gewoontes op die campussen verder kunnen vormgeven", zei onderwijsminister Rianne Letschert tegen het ANP. Ook komen er gesprekken tussen onderwijsinstellingen en lokale autoriteiten.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Vicepremier Dilan Yeşilgöz erkent desgevraagd dat de timing van het bezoek van premier Rob Jetten aan de Amerikaanse president "ongemakkelijk" is. Trump dreigde eerder deze week nog met het vernietigen van de Iraanse beschaving, als dat land niet akkoord ging met het heropenen van de Straat van Hormuz.
10 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - PvdA-prominent en oud-Kamerlid Rob Oudkerk wil een nieuwe politieke partij oprichten. Hij gaat daarvoor zijn lidmaatschap opzeggen van Progressief Nederland, het nieuwe samenwerkingsverband van PvdA en GroenLinks, zei hij vrijdagochtend bij Goedemorgen Nederland (WNL). Oudkerk mist bij die partij "sociaaldemocratische normen en waarden".
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten (D66) spreekt maandag tijdens zijn bezoek aan de Amerikaanse hoofdstad Washington onder meer met oud-buitenlandminister Mike Pompeo, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst in een persbericht. Pompeo was van 2018 tot en met 2021 minister van Buitenlandse Zaken onder president Donald Trump.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Kamer is ongeduldig als het gaat om de aanpak van het kabinet om de energierekening te verlagen. Oppositiepartijen dringen in een debat aan op onder meer verlaging van de energiebelasting. Coalitiepartijen snappen de urgentie, maar wachten de kabinetsplannen af.
1 dag geleden