Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Na een jaar controles zijn 530 mensen bij de grens geweigerd. Tussen 9 december 2024 en 8 december 2025 werden 143.960 mensen en 35.380 voertuigen gecontroleerd door de Koninklijke Marechaussee. 250 mensen werden aangehouden aan de grens, schrijft demissionair minister David van Weel van Asiel en Migratie in een brief aan de Tweede Kamer.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Wie met oud en nieuw nog vuurwerk wil afsteken, moet daar in verenigingsverband toestemming voor vragen aan de gemeente. Per vergunning mogen maximaal acht mensen vuurwerk afsteken. Er geldt een minimumleeftijd van 16 jaar en er moeten altijd minstens twee volwassenen bij zijn. Geen van de afstekers mag onder invloed zijn van alcohol of andere middelen.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Een naamswijziging wordt goedkoper en daar is ook geen opgaaf van reden meer voor nodig, als het aan het kabinet ligt. Demissionair staatssecretaris Arno Rutte van Justitie en Veiligheid wil op die manier mensen helpen die bijvoorbeeld hun adoptienaam willen wijzigen. De soepelere voorwaarden gelden voor iedereen maar één keer.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil zeer tegen de zin van het demissionaire kabinet een bezuiniging van 141 miljoen euro terugdraaien op de begroting van staatssecretaris Aukje de Vries (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp, VVD). Dat bleek donderdag tijdens de behandeling van de begroting.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - "Heftige beelden uit Utrecht na de explosie in de binnenstad", schrijft D66-leider Rob Jetten op X. Hij wenst iedereen die erbij betrokken is en "in angst op meer duidelijkheid wacht" sterkte.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - De suggesties van oppositiepartijen hebben de drie formerende partijen stof tot nadenken gegeven, zegt D66-leider Rob Jetten na afloop van de formatiegesprekken. D66, VVD en CDA ontvingen de afgelopen dagen bijna alle oppositiepartijen om te praten over eventuele steun voor de plannen van de beoogde minderheidscoalitie.
2 dagen geleden
ATHENE (ANP) - De oefening die de Denen met andere Europese NAVO-bondgenoten plannen in en rond Groenland is "geen waarschuwing" aan het adres van de Verenigde Staten. Dat zei demissionair minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) aan het eind van een werkbezoek aan Griekenland.
2 dagen geleden