Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De ChristenUnie is van plan om de recente asielplannen van het kabinet te steunen. De partij stemde eerder juist tegen de zogenoemde asielnoodmaatregelenwet, waar dezelfde maatregelen in zaten. Dat bevestigt de partij na berichtgeving van De Telegraaf.
4 uur geleden
KRALENDIJK (ANP) - Premier Rob Jetten moest dinsdagochtend naar het ziekenhuis van Bonaire nadat hij ergens door was geprikt tijdens het zwemmen. Hij kreeg een allergische reactie, maar heeft er geen ernstige verwondingen aan overgehouden. Het is niet duidelijk waardoor de minister-president werd geprikt.
4 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Nederland is bereid meer bij te dragen aan de bescherming van de Straat van Hormuz, zei minister Dilan Yeşilgöz (Defensie) dinsdag in Brussel. Hoe die bijdrage er straks uit komt te zien, is afhankelijk van wat andere landen, verenigd in de zogenoemde Hormuz-coalitie, kunnen bijdragen, zei de minister na afloop van een videovergadering met de defensieministers van deze landen.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een Kamermeerderheid keert zich tegen het plan van de minderheidscoalitie om het bedrijfsleven te laten meebetalen aan extra investeringen in defensie via de premies voor het arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof). Een oproep van de SP om geld uit dit fonds alleen te besteden aan verbetering van arbeidsongeschiktheidsregelingen, kreeg steun van de voltallige oppositie.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een Kamermeerderheid wil dat het kabinet een verruiming van de hypotheekrenteaftrek voorkomt. Onder meer de regeringspartijen D66 en CDA stemden in met een motie van die strekking van GroenLinks-PvdA. Coalitiepartner VVD was tegen het voorstel.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De gevolgde procedure rond de met het hantavirus besmette patiënt in het Radboudumc is "niet goed geweest", zegt gezondheidsminister Sophie Hermans (VVD) tijdens het wekelijkse vragenuur. Twaalf medewerkers van het Nijmeegse ziekenhuis moeten hierdoor uit voorzorg voor zes weken in quarantaine.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het vertrouwen van Nederlanders in politiek Den Haag daalde vorig jaar tot het laagste niveau sinds 2012. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldt dit op basis van het onderzoek Sociale samenhang en welzijn dat sinds 2012 wordt afgenomen. Een vijfde van de 15-plussers had in 2025 vertrouwen in politici, terwijl een kwart vertrouwen had in de Tweede Kamer. Zo'n 7600 mensen vulden de enquête in.
17 uur geleden