Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Bart van den Brink wordt namens het CDA minister van Asiel en Migratie, meldden meerdere bronnen aan het ANP. Hij voerde samen met fractievoorzitter Henri Bontenbal de onderhandelingen over de vorming van een minderheidskabinet met D66 en VVD.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Veel van de jongeren die door het toeslagenschandaal een studieschuld zijn aangegaan, zijn volgens demissionair staatssecretaris Sandra Palmen te helpen met bestaande regelingen. Die regelingen moeten "beter voor het voetlicht" worden gebracht, stelt de politica. Ze gaat niet mee in het pleidooi van kinder- en jeugdombudsmannen om de studieschuld van deze jongeren kwijt te schelden.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Sandra Palmen gaat verder als staatssecretaris van Toeslagen en wordt daarmee de enige partijloze bewindsvrouw van het nieuwe kabinet. Ze heeft de aanstaande premier Rob Jetten (D66) gevraagd of ze kan rekenen op rugdekking. Die stelde Palmen volgens haar gerust door te zeggen "dat dit kabinet zich gaat kenmerken door samenwerking en verbinding zoeken met alle partijen". Ze heeft "voor de zekerheid een nieuw koffiezetapparaat aangeschaft".
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Voormalig informateur Rianne Letschert wordt minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap namens D66, bevestigen Haagse bronnen na berichtgeving van RTL Nieuws. De naam van de voorzitter van het college van bestuur van de Universiteit Maastricht circuleert al langer. Daarnaast wordt Judith Tielen staatssecretaris op het ministerie, meldt haar partij de VVD.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De VVD draagt uitsluitend zittende bewindspersonen en Tweede Kamerleden aan voor een post in het nieuwe kabinet. Zo keert David van Weel terug als minister van Justitie en Veiligheid, de post die hij bekleedde voordat hij afgelopen zomer overstapte naar Buitenlandse Zaken.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - VVD-leider Dilan Yeşilgöz verlaat de Kamerfractie van haar partij om minister van Defensie en vicepremier te worden in het nieuwe kabinet, meldt zij tegen de verzamelde pers in de Tweede Kamer. De huidige demissionaire defensieminister Ruben Brekelmans is in beeld als fractieleider. Maar het is volgens Yeşilgöz aan de fractie zelf om daarover te besluiten.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Caroline van der Plas wordt er allerminst vrolijk van dat D66 de nieuwe minister van Landbouw levert. "Boeren zijn zich rotgeschrokken. En ik met hen", schrijft de BBB-leider op X. "De partij die veestapel wilde halveren en de grootste boerenprotesten in de historie ontketende."
7 uur geleden