Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Lokale partijen willen meer steun van het kabinet als het gaat om veiligheid, zeiden meerdere partijen tijdens het radiodebat van de NOS vrijdag. Zo laat de landelijke overheid de gemeente Den Haag, net als andere gemeenten, in de steek, betoogde Richard de Mos van Hart voor Den Haag toen het ging over criminaliteit in de stad en het tekort aan politieagenten.
56 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten vindt het goed dat de drempel om te gaan stemmen lager wordt gemaakt door meer stembureaus en de proef met kleinere stembiljetten. In zijn wekelijkse persconferentie riep de D66-minister-president iedereen op om te gaan stemmen. "Dit is toch het meest dichtbij."
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet heeft kritiek op het besluit van de Verenigde Staten om de oliesancties tegen Rusland tijdelijk te verlichten. "Zeer onverstandig", noemde premier Rob Jetten de beslissing op zijn wekelijkse persconferentie na de ministerraad.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - "We moeten door", zei minister Vincent Karremans (Infrastructuur, VVD) nadat de Raad van State zijn besluit vernietigde om maximaal 478.000 vluchten van en naar Schiphol toe te staan. "Het is belangrijk dat er een juridische basis komt onder Schiphol, en dat we afgaan van de gedoogsituatie."
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse militairen die op uitzending zijn in Erbil in het noorden van Irak zijn daar weggehaald, omdat het te onveilig was. Dat zei minister Dilan Yeşilgöz (Defensie, VVD) vrijdag. Nabij de Koerdische stad sneuvelde een dag eerder een Franse militair bij een droneaanval, vijf anderen raakten gewond.
9 uur geleden
LEIDEN (ANP) - Wonen is "prioriteit 1, 2 en 3" voor GroenLinks-PvdA bij de gemeenteraadsverkiezingen. Jesse Klaver zei tijdens het flyeren met vrijwilligers in Leiden dat iedereen de kans moet krijgen om een eigen leven op te bouwen.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister van Infrastructuur Vincent Karremans kijkt nog of hij een nieuwe poging wil doen om de snelwegen rond Utrecht te verbreden. "Als ik dat al ga doen, gaat het jaren duren", zei de VVD-minister vrijdag voor de ministerraad.
9 uur geleden