Flinke daling aandeel lokale partijen op stembiljet grote steden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen in de grote steden lijkt op zijn retour. In de tien grootste gemeenten in Nederland is het aandeel lokale lijsten sinds 2014 sterk gedaald. Lag dat destijds op 53 procent, dit jaar is slechts een op de drie lijsten lokaal. Dat blijkt uit een analyse van ANP/LocalFocus van de kieslijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2010, 2014, 2018 en 2022. Herindelingsverkiezingen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Opvallend is dat de vijf grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, nog minder lokaal georiënteerd zijn. Het percentage lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, waaronder ook de afsplitsingen en combinaties van landelijke fracties vallen, is in die steden sinds 2010 niet zo laag geweest. Een verklaring voor deze afname is volgens Julien van Ostaaijen, onderzoeker van Tilburg University, moeilijk te geven. "Maar het kan zijn dat doordat er in die gemeenten zoveel landelijke partijen meedoen, zij als het ware de wind uit de zeilen halen van lokale partijen. Het aanbod is al zo groot, dat mensen wellicht minder de behoefte voelen zelf een partij op te richten. Ze kunnen zich al vinden in het huidige aanbod."
In kleinere gemeenten is het beeld anders. Daar is het aandeel lokale partijen dat meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen over de jaren heen stabieler. In de tien kleinste gemeenten bijvoorbeeld, ligt het percentage sinds 2010 tussen de 50 en 60 procent. Landelijk is het aantal lokale partijen dit jaar iets toegenomen ten opzichte van vorige verkiezingen. Ging het in 2018 nog om gemiddeld 38,2 procent van het totale aantal kieslijsten, deze keer is dat licht gestegen naar 39,1 procent. In de jaren daarvoor ging het om gemiddeld 33,3 procent (2010) en 37,4 procent (2014).
De sterke toename tussen 2010 en 2014 van het percentage lokale partijen is mogelijk te verklaren door het aantreden van Rutte II in 2012. Dat stelt Gerrit Voerman, hoogleraar Ontwikkeling en functioneren van het Nederlandse en Europese partijstelsel bij de Rijksuniversiteit Groningen. "In dat jaar werd de decentralisatie van bijvoorbeeld de jeugdzorg aangekondigd in het regeerakkoord en kregen gemeenten meer te zeggen", zegt Voerman. "Het is mogelijk dat dat een stimulans voor mensen is geweest om met een lokale partij uit te komen."
Aan de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart doen 334 van de 345 gemeenten mee. In elf gemeenten wordt dus nu niet gestemd. In acht daarvan zijn vanwege herindelingen in de afgelopen jaren al raadsverkiezingen geweest, en in drie gemeenten volgt de stembusgang vanwege een fusie op een later moment.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De Indiase premier Narendra Modi komt deze week naar Nederland. Gesprekken zullen onder meer gaan over de oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne en over technologie, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie verdenkt de man die een explosie heeft veroorzaakt bij het partijkantoor van D66 ervan dat hij handelde met een terroristisch oogmerk. De 37-jarige man zonder vaste woon- of verblijfplaats zou donderdagavond iets na 21.00 uur bij het pand in de Lange Houtstraat in Den Haag een vuurwerkbom hebben laten afgaan.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet "komt met een voorstel" om vakbonden en werkgevers weer aan tafel te krijgen. Dat laat minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) weten in reactie op het ultimatum dat de bonden maandag stelden. "Ik heb goed gehoord wat de bonden zeggen", aldus de D66-bewindsman.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Raad van State twijfelt aan het nut van een wet die het mogelijk maakt om het Nederlanderschap in te trekken van mensen die zich aansluiten bij een terroristische organisatie in het buitenland. Het kabinet wil die mogelijkheid permanent maken, maar volgens de hoogste wetgevingsadviseur is de noodzaak niet duidelijk.
12 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Alle opties voor financiële steun aan Oekraïne moeten op tafel liggen, ook het gebruik van Russische bevroren tegoeden, vindt minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken). Voor 2026 en 2027 hebben de EU-lidstaten uiteindelijk gekozen voor een EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne, maar "dat is een oplossing die Oekraïne de komende tijd helpt, maar daarna niet meer", zei Berendsen voor het begin van de bijeenkomst van EU-ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel.
13 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) hoopt dat de EU-ministers maandag een besluit nemen over nieuwe sancties tegen gewelddadige Joodse kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Nederland zet zich daar al lang voor in, maar Hongarije blokkeerde dit tot nu toe.
14 uur geleden
EDE (ANP) - Verbreek de banden met het Amerikaanse softwarebedrijf Palantir, roept Volt-leider Laurens Dassen het kabinet op in een speech op een congres van zijn partij in Ede. Geld dat naar Palantir gaat, wil hij investeren in "Europese alternatieven".
2 dagen geleden