Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Bij de bordesscène van het pas beëdigde kabinet-Jetten waren maandagochtend protestgeluiden te horen van klimaatactivisten van Extinction Rebellion. Zij voerden actie bij het hek van Huis ten Bosch in Den Haag omdat zij teleurgesteld zijn in de klimaatambities van het nieuwe kabinet. Terwijl de staatssecretarissen en ministers poseerden voor de foto, waren daardoor onder andere fluitjes en alarmgeluiden te horen.
1 uur geleden
TER APEL (ANP) - In het aanmeldcentrum in het Groningse Ter Apel zaten ook tijdens het weekeinde meer asielzoekers dan toegestaan. De totale dwangsom voor opvangorgaan COA is daardoor opgelopen tot boven de 4 miljoen euro.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Enkele tientallen klimaatactivisten voeren maandag actie buiten paleis Huis ten Bosch in Den Haag. Daar wordt het nieuwe kabinet beëdigd. De demonstranten zijn bij de paleishekken op de grond gaan zitten en hebben fietsen neergelegd. Ook tonen ze spandoeken met 'Jetten, doe wat je beloofd hebt'.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Alle bewindspersonen van het nieuwe kabinet zijn beëdigd ten overstaan van koning Willem-Alexander. Inclusief premier Rob Jetten zitten achttien ministers en tien staatssecretarissen in het kabinet. De ministers die ook al in het kabinet-Schoof zaten, hoefden niet opnieuw een eed of belofte af te leggen, de staatssecretarissen wel.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Koning Willem-Alexander heeft maandag de koninklijke besluiten ondertekend om de bewindslieden van het kabinet-Schoof hun ontslag te verlenen. Premier Rob Jetten zette zijn handtekening er daarna ook onder, om de ministeriële verantwoordelijkheid duidelijk te maken. Dat houdt onder meer in dat hij verantwoordelijk is voor het handelen van de koning.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Aankomend premier Rob Jetten is bij Paleis Huis ten Bosch in Den Haag aangekomen voor zijn beëdiging als minister-president door koning Willem-Alexander. De eerste D66-premier van het land gaat samen met de rest van zijn aankomende kabinet van D66, VVD en CDA bij de koning langs.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De NS geeft naar verwachting eind april de eerste veiligheidsmedewerkers een wapenstok voor een proef die een jaar duurt. De vervoerder kreeg vorig jaar toestemming van het kabinet om maximaal 75 ov-boa's een korte wapenstok te laten dragen. De medewerkers die meedoen aan de proef zijn verdeeld over de standplaatsen Rotterdam, Den Haag, Zwolle en Den Bosch.
3 uur geleden