Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse militairen die op uitzending zijn in Erbil in het noorden van Irak zijn daar weggehaald, omdat het te onveilig was. Dat zei minister Dilan Yeşilgöz (Defensie, VVD) vrijdag. Nabij de Koerdische stad sneuvelde een dag eerder een Franse militair bij een droneaanval, vijf anderen raakten gewond.
39 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Onderzoekers van het Erasmus MC in Rotterdam hebben ontdekt waardoor bepaalde varianten van de vogelgriep gevaarlijker worden dan andere. Dat er tijdens het vermenigvuldigen van een virus fouten kunnen ontstaan, was al bekend, maar hoe dat gebeurt was volgens de onderzoekers tot nu toe "een onopgelost mysterie". Uit het onderzoek blijkt dat een bepaald enzym in dat proces vastgeklemd kan raken, waardoor er gevaarlijke foutjes in het virus kunnen ontstaan.
41 minuten geleden
LAREN (ANP) - Gitarist Jan de Hont is donderdag op 83-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn familie vrijdag laten weten aan het ANP. De Hont woonde al enige tijd in het Rosa Spier Huis in Laren, een woonvoorziening voor oudere kunstenaars.
1 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - Provinciale Staten van Noord-Brabant hebben Ina Adema voorgedragen voor herbenoeming als commissaris van de Koning. De 57-jarige Adema (VVD) is sinds 2020 commissaris in Brabant. Ze werd toen benoemd voor zes jaar. Als de minister van Binnenlandse Zaken akkoord gaat met de aanbeveling, begint ze in oktober aan haar tweede termijn tot 2033.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het is nog niet duidelijk wat de aangenomen motie over niet bezuinigen in de gehandicaptenzorg betekent voor de zorgplannen van het kabinet, stelt zorgminister Sophie Hermans. Voorafgaand aan de ministerraad zei ze dat ze dat samen met haar collega-minister Mirjam Sterk "rustig moet gaan bekijken".
1 uur geleden
WESTERWOLDE (ANP) - De maximale dwangsom van vijf miljoen euro die het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) aan de gemeente Westerwolde moet betalen voor de overvolle opvang bij Ter Apel is vrijdag bereikt. Dat meldt een woordvoerder van de gemeente.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - "Zeer verontrustend", noemt Zvi Aviner Vapni, de Israëlische ambassadeur in Nederland, de brandstichting bij de synagoge in Rotterdam. "In een tijd waarin antisemitisme in Nederland toeneemt, is het essentieel om ons krachtig te verzetten tegen haat en de veiligheid van de joodse gemeenschap te waarborgen."
1 uur geleden