Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
EERBEEK (ANP) - Bij een ernstig ongeval op de Harderwijkerweg bij Eerbeek zijn vrijdagavond twee mannen overleden. Dat meldt de politie Gelderland op X. Het gaat om een aanrijding tussen een motor en een auto. De twee bestuurders overleden ter plaatse.
4 uur geleden
STADSKANAAL (ANP) - De Groningse gemeente Stadskanaal gaat opnieuw asielzoekers voor een nacht opvangen die vrijdag buiten bij het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel stonden te wachten. De gemeente laat weten dat het om ongeveer tachtig mensen gaat.
7 uur geleden
TER APEL (ANP) - Tientallen asielzoekers zitten rond 19.00 uur nog buiten de poort van het aanmeldcentrum in Ter Apel. Vooralsnog is er geen locatie gevonden waar deze mensen de nacht door kunnen brengen, laat een woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) weten.
12 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - Drie Nederlandse deelnemers aan de Global Sumud Flotilla zijn vrijdagmiddag uit Istanbul aangekomen op Schiphol. Israël onderschepte hen op de Middellandse Zee toen ze in een vloot met tientallen boten op weg waren naar Gaza om hulpgoederen te brengen. Een vierde opvarende heeft de vlucht gemist en zal naar verwachting later op de avond naar Nederland terugkeren.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Spoorbeheerder ProRail krijgt een boete van 2,75 miljoen euro van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat omdat er in 2025 te veel 'impactvolle storingen' waren. Dat staat in een Kamerbrief van staatssecretaris Annet Bertram (OV, CDA). De grens is 520 van zulke storingen, maar het waren er 586.
14 uur geleden
DE BILT (ANP) - In De Bilt is het vrijdag 25,0 graden geworden en daarmee is de eerste officiële zomerse dag van het jaar een feit. Deze zomerse dag, waarop de temperatuur minimaal 25 graden moet aantikken, valt volgens Weeronline een week later dan gebruikelijk.
15 uur geleden
NIJMEGEN (ANP) - In het Radboudumc in Nijmegen is een patiënt opgenomen met een lage verdenking op ebola. Dat bevestigt zowel een woordvoerder van het RIVM als van het ziekenhuis aan het ANP. De patiënt ligt op een speciaal ingerichte afdeling voor ernstige infectieziekten zoals ebola.
15 uur geleden