Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
HOUTEN (ANP) - De demonstranten die langs de A12 bij Houten zaten, zijn door de politie weggehaald. Het ging om demonstranten van Extinction Rebellion (XR) en Utrecht for Palestine (U4P) die probeerden de snelweg te blokkeren. Ze zijn na eerdere waarschuwingen van de politie in een arrestantenbus weggevoerd, zo constateerde een verslaggever van het ANP.
25 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - Klimaatdemonstranten van Extinction Rebellion (XR) proberen zaterdag de A12 te betreden. Dat ziet een ANP-verslaggever. Ter hoogte van Laagraven hebben enkele demonstranten rond 12.45 uur een poging gedaan. Ze voeren actie tegen subsidies voor fossiele brandstoffen. Ook Utrecht for Palestine (U4P) doet mee.
1 uur geleden
ZEIST (ANP) - De politie is van mening dat het gebruik van geweld tegen een zwangere vrouw door een agent in een asielzoekerscentrum in Zeist "direct noodzakelijk" was. Dat deelt de politie zaterdagochtend in een schriftelijke verklaring nadat de NOS vragen had gesteld over de kwestie. In de verklaring stelt de politie dat "iedere geweldsinzet via een zorgvuldig proces wordt getoetst".
4 uur geleden
SNEEK (ANP) - Bij een brand in een flat aan de Oude Koemarkt in Sneek zaterdagochtend is een 61-jarige vrouw om het leven gekomen, meldt de politie. De brand brak rond 05.00 uur uit op de vierde verdieping van het pand in de binnenstad.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Deze zomer gaat 52 procent van de Nederlanders op vakantie. Dat meldt de ANWB op basis van onderzoek onder ruim 4000 Nederlanders. Twee jaar geleden ging nog 73 procent op reis in juli en augustus, vorig jaar 57 procent. "Er gaan deze zomer nog altijd meer dan 7 miljoen Nederlanders op reis, maar we zien dat de zomervakantie voor het eerst geen vanzelfsprekendheid meer is", aldus een woordvoerder van de ANWB.
5 uur geleden
AMBT DELDEN (ANP) - In het Overijsselse Ambt Delden is vrijdagavond een fietser zwaargewond geraakt bij een aanrijding. Het ongeluk tussen de fietser en een auto gebeurde rond 23.15 uur op de N740, meldt de politie Oost-Nederland. De fietser is met spoed naar het ziekenhuis gebracht.
13 uur geleden
LONDEN (ANP) - De drones die eind vorig jaar werden gespot boven de vliegbases Volkel, Gilze-Rijen en Eindhoven, zijn zeer waarschijnlijk opgelaten en bestuurd vanaf schepen uit de Russische schaduwvloot. Die voeren op dat moment op de Noordzee. Dat betogen onderzoekers van het International Institute for Strategic Studies in een rapport, waar Omroep Brabant vrijdagavond over schrijft.
13 uur geleden