Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Raisa Blommestijn is in hoger beroep veroordeeld tot een taakstraf van dertig uur waarvan tien uur voorwaardelijk voor beledigende uitlatingen op X in mei 2023. De presentatrice van Ongehoord Nederland (ON!) gebruikte de term "negroïde primaten" bij een video waarop geweld te zien was.
15 minuten geleden
SCHIPHOL (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft een werkstraf van 180 uur, een maand voorwaardelijke celstraf en een rijontzegging van twaalf maanden geëist tegen het Noord-Hollandse Statenlid Ronald van Tiggelen (PVV) wegens het aanrijden van een actievoerster bij het provinciehuis in Haarlem. Ze protesteerde op 3 maart vorig jaar met Extinction Rebellion (XR) tegen de vervuilende fabrieken van Tata Steel, voor de ingang van de parkeergarage.
41 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De man die donderdagmiddag is aangehouden na een verdachte situatie bij het stadhuis in Den Haag zei dat hij een bom bij zich had. Dat meldt de politie. Het gaat om een 28-jarige Hagenaar. Er zijn geen explosieven bij hem aangetroffen.
1 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Nederland krijgt de eerste doses van "een experimenteel, antiviraal middel" voor de behandeling van het hantavirus toegezonden. Dat maakte de Europese Commissie donderdag bekend. Er zijn nog geen goedgekeurde medicijnen of vaccins voor het behandelen of voorkomen van het virus, maar het Europees Geneesmiddelenbureau acht het middel Favipiravir geschikt voor gebruik in klinische proeven.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Donderdagmiddag is een man aangehouden na een verdachte situatie bij het stadhuis in Den Haag. Dat bevestigt de politie. De man droeg alleen een onderbroek en is geboeid en geblinddoekt afgevoerd.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Koningin Máxima is "dankbaar" voor het onafhankelijke onderzoek naar de herkomst van voorwerpen in de Koninklijke Verzamelingen. "We omarmen de conclusies en nemen alle aanbevelingen graag over. Een zorgvuldige omgang met de koloniale collectieonderdelen binnen de Koninklijke Verzamelingen is van wezenlijk belang. Hiervoor is nu een solide basis gelegd", aldus de koningin.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een klein deel van de objecten met koloniale herkomst uit de Koninklijke Verzamelingen is mogelijk onrechtmatig en onrechtvaardig verkregen. Dat blijkt uit onafhankelijk onderzoek naar circa duizend objecten door een commissie die is aangesteld door de Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau (SHVON). Hoewel de beschikbare informatie over de onderzochte voorwerpen vaak onvolledig is, zagen de onderzoekers voor het overgrote deel van de voorwerpen geen directe indicaties voor een mogelijk probleem. Van ongeveer tweehonderd objecten kon de herkomst niet worden vastgesteld.
2 uur geleden