Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De verkiezingen in Israël zullen niets veranderen voor de "mensenrechten en zelfbeschikking" van de Palestijnen, meent de anti-zionistische organisatie Een Ander Joods Geluid. Voorzitter Jaap Hamburger heeft "geen fantasieën over verandering" in Israëls beleid jegens de Palestijnen. "79 jaar gewelddadig zionisme gaat nu zijn 80e jaar in. Het oorspronkelijke oogmerk blijft onveranderd."
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Verschillende fracties in de Tweede Kamer hebben D66 dinsdagavond tijdens een debat over de onderwijsbegroting aangevallen op het niet nakomen van de belofte dat er een renteplafond komt op studieleningen. In het coalitieakkoord stond dat er een maximum van 2,5 procent zou komen, maar vorige week gaf onderwijsminister Rianne Letschert (D66) aan dat dit niet mogelijk is vanwege gestegen rente door geopolitieke spanningen.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - PRO-leider Jesse Klaver heeft dinsdagavond samen met Laurens Dassen (Volt) een "positief gesprek" gehad met het kabinet. "Ik heb geen blokkade gehoord op het belasten van de allerrijksten", zei hij na afloop van zijn afspraak met premier Rob Jetten en financiënminister Eelco Heinen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - "Wij zien op dit moment wel wat beweging op het belastingplan", zei BBB-fractievoorzitter Henk Vermeer na een gesprek met premier Rob Jetten en financiënminister Eelco Heinen. Hij wil daar inhoudelijk niks over zeggen, maar gaf wel aan dat er geen beweging is op stikstof. Voor zijn partij is het een voorwaarde dat de stikstofplannen worden aangepast om het belastingplan te kunnen steunen.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Aletta Jacobs, die als eerste vrouw officieel aan een Nederlandse universiteit mocht studeren, krijgt een standbeeld in het centrum van Den Haag. Dat moet aan de Wijnhaven worden neergezet, niet ver van de campus van de Universiteit Leiden. "Een passende locatie", aldus wethouder Lotte van Basten Batenburg.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Fractievoorzitter van 50PLUS Jan Struijs gaat met een "onplezierig gevoel" naar een gesprek met premier Rob Jetten en minister van Financiën Eelco Heinen. Hij is bang dat de gesprekken weer vast komen te zitten. "Het is een week van erop of eronder."
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De avondspits van dinsdag is de drukste spits tot nu toe in 2026. Volgens de verkeersinformatie van de ANWB stond er rond 17.30 uur zo'n 1100 kilometer file. Niet eerder dit jaar waren vertragingen door files zo groot.
9 uur geleden