Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft maandag een gevangenisstraf van 9,5 jaar geëist tegen een 75-jarige vrouw uit Oudenbosch (Noord-Brabant) voor het doden van haar 77-jarige partner in zijn woning in de Amsterdamse wijk Geuzenveld. Het OM vermoedt dat de vrouw haar vriend op 28 januari 2020 in zijn woning aan de Aalbersestraat heeft gewurgd.
36 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Rondom de wedstrijd tussen Feyenoord en Ajax in voetbalstadion De Kuip heeft de politie afgelopen zondag 24 mensen aangehouden. Zij zijn onder meer aangehouden voor belediging, baldadigheid, mishandeling, het afsteken van vuurwerk en in zestien gevallen voor discriminatie, waarbij het vooral ging om het roepen van leuzen.
1 uur geleden
DE BILT (ANP) - Het KNMI heeft maandagochtend code geel afgekondigd voor provincies in het westen, midden en noorden van het land. De waarschuwing geldt voor plaatselijk dichte mist waar het verkeer last van kan hebben.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie publiceert vanaf maandag herkenbare beelden van 79 verdachten van oplichting en fraude. Dit gebeurt als onderdeel van een actie tegen nepagenten en bankhelpdeskfraude. Twee weken geleden is gestart met het tonen van honderd verdachten. Hun beeltenissen waren toen nog onherkenbaar. De verdachten kregen twee weken de tijd om zich te melden, anders zouden zij herkenbaar getoond worden. In eenentwintig gevallen weet de politie nu om wie het gaat.
5 uur geleden
SCHOONHOVEN (ANP) - De politie heeft tot dusver ongeveer tien tips ontvangen in het onderzoek naar het neerschieten van een uit Iran afkomstige politiemedewerker in Schoonhoven. Dat meldt een politiewoordvoerster zondag desgevraagd. Ze ging niet in op de inhoud van de tips.
20 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Tussen de twee- en driehonderd mensen demonstreren zondagmiddag op de Dam in Amsterdam tegen de oorlog in Iran. Het land wordt sinds eind vorige maand aangevallen door Israël en de Verenigde Staten. De protestactie is georganiseerd door de Internationale Stichting voor Iraanse Vrouwen. De demonstranten zijn aanhangers van Maryam Rajavi, de voorzitster van de Nationale Raad van het Iraanse verzet.
20 uur geleden
HOOFDDORP (ANP) - Een groep van zeker honderd personen met fakkels heeft zondag op de snelweg A4 kort de spelersbus van Ajax tegengehouden. Dat gebeurde ter hoogte van Hoofddorp. De groep liep daarna de weg over naar de middenberm. Het overige verkeer werd hierdoor gehinderd.
22 uur geleden