Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
BEVERWIJK (ANP) - Een medewerker van een goudwisselkantoor in Beverwijk is overleden door een gewelddadige overval op woensdag, meldt de politie. Een 19-jarige man uit de Noord-Hollandse plaats is hierna aangehouden.
38 minuten geleden
WIJHE (ANP) - Opvangorgaan COA mag in de komende winters waarschijnlijk jonge asielzoekers opvangen op een vakantiepark in de buurt van de plaats Heino in Overijssel. Op het terrein is in de komende vijf jaar tussen oktober en april plek voor maximaal 140 jongeren tussen 15 en 18 jaar oud.
45 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Raad voor de rechtspraak maakt zich zorgen over de zorgvuldigheid van het wetgevingsproces. In het jaarverslag over 2025 geeft de raad aan dat "de kwaliteit van het wetgevingsproces onder druk staat". Daardoor zou de uitvoerbaarheid en de kwaliteit van wetten in het gedrang komen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Veilig Thuis kreeg vorig jaar opnieuw meer meldingen van vermoedelijk huiselijk geweld en kindermishandeling. Dat melden Veilig Thuis en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van voorlopige cijfers. Het advies- en meldpunt kreeg 136.000 meldingen binnen; een jaar eerder waren dat er nog 129.000.
5 uur geleden
HAARLEM (ANP) - Een rechter van de rechtbank Noord-Holland die op persoonlijke titel meer dan 4000 Woo-verzoeken deed bij gemeenten in het hele land, behandelt tot nader order geen zaken. Dat meldt de rechtbank Noord-Holland woensdagavond in een verklaring.
12 uur geleden
LOOSDRECHT (ANP) - De mobiele eenheid heeft woensdagavond opgetreden bij een azc-protest in Loosdrecht. Het is voor de derde avond op rij dat in de Noord-Hollandse plaats de politie ingrijpt tegen demonstranten die tegen de komst van asielzoekers zijn. Er zijn zeker twee mensen aangehouden.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Syrische asielzoekers moeten mogelijk terugkeren naar een veilig gedeelte van hun thuisland in plaats van dat zij een verblijfsvergunning in Nederland krijgen, schrijft asielminister Bart van den Brink (CDA) in een brief aan de Tweede Kamer. Per individueel geval gaat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) onderzoeken of dat kan.
15 uur geleden