Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) waarschuwt dat door het tekort aan opvangplekken steeds meer asielzoekers buiten de opvang in Ter Apel dreigen te moeten wachten. Het wordt volgens de organisatie zelfs steeds moeilijker om kinderen, vrouwen en mensen met medische problemen direct onderdak te bieden.
15 minuten geleden
STRAATSBURG (ANP) - De Roemeense Europarlementariër Nicolae Ștefănuță is de opvolger van Bas Eickhout als covoorzitter van de Groenen in het Europees Parlement. De Nederlandse Eickhout stopte in mei als Europarlementariër na zeventien jaar. Hij was een van de bekendste Nederlandse gezichten in het Europees Parlement.
4 uur geleden
HORST (ANP) - Een aanhoudingseenheid van de politie heeft dinsdag een 26-jarige Helmonder aangehouden voor een brand in 2020 in Eindhoven waarbij een jongen zwaargewond raakte. De politie kon de verdachte in het Limburgse Horst aanhouden na nieuw ontvangen informatie.
7 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Op de Nieuwstraat in het centrum van Rotterdam is dinsdag rond 17.45 uur geschoten. De schutter is in een auto gestapt en weggereden in de richting van treinstation Blaak, meldt een woordvoerder van de politie. Het mogelijke doelwit is ook weggekomen. De politie is naar beiden op zoek.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland kijkt naar de levering van extra munitie voor de boordkanonnen van Oekraïnes F-16's, zegt het ministerie van Defensie. Daarmee kunnen de gevechtsvliegtuigen Russische drones en kruisraketten neerhalen.
7 uur geleden
UITHUIZEN (ANP) - In een waarschuwingsbrief aan het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) verzoekt de Groningse gemeente Het Hogeland om de noodopvanglocatie in Uithuizen te beëindigen. De gemeente geeft het COA een "hersteltermijn" van drie maanden, meldt zij dinsdag.
8 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie verdenkt de 20-jarige Mohammed H. uit Purmerend ervan dat hij een 16-jarig meisje in Rotterdam heeft mishandeld door haar online onder druk te zetten en op te dragen zichzelf te snijden. Volgens het OM moest het slachtoffer tussen 30 april en 10 juli met een scherp voorwerp de naam Zoro in haar lichaam kerven, waardoor ze littekens opliep.
9 uur geleden