Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Vanwege de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken de reisadviezen voor Israël aangescherpt. Het land heeft nu grotendeels de kleurcode oranje, wat betekent dat het advies is om er alleen naartoe te gaan als het noodzakelijk is. De Palestijnse gebieden waren voor een groot deel al oranje.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Persoonlijke gegevens van medewerkers van de Dienst Justitiële Inrichtingen zijn ingezien door hackers. Het gaat onder meer om namen, telefoonnummers en locatiegegevens, schrijven de staatssecretarissen van Justitie en van Binnenlandse Zaken in een brief aan de Tweede Kamer. Om hoeveel mensen het gaat, zeggen ze niet.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Meldpunt 144, voor mishandeling en verwaarlozing van dieren, kreeg in 2025 meer meldingen dan in 2024. Met ruim 155.000 meldingen kreeg het meldpunt 10 procent meer telefoontjes dan in 2024.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De vrijdag gepubliceerde inschatting over hoeveel opvangplekken provincies en gemeenten moeten regelen voor asielzoekers geeft "duidelijkheid en richting". Dat zegt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De kinderrechter in Rotterdam heeft vrijdag vijf van zeven verdachten met leeftijden vanaf 15 jaar veroordeeld voor onder meer lidmaatschap van Islamitische Staat (IS) en het op TikTok opruien van anderen om terroristische misdrijven te plegen. De rechtbank veroordeelde twee jonge verdachten tot jeugddetentie. Drie kregen taakstraffen opgelegd tot 130 uur, deels voorwaardelijk. De rechtbank sprak de jongeren vrij van het treffen van voorbereidingen om een terroristische aanslag te plegen.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een 26-jarige man uit Amerongen is opnieuw opgepakt, omdat hij verdacht wordt van drie gewelddadige incidenten tijdens de rellen op en rond het Malieveld in Den Haag in september. Gedacht wordt dat hij met een fakkel een politieauto in brand heeft gestoken op de Koekamp, zo'n 'flare' heeft gegooid naar politie op de A12 en openlijk geweld heeft gepleegd op het Plein.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het gerechtshof in Den Haag heeft vrijdag de 81-jarige Cor de J. in hoger beroep veroordeeld tot achttien jaar cel voor het doodschieten van een 74-jarige man in Kinderdijk (Zuid-Holland) in 2022. Het slachtoffer werd door het hoofd geschoten in het huis van zijn nieuwe partner en overleed enkele dagen later aan zijn verwondingen.
5 uur geleden