Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - Ruim 13.000 mensen vroegen vorige week geld terug bij de NS na vertragingen door wisselstoringen. Dat is drie tot vier keer zoveel als het normale aantal, meldt een woordvoerder. De meeste aanvragen werden gedaan op maandag, zo'n 8000.
1 uur geleden
HEEMSKERK (ANP) - De politie heeft afgelopen vrijdag de vermoedelijke opdrachtgever aangehouden van de explosies die in 2024 en 2025 plaatsvonden bij het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk. Het gaat om een 34-jarige man uit Heemskerk, meldt de politie maandag. Hij is inmiddels voorgeleid aan de rechter-commissaris, die heeft besloten dat de verdachte langer vast blijft zitten.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De twee jongens van 16 en 17 jaar uit Schiedam, die vorige week maandag betrokken waren bij een incident in Schiedam waarbij een 60-jarige man om het leven kwam, komen weer op vrije voeten. Het Openbaar Ministerie verdenkt hen van mishandeling en openlijk geweld met de dood tot gevolg.
2 uur geleden
AMERSFOORT (ANP) - Het advies om drinkwater voor gebruik te koken in Amersfoort en omliggende gemeenten als Bunschoten-Spakenburg, Leusden en Soest geldt in ieder geval tot woensdagmiddag. De "lichte verontreiniging" met de bacterie enterokokken die vorige week maandag werd gevonden, is nog niet weg, meldt drinkwaterbedrijf Vitens.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De NS gaat dinsdag grotendeels weer de reguliere dienstregeling rijden. De vervoerder kampte sinds begin januari met grote problemen door sneeuw en bevroren wissels. Anderhalve week lang konden treinen daardoor niet het normale rooster rijden.
3 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft geen vertrouwen meer in de rechters in de mondkapjeszaak. Dit heeft het OM maandag gezegd in de rechtbank in Rotterdam. Het OM vroeg de wrakingskamer van de rechtbank daarom de drie rechters te vervangen.
3 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft maandag zes jaar cel geëist tegen Faissal T. De oudste zoon van Ridouan Taghi wordt verdacht van deelname aan een criminele organisatie die zich bezighoudt met internationale drugshandel, witwassen en het voorbereiden van de gewelddadige uitbraak van zijn vader Ridouan uit de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. De 25-jarige T. heeft procesafspraken gemaakt met het Openbaar Ministerie.
4 uur geleden