Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet komt dinsdagochtend om 09.00 uur bijeen voor een extra ingelaste ministerraad. Daarin wordt besloten hoe het verder moet met het belastingplan voor volgend jaar en met de plannen voor aanpassing van de belasting op inkomen uit vermogen op de langere termijn. Dat meldt een woordvoerder van minister-president Rob Jetten.
7 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - In een auto in een woonwijk in het oosten van Rotterdam heeft een schietincident plaatsgevonden. De politie meldt dat daarbij een man is overleden en een andere man zwaargewond is geraakt. Het overleden slachtoffer was de bestuurder van de auto. De andere drie inzittenden, onder wie de zwaargewonde man, zijn aangehouden.
7 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Voetbalsupporters die zaterdag in verschillende steden als een soort burgerwacht de straat opgingen, moeten het optreden tegen mogelijke relschoppers overlaten aan de politie. Dat zegt burgemeester van Arnhem Ahmed Marcouch. Eigenrichting past volgens hem niet in een rechtsstaat.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De top van het kabinet overlegt nog altijd over de situatie die is ontstaan rond het belastingplan voor volgend jaar en de plannen voor de belasting op inkomsten uit vermogen (box 3) op de langere termijn. De spanning is verder opgelopen nu gesprekken met meerdere oppositiepartijen afgelopen weekeinde niet tot de gehoopte doorbraak hebben geleid.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De linkse oppositiepartijen PRO en Volt roepen het kabinet op te stoppen met de voorgestelde aanpassingen aan de belasting op inkomsten uit vermogen (box 3). Zij wijzen op het zeer kritische advies van de Raad van State, die de wijzigingen die het kabinet onder hoge tijdsdruk wil doorvoeren onverantwoord en onuitvoerbaar noemt.
12 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De man die ervan wordt verdacht dat hij de 29-jarige Hajar uit Amsterdam om het leven heeft gebracht, zit ook de komende maanden vast. De raadkamer van de rechtbank heeft besloten om zijn hechtenis met negentig dagen te verlengen.
13 uur geleden
LEEUWARDEN (ANP) - Na afloop van de gestaakte wedstrijd SC Cambuur tegen Go Ahead Eagles, zaterdagavond in de Eredivisie, zijn drie aanhoudingen verricht. Een persoon werd gearresteerd voor de mishandeling van een politieagent in Leeuwarden. Het gaat om een 23-jarige man uit Raalte.
13 uur geleden