Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN BOSCH (ANP) - De politierechter in Den Bosch heeft maandag twee mannen van 41 en 43 jaar oud bestraft voor de mishandeling van een vrouw. Het slachtoffer saboteerde volgens de mannen in het naast Den Bosch gelegen dorp Engelen protesten tegen de komst van een asielopvang. Zij zou onder meer vlaggen en protestborden hebben vernield of beklad.
2 uur geleden
ANTWERPEN (ANP) - In Antwerpen is een Nederlandse vader (47) veroordeeld tot een gevangenisstraf van 23 jaar voor de moord op zijn 14-jarige zoon. In januari 2022 overleed de jongen in het huis van zijn vader in Turnhout, waar hij pas acht weken later door de politie werd gevonden. Al die tijd wisten zijn moeder en broers niet waar hij was. In het lichaam van de jongen werd ketamine gevonden.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Dat een fotograaf zaterdag bij rellen op het Malieveld volgens de politie in het water belandde om werkruimte voor agenten te creëren, noemt de Nederlandse Vereniging van Journalisten "een niet plausibele verklaring". "Dat valt niet te rijmen met het beeldmateriaal dat publiekelijk te zien is", stelt Paul Teixeira van de NVJ.
4 uur geleden
IJMUIDEN (ANP) - Op het terrein van Tata Steel in IJmuiden heeft maandagmiddag een grote brand gewoed, waar veel rook vanaf kwam. Tata zelf laat weten dat het vuur na zo'n veertig minuten blussen onder controle was. Zowel de bedrijfsbrandweer van het staalbedrijf als de reguliere brandweer rukte uit. Niemand raakte gewond.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie moet nog beslissen wat er gebeurt met de meeste van de 24 verdachten die zaterdag zijn aangehouden bij rellen op het Malieveld. Volgens een woordvoerder is van twee minderjarigen, die werden gepakt om vuurwerk, wel bekend wat er met ze gaat gebeuren.
4 uur geleden
IJMUIDEN (ANP) - Op het terrein van Tata Steel in IJmuiden woedt maandagmiddag een zeer grote brand. Dat meldt de veiligheidsregio. Het gaat om een brand bij een transportband. De brand veroorzaakt veel rook.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Dat er zaterdag een fotograaf een duw kreeg van een agent en in het water belandde bij rellen op het Malieveld, is het "gevolg van het creëren van werkruimte" voor de arrestatie-eenheid van de politie. Dat laat de politie Den Haag weten. Volgens een woordvoerder ging het om een "heftige inzet", waarbij de politie "snel moest handelen".
4 uur geleden