Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DE BILT (ANP) - Ook vrijdagmiddag moet bijna heel Nederland rekening houden met onweer. Het KNMI heeft voor alle provincies code geel afgegeven.
5 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Na de rechtbank Midden-Nederland gaat ook de rechtbank Gelderland door met dwangsommen opleggen aan de Dienst Toeslagen. De Raad van State had in juni bepaald dat de dienst is vastgelopen, en dat dwangsommen opleggen niet effectief was. De rechtbanken zijn echter van mening dat zonder dwangsom gedupeerde ouders die al langer dan de vastgestelde termijn op een besluit wachten, geen mogelijkheid hebben om te zorgen dat de dienst toch tot een besluit komt.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het strafproces van Ratko Mladić was een historische strafzaak, zegt advocaat Geert-Jan Knoops in reactie op het overlijden van de Bosnisch-Servische legerleider. Knoops was advocaat van Thom Karremans, de commandant van de Nederlandse Dutchbat-militairen die niet konden voorkomen dat troepen van Mladić in Srebrenica genocide pleegden. Ook heeft hij aan zaken gewerkt die voor het Joegoslavië-tribunaal kwamen.
10 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Een groot deel van de hogesnelheidslijn (HSL) voor het treinverkeer zal langer buiten gebruik zijn dan eerder gedacht voor herstelwerkzaamheden. ProRail meldt dat het deel tussen Hoofddorp en Rotterdam in 2028 ruim drieënhalve maand dicht is voor werk aan een probleemviaduct bij Rijpwetering. Het spoor zal in 2029 nog eens vijftig dagen buiten gebruik zijn, is de inschatting.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het overlijden van de Bosnisch-Servische voormalig-legerleider Ratko Mladić brengt voor enkele nabestaanden van de genocide bij Srebrenica geen nieuwe opluchting. Voor hen was zijn veroordeling tot levenslange gevangenisstraf in 2017 het belangrijkste moment.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Rode Kruis opent gironummer 6868 voor donaties om de slachtoffers te helpen van de overstromingen in Nepal. De organisatie schat in 20 miljoen euro nodig te hebben om in de komende maanden hulp te bieden aan duizenden mensen.
14 uur geleden
BERLIJN (ANP) - Nederland en vijf andere EU-landen willen dat er honderden miljoenen euro's afgaan van de voorgestelde EU-meerjarenbegroting (2028-2034) van bijna 2 biljoen. Dat staat in een gezamenlijke verklaring na overleg tussen Nederland, Duitsland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk en Finland.
15 uur geleden