Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
JERUZALEM (ANP) - Israël waarschuwt voor de nieuwe groep die de verantwoordelijkheid heeft opgeëist voor explosies en brandstichting bij Joodse doelen in Europa, waaronder in Nederland. De autoriteiten stellen volgens media als de krant Haaretz dat beelden van incidenten worden verspreid via pro-Iraanse kanalen op sociale media. Die kanalen worden gelinkt aan bijvoorbeeld de Iraanse Revolutionaire Garde of het pro-Iraanse Hezbollah in Libanon.
28 minuten geleden
ROERMOND (ANP) - De Commissie Mijnbouwschade heeft tot nu toe 226 schademeldingen binnengekregen na de dubbele aardbeving in de buurt van Assen afgelopen weekend. Dat laat een woordvoerder weten. Zondag stond de teller bij de commissie nog op 132.
42 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De moeder van Natalee Holloway heeft in Nederland aangifte gedaan tegen Joran van der Sloot voor de dood van haar dochter. Advocaat Annemiek van Spanje meldt dat met deze aangifte de Nederlandse autoriteiten wordt verzocht om Van der Sloot alsnog te vervolgen.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Bij een kantorencomplex op de Zuidas in Amsterdam is in de nacht van zondag op maandag een explosie geweest. Dat bevestigt de politie. Op sociale media gaat een niet-geverifieerde video rond van een ontploffing bij een gebouw dat lijkt op het kantorencomplex. Bij de eerdere aanslagen op een joodse school in Amsterdam en bij de synagoge in Rotterdam ging een soortgelijke video rond.
4 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) start naar aanleiding van de explosie in de binnenstad van Utrecht in januari een onderzoek naar de risico's van aardgasexplosies. De raad zegt niet te weten of de explosie in Utrecht ook een gasexplosie was. "Het onderzoek van het Openbaar Ministerie loopt nog", laat een woordvoerder van de OVV weten.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Gemeenten in de grensregio's hebben bovengemiddeld vaak last van problemen rond drugs- en wapenhandel en uitbuiting. Dat meldt RTL Nieuws op basis van eigen onderzoek naar ondermijnende criminaliteit in 336 Nederlandse gemeenten. De problemen zijn het grootst in het Limburgse Heerlen.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Hoe groter het scharrelgebied van hobbykippen, hoe meer PFAS er waarschijnlijk in de eieren van de dieren zit. Dat is een van de conclusies uit een onderzoek van burgerinitiatief PFASinKaart en een onderzoeker van de universiteit van Wageningen naar PFAS in de eieren van hobbykippen.
8 uur geleden