Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
HEERLEN (ANP) - De bestuurder die donderdagavond tegen de gevel van het Zuyderland-ziekenhuis in Heerlen is gereden, is aan zijn verwondingen overleden. De politie meldt na onderzoek dat het ging om een noodlottig ongeval.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Verschillende ondernemers die getroffen zijn door de explosie in de Visscherssteeg in het centrum van Utrecht donderdagmiddag, laten op social media van zich horen. Door de kracht van de ontploffing zijn bij veel panden in de omgeving van de steeg ruiten uit de sponning en pannen van het dak geblazen. De schade is groot.
3 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Burgemeester Sharon Dijksma begrijpt dat er onder de getroffen omwonenden van de explosie in Utrecht veel zorgen zijn over hun huisdieren. De gemeente probeert in kaart te brengen waar dieren thuis waren op het moment van de explosie, laat ze weten tijdens een persmoment.
3 uur geleden
HEERLEN (ANP) - Een personenauto is donderdagavond rond 20.30 uur tegen de gevel van het Zuyderland-ziekenhuis in Heerlen gereden. De bestuurder is daarbij gewond geraakt en wordt nu in het ziekenhuis behandeld. De politie onderzoekt wat er aan de aanrijding voorafging. Over andere gewonden meldt de politie vooralsnog niets.
4 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Donderdagmiddag is er een gaslek geweest in de omgeving van de Visscherssteeg in Utrecht, waar die middag een explosie was. Dat zei burgemeester Sharon Dijksma in een korte toelichting op de gebeurtenissen in de binnenstad. Onduidelijk is of de gaslekkage de oorzaak was van de explosie. "Er is gas geroken", zei ze. "Maar je weet niet waardoor de explosie plaatsvindt."
4 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De brandweer in Utrecht heeft de brand in het centrum van de stad onder controle. Dat heeft de veiligheidsregio in de loop van de avond gemeld. Een woordvoerder laat weten dat nu de zoektocht kan beginnen naar mensen die eventueel nog onder het puin liggen.
4 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Tot nu toe zijn vier mensen gewond geraakt bij de explosie en brand in het centrum van Utrecht. Niemand raakte zwaargewond, meldde burgemeester Sharon Dijksma donderdagavond tijdens een persmoment.
4 uur geleden