Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De dodelijke slachtoffers van het busongeluk in Zwitserland van afgelopen donderdag zijn vier vrouwen en een man. Dat meldt het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Allen zijn ouder dan 70. Ze komen uit verschillende plaatsen in Nederland. Hun families zijn inmiddels geïnformeerd, aldus het ministerie.
16 minuten geleden
LEIDEN (ANP) - De eerste Nederlanders die op vakantie waren met de bus die donderdag van de weg raakte in Zwitserland, zijn onderweg naar huis. Dat meldt alarmcentrale Eurocross.
51 minuten geleden
DEVENTER (ANP) - De Prins Bernhardsluis in Deventer is opnieuw gesloten vanwege de lage waterstand, meldt de Overijsselse gemeente. De sluis, die de IJssel verbindt met de haven in Deventer, was juist afgelopen dinsdag weer opengegaan na een sluiting van ruim vijf weken. Maar, zegt de gemeente: "Na aanvankelijk een lichte stijging van het waterpeil, is de stand weer op een kritisch punt beland."
2 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans is niet te spreken over de uitgelekte Prinsjesdagplannen. Daarin is onder meer te zien dat de koopkracht voor de meeste mensen met 0,1 procent daalt. Hoge middeninkomens en hoge inkomens zouden er 0,2 procent op achteruitgaan. "Als dat klopt, dan ben ik daar niet tevreden over", aldus de VVD-fractievoorzitter in het televisieprogramma Café Kockelmann, die vindt dat die plannen dan gerepareerd moeten worden.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De toekomst van drinkwater in Nederland wordt bedreigd door pesticiden waar PFAS inzit. Daardoor komt jaarlijks ten minste 21.000 kilo van de PFAS trifluorazijnzuur vrij. Die stof breekt niet af in het milieu en vormt een steeds groter risico voor de bodem, gewassen, grondwater, oppervlaktewater en drinkwater, waarschuwt de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).
19 uur geleden
ENTER (ANP) - Nederlanders die donderdag bij het busongeluk in Zwitserland lichtgewond zijn geraakt, met onder andere kneuzingen en breuken, worden vermoedelijk vrijdag uit het ziekenhuis ontslagen. Dat is de verwachting van Eurocross, die de hulpverlening coördineert.
20 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De stikstofmaatregelen die het kabinet wil nemen, geven "perspectief op vergunningverlening" en daarmee op een uitweg uit de stikstofcrisis. Dat schrijft landsadvocaat Pels Rijcken in een advies dat minister Jaimi van Essen (Landbouw, D66) vrijdag met de Tweede Kamer heeft gedeeld. Als er weer meer ruimte voor vergunningen komt, zal dat een kwestie van "gebied voor gebied" worden.
20 uur geleden