Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Gemeenten mogen zelf regels maken over het gebruik van onder meer staalslakken. Dat schrijft staatssecretaris Annet Bertram (Milieu, CDA) in een Kamerbrief nadat hierover onduidelijkheid was ontstaan onder gemeenten. Landelijk is er al een tijdelijk verbod en een vergunningplicht voor staalslakken, omdat dit restproduct van de staalproductie giftig kan zijn.
11 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - De vier mensen die betrokken zouden zijn bij de explosie in de nacht van donderdag op vrijdag bij de synagoge aan het A.B.N. Davidsplein in de Rotterdamse wijk Blijdorp, werden aangehouden bij een andere Rotterdamse synagoge, in de wijk Hillegersberg. Die synagoge ligt op zo'n 6 kilometer afstand van de Nederlands-Israëlitische Gemeente Rotterdam, waar de explosie plaatsvond.
1 uur geleden
VLAARDINGEN (ANP) - De democratische rechtsorde staat onder druk en het wordt tijd om te "waarschuwen voor groot gevaar". Dat zei de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema in Vlaardingen bij de uitreiking van de Geuzenpenning aan haar collega uit Boedapest, Gergely Karácsony. "Wij zien hoe populistische leiders democratische instituties afbreken. (...) Tientallen jaren stonden rechtsstatelijke principes niet ter discussie. Die consensus is weg. Daardoor belanden ook wij op een hellend vlak, en ik maak me zorgen dat we verder naar beneden glijden."
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten vindt het goed dat de drempel om te gaan stemmen lager wordt gemaakt door meer stembureaus en de proef met kleinere stembiljetten. In zijn wekelijkse persconferentie riep de D66-minister-president iedereen op om te gaan stemmen. "Dit is toch het meest dichtbij."
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet wil vaart maken met plannen voor een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen. Het wetsvoorstel dat dit regelt, wordt ondanks forse kritiek van onder meer de Raad van State ingediend bij de Tweede Kamer. Dat meldde minister Thierry Aartsen (Werk, VVD) na afloop van de ministerraad.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet wil kroongetuigen uit de georganiseerde misdaad een voorwaardelijke straf kunnen aanbieden in ruil voor waardevolle informatie. Voorwaarde daarvoor is wel dat de getuige maximaal zes jaar celstraf zou kunnen krijgen en niet verdacht wordt van zwaardere misdaden.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - "Het is vooral verschrikkelijk dat dit is gebeurd en het heeft weer tot heel veel angstgevoelens geleid bij de joodse gemeenschap", zegt premier Rob Jetten over de brand bij een synagoge in Rotterdam. De politie heeft inmiddels vier verdachten aangehouden.
3 uur geleden