Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
WILLEMSTAD (ANP) - Het ministerie van Justitie van Curaçao en het ministerie van Justitie en Openbare Veiligheid van El Salvador zijn van plan vrijdag een intentieverklaring te ondertekenen om de samenwerking op het gebied van justitie en openbare veiligheid te versterken. De samenwerking is opvallend, omdat de president van El Salvador, Nayib Bukele, internationaal veel kritiek krijgt voor schendingen van mensenrechten, massale arrestaties en slechte omstandigheden in overvolle megagevangenissen.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Coalitiepartijen D66 en CDA blijven achter hun deal met PRO en Volt staan. Dat zeggen beide partijen nadat VVD-partijleider Dilan Yeşilgöz openlijk aan de coalitie twijfelde vanwege die deal.
7 uur geleden
JERUZALEM (ANP) - De Israëlische ambassadeur in Nederland, Zvi Aviner Vapni, moet tekst en uitleg komen geven in Israël over zijn uitingen in een interview met het Algemeen Dagblad. Dat melden Israëlische media als Ynet en The Times of Israel. In het interview zei de diplomaat dat ook Israël beschikt over "mensen die we er liever niet bij hebben". Vapni zei dat hij daarmee ook doelt op de extreemrechtse ministers Bezalel Smotrich en Itamar Ben-Gvir.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In de Tweede Kamer leven grote zorgen over de diplomatieke onderhandelingen die gaande zijn om nieuwe Amerikaanse sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC) te voorkomen. Nederland speelt als gastland in die gesprekken een cruciale rol, maar belooft ook het hof te beschermen. Partijen vrezen dat het hof wordt uitgehold.
7 uur geleden
KRUININGEN (ANP) - De brand die dinsdag woedde in een koelhuis in het Zeeuwse Kruiningen is woensdagavond bij het nablussen weer opgelaaid. Dat meldt de veiligheidsregio. Bij de brand komt weer veel rook vrij.
7 uur geleden
TILBURG (ANP) - De binnenstad van Tilburg is helemaal vol met bezoekers van de 11/11-viering, meldt de gemeente. Meerdere straten en pleinen zijn hierdoor volledig afgesloten, waardoor er niemand meer bij mag. "Voor wie nog niet begonnen is met feesten in de stad, raden we aan de carnavalskriebels te bewaren voor volgend jaar."
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Zuid-Hollandse politiek heeft ingestemd met een lichte verhoging van de wegenbelasting. Enkele rechtse partijen probeerden de indexatie van het provinciale deel van de motorrijtuigenbelasting (de opcenten) tegen te houden, maar zij kregen geen meerderheid. Volgens gedeputeerde Robert Tieman (financiën, BBB) loopt Zuid-Holland jaarlijks 11 tot 13 miljoen euro mis als de belasting niet aangepast zou worden aan de inflatie.
8 uur geleden