Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Het Amsterdam Museum heeft een voor het museum iconisch schilderij verworven op de kunstbeurs PAN. Het is Musicerende Amsterdamse Burgerweeshuismeisjes (1889) van Thérèse Schwartze. Het laat een groepje zingende meisjes zien in de rood-zwarte jurken die alle jonge bewoonsters van het weeshuis droegen.
8 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De kunstbeurs PAN Amsterdam in de RAI heeft afgelopen week 44.000 bezoekers getrokken. Dat zijn er 2000 minder dan de editie van vorig jaar. Toch is directeur Mark Grol tevreden. "We hebben belangrijke verkopen gezien in uiteenlopende segmenten, van oude meesters en moderne kunst tot Aziatische kunst en bijzondere verzamelobjecten."
9 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De politie heeft zondag vier mensen aangehouden tijdens de Rode Lijn-demonstratie in Amsterdam. Verder is het protest volgens de politie rustig en beheerst verlopen.
11 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De laatste deelnemers aan de Rode Lijn-demonstratie zijn zondag even na 17.15 uur aangekomen op het Museumplein in Amsterdam, zien ANP-verslaggevers. Daarmee is de mars tegen de oorlog in Gaza ten einde gekomen. De demonstranten liepen vanaf het Museumplein een ronde om het Vondelpark en kwamen gedurende de middag in groepen terug op het plein.
11 uur geleden
SCHIEDAM (ANP) - De man die zaterdag werd doodgeschoten in Schiedam was 19 jaar oud en woonde in de Zuid-Hollandse plaats. Een tweede persoon werd gewond naar een ziekenhuis gebracht en is inmiddels buiten levensgevaar. Een derde slachtoffer raakte lichtgewond, meldde de politie zondag.
12 uur geleden
APELDOORN (ANP) - De politie is niet ingeschakeld om in te grijpen bij de blokkade van de spelersbus van De Graafschap. Een woordvoerder van de eenheid Oost-Nederland laat weten dat er geen ondersteuningsverzoek is gekomen vanuit de voetbalclub uit Doetinchem. Supporters van De Graafschap blokkeerden de spelersbus bij het stadion, om te voorkomen dat de bus naar Arnhem zou vertrekken voor de wedstrijd tegen Vitesse. De wedstrijd in de eerste divisie werd uiteindelijk afgelast.
13 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Aan de vierde Rode Lijn-demonstratie, opnieuw in Amsterdam, doen volgens een voorlopige schatting van de organisatie zeker 200.000 deelnemers mee. Dat meldt mede-initiatiefnemer Amnesty International. Het aantal is gebaseerd op onder andere crowdcontrolprogramma's en camerabeelden van bovenaf, legt een woordvoerder uit.
14 uur geleden