Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
KESTEREN (ANP) - De Mobiele Eenheid heeft in het Gelderse dorp Kesteren ingegrepen tijdens een azc-protest nadat er vuurwerk werd afgestoken. Dat ziet een ANP-verslaggever. Een handvol personen is door de ME in busjes meegenomen. Een week eerder waren er rellen in het naburige dorp Opheusden, daarbij werden veertien mensen gearresteerd.
6 minuten geleden
TERNEUZEN (ANP) - Enkele tientallen mensen zijn naar het gemeentehuis van Terneuzen gekomen om te protesteren tegen het voorstel asielzoekers op te vangen in een voormalig pand van Neckermann in de Zeeuwse stad. In het pand zouden maximaal tweehonderd asielzoekers moeten worden opgevangen, maar de tegenstanders zien dat niet zitten.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Schrijver Sjoerd Kuyper heeft de Gouden Griffel 2026 gewonnen voor zijn boek Maantje verhuist de zee. Dat heeft boekenkoepel CPNB donderdag officieel bekendgemaakt. Kuyper overleed dinsdag op 74-jarige leeftijd, maar ontving daarvoor nog de prijs in het bijzijn van zijn vrouw en uitgever. De schrijver werd op zijn ziekbed verrast met bloemen en taart door zijn kleinkinderen.
2 uur geleden
TER APEL (ANP) - Beide nachtopvanglocaties voor asielzoekers die nog niet bij Ter Apel naar binnen kunnen, waren in de nacht van woensdag op donderdag vol. Dat meldt het Rode Kruis, dat de locaties in Warffum en Zuidwolde draaiende houdt. Op beide plekken kunnen honderd personen overnachten. Bij een verdere toename moeten asielzoekers mogelijk buiten op het veldje voor Ter Apel slapen.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft donderdag een celstraf van vijftien jaar en negen maanden en tbs met dwangverpleging geëist tegen de 55-jarige Dennis van E., voor de moord op zijn ongeboren kind en de fatale mishandeling van de moeder daarvan, de 32-jarige Braziliaanse Patricia Oliveira dos Santos. De zaak is bekend geworden als de 'abortusmoord'. Volgens justitie heeft Van E. gedwongen tot een geïmproviseerde abortus, met dodelijk gevolg voor moeder en kind. "Waarom? Omdat hij geen vader van een jongen wilde zijn. Daarvoor moest alles wijken", aldus het OM.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Hulporganisaties blijven pleiten voor de medische evacuatie van gewonde of zieke kinderen uit Gaza naar Nederland. In de regio is volgens hen onvoldoende capaciteit om de Palestijnen te helpen. Het kabinet besloot vorige week niet opnieuw tot evacuatie over te gaan, maar extra te investeren in de zorg in de regio.
3 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP) adviseert om verdachte Justin B. (25) bij een eventuele veroordeling tbs met voorwaarden op te leggen. De man uit Eindhoven wordt verdacht van het oprichten en leidinggeven aan No Lives Matter (NLM), volgens justitie een terroristische organisatie die extreem geweld verheerlijkt.
5 uur geleden