Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Hart voor Den Haag, de partij van oud-wethouder Richard de Mos, is zoals verwacht de grootste geworden bij de verkiezingen woensdag. De partij komt volgens de Verkiezingsdienst van het ANP uit op 16 zetels. Dat is er eentje minder dan bij de exitpolls van woensdagavond.
12 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - GroenLinks-PvdA wordt de grootste fractie in de Rotterdamse gemeenteraad en lost daarmee Leefbaar Rotterdam af. De partij krijgt 11 zetels. Dat zijn er 2 meer dan vier jaar geleden. Ook Leefbaar Rotterdam krijgt 11 zetels, een winst van 1, maar met een kleiner aantal stemmen, meldt de ANP Verkiezingsdienst.
1 uur geleden
WILLEMSTAD (ANP) - Koning Willem-Alexander heeft woensdagavond (lokale tijd) op Curaçao een bijeenkomst bezocht waar met verschillende burgers werd gesproken over de geopolitieke situatie rondom Venezuela en de spanningen die dat heeft opgeleverd op het eiland. De koning luisterde, samen met staatssecretaris Eric van der Burg (Koninkrijksrelaties), naar verschillende verhalen over 3 januari van dit jaar.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - GroenLinks en D66 groeien in Nijmegen, blijkt uit de voorlopige uitslag die de ANP Verkiezingsdienst heeft gemeld. GroenLinks gaat van 9 naar 11 zetels, D66 van 6 naar 7.
1 uur geleden
ALMERE (ANP) - In Almere winnen Forum voor Democratie en JA21 bij de gemeenteraadsverkiezingen, blijkt uit de voorlopige uitslag van de Verkiezingsdienst van het ANP. FVD gaat van 2 naar 4, en JA21 komt met 4 zetels nieuw in de raad. In 2022 deed de pas opgerichte partij nog niet mee. De PVV verliest en gaat van 5 naar 4.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - GroenLinks-PvdA heeft in Utrecht 14 zetels gekregen. Daarmee is de fusiepartij de grootste partij. Dat blijkt uit de voorlopige uitslag gemeld door de ANP Verkiezingsdienst. Sinds 2022 bezetten de partijen samen 13 zetels.
1 uur geleden
EINDHOVEN (ANP) - GroenLinks-PvdA is met 13 zetels de grootste partij geworden in Eindhoven. Dat blijkt uit de voorlopige uitslag, gemeld aan de ANP Verkiezingsdienst. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen waren de partijen samen goed voor 14 zetels. CDA wint 3 zetels en komt uit op 9.
2 uur geleden