Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
ZEIST (ANP) - Dit broedseizoen is voor de camera's van Beleef de Lente, waarmee mensen in vogelnesten door het hele land kunnen kijken, een recordaantal van 88 eieren gelegd. Vorig jaar ging het om 77 eieren. Iets meer dan de helft vloog uit, meldt Vogelbescherming Nederland donderdag. Er werden dertien soorten vogels gevolgd en er was een vijvercamera die in Zeeland een natuurlijke tuinvijver filmde.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het bedrijf achter de Formule 1 eist donderdag in een kort geding in de rechtbank Den Haag van twee Nederlandse bedrijven informatie over personen achter malafide ticketwebsites. Hiermee wil de Formule 1 deze oplichters aanpakken. De twee bedrijven weigeren echter de gegevens te verstrekken.
17 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De overheid doet niet genoeg om de duizenden vrouwen te helpen die vroeger werden gedwongen om hun kind af te staan, en voor de kinderen die zo werden gescheiden van hun moeders. Dat vindt Bureau Clara Wichmann, dat de zogenoemde afstandsmoeders bijstaat. De overheid bood begin juli excuses aan en beloofde herstelmaatregelen, maar die "schieten tekort en ontkrachten de geloofwaardigheid van de excuses", aldus de vrouwenrechtenorganisatie.
17 uur geleden
WILLEMSTAD (ANP) - Er zijn geen aanwijzingen "dat een rechtmatig onder Curaçao geregistreerd schip betrokken is" bij een incident in de Straat van Hormuz. Dat zegt het Curaçaose ministerie van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning na berichtgeving waarin wordt gesteld dat een olietanker onder Curaçaose vlag door de Verenigde Staten zou zijn uitgeschakeld in die zeestraat.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederlanders gooiden vorig jaar gezamenlijk 8,1 miljard kilo huishoudelijk afval weg. Dat is gemiddeld 449 kilo per inwoner, 6 kilo minder dan in 2024. Dit blijkt uit voorlopige cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De afname komt vooral doordat minder groente-, fruit- en tuinafval (gft) werd ingezameld.
21 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - In Amsterdam-Oost heeft woensdagavond een mogelijke ontvoering plaatsgevonden. De politie heeft een auto na een achtervolging staande gehouden met daarin het mogelijke slachtoffer en drie anderen. De twee zijn aangehouden, bevestigt een woordvoerster berichtgeving van stadszender AT5. Daarbij zijn waarschuwingsschoten gelost.
1 dag geleden
TER APEL (ANP) - De eerste dag van de dagopvang voor asielzoekers in Ter Apel is rustig en zonder verstoringen verlopen. Volgens het Rode Kruis was "de sfeer goed". Woensdagavond is er voor alle wachtende asielzoekers plek en hoeft er dus niemand naar de nachtopvang in Pekela, aldus de hulporganisatie.
1 dag geleden