Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - De concerten van de Amerikaanse rapper Ye in GelreDome in Arnhem komende zaterdag en maandag mogen doorgaan. Dat is de uitkomst van een kort geding in de rechtbank in Amsterdam dat het Centraal Joods Overleg (CJO) had aangespannen. De voorzieningenrechter ziet op dit moment geen concrete aanwijzingen dat de komst van Ye, ook wel Kanye West, een gevaar is voor de openbare orde.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Meer dan 56.000 vmbo-leerlingen moeten door een technische fout een dag langer wachten op de uitslag van het praktijkdeel van hun examen. Dat is "onwijs vervelend" voor de leerlingen en zorgt voor extra werk voor docenten, zegt bestuurder Kim van Strien van de Algemene Onderwijsbond (AOb).
5 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Rapper Ye, ook bekend als Kanye West, is voor de behandeling van het kort geding over zijn mogelijke inreisverbod al naar Nederland gekomen. Dat bevestigt Anis Boumanjal, de advocaat van de organisator van zijn aankomende concerten in Arnhem. Het kort geding wordt woensdagmiddag behandeld in de rechtbank van Amsterdam.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-Kamervoorzitter Khadija Arib vreest dat de parlementaire enquête corona, waarin zij als getuige is opgeroepen, te veel draait om vooruitkijken en lessen leren voor de toekomst. "Prima, maar ik mis de nadruk op waarheidsvinding, op verantwoording afleggen", zei zij aan het einde van haar openbare verhoor.
7 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Volgens het College voor de Rechten van de Mens heeft omroepvereniging Ongehoord Nederland (ON!) zich schuldig gemaakt aan discriminatie. Dat oordeelde het onafhankelijke mensenrechteninstituut woensdag naar aanleiding van een vacaturetekst die de omroep in 2024 plaatste.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ondanks de aanvallen van de Verenigde Staten en Israël zit het Iraanse regime nog "stevig" in het zadel. Dat zei minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) woensdag in een Kamerdebat over de situatie in Iran. Er is verder "geen enkele aanwijzing" dat het bewind een gematigdere koers gaat varen.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) hoopt dat een deel van het ambassadepersoneel "binnenkort" terug kan gaan naar de Iraanse hoofdstad Teheran. De Nederlandse ambassademedewerkers werden begin maart tijdelijk verplaatst naar de Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe.
9 uur geleden