Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
BRUSSEL (ANP) - België móet op tijd vervanging hebben voor zijn twee op hun laatste benen lopende fregatten, zegt de Belgische defensiechef. Om de gezamenlijke bouw van zes nieuwe fregatten met Nederland door te zetten, moet daarvoor een oplossing gevonden worden. "Het is voor België primordiaal om die operationele capaciteit te handhaven", stelt generaal Frederik Vansina in een interview met het ANP. "Dat is de drijvende factor."
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Schrijfster en cabaretière Paulien Cornelisse is overleden. Ze stierf woensdag op 50-jarige leeftijd in het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis in Amsterdam aan de gevolgen van kanker, hebben haar management en uitgeverij bekendgemaakt.
6 uur geleden
LEEUWARDEN (ANP) - De tas van de man die woensdag bij de vliegbasis in Leeuwarden werd aangehouden na een bommelding, blijkt geen explosief te bevatten. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) heeft de tas na onderzoek veilig verklaard. Dat meldt een woordvoerder van de Koninklijke Marechaussee.
6 uur geleden
OVERASSELT (ANP) - De twee mannen die maandag zijn aangehouden in verband met het schietincident in Overasselt op 1 september worden donderdag voorgeleid. Beide verdachten zijn "terug te herleiden naar een plaats delict in Overasselt", zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie Oost-Nederland.
6 uur geleden
ZWOLLE (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft in hoger beroep een boete van 250 euro geëist tegen Koen Schuiling, voormalig burgemeester van Groningen, voor schennispleging. Schuiling (67) wordt ervan verdacht dat hij in maart 2024 masturberend achter het stuur heeft gezeten, terwijl hij tussen Hoogezand en Groningen over de A7 reed.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De militaire inlichtingendienst MIVD ziet op dit moment "geen intentie" dat Rusland snel na het einde van een oorlog in Oekraïne een conflict wil beginnen met de NAVO. Wel kan de Russische krijgsmacht na het einde van de huidige oorlog "in iets minder dan een jaar gereed zijn voor een conflict, kleinschalig, met de NAVO", waarschuwde directeur Peter Reesink van de MIVD in een briefing in de Tweede Kamer.
7 uur geleden
LEEUWARDEN (ANP) - De Koninklijke Marechaussee heeft woensdag een man aangehouden na een bommelding bij vliegbasis Leeuwarden. De man riep dat hij een bom bij zich had. Het pakket dat hij bij zich droeg, wordt door de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) onderzocht. Dat bevestigt een woordvoerder van de Koninklijke Marechaussee.
7 uur geleden