Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Langs doorgaande wegen en snelwegen in het land zijn sinds 12.00 uur brandjes gemeld. Dat bevestigen de politie Oost-Nederland en Rijkswaterstaat. Onder meer langs de A2 bij Breukelen was sprake van veel rookontwikkeling. Boeren hadden aangekondigd rond het middaguur met een actie te komen.
12 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Leden van de Tweede Kamer zijn aangekomen bij de Koninklijke Schouwburg, waar koning Willem-Alexander de troonrede uitspreekt. Een deel stapte in groepjes uit bussen, een deel kwam te voet, zag een ANP-verslaggever.
23 minuten geleden
OVERASSELT (ANP) - Het gebiedsverbod voor een van de bewoners van een woning aan de Ewijkseweg in Overasselt wordt met drie maanden verlengd. Burgemeester Joerie Minses van de gemeente Heumen, waar Overasselt bij hoort, hoopt met de maatregel bij te dragen aan "het verdere herstel van de rust en veiligheid" in de Gelderse plaats.
25 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - Op de meeste spoorlijnen start de NS het treinverkeer weer op, liet een woordvoerder dinsdag aan het begin van de middag weten. Alleen de verbinding tussen Amersfoort en Apeldoorn is nog niet vrijgegeven.
26 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Zeven mensen zijn dinsdag aangehouden voor het gooien van verf op de route van koning Willem-Alexander tijdens Prinsjesdag. "Voor zover we nu kunnen inschatten ziet het eruit dat de politie snel gehandeld heeft", stelt een woordvoerder van de burgemeester van Den Haag, Jan van Zanen.
27 minuten geleden
DRIEBERGEN (ANP) - De politie heeft bij een grote actie 3800 kilo illegaal vuurwerk van de zwaarste categorie in beslag genomen bij Arnhem, Heijnen en Ulft. Daarbij zijn zeven personen aangehouden.
53 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Extinction Rebellion (XR) zegt verantwoordelijk te zijn voor het gooien van rode verf op de route van de glazen koets voor Prinsjesdag. De circa zes mensen die dat deden, riepen op het moment van hun daad ook "Extinction Rebellion".
1 uur geleden