Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN BOSCH (ANP) - Een 41-jarige man uit Den Bosch is aangehouden voor de mishandeling van een vrouw op 14 juni. Ze werd die dag in de Brabantse stad door twee mannen klemgereden, mishandeld, toegeschreeuwd en bespoten met rode verf. Volgens de politie heeft het geweld tegen de vrouw te maken met uitingen rondom de komst van een opvang voor minderjarige asielzoekers in Engelen.
8 uur geleden
ASSEN (ANP) - Boeren in Drenthe zijn woensdag van plan bij alle twaalf gemeentehuizen in de provincie langs te gaan. Ze willen daar een brief aanbieden ter ondertekening, zeggen organisatoren. Die brieven willen ze vervolgens in de middag naar het provinciehuis in Assen brengen. Met deze zogenoemde 'stikstofmars' willen ze hun zorgen uiten over de stikstofvoorstellen van het kabinet.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De regen die de komende weken gaat vallen, geeft enige verlichting voor de droogte in Nederland, maar het herstel van de waterstand gaat nog maanden duren. Dat staat in de wekelijkse droogtemonitor van Rijkswaterstaat.
10 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft celstraffen geëist tot 26 maanden, waarvan de helft voorwaardelijk, tegen twee straatrovers uit Amsterdam en Diemen. Ze trokken in maart en april van dit jaar vanaf een fatbike luxegoederen uit de handen van hun nietsvermoedende slachtoffers. Ze hadden het onder meer voorzien op tassen van de merken Louis Vuitton, Chanel en Hermès van duizenden euro's.
11 uur geleden
HEILOO (ANP) - De 19-jarige vrouw die zondagavond dood werd gevonden in Heiloo was een bekende van de verdachte. Dat meldt de politie dinsdag. Welke relatie zij tot elkaar hebben, wordt onderzocht.
11 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - DPG Media gaat in beroep tegen boetes die de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft uitgedeeld vanwege berichtgeving in het AD en de Volkskrant over de medicijnen Ozempic, Wegovy en Mounjaro als afslankmiddel. "Wat ons betreft wordt de persvrijheid hier onterecht ingeperkt en daar verzetten we ons fel tegen", laat een woordvoerder weten.
13 uur geleden
ASSEN (ANP) - Algemeen directeur Robert van Langh van het Drents Museum in Assen is op non-actief gesteld door de Raad van Toezicht (RvT) van het museum. Dat bevestigt een woordvoerder van de RvT. Ook loopt er een onafhankelijk onderzoek naar de werkcultuur binnen het museum.
13 uur geleden