Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
HELMOND (ANP) - Twee bewoners zijn in de nacht van vrijdag op zaterdag gewond geraakt bij een steekincident in een woning aan het Soesterbergplein in Helmond. Dat meldt de politie op X.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De harde kern van Eredivisieclub ADO Den Haag heeft op Instagram aangekondigd zaterdag de stad te zullen "beschermen" tegen eventueel geweld door de aangekondigde jongerendemonstratie op het Malieveld. Het is onduidelijk wie de initiatiefnemers van het protest zijn.
6 uur geleden
LAUWERSOOG (ANP) - Het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) stelt zijn faillissementsaanvraag voorlopig uit. Dat heeft het bestuur van het WEC vrijdagavond bekendgemaakt. Door "overweldigende steun vanuit de samenleving" kan het zeehondencentrum voorlopig doordraaien en rustig zoeken naar "nieuwe mogelijkheden voor de toekomst". De afgelopen drie weken werd 1,3 miljoen euro ingezameld.
7 uur geleden
SINT-MICHIELSGESTEL (ANP) - De politie heeft een 57-jarige man uit Helmond aangehouden die ervan wordt verdacht op de vroege avond van 30 mei 1994 een tienermeisje in de Brabantse gemeente Sint-Michielsgestel te hebben verkracht. Daarmee is er een doorbraak in een coldcaseonderzoek.
9 uur geleden
VUGHT (ANP) - Het stationsgebouw van Vught is verplaatst naar de nieuwe bestemming, 13,6 meter verder naar het oosten dan waar het gebouw en de kelder oorspronkelijk stonden. Het gebouw is over stalen sporen verschoven, om plaats te maken voor de perrons van het vernieuwde, deels verdiepte station. Dat moet in 2030 klaar zijn.
10 uur geleden
DUIVEN (ANP) - Een bezoekster van de kerstshow Santafia van de Intratuin in het Gelderse Duiven, die donderdagmiddag gewond raakte na een val bij de roltrap, is vrijdag overleden. Dat laat de politie weten. De politie gaat na onderzoek uit van een noodlottig ongeval.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een 36-jarige politiemedewerker in Den Haag is deze week aangehouden. De man wordt ervan verdacht ongeoorloofd het politiesysteem te hebben geraadpleegd. Hij zou de politie-informatie hebben verkocht aan anderen.
10 uur geleden