Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - Een container die zondagavond verkeerd is neergezet op een schip op de Maasvlakte bij Rotterdam, lekt een giftige, bijtende stof. Het schip zelf heeft ook schade opgelopen, vertelt een woordvoerster van de veiligheidsregio. "Er is een gat ontstaan in het dek, boven de machinekamer. De stof lekt daar naar binnen", schetst ze de situatie.
50 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - In het Rotterdamse havengebied is een container waarin mogelijk gevaarlijke stoffen zitten uit een kraan gevallen en op een schip terechtgekomen. Hulpdiensten zijn ter plaatse op de Maasvlakte, laat de veiligheidsregio weten. Die heeft een crisisteam bijeengeroepen.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nu het kabinet excuses gaat aanbieden aan vrouwen die in het verleden gedwongen afstand hebben moeten doen van hun kind, willen afstandsmoeders als volgende stap ook erkenning en excuses van anderen. Van psychologen, psychiaters, de Raad voor de Kinderbescherming en adoptiekenniscentrum Fiom bijvoorbeeld, maar ook van de Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk. Dat zegt voorzitter Ellen Venhuizen van de stichting De Nederlandse Afstandsmoeder na een bericht in Trouw.
4 uur geleden
LEUSDEN (ANP) - Ruim zeshonderd mensen, onder wie twee oud-gevangenen en de nabestaanden van voormalige gevangenen, hebben zondag de overdracht van Kamp Amersfoort herdacht. Dat gebeurde precies 81 jaar nadat de Duitse bezetters de controle over het straf- en doorgangskamp hadden overgedragen aan het Rode Kruis. Kort daarna, op 5 mei, volgde de Duitse capitulatie.
4 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De Belgische activist, kunstenaar en schrijfster Fleur Pierets heeft zondag de Jos Brink Prijs gekregen. Met de tweejaarlijkse prijs wil het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de lhbti-emancipatie in Nederland bevorderen. Andere genomineerden waren Pim Lammers en Splinter Chabot.
5 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Rachel Beaujean heeft zondag de Frans Banninck Cocqpenning ontvangen voor haar jarenlange inzet voor Het Nationale Ballet. De onderscheiding werd uitgereikt door locoburgemeester Touria Meliani van Amsterdam na afloop van de voorstelling La Bayadère in Nationale Opera & Ballet.
6 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - De commissaris van de Koning in Groningen, René Paas, doet maandag aangifte tegen actiegroep Farmers Defence Force (FDF). Die dreigt volgens hem met een "oorlog" als de provinciale fractie van de BBB niet terugkomt op haar steun voor de onteigening van een boerderij. "Dat is intimidatie. Dat gaat alle perken te buiten. En het is strafbaar", laat Paas zondag weten.
7 uur geleden