Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Met het luiden van de kerkklokken van De Nieuwe Kerk is in Amsterdam woensdag een speciale postzegel onthuld. Die is ontworpen om te vieren dat 25 jaar geleden het burgerlijk huwelijk in Nederland werd opengesteld voor paren van hetzelfde geslacht, in de volksmond homohuwelijk genoemd. Ons land had daarmee de wereldprimeur.
41 minuten geleden
MOSKOU (ANP/RTR) - Rusland zet een Nederlandse journalist uit, heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken aangekondigd. De accreditatie van de journalist wordt ingetrokken. Het besluit is volgens woordvoerster Maria Zacharova een reactie op de uitzetting van een correspondent van het Russische staatspersbureau RIA Novosti door Nederland. Om welke journalist het gaat, is nog onduidelijk.
43 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Hubertustunnel in Den Haag, een belangrijke route van en naar het centrum van de stad, blijft twee maanden langer dicht. Aannemer Strukton krijgt het werk niet op tijd klaar. Daarom legt de gemeente Den Haag het bedrijf boetes op. Die kunnen oplopen tot ongeveer 2 miljoen euro.
1 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Arnhemmer Koert H. (58), die volgens het Openbaar Ministerie in zijn eentje verantwoordelijk is voor de grote brand in de Arnhemse binnenstad in maart vorig jaar, moet wat zijn advocaat betreft worden vrijgesproken van brandstichting. Volgens raadsman Rogier Stam ontbreekt het objectieve bewijs voor brandstichting.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - "Het spijt me, mevrouw, ik begrijp uw verhaal." Zo reageerde Sendric S. (25) op de verklaring van de weduwe van de 81-jarige man die hij op 2 januari vorig jaar in Rotterdam-IJsselmonde doodschoot. S. staat terecht op verdenking van drie moorden in de Rotterdamse wijk.
1 uur geleden
ANTWERPEN (ANP/BELGA) - De twee eigenaren van de webshop Funcaps hebben in België in hoger beroep een celstraf gekregen van drie jaar, waarvan de helft voorwaardelijk. Ook zijn boetes opgelegd. Volgens het hof van beroep in Antwerpen voerden de Nederlanders tussen 2019 en 2022 op grote schaal designerdrugs in naar België via hun webshop.
2 uur geleden
ARNHEM (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft woensdag tien jaar cel geëist tegen Koert H. (58) uit Arnhem voor brandstichting in de binnenstad van Arnhem. Bij de enorme brand in de nacht van 5 op 6 maart vorig jaar werden tien historische panden verwoest. In de zaak van de twee medeverdachten Ricky N. (42) en Mark V. (31) vraagt de officier van justitie om vrijspraak.
3 uur geleden