Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
UTRECHT (ANP) - De man die vrijdag aan zijn begeleiders is ontsnapt in het Diakonessenhuis in Utrecht heeft een vuurwapen. De politie heeft dat bevestigd. Ze herhaalt de oproep om de man niet zelf te benaderen, maar 112 te bellen.
8 minuten geleden
OLDEBROEK (ANP) - Tom de Nooijer stopt als presentator van het programma Ongehoord Nieuws van omroep Ongehoord Nederland (ON!). De lokale partij Christelijk Verbond Oldebroek van De Nooijer werd afgelopen woensdag de grote winnaar bij de gemeenteraadsverkiezingen in Oldebroek. Een op de drie stemmen in de Gelderse gemeente ging naar CVO.
10 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - Een man uit het "justitiële circuit" heeft de benen genomen toen hij een afspraak had in het Diakonessenhuis in Utrecht-Oost. Volgens het ziekenhuis is de man met zijn twee begeleiders op de vuist gegaan en heeft hij geprobeerd een wapen van een van hen af te pakken.
12 minuten geleden
WEST-TERSCHELLING (ANP) - Pauline Krikke, oud-burgemeester van Den Haag en Arnhem, gaat als verkenner aan de slag op Terschelling. Ze moet kijken of er een coalitie kan worden gevormd op het Friese Waddeneiland na de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag.
51 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse overheid moet meer doen om de veiligheid van mensen van Iraanse komaf te waarborgen. Dat zegt Shahin Sultany Taied, voorzitter van de Vereniging van Iraanse Academici in Nederland naar aanleiding van het neerschieten van een Iraniër in Schoonhoven. "Ik weet niet hoe, maar dat moeten we bekijken."
2 uur geleden
HAAKSBERGEN (ANP) - De opvang van asielzoekers in Haaksbergen (Overijssel) moet gebeuren op één centrale locatie en op een plek waar meer mensen wonen, dus in een drukkere omgeving. Zo oordeelt een meerderheid van deelnemers aan een referendum over het azc. De uitkomst werd vrijdag bekendgemaakt en door burgemeester Gerard van den Hengel (VVD) in ontvangst genomen namens de gemeenteraad.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Comité Iran Vrij vraagt zich af wie het neerschieten van de Iraniër in Schoonhoven op zijn geweten heeft. "We moeten het politieonderzoek afwachten, maar als de lange arm van het mullahregime opnieuw achter deze aanslag zit, kunnen we dit echt niet langer tolereren", schrijft het comité op X.
3 uur geleden