Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - De politie heeft ruim honderd tips binnengekregen over twee explosies in Amsterdam. Veel daarvan gaan over de scooter waarmee de verdachten bij de joodse school aan de Zeelandstraat aankwamen voordat daar een explosie plaatsvond, laat een woordvoerder weten.
6 minuten geleden
DENDERMONDE (ANP/BELGA) - Het Openbaar Ministerie in België heeft dertien jaar celstraf geëist tegen de veroordeelde Nederlandse drugshandelaar 'Bolle' Jos Leijdekkers voor zijn betrokkenheid bij de import van zo'n 11 ton cocaïne via de haven van Antwerpen in oktober 2023. In de rechtbank in Dendermonde stonden dinsdag 22 verdachten terecht.
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Burgemeester Carola Schouten heeft de inwoners van Rotterdam beloofd dat ze van de Euromast gaat abseilen als het opkomstpercentage bij de gemeenteraadsverkiezingen woensdag hoger is dan in 2022. Schouten, die naar eigen zeggen last heeft van "enorme hoogtevrees", deed de belofte in een videoboodschap op Instagram.
2 uur geleden
ROERMOND (ANP) - Het aantal schademeldingen na de dubbele aardbeving in de buurt van Assen afgelopen weekend is opgelopen tot 450. Dat laat een woordvoerder van de Commissie Mijnbouwschade weten. Dat is een verdubbeling ten opzichte van maandag, toen de teller op 226 meldingen stond.
2 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - Het Openbaar Ministerie heeft in hoger beroep celstraffen van achttien jaar geëist en tbs met dwangverpleging tegen Peter S. (62) en Nancy D. (57) voor het seksueel misbruik van zeven oppaskinderen in de omgeving van Eindhoven.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zes Nederlandse hulporganisaties gaan meer noodhulp aan Libanon geven. Ze krijgen daarvoor 3 miljoen euro van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het geld is onder meer bedoeld om de komende maanden eten en schoon drinkwater te kopen. Door Israëlische aanvallen zijn veel Libanezen op de vlucht geslagen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Politieke partijen gebruiken in hun verkiezingsprogramma's voor de gemeenteraadsverkiezingen regelmatig letterlijke teksten van lobbyisten, zonder dit te vermelden, zegt de Open State Foundation. De organisatie onderzocht in samenwerking met NOS Bureau Regio ruim duizend verkiezingsprogramma's en zo'n 2300 lobbydocumenten uit 37 gemeenten via een geautomatiseerde tekstanalyse.
8 uur geleden