Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
AMSTERDAM (ANP) - Een 17-jarige jongen uit het Noord-Hollandse Uithoorn is aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij een explosie op 16 maart bij een pand aan de Strawinskylaan aan de Amsterdamse Zuidas. De explosie was bij het Atrium-gebouw. De politie onderzocht een verband met de aanslag bij de joodse school aan de Zeelandstraat in Amsterdam-Zuid enkele dagen eerder. Een politiewoordvoerder meldt vrijdag dat de politie er niet van uitgaat dat deze verdachte ook bij de explosie bij de school betrokken was.
32 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie doet onderzoek naar de uit de hand gelopen azc-demonstraties bij Loosdrecht deze week, meldt justitieminister David van Weel. Hij sluit niet uit dat zulke demonstraties escaleren door de aanwezigheid van groepen die "niks goeds hebben in de zin, of die uit zijn op rellen of een ideologische overtuiging hebben".
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken, D66) is "zeer bezorgd" om berichten over een angstcultuur bij opleidingsplekken voor verzekeringsartsen bij het UWV zelf. Het AD en EenVandaag berichtten eerder vrijdag dat vooral in Amsterdam verzekeringsartsen in opleiding een te hoge werkdruk en onveilige werkomgeving ervaren.
1 uur geleden
ARNHEM (ANP) - De rechtbank in Arnhem heeft vrijdag vier jaar cel opgelegd aan de 58-jarige Koert H. voor het stichten van brand in de Arnhemse binnenstad. Door de enorme brand werden in de nacht van 5 op 6 maart vorig jaar tien historische panden verwoest.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Lidewij de Vos, fractievoorzitter van Forum voor Democratie, is in verwachting van haar eerste kind. Dat heeft ze vrijdagochtend bekendgemaakt op X.
1 uur geleden
NICOSIA (ANP) - Europa staat te veel aan de zijlijn bij de conflicten in het Midden-Oosten, zegt premier Rob Jetten voorafgaand aan de tweede dag van de informele EU-top op Cyprus. Later op de dag gaan de EU-leiders ook met onder meer leiders uit de golfregio, Libanon en Syrië in gesprek.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal regio's waar natuurbranden kunnen ontstaan, neemt snel toe. In Flevoland, Gooi en Vechtstreek, Twente en Noord- en Oost-Gelderland geldt nu ook het hoogste waarschuwingsniveau door de aanhoudende droogte. Deze fase 2 is afgekondigd door de brandweer.
4 uur geleden