Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
EINDHOVEN (ANP) - De politie is op zoek naar een verdachte van een schietincident in Eindhoven, meldt een politiewoordvoerder. De man was in een woning aan het Stationsplein waar woensdag is geschoten.
30 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - De politie heeft dinsdag in Den Helder een verdachte aangehouden voor betrokkenheid bij de mishandeling van cabaretier Fabian Franciscus in 2024. Het gaat om een 41-jarige man uit Den Helder, bevestigt een woordvoerder na berichtgeving hierover van het Noordhollands Dagblad.
52 minuten geleden
UTRECHT (ANP) - Het Nederlands Film Festival (NFF) neemt per 1 maart afscheid van artistiek directeur en bestuurder Ido Abram. Marjolijn Bronkhuyzen vormt dan als algemeen directeur en bestuurder in haar eentje de directie van het filmfestival. Dat maakte het NFF woensdag bekend. Volgens het festival is het besluit genomen door het wegvallen van de subsidie van de gemeente Utrecht en de aanhoudende kostenstijgingen.
1 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De NS verwacht vrijdag weer de normale treindienstregeling te rijden, meldt een woordvoerder. Eerder was op de reisplanner te zien dat dit donderdagavond weer het geval zou zijn op de meeste trajecten waar nu nog minder treinen rijden. De NS zegt dat de vertraging komt doordat er minder treinen beschikbaar zijn door het winterse weer van vorige week.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het thema van de Koningsspelen van dit jaar is Iedereen Plezier. Dat werd woensdag onthuld tijdens een kick-off op een basisschool in het Utrechtse Maarssen. Scholen die op 17 april mee willen doen aan de veertiende editie, kunnen zich vanaf nu inschrijven. Bij de aftrap waren onder anderen Zapp-presentatrice Britt Dekker, youtuber Job van Grafhorst (beter bekend als Dutchtuber) en Koningsspelen-initiatiefnemer Richard Krajicek aanwezig.
2 uur geleden
DEN BOSCH/DEN HAAG (ANP) - De commissarissen van de Koning in Noord-Brabant en Zuid-Holland vinden het "zeer teleurstellend" dat het lekken van twee sollicitaties van Esmah Lahlah onbestraft blijft. Ina Adema en Wouter Kolff hadden aangifte gedaan, omdat naar buiten was gekomen dat het Tweede Kamerlid van GroenLinks-PvdA had gesolliciteerd voor burgemeestersfuncties in Tilburg en Delft, een vertrouwelijke procedure waar geheimhouding op rust.
2 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De kelder van de Vondelkerk in Amsterdam wordt woensdag leeggepompt. In de kelder staat 70 centimeter bluswater na de grote brand die de kerk in de nieuwjaarsnacht grotendeels verwoestte.
2 uur geleden