Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
ARNHEM (ANP) - Een 31-jarige man uit Arnhem is woensdag veroordeeld tot een gevangenisstraf van achttien jaar voor de moord op zijn ex-vrouw in april vorig jaar. Het Openbaar Ministerie had twintig jaar geëist.
22 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De Islamitische Stichting Nederland (ISN) benadrukt dat de eerste vastendag van de maand ramadan op donderdag 19 februari is. In Saudi-Arabië werd dinsdag vastgesteld dat de eerste vastendag woensdag is.
1 uur geleden
SCHIPHOL (ANP) - Ridouan Taghi heeft ontkend dat hij samenwerkte met Richard R., alias Rico de Chileen. De tot levenslang veroordeelde Taghi werd woensdag via een videoverbinding vanuit de gevangenis in Vught gehoord als getuige in het hoger beroep van R. De 52-jarige R. werd in mei 2021 veroordeeld tot elf jaar cel voor het leiden van een criminele organisatie die liquidaties pleegde en misdaadgeld witwaste. Volgens de rechtbank werkte R. onder meer samen met Taghi.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Nederlandse hulpverlener Pieter Wittenberg, die onlangs op Lesbos werd vrijgesproken van onder meer mensensmokkel, stopt vanwege ziekte per direct met zijn publieke en humanitaire werkzaamheden. Dat laat de hulporganisatie Human Power weten, die met Wittenberg in contact staat en eerder ook informatie deelde over zijn rechtszaak. Volgens de organisatie heeft Wittenberg kort na zijn vrijspraak de diagnose gekregen van "een ernstige, slopende ziekte met een waarschijnlijk zeer beperkte levensverwachting".
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft inmiddels meer dan honderd meldingen gekregen over teruggeroepen babyvoeding. Daarmee lijkt het aantal ouders op te lopen van wie een kind ziek is geworden en die een link vermoeden met de gedronken voeding.
2 uur geleden
KAPELLE (ANP) - Stichting Bij Annie Thuis gaat meer tijd steken in een crowdfunding om het geboortehuis van Annie M.G. Schmidt in Kapelle te behouden en te verbouwen. De organisatie wil binnen een half jaar het streefbedrag van 550.000 euro ophalen.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Onlinesupermarkt en bezorgdienst Picnic waarschuwt klanten de premium runderbavette van leverancier 't Slagershuys niet te eten. Het product kan de schadelijke STEC bacterie, een soort E. coli, bevatten.
18 uur geleden