Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - De Belastingdienst is recent gestuit op een datakluis met 64 miljoen bestanden die niet zijn onderzocht toen de Parlementaire Enquêtecommissie in het kader van de toeslagenaffaire verzocht om informatie. Dat meldden staatssecretarissen Eelco Eerenberg (Financiën) en Sandra Palmen (Toeslagen). De data is in 2019 apart gezet en wordt nu onderzocht.
9 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het aantal datalekmeldingen bij de Autoriteit Persoonsgegevens naar aanleiding van de cyberaanval bij ChipSoft is opgelopen naar 66. Een van die meldingen is van ChipSoft zelf, laat een woordvoerder van de AP weten.
47 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Regels die Schiphol op papier stiller moeten maken, kunnen volgens ambtenaren doorgaan ondanks een recente uitspraak van de Raad van State. De hoge bestuursrechter vernietigde vorige maand een zogeheten Luchthavenverkeerbesluit, maar de ambtenaren van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat denken dat die kritiek niet slaat op een nieuw besluit waar ze aan werken.
49 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie heeft een man aangehouden voor een bijna vijf jaar oude verkrachting in Den Haag, waarvan een toen 76-jarige vrouw in haar eigen woning slachtoffer werd. De verdachte is een 46-jarige man uit Den Haag, meldt de politie.
1 uur geleden
DORDRECHT (ANP) - Het valt nog niet uit te sluiten dat patiëntgegevens zijn ingezien tijdens de cyberaanval bij softwareleverancier ChipSoft. Dat zeggen twee ziekenhuizen tegen het ANP na berichtgeving van de NOS.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Een geldtransportauto is woensdagmiddag in Rotterdam-Kralingen overvallen. De dader gebruikte daarbij een vuurwapen of in ieder geval een voorwerp dat erop leek, laat een woordvoerder van de politie weten. Bij de overval is een geldcassette buitgemaakt, maar wat de waarde was is nog onduidelijk.
1 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De rechtbank in Amsterdam heeft de 33-jarige Khalid A. veroordeeld voor het doodsteken van een 30-jarige vrouw op 1 februari 2025 in Amsterdam-West. De rechter oordeelt dat de man handelde in een psychose en volledig ontoerekeningsvatbaar was. Aan de man is tbs met voorwaarden opgelegd.
2 uur geleden