Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
GRONINGEN (ANP) - Ziekenhuizen in de noordelijke provincies waarschuwen hun patiënten dat het maandagochtend heel glad kan zijn. Als ze de weg niet op willen, kunnen ze contact opnemen om een afspraak telefonisch te houden of die te laten verzetten.
7 uur geleden
CREIL (ANP) - Bij een legbedrijf in het dorp Creil in Flevoland is vogelgriep vastgesteld. Om verdere verspreiding van het virus te voorkomen, worden de ongeveer 43.000 dieren op het terrein gedood door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
7 uur geleden
HEERENVEEN (ANP) - Arriva laat zijn treinen en bussen maandag volgens planning rijden. Er zijn wel een paar aanpassingen aan de dienstregeling. Zo rijden er minder spitstreinen tussen Leeuwarden en Sneek, tussen Groningen en Warffum en tussen Arnhem Centraal en Doetinchem. Ook zijn de treinen iets korter dan gebruikelijk.
8 uur geleden
STEENWIJK (ANP) - Burgemeester Erik de Groot van de Overijsselse gemeente Steenwijkerland heeft in een verklaring zijn medeleven uitgesproken met de ouders en familie van de 8-jarige jongen uit Steenwijk die zondag dood werd gevonden. "Het ergste scenario is waarheid geworden", zegt hij over het overlijden van het kind, dat sinds zaterdagavond vermist was.
8 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - In Amsterdam rijden de metro's, trams en bussen maandag volgens de gewone dienstregeling. Het Gemeentelijk Vervoersbedrijf (GVB) laat dat zondagavond weten. In de provincie Noord-Holland geldt tussen zondag 23.00 uur en maandag 04.00 uur code oranje voor gladheid.
9 uur geleden
DEVENTER (ANP) - Vervoerder Keolis gaat er voorlopig van uit dat zijn treinen en bussen maandag gewoon kunnen rijden, ondanks code oranje vanwege de verwachte gladheid. "Het is een beetje koffiedik kijken, het kan gaan ijzelen maar het kan ook dooien. Eerst gaan we proberen te rijden, we hopen dat het te doen is. Maar als dat niet zo is en het gevaarlijk wordt, kan het zijn dat we de bussen naar binnen halen", zegt een woordvoerster.
9 uur geleden
DE BILT (ANP) - Ook in Zuid-Holland kan het in de nacht van zondag op maandag glad worden door ijzel. Het KNMI heeft ook voor die provincie code oranje afgegeven, die vanaf 23.00 uur ingaat. Eerder werd die waarschuwing al afgegeven voor alle andere provincies, behalve Zeeland.
11 uur geleden