Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
LONDEN (ANP) - Wageningen University & Research is de enige Europese universiteit in de top 10 van de wereldranglijst voor interdisciplinaire wetenschap. Hierbij gaat het om onderzoek waarbij verschillende vakgebieden samenwerken om vraagstukken aan te pakken. De Nederlandse instelling staat net als vorig jaar op de negende plaats en scoort dit jaar het hoogst op onderzoeksresultaten, meldt de organisatie Times Higher Education (THE).
31 minuten geledenDEN HAAG (ANP) - Verschillende organisaties, waaronder de Autoriteit Consument & Markt, de Consumentenbond en het Juridisch Loket, waarschuwen voor misleiding en oplichting door webshops in aanloop naar de feestdagen. De organisaties krijgen veel meldingen over onbetrouwbare onlinewinkels en roepen consumenten op om voor een aankoop na te gaan of een partij deugt.
3 uur geledenDEN HAAG (ANP) - De familie van de 23-jarige Abdifatah, die in juli 2024 overleed door een mishandeling op het Plein in Den Haag, heeft de rechtbank in Den Haag dinsdag om gerechtigheid gevraagd. "Wij doen een beroep op de rechtbank en de rechterlijke macht, in de hoop en het vertrouwen dat mijn dierbare broer gerechtigheid zal krijgen", zei de zus van het slachtoffer in een verklaring die werd voorgelezen.
12 uur geledenAMSTERDAM (ANP) - Een 27-jarige man uit Hoofddorp heeft dinsdag een voorwaardelijke geldboete van 500 euro gekregen voor het bekladden van het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam. Ook moet hij de gemeente Amsterdam ruim 2000 euro betalen voor de gemaakte schoonmaakkosten. De man spoot op 2 augustus met gele en blauwe graffiti een doodshoofd en onder meer de tekst 'Stop the human traffic' op het monument.
12 uur geledenVUGHT (ANP) - Drugscrimineel Jan G. is dinsdag opnieuw aangehouden in verband met een onderzoek naar georganiseerde criminaliteit en drugshandel. Dat zeggen bronnen rondom het onderzoek. G. werd aangehouden in de gevangenis in Vught, waar hij vastzit na het dodelijke geweld rond zijn huis in Overasselt. Ook zes andere mannen werden in Nederland en Duitsland aangehouden en twaalf locaties worden nog doorzocht, meldt de politie.
16 uur geledenDEN HAAG (ANP) - De fractie van de VVD in de Eerste Kamer gaat voor het belastingplan van het kabinet stemmen. Dat bevestigt een woordvoerder van de partij na berichtgeving door RTL Nieuws.
16 uur geledenDEN HAAG (ANP) - Het kabinet legt, voor het tweede jaar op rij, een verzoek van de Tweede Kamer om de verkeersboetes niet te verhogen naast zich neer. Justitieminister David van Weel (VVD) zegt de motie niet te kunnen uitvoeren omdat de indiener, DENK-Kamerlid Ismail el Abassi, er niet bij zegt waar het geld dan vandaan moet komen.
17 uur geleden