Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
VICTORIA (ANP/AFP) - Een Canadese passagier van het Nederlandse cruiseschip m/v Hondius heeft wel degelijk positief getest op het hantavirus. Dat hebben de Canadese gezondheidsdiensten zondag bekendgemaakt. Zaterdag werd al bekend dat de Canadese opvarende positief had getest, maar met de toevoeging dat het een "voorlopig" resultaat betrof. Een laboratorium heeft de positieve testuitslag nu bevestigd.
4 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De deelname van diverse burgemeesters en wethouders aan Nakba-herdenkingen is niet goed gevallen bij Joodse organisaties. Koepelorganisatie Centraal Joods Overleg (CJO) roept na de herdenkingen van afgelopen weekend bestuurders op "zich te onthouden van eenzijdige politieke stellingnames over het Arabisch-Israëlische conflict en zich te richten op waarvoor zij zijn aangesteld: het dienen van alle inwoners van hun gemeente, zonder onderscheid".
7 uur geleden
GENÈVE (ANP) - Overheden en andere beleidsmakers in Europa moeten meer doen om de impact van klimaatverandering op de gezondheid te beperken. Een onafhankelijke commissie die vorig jaar in het leven is geroepen door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) presenteert zondag verschillende aanbevelingen om de politiek en de internationale gemeenschap tot actie aan te zetten.
11 uur geleden
PUTTEN (ANP) - Bij een tankstation langs de A28 bij Putten in Gelderland heeft een confrontatie tussen tientallen voetbalsupporters plaatsgevonden. Daarbij is een auto in brand gestoken, meldt een woordvoerder van de politie Oost-Nederland.
11 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De politie heeft twaalf demonstranten opgepakt die een kolenspoor in de Rotterdamse haven onklaar wilden maken. In totaal waren daar ongeveer dertig activisten van Kappen met Kolen, aldus de politie. Ze wilden steentjes onder het spoor vandaan halen. Volgens de politie luisterden de twaalf niet naar de aanwijzingen.
13 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Op de Universiteit Utrecht zijn vanaf maandag alle systemen weer beschikbaar. Ook de gebouwen zijn weer geopend. De universiteit kampte met problemen na de brand in een datacenter in Almere vorige week donderdag.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Tweede Kamerlid Gidi Markuszower heeft bij een demonstratie in Loosdrecht gesproken over de omstreden term 'omvolking', blijkt uit beelden van Nieuwsuur. In een optocht op 6 mei zei hij: "Maar ja, we worden omvolkt. Het is gewoon zo."
14 uur geleden