Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
NIEUWERKERK (ANP) - Een van de vier mensen die gewond raakten door een ernstig auto-ongeluk op de N59 bij het Zeeuwse Nieuwerkerk is overleden, meldt de politie. Het gaat om een 19-jarige inwoonster van Aagtekerke. Ze overleed ter plaatse.
1 uur geleden
NIEUWERKERK (ANP) - Door een ernstig ongeluk op de N59 bij het Zeeuwse Nieuwerkerk zijn zaterdagavond vier mensen gewond geraakt, meldt de politie. Hoe ernstig hun verwondingen zijn, kon een woordvoerder nog niet zeggen.
2 uur geleden
DENPASAR (ANP) - De politie op Bali heeft twee buitenlanders aangewezen als verdachten van een fatale steekpartij waarbij begin deze week een Nederlander om het leven kwam. Vermoedelijk gaat het om twee mannen van 34 en 32 jaar uit Brazilië, meldt het Indonesische persbureau Antara. Volgens de politie zijn zij Indonesië ontvlucht.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Op het Malieveld in Den Haag demonstreren op zaterdagmiddag een paar honderd mensen tegen de oorlog in Iran. De demonstranten roepen de Nederlandse regering op om bij te dragen aan de-escalatie, diplomatie en politieke oplossingen in plaats van oorlog.
10 uur geleden
SCHIEDAM (ANP) - In Schiedam is vrijdagavond een persoon gewond geraakt bij explosies en een brand bij een woning in de Van Marumstraat. Dat meldt de politie. De gewonde persoon is met brandwonden naar het ziekenhuis gebracht.
13 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - De politie heeft drie mannen opgepakt die verdacht worden van betrokkenheid bij de explosie bij een synagoge in Rotterdam en het voorbereiden van een explosie bij een synagoge in Heemstede. Dit meldt het Openbaar Ministerie, dat geen mededelingen doet over de vermoedelijke rol van de nu aangehouden mannen.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet wil de politie meer mogelijkheden geven om in openbare informatie op sociale media en andere onlineplatforms informatie te verzamelen om verstoringen van de openbare orde te voorkomen. Een wetsvoorstel daartoe is vrijdag door de ministerraad goedgekeurd. Het moet ervoor zorgen dat de politie tijdig kan ingrijpen.
1 dag geleden