Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
WILLEMSTAD (ANP) - Na vier dagen staking gaan de Curaçaose huisartsen vrijdag weer aan de slag. Daartoe heeft de Curaçaose Huisartsen Vereniging (CNHV) haar leden donderdag opgeroepen, nadat de overheid een kort geding had aangespannen. Apothekers die zich solidair hadden verklaard en de deuren hadden gesloten, gaan vrijdag onder druk ook weer aan de slag.
21 minuten geleden
AMSTERDAM (ANP) - Het KLM-toestel dat na een bommelding is geland in de Roemeense hoofdstad Boekarest is in de nacht van donderdag op vrijdag niet vertrokken naar Tel Aviv. Dat zei een woordvoerder van KLM desgevraagd.
1 uur geleden
GROU (ANP) - De A32 ter hoogte van het aquaduct Mid-Fryslân bij Grou is sinds donderdagavond in beide richtingen afgesloten voor al het verkeer. Dat maakte Rijkswaterstaat bekend.
3 uur geleden
BOEKAREST (ANP/RTR) - Nog twee vluchten zijn donderdag doelwit geweest van een bommelding, waaronder een KLM-vlucht richting Tel Aviv. Dat meldt de Roemeense veiligheidsdienst en wordt desgevraagd door KLM bevestigd aan het ANP. Het toestel maakte een geplande tussenstop in Boekarest, nadat het was vertrokken van Schiphol.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het zijn moeilijke tijden om op klimaatgebied iets voor elkaar te krijgen, zeggen klimaatwetenschappers van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) enkele dagen voor de VN-klimaattop in Antalya, COP31. "Na het Klimaatakkoord van Parijs was er heel veel enthousiasme. Nu is er veel geopolitieke tegenwind en is het lastiger om vooruitgang te boeken", zegt onderzoeker Detlef van Vuuren. Zijn collega Michel den Elzen concludeert dat het "magere jaren" zijn.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De fractievoorzitters van de coalitiepartijen praten de komende dagen los van elkaar met oppositiefracties. Dat zeggen Haagse ingewijden na berichtgeving door RTL Nieuws over het verdere proces om alsnog afspraken te maken over het belastingplan. De coalitie is namelijk onderling verdeeld over het verhogen van de vermogensbelasting in ruil voor steun aan het pakket met belastingen.
11 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - De NOS blijft de komende jaren samenvattingen van de Eredivisie uitzenden. De omroep en Eredivisie Media & Marketing (EMM) hebben hun contract verlengd tot en met het seizoen van 2031/2032, meldt de NOS. Daarnaast hebben zij nieuwe afspraken gemaakt, waardoor de NOS meer over de Eredivisie kan delen op sociale media.
11 uur geleden