Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
MOERDIJK (ANP) - Het Bewonerscollectief Moerdijk is een juridisch beschermingsfonds begonnen om zich collectief te kunnen verdedigen, nu hun dorp mogelijk plaats moet maken voor uitbreiding van haven en industrie. Het collectief, een eind vorig jaar opgerichte stichting om de bewoners te vertegenwoordigen, wil geld inzamelen. Daarvan kunnen de kosten worden betaald van juristen, onafhankelijke contra-expertises en planschade- en onteigeningsdeskundigen.
23 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Investeerders hebben in het vierde kwartaal van vorig jaar de meeste woningen verkocht sinds 2021, meldt het Kadaster. Daarmee zet de verkoopgolf van woningen door investeerders duidelijk door.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook CNV zegt fel tegenstander te zijn van de Kamermotie die de door het kabinet beoogde ingrepen in de AOW moet verzachten. Volgens CNV-voorzitter Piet Fortuin moet ieder plan om de pensioenleeftijd sneller te laten stijgen van tafel, omdat het om een schending van eerdere afspraken tussen vakbonden, werkgevers en de politiek gaat. Eerder beklaagde FNV zich over die motie.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - "JA21 is niet op zoek naar het conflict", zo sloot partijleider Joost Eerdmans zijn betoog af in het debat over de regeringsverklaring. "Wij zijn op zoek naar de oplossing en we hopen dat het kabinet deze handschoen oppakt."
15 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - In een woning in Rotterdam heeft de politie dinsdag twee mensen aangehouden die worden verdacht van betrokkenheid bij de productie van en handel in verdovende middelen. In de woning en bijbehorende berging aan de Verschoorstraat vond de politie duizenden xtc-pillen, ruim 5 kilo amfetamine, jerrycans met amfetamineolie en een vuurwapen.
15 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - "Hoe verhoud je je tot de opkomst van modern fascisme? Wat vind je van de hedendaagse onverdraagzaamheid en intolerantie? Welke offers zijn wij bereid te brengen voor een menswaardige samenleving?" Die vragen stelde de Amsterdamse locoburgemeester Rutger Groot Wassink bij de 85e herdenking van de Februaristaking van 1941, bij het beeld van de Dokwerker.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het gerechtshof in Den Haag heeft woensdag twee verdachten vrijgesproken van betrokkenheid bij het doodsteken van de 17-jarige Myron in mei 2021 op de Rijswijksestraat in Den Haag. In hoger beroep is een derde verdachte, Jermain D., veroordeeld tot een celstraf van acht jaar en zes maanden.
17 uur geleden