Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
BEIROET (ANP/AFP) - Israëlische aanvallen in Zuid-Libanon hebben opnieuw dodelijke slachtoffers gemaakt. Volgens de Israëlische krijgsmacht IDF heeft het leger dit weekend "meer dan vijftien Hezbollah-terroristen gedood", aldus een IDF-bericht op Telegram. Het Libanese ministerie van Volksgezondheid bevestigt vier doden, zonder te vermelden of het daarbij inderdaad om Hezbollah-strijders gaat. Er geldt sinds midden april een staakt-het-vuren in Libanon.
3 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Bij de wegblokkade op de A12 van Extinction Rebellion (XR) zijn aanzienlijk meer mensen aangehouden dan eerder gemeld. In totaal werden tussen de 400 en 450 activisten meegenomen door de politie.
4 uur geleden
ISLAMABAD (ANP/RTR/AFP) - De Iraanse delegatie heeft Pakistan verlaten na daar de hele dag topoverleg te hebben gevoerd, bericht onder meer nieuwszender Al Jazeera. De Iraniërs zouden Pakistaanse leiders een lijst hebben gegeven met hun voorwaarden voor het beëindigen van de oorlog met de VS en Israël.
4 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De politie heeft ruim tweehonderd demonstranten aangehouden na de wegblokkade van Extinction Rebellion (XR) op de A12 bij De Meern. Dat meldt de politie. Ook zijn er tot nu toe zes bestuurders van auto's aangehouden die het verkeer ophielden door de weg te blokkeren. Het gaat om mannen tussen de 40 en 79 jaar. Hun voertuigen zijn in beslag genomen.
5 uur geleden
DE MEERN (ANP) - De politie is zaterdag begonnen met het ontruimen van een deel van de A12, dat door klimaatactivisten van XR is bezet. Die liepen zaterdagochtend de snelweg op ter hoogte van De Meern, vlak bij Utrecht.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ondanks verzet in de Tweede Kamer verlengt het kabinet begin volgende maand het contract met Solvinity, het bedrijf dat ervoor zorgt dat DigiD kan draaien. Dat schrijft verantwoordelijk staatssecretaris Eric van der Burg (Binnenlandse Zaken) op vragen van JA21 aan de Kamer.
8 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De politie bereidt zich voor op het verwijderen van de demonstranten en op het opheffen van de blokkade op de A12. Dat meldt de gemeente Utrecht op X. Klimaatdemonstranten van XR zijn bij De Meern de snelweg opgelopen. De politie wist ze niet tegen te houden.
8 uur geleden