Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - Burgemeester Carola Schouten van Rotterdam is geschrokken van de botsing tussen twee trams op de Erasmusbrug. Vanaf het stadhuis hoorde ze veel ambulances en even later kreeg ze beelden van het ongeluk doorgestuurd. "Dan slaat de schrik je om het hart. Zeker in de wetenschap dat er mensen in de tram zitten. Het is een enorme klap geweest", zei Schouten, die enkele uren na het tramongeluk een bezoek bracht aan de Erasmusbrug. Hoe de botsing heeft kunnen gebeuren is nog niet bekend, het onderzoek loopt nog.
33 minuten geleden
ROTTERDAM (ANP) - Zeven mensen die gewond raakten door de trambotsing op de Erasmusbrug in Rotterdam zijn naar het ziekenhuis gebracht. Een van hen is zwaargewond, meldt Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond.
1 uur geleden
HAARLEM (ANP) - De rechtbank in Haarlem heeft woensdag de 20-jarige Mahir B. uit Purmerend veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf voor zijn betrokkenheid bij een aanslag met een vuurwerkbom in de Maasstraat in zijn woonplaats in december 2024. Daarbij raakte een 16-jarige jongen ernstig gewond.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Boeren kunnen langer nadenken of ze minder koeien willen houden en daarvoor subsidie willen ontvangen. De subsidieregeling daarvoor zou eigenlijk eind deze maand sluiten, maar het ministerie verlengt deze tot eind januari 2027. De afgelopen maanden hebben slechts 42 boeren zich aangemeld, waarmee 700 koeien minder gehouden worden.
2 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Vervoersbedrijf RET laat in een verklaring weten erg geschrokken te zijn van de kop-staartbotsing van twee trams op de Erasmusbrug. "We hebben de beelden zien langskomen en zijn erg geschrokken. We leven mee met de slachtoffers en de aanwezige reizigers."
3 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Op de Erasmusbrug in Rotterdam zijn twee trams op elkaar gebotst. Daarbij zijn achttien mensen gewond geraakt, van wie twee zwaargewond, meldt de veiligheidsregio.
3 uur geleden
ZAANDAM (ANP) - Tata Steel moet voor de tweede keer in een maand tijd een boete van 100.000 euro betalen, omdat het staalbedrijf rauwe kooks heeft geproduceerd. Daarbij komen stoffen vrij die schadelijk zijn voor mens en milieu. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) heeft in de afgelopen jaren al drie keer een zogeheten last onder dwangsom opgelegd aan Tata Steel, om zo te proberen het ontstaan van rauwe (ongare) kooks te stoppen.
4 uur geleden