Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
ROTTERDAM (ANP) - In een parkeergarage aan de Bas Paauwestraat in Rotterdam-Zuid is een autobrand uitgebroken. De brand is uitslaand en er komt daarbij veel rook vrij, meldt de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond.
52 minuten geleden
GRONINGEN (ANP) - Bij een aanrijding tussen een fietser en een auto op de Hereweg in Groningen is een fietser zwaargewond geraakt. De automobilist is na het ongeval doorgereden, meldt de politie.
5 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - In Rotterdam mogen zaterdag meerdere evenementen niet doorgaan vanwege de hitte. Het gaat om Nous'klaer Festival in Delfshaven, Buiten Gewoon Festival in Kralingen en I Love Urban in Nesselande. Ook de Kuip Run, die zondag plaats zou vinden, gaat niet door, meldt Feyenoord op de website.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook op melk- en sapflessen moet volgens het kabinet statiegeld komen. Minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei, D66) werkt aan een voorstel om de statiegeldplicht uit te breiden naar alle plastic flessen tot en met 3 liter, schrijft ze aan de Tweede Kamer. Een voorwaarde is dat er maatregelen komen om problemen met hygiëne te voorkomen, vooral bij de zuivelflessen.
10 uur geleden
UTRECHT (ANP) - De hitte blijft de komende dagen voor problemen zorgen op het spoor. Tot en met zaterdag gold al een aangepaste dienstregeling, maar diverse treinen blijken reparaties nodig te hebben en dat zal van invloed zijn op de dienstregeling maandag en dinsdag. Dat meldt de NS. Hoe groot de impact precies is, is nog onbekend.
11 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet stelt in totaal vijftien bufferzones van een kilometer in rondom kwetsbare natuur: zes daarvan liggen in de provincie Noord-Brabant en drie in de provincie Drenthe. In Overijssel komen er twee zones van een kilometer, net zoals in Limburg.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het onderwijs had "geen prioriteit" voor het kabinet tijdens de coronapandemie. Dat zei oud-voorzitter Nienke Luijckx van scholierenorganisatie LAKS tijdens een verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona. "Het is niet zo dat onderwijs niet belangrijk werd gevonden", benadrukte zij. Maar de meeste aandacht ging naar het verlichten van de druk op de ziekenhuizen. "Het was in eerste instantie een gezondheidscrisis."
13 uur geleden