Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
HAWIJA (ANP) - Minister Ruben Brekelmans (Defensie, VVD) heeft in Hawija persoonlijk excuses aangeboden voor het bombardement op de Iraakse stad in 2015. Dat heeft het ministerie van Defensie donderdag laten weten. Bij de luchtaanval op een bommenfabriek van terreurgroep IS kwamen destijds tientallen mensen om het leven.
18 minuten geleden
DEN HELDER (ANP) - De NAVO zou komende tijd een vlootverband naar Groenland kunnen sturen, zegt de commandant van het NAVO-eskader dat afgelopen jaar de noordelijke wateren bewaakte. En Nederland zou "als er een vraag komt" daaraan kunnen bijdragen, verzekert commandeur Arjen Warnaar. Ook al moet de marine ook wel even op adem komen, na een jaar lang aan de leiding van de noordelijke NAVO-missie.
45 minuten geleden
ATHENE (ANP) - Hulporganisaties zijn kritisch op het plan van demissionair asielminister David van Weel (VVD) om asielzoekers terug te sturen naar Griekenland, als dat hun oorspronkelijke land van aankomst was. Dat mocht jarenlang niet van rechters wegens erbarmelijke omstandigheden in opvangkampen. Die zijn volgens Van Weel verbeterd. Hulporganisaties Artsen zonder Grenzen en Stichting Bootvluchteling, maar ook de ombudsman van Griekenland trekken dat in twijfel.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het uitbreiden van het gebruik van de enkelband kan ervoor zorgen dat het cellentekort kleiner wordt, schrijft de Inspectie Justitie en Veiligheid in het rapport Vrijheid aan banden. Volgens de inspectie zijn de voorwaarden voor enkelbandgebruik helder genoeg en werkt het momenteel ook goed.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het seksueel misbruik van jonge meisjes door Mels van B., verdachte in de geruchtmakende Barendrechtse zedenzaak, heeft diep ingegrepen in het leven van de gezinnen van de slachtoffers. Donderdag hoort de rechtbank vijftien verklaringen van betrokken ouders en slachtoffers. "Je hebt ons kind iets onherstelbaars aangedaan", zei een moeder in de rechtszaal in haar verklaring tegen de verdachte. "Je hebt haar vrijheid en onschuld weggenomen."
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De restauratie van het schilderij De Stier van Paulus Potter is na anderhalf jaar afgerond. Vanaf eind februari is het beroemde schilderij uit de zeventiende eeuw weer te zien in de 'Potterzaal' van museum Mauritshuis in Den Haag. "Het gehele werk is ontdaan van vergeelde vernislagen, de overschilderingen uit het verleden zijn verwijderd, beschadigingen hersteld en het schilderij 'straalt' weer", meldt het museum.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nog niet eerder waren er zo weinig geregistreerde woninginbraken als vorig jaar. De politie telde in 2025 ongeveer 21.600 inbraken, ruim 800 minder dan het jaar ervoor. Dat is het laagste aantal sinds de politie begon met het bijhouden van deze cijfers in 2012, blijkt uit een analyse van ANP.
1 uur geleden