Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DEN HAAG (ANP) - Het volgende bedrijf dat een deel van DigiD gaat beheren, moet Europees zijn. Staatssecretaris Eric van der Burg (Binnenlandse Zaken) schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat de aanbesteding voor het contract na augustus 2028 loopt via de Aanbestedingswet Defensie en Veiligheid (ADV).
12 minuten geleden
ARNHEM (ANP) - Er zijn tot nu toe drie demonstraties bij de gemeente Arnhem aangemeld rondom het concert van rapper Ye aanstaande zaterdag in de GelreDome. Dat zegt de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch. Het gaat om een demonstratie van het CIDI en twee "individuen".
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een minimumleeftijd voor sociale media moet binnen de Europese Unie worden geregeld, zei staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) tijdens een debat in de Tweede Kamer. Zij wil daarmee voorkomen dat er een "lappendeken" ontstaat.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil weten wat het kabinet gaat doen om beïnvloeding door buitenlandse actoren op sociale media tegen te gaan. Niet alle partijen zien hetzelfde gevaar, maar een ruime meerderheid van de Kamer wil wel dat er meer gebeurt om de mogelijkheden tot beïnvloeding te verkleinen.
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - De volledige raad van toezicht van Milieudefensie is opgestapt. De toezichthouders van de milieuorganisatie wisten al sinds 2015 dat oud-directeur Donald Pols vroeger actief was bij een extreemrechtse Zuid-Afrikaanse studentenbeweging, maar deden daar niets mee. Dat leidde tot "veel onrust" en "een gebrek aan vertrouwen", laten de leden van de raad donderdag weten. Ze willen met hun vertrek de rust helpen herstellen.
4 uur geleden
LUXEMBURG (ANP) - Nederland heeft zich aangesloten bij het verzoek van Zweden om Russische toeristen te weren uit de EU. Dat "verzoek is terecht", zei minister Bart van den Brink (Migratie, CDA) donderdag in Luxemburg.
5 uur geleden
VEENENDAAL (ANP) - Er is een cultuurverandering nodig waarbij vrouwen als gelijkwaardig worden gezien aan mannen en waarin dit in alles wordt uitgedragen. Dat zegt Michelle Rasch, data-analist onlinecriminaliteit en geweld tegen vrouwen, naar aanleiding van het seksueel misbruik van gedrogeerde vrouwen en het uitwisselen van beeldmateriaal daarvan. Donderdag werd bekend dat daar na een groot onderzoek van de politie meerdere aanhoudingen voor zijn verricht.
5 uur geleden