Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
ARNHEM (ANP) - Dertien verdachten van de dodelijke schietpartij in Overasselt blijven langer vastzitten. Elf meerderjarige verdachten blijven nog minstens negentig dagen in de cel. Het voorarrest van twee minderjarigen is met 45 dagen verlengd, meldt de rechtbank in Arnhem.
3 minuten geleden
OPHEUSDEN (ANP) - Het gemeentehuis van het Gelderse Opheusden is donderdagavond behoorlijk beschadigd geraakt na een grimmige demonstratie tegen de mogelijke komst van een asielzoekerscentrum. Zo werd een slagboom naar de parkeergarage vernield en werd een ruit boven de ingang van het gemeentehuis ingegooid, meldt een woordvoerder van de gemeente Neder-Betuwe.
17 minuten geleden
GRONINGEN (ANP) - Het 15-jarige meisje dat in juni haar beide ouders (53) zou hebben vermoord in het Groningse Meerstad blijft negentig dagen langer vastzitten. Dat heeft de rechtbank in Groningen bepaald, op de eerste voorbereidende zitting in de rechtbank in Groningen, meldt het Openbaar Ministerie. Vanwege de leeftijd van de verdachte was de zitting achter gesloten deuren.
1 uur geleden
OPHEUSDEN (ANP) - In het Gelderse Opheusden zijn donderdagavond veertien mannen aangehouden na een demonstratie tegen de mogelijke komst van een asielzoekerscentrum, meldt de politie. Hun leeftijden variëren van tieners tot 37-jarigen.
1 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - Het stikstofprotest van 14 augustus, waarbij tientallen trekkers de snelweg opreden om tegen stikstofplannen te gaan demonstreren bij het provinciehuis in Den Bosch, "is verlopen in overeenstemming met de voorbereiding door de driehoek". Dat meldt het Openbaar Ministerie. Bij het rijden op de snelweg ontstond een file, waarna een ongeluk gebeurde. Daarbij vielen twee doden.
1 uur geleden
ROTTERDAM (ANP) - Het is nog niet duidelijk waardoor de 51-jarige Alfredo Goeloe uit Rotterdam vorige week is overleden toen agenten hem wilden arresteren. De doodsoorzaak is nog niet vastgesteld, het onderzoek loopt, meldt het Openbaar Ministerie.
1 uur geleden
ALKMAAR (ANP) - De wedstrijd tussen AZ en de Israëlische club Hapoel Beër-Sheva in de Europa League is aangemerkt als een hoogrisicowedstrijd. Dat komt volgens de gemeente Alkmaar vooral door de spanningen rond de oorlog in het Midden-Oosten en niet zozeer door de supporters. Dat schrijft het Alkmaarse college in de beantwoording van schriftelijke vragen van de PvdD en de SP.
1 uur geleden