Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
DUBAI (ANP) - Door de situatie in het Midden-Oosten vliegt KLM ook zondag niet van Dubai naar Nederland, laat de luchtvaartmaatschappij weten. De vlucht werd zaterdag al afgelast vanwege de aanvallen op Iran.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft reisadviezen van nog vijf landen in de buurt van Iran aangescherpt. Het reisadvies voor heel Bahrein, Jordanië, Koeweit en Qatar is nu oranje, wat betekent dat wordt aanbevolen hier alleen naartoe te reizen als het noodzakelijk is.
2 uur geleden
HEERHUGOWAARD (ANP) - De gedetineerde die een gevangenisbewaarster zaterdagmiddag in de penitentiaire inrichting in Heerhugowaard stak, verwondde haar met een scherpe scherf van een bord in haar nek en gezicht. Daarna gijzelde hij haar. Nadat de verdachte onder controle was, is de vrouw naar het ziekenhuis gebracht.
3 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - Ook zondag zendt de NOS extra journaals uit in verband met de ontwikkelingen in en rondom Iran. In de ochtend is ieder uur een kort NOS Journaal te zien van vijf minuten, laat de omroep weten.
4 uur geleden
HEERHUGOWAARD (ANP) - In de gevangenis in Heerhugowaard is zaterdagmiddag een steekincident en daarna een gijzeling door een gedetineerde geweest. Dat laat de politie weten. Het gevaar is inmiddels voorbij; de gedetineerde is onder controle, aldus de politie.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een negatief reisadvies gegeven voor Irak, Israël, Libanon en de Palestijnse gebieden. In die landen of gebieden geldt nu de kleurcode rood, omdat het er te gevaarlijk is. "Wat uw situatie ook is, reis er niet heen," aldus het ministerie.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De demonstratie in Den Haag tegen het Iraanse regime is veranderd in een feest nadat er zaterdagmiddag steeds meer berichten kwamen dat ayatollah Ali Khamenei bij een van de aanvallen van Israël en de Verenigde Staten is gedood. Dat nieuws verspreidde zich snel op het Malieveld, zag een ANP-verslaggever. De mensen waren uitzinnig van blijdschap en vielen elkaar emotioneel in de armen.
5 uur geleden