Experts: ambtenaar moet met allerlei soorten 'bazen' kunnen werken
DEN HAAG (ANP) - Het is prematuur als (rijks)ambtenaren nu al openlijk ageren tegen een mogelijk kabinet met de PVV, vindt hoogleraar bestuurskunde Zeger van der Wal. Zo is het nog niet bekend hoe een regeerakkoord eruit gaat zien en of de nieuwe kabinetsplannen indruisen tegen de Grondwet of andere wetten. Los daarvan hoort het bij het "ambtelijk werk dat je met allerlei soorten bazen moet kunnen werken", zegt Van der Wal. Daar sluit Thijs Jansen, directeur van de Stichting Beroepseer, zich bij aan.
In het verkiezingsprogramma van de PVV staan voorstellen die lijnrecht tegenover de Grondwet staan, zoals het verbod op islamitische scholen. Ook wil de PVV een asielstop.
Op de verkiezingen van vorige week is niets aan te merken, die zijn democratisch verlopen, zegt Van der Wal. "Als privépersoon kun je wat van de uitslag vinden, maar als ambtenaar moet je je niet op voorhand activistisch opstellen. Als ambtenaar moet je je loyaal gedragen naar je baas, ongeacht de politieke kleur", zegt de hoogleraar.
Kritisch adviseren
Als een nieuw kabinet straks met voorstellen komt die (grond)wettelijk niet kunnen, moeten ambtenaren wél kritisch adviseren en tegenwicht geven, benadrukt de hoogleraar. De ambtelijke en politieke top moet die ruimte geven. Als er niets met dat advies wordt gedaan en de ambtenaar heeft moeite met het uiteindelijke besluit, dan moet de ambtenaar opstappen of om een andere functie vragen, vindt hij.
Stevig adviseren moet, maar als dat advies wordt genegeerd en "je blijft zeggen dat je er niet achterstaat, dan kun je beter vragen om een andere functie", vindt ook Jansen. "Als ambtenaar kun je ook niet weigeren om te werken voor een kabinet met een bepaalde politieke signatuur. Als je dat niet wilt, moet je weg."
Tegengas
Volgens Jansen is de ruimte voor ambtenaren om tegengas te geven de laatste jaren "in beweging gekomen". In de Ambtenarenwet staat dat de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren aan voorwaarden is gebonden. "Zij moeten daarom wel opletten wat ze naar buiten brengen", zegt hij.
Er is volgens Jansen een grijs gebied dat de laatste jaren is gegroeid. Want na het toeslagenschandaal wordt van ambtenaren nadrukkelijk verwacht dat ze niet 'blind' beleid (blijven) uitvoeren, als ze weten dat dit voor burgers verkeerd uitpakt. Het Rijk heeft diverse programma's en een nieuwe ambtseed in het leven geroepen om ambtenaren nadrukkelijk aan te moedigen de ruimte die er is, te pakken. Volgens hem is nu "de opgave voor ambtenaren om te balanceren tussen verplichtingen aan de politiek en die aan burgers."
Meer uit Binnenland
TIEL (ANP) - Op het industrieterrein Kellen in Tiel is een zeer grote brand uitgebroken, aldus de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid. Er is sprake van een uitslaande brand waarvoor veel hulpdiensten opgeroepen zijn.
48 minuten geleden
EINDHOVEN (ANP) - Een man is overleden en een ander zwaargewond geraakt na een aanrijding door een trein op station Strijp-S in Eindhoven in de nacht van zaterdag op zondag. Dat meldt de politie op X.
2 uur geleden
DE BILT (ANP) - In de provincies Groningen, Friesland en Drenthe en in het noorden van Overijssel komt in de nacht van zaterdag op zondag dichte mist voor. Het KNMI heeft code geel afgegeven.
4 uur geleden
ALKMAAR (ANP) - Op de Platte Stenenburg in het centrum van Alkmaar is zaterdagavond een man neergeschoten. De politie zoekt naar twee verdachten die er na de schietpartij vandoor zijn gegaan.
4 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - De coalitietop is vertrokken van landgoed De Zwaluwenberg na een dag lang beraad. Zondag om 11.00 uur praten ze verder over de politieke crisis die is ontstaan nadat D66 en CDA een deal sloten met PRO en Volt over het belastingplan.
9 uur geleden
GRAVE (ANP) - Het centrum van Grave, waar de landelijke sinterklaasintocht zaterdagmiddag plaatsvond, is langzaam leeggestroomd. Dat meldt een woordvoerder van de gemeente Land van Cuijk, waar de Brabantse plaats bij hoort. De festiviteiten duurden tot ongeveer 14.00 uur, waarna de meeste bezoekers vertrokken.
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In Den Haag hebben duizenden mensen zaterdagmiddag meegelopen met de jaarlijkse Mars voor het leven. Op een livestream van initiatiefnemer Schreeuw om leven was te zien dat de deelnemers verzamelden op het Malieveld en vervolgens in een stoet door de stad liepen.
14 uur geleden