Expert: partijen moeten zeggen met wie ze wél willen samenwerken
LEIDEN (ANP) - Politieke partijen zeggen in aanloop naar de verkiezingen vaak met wie ze niet in een coalitie willen, maar volgens politicoloog Tom Louwerse (Universiteit Leiden) kunnen ze beter aangeven met wie ze wél willen samenwerken. "Ik denk dat het duidelijker zou maken welke richting partijen op willen met de coalitieformatie. En als kiezers dat weten, geeft ze dat meer mogelijkheid om hier in hun stemkeuze rekening mee te houden", zegt de politicoloog tegen het ANP.
Hij pleit hiervoor omdat de verkiezingsuitslag in ons stelsel geen sterke relatie heeft met de vorming van het kabinet. "Met elke stap in de keten wordt die relatie een beetje zwakker". Zo'n 12,5 procent van de Nederlanders gaf in het Nationaal Kiezersonderzoek 2021 aan niet het idee te hebben verschil te kunnen maken met zijn of haar stem. Dit sentiment snapt Louwerse "tot op zekere hoogte" omdat de kiezer al relatief weinig vinger in de pap heeft bij die coalitievorming, en als ie er eenmaal is veel plannen verzanden in compromissen. Wel ligt het aantal vervulde verkiezingsbeloftes bij coalitiepartijen volgens hem hoger dan bij oppositiepartijen.
"Iedereen kan stemmen op iets dat ie aardig vindt", noemt de politicoloog als voordeel van het Nederlandse stelsel. "En er ontstaat consistent beleid voor de lange termijn. Maar veel Nederlanders vinden dat echte verandering uitblijft, of te langzaam gaat", stelt Louwerse. "Sinds 1917 is er in Nederland nooit een regeringswissel geweest." Een regeringswissel vindt plaats als de volledige regering uit nieuwe partijen bestaat.
Minderheidskabinet
Een minderheidskabinet, waar een van de koplopers in de peilingen NSC voor openstaat, kan volgens de politicoloog meer gewicht aan een stem geven. Bij deze constructie moet het kabinet telkens op zoek naar meerderheden voor een voorstel in de Tweede Kamer, waardoor onderwerpen los behandeld worden en steeds een 'nieuwe kans' krijgen. Maar een minderheidskabinet kan volgens Louwerse "minder stabiel" zijn.
Ook kan het voor oppositiepartijen aantrekkelijk zijn om mede het beleid vorm te geven, maar daarmee verbinden ze zich ook aan het beleid, vertelt de politicoloog. Daar voegt hij aan toe dat kleine partijen terughoudender kunnen zijn om in een coalitie te stappen omdat ze vooraf minder duidelijke toezeggingen kunnen krijgen op hun speerpunten, want zonder meerderheid is steun niet gegarandeerd.
Voor nu zou het kiezers volgens de politicoloog in ieder geval meer sturing geven als partijen aangeven welke coalitie ze wel zien zitten, in plaats van te zeggen met welke partijen ze niet willen samenwerken.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - PRO-leider Jesse Klaver zegt dat het kabinet van hem en Volt-leider Laurens Dassen afbeweegt. "De politieke wil om met ons samen te werken, is er niet", zei hij na een overleg op zaterdag in het Catshuis. Klaver vreest dat het belastingplan nu zonder meerderheid woensdag in de Tweede Kamer wordt behandeld.
23 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - JA21, BBB en de SGP zien nog mogelijkheden om met het kabinet tot een akkoord over het belastingplan te komen. Na een digitaal overleg zaterdag zeiden de drie partijen in een verklaring dat ze aanknopingspunten zien.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet heeft de plannen rond het belastingplan nog steeds niet klaar, zeiden Mirjam Bikker (ChristenUnie) en Jan Struijs (50PLUS) na afloop van hun gesprek met het kabinet. Bikker zei dat ze ziet dat het nog echt een strijd is binnen het kabinet.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs en Emancipatie ziet een lichte verbetering in de mate waarin mensen seksueel grensoverschrijdend gedrag herkennen. Dat geldt ook voor het urgentiegevoel bij deze problematiek, de ervaring op het werk en hoe mensen handelen wanneer ze geconfronteerd worden met een situatie van seksueel grensoverschrijdend gedrag.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet praat zaterdag verder met de oppositie over het belastingplan, dat meldt een woordvoerder van premier Rob Jetten. Naast de premier zijn vicepremiers Dilan Yeşilgöz en Bart van den Brink en minister Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) bij de gesprekken op het Catshuis.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Binnenlandminister Pieter Heerma (CDA) wil voor nu niet verder met een wetsvoorstel dat regelt dat politieke partijen bij decentrale verkiezingen minstens één zetel moeten hebben om kans te maken op een restzetel. De restzetelverdeling geldt al voor de Tweede Kamerverkiezingen, maar zou na de wetswijziging ook tellen voor de verkiezingen van gemeenteraden, provinciale staten, waterschappen en eilandraden.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Het uitfaseren van het gebruik van olie, kolen en gas is voor Nederland een belangrijk thema op de aanstaande VN-klimaattop in Antalya, de COP31 die op 9 november begint. Klimaatminister Stientje van Veldhoven noemt deze "transitie weg van fossiele brandstoffen" in een brief aan de Tweede Kamer een "dwarsdoorsnijdende prioriteit" tijdens de top.
1 dag geleden