Expert: partijen moeten zeggen met wie ze wél willen samenwerken
LEIDEN (ANP) - Politieke partijen zeggen in aanloop naar de verkiezingen vaak met wie ze niet in een coalitie willen, maar volgens politicoloog Tom Louwerse (Universiteit Leiden) kunnen ze beter aangeven met wie ze wél willen samenwerken. "Ik denk dat het duidelijker zou maken welke richting partijen op willen met de coalitieformatie. En als kiezers dat weten, geeft ze dat meer mogelijkheid om hier in hun stemkeuze rekening mee te houden", zegt de politicoloog tegen het ANP.
Hij pleit hiervoor omdat de verkiezingsuitslag in ons stelsel geen sterke relatie heeft met de vorming van het kabinet. "Met elke stap in de keten wordt die relatie een beetje zwakker". Zo'n 12,5 procent van de Nederlanders gaf in het Nationaal Kiezersonderzoek 2021 aan niet het idee te hebben verschil te kunnen maken met zijn of haar stem. Dit sentiment snapt Louwerse "tot op zekere hoogte" omdat de kiezer al relatief weinig vinger in de pap heeft bij die coalitievorming, en als ie er eenmaal is veel plannen verzanden in compromissen. Wel ligt het aantal vervulde verkiezingsbeloftes bij coalitiepartijen volgens hem hoger dan bij oppositiepartijen.
"Iedereen kan stemmen op iets dat ie aardig vindt", noemt de politicoloog als voordeel van het Nederlandse stelsel. "En er ontstaat consistent beleid voor de lange termijn. Maar veel Nederlanders vinden dat echte verandering uitblijft, of te langzaam gaat", stelt Louwerse. "Sinds 1917 is er in Nederland nooit een regeringswissel geweest." Een regeringswissel vindt plaats als de volledige regering uit nieuwe partijen bestaat.
Minderheidskabinet
Een minderheidskabinet, waar een van de koplopers in de peilingen NSC voor openstaat, kan volgens de politicoloog meer gewicht aan een stem geven. Bij deze constructie moet het kabinet telkens op zoek naar meerderheden voor een voorstel in de Tweede Kamer, waardoor onderwerpen los behandeld worden en steeds een 'nieuwe kans' krijgen. Maar een minderheidskabinet kan volgens Louwerse "minder stabiel" zijn.
Ook kan het voor oppositiepartijen aantrekkelijk zijn om mede het beleid vorm te geven, maar daarmee verbinden ze zich ook aan het beleid, vertelt de politicoloog. Daar voegt hij aan toe dat kleine partijen terughoudender kunnen zijn om in een coalitie te stappen omdat ze vooraf minder duidelijke toezeggingen kunnen krijgen op hun speerpunten, want zonder meerderheid is steun niet gegarandeerd.
Voor nu zou het kiezers volgens de politicoloog in ieder geval meer sturing geven als partijen aangeven welke coalitie ze wel zien zitten, in plaats van te zeggen met welke partijen ze niet willen samenwerken.
Meer uit Politiek
EDE (ANP) - JA21-leider Joost Eerdmans stelt het kabinet voor de keuze: verdere samenwerking met zijn eigen partij of met het linkse PRO. "Met beide blijven samenwerken gaat niet", zei Eerdmans op het congres van zijn partij in Ede.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten heeft op Veteranendag in Den Haag het "zo erg" genoemd dat veteranen elkaar zaterdag niet als vanouds kunnen ontmoeten. Het programma van de traditionele dag is in verband met de hitte flink uitgekleed: het defilé en de bijbehorende manifestatie op het Malieveld zijn afgelast.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Volgende week verschijnen onder anderen oud-justitieminister Ferd Grapperhaus, oud-RIVM-directeur Jaap van Dissel en de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema voor de parlementaire enquêtecommissie corona. Van Dissel is er voor de tweede keer. Ook Grapperhaus wordt later nog een tweede keer verhoord.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De stikstofuitstoot van industrie en vervoer moet in 2035 de helft lager zijn dan in 2019, zo staat in het stikstofplan van het kabinet. De stikstofuitstoot van de twee sectoren is de afgelopen jaren al hard gedaald, maar ze moeten nog een "extra stap zetten". Daarvoor trekt het kabinet eenmalig 250 miljoen euro uit.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Het meeste geld uit de pot van 20 miljard euro voor de stikstofaanpak gaat naar de aanpak rondom natuurgebieden. Daar legt landbouwminister Jaimi van Essen (D66) 9 miljard euro voor klaar. Er is 2,2 miljard euro voor het herstellen van natuur. Van Essen trekt 2,75 miljard euro uit voor boeren die vrijwillig stoppen.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Uiterlijk eind volgend jaar moet het weer mogelijk zijn om bij projecten kleine hoeveelheden stikstof uit te stoten, aldus het kabinet. Nu ligt de grens vanaf wanneer een stikstofvergunning nodig is zo laag, dat in de praktijk altijd een vergunning nodig is voor uitstoot. Omdat daar geen ruimte voor is, kunnen ook projecten of evenementen met lage uitstoot nu niet doorgaan.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De landbouw moet in 2030 23 tot 25 procent minder stikstof in de vorm van ammoniak uitstoten. Als dat doel niet gehaald wordt, komt er strenger beleid. Rondom natuurgebieden moet de stikstofuitstoot nog verder omlaag. Dat staat in de Kamerbrief van landbouwminister Jaimi van Essen (D66) over de stikstofaanpak.
1 dag geleden