Expert: partijen moeten zeggen met wie ze wél willen samenwerken
LEIDEN (ANP) - Politieke partijen zeggen in aanloop naar de verkiezingen vaak met wie ze niet in een coalitie willen, maar volgens politicoloog Tom Louwerse (Universiteit Leiden) kunnen ze beter aangeven met wie ze wél willen samenwerken. "Ik denk dat het duidelijker zou maken welke richting partijen op willen met de coalitieformatie. En als kiezers dat weten, geeft ze dat meer mogelijkheid om hier in hun stemkeuze rekening mee te houden", zegt de politicoloog tegen het ANP.
Hij pleit hiervoor omdat de verkiezingsuitslag in ons stelsel geen sterke relatie heeft met de vorming van het kabinet. "Met elke stap in de keten wordt die relatie een beetje zwakker". Zo'n 12,5 procent van de Nederlanders gaf in het Nationaal Kiezersonderzoek 2021 aan niet het idee te hebben verschil te kunnen maken met zijn of haar stem. Dit sentiment snapt Louwerse "tot op zekere hoogte" omdat de kiezer al relatief weinig vinger in de pap heeft bij die coalitievorming, en als ie er eenmaal is veel plannen verzanden in compromissen. Wel ligt het aantal vervulde verkiezingsbeloftes bij coalitiepartijen volgens hem hoger dan bij oppositiepartijen.
"Iedereen kan stemmen op iets dat ie aardig vindt", noemt de politicoloog als voordeel van het Nederlandse stelsel. "En er ontstaat consistent beleid voor de lange termijn. Maar veel Nederlanders vinden dat echte verandering uitblijft, of te langzaam gaat", stelt Louwerse. "Sinds 1917 is er in Nederland nooit een regeringswissel geweest." Een regeringswissel vindt plaats als de volledige regering uit nieuwe partijen bestaat.
Minderheidskabinet
Een minderheidskabinet, waar een van de koplopers in de peilingen NSC voor openstaat, kan volgens de politicoloog meer gewicht aan een stem geven. Bij deze constructie moet het kabinet telkens op zoek naar meerderheden voor een voorstel in de Tweede Kamer, waardoor onderwerpen los behandeld worden en steeds een 'nieuwe kans' krijgen. Maar een minderheidskabinet kan volgens Louwerse "minder stabiel" zijn.
Ook kan het voor oppositiepartijen aantrekkelijk zijn om mede het beleid vorm te geven, maar daarmee verbinden ze zich ook aan het beleid, vertelt de politicoloog. Daar voegt hij aan toe dat kleine partijen terughoudender kunnen zijn om in een coalitie te stappen omdat ze vooraf minder duidelijke toezeggingen kunnen krijgen op hun speerpunten, want zonder meerderheid is steun niet gegarandeerd.
Voor nu zou het kiezers volgens de politicoloog in ieder geval meer sturing geven als partijen aangeven welke coalitie ze wel zien zitten, in plaats van te zeggen met welke partijen ze niet willen samenwerken.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - SGP-leider Chris Stoffer vindt dat het kabinet al voor de zomer met gesprekken over de begroting had moeten beginnen. "Dat had ik wel verwacht, ja", zei hij voorafgaand aan zijn eigen gesprek met premier Rob Jetten en vicepremiers Dilan Yeşilgöz (VVD) en Bart van den Brink (CDA).
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Mirjam Bikker wil dat de rekening van stijgende prijzen niet eenzijdig bij werkende mensen wordt neergelegd. "En dat dreigt wel te gebeuren", zei de leider van de ChristenUnie voorafgaand aan een begrotingsgesprek met premier Rob Jetten en vicepremiers Dilan Yeşilgöz en Bart van den Brink.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - 50PLUS-leider Jan Struijs is kritisch op het minderheidskabinet. Volgens hem zou het "voor het land" verstandiger zijn als het kabinet alsnog een gedoogconstructie aangaat. "Maar voor ons is het beter om verder te gaan met een minderheidskabinet", zei hij voorafgaand aan een gesprek over de begroting.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De nachten van minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) zijn "al korter". Dat zei de bewindsman voorafgaand aan een begrotingsraad, een extra ministerraad over de begroting. En hij verwacht dat de gesprekken alleen maar zwaarder worden.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - D66-fractievoorzitter Jan Paternotte vindt dat oppositiepartijen PRO en JA21 elkaar niet moeten uitsluiten bij de gesprekken over de begroting. Beide partijen hebben afgelopen dagen gezegd dat de verschillen tussen wat ze willen te groot zijn om dezelfde begroting te kunnen steunen.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Christine Teunissen verwacht met haar vriend een kindje en gaat daarom eind november met zwangerschapsverlof, zo meldt de leider van de Partij voor de Dieren. Haar partijgenoot Ines Kostić zal haar dan tijdelijk vervangen als fractievoorzitter.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet heeft er spijt van dat het de Tweede Kamer niet eerder heeft geïnformeerd over het terugvinden van een 'datakluis' met tientallen miljoenen documenten over het toeslagenschandaal. Dat antwoordt staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën, D66), ook namens staatssecretaris Sandra Palmen (Toeslagen, partijloos), op Kamervragen. Tegelijk geven ze aan dat er geen opzet is geweest om informatie achter te houden of belastingplichtigen te duperen.
2 dagen geleden