EU-beschermingsgarantie voor Groenland blijft onduidelijk
BRUSSEL (ANP) - Het blijft nog onduidelijk of Denemarken kan terugvallen op een Europese beschermingsafspraak als de Verenigde Staten Groenland onder dwang zouden overnemen. De Europese Commissie zei eerder dat het verdragsartikel ook voor dat overzeese gebiedsdeel geldt, maar wil daarover nu geen uitsluitsel meer geven. Experts zijn het erover oneens en Nederland stelde eerder dat zulke gebieden niet op de EU-bescherming kunnen rekenen.
De Europese Unie heeft in haar 'grondwet' een clausule die lidstaten verplicht elkaar te helpen in het geval van een aanval, die doet denken aan het beroemde artikel 5 van de NAVO. Dat artikel 42.7 geldt ook voor Groenland, zei Eurocommissaris Andrius Kubilius maandag. De Commissie beweerde dat al meermaals, maar deskundigen zetten daar vraagtekens bij.
Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen vindt de vraag of artikel 42.7 geldt niet aan de orde. Ze doet niet mee aan de speculatie "over wat er gedaan zou moeten worden, wat er gedaan zou kunnen worden, wat er wellicht gedaan kan worden" en houdt het bij de relatief vage belofte dat Groenland en Denemarken "op ons kunnen rekenen".
Aandacht
De aandacht voor de EU-bepaling is toegenomen omdat de NAVO-beschermingsgelofte moeilijk bruikbaar is als de officieuze leider van de alliantie een ander NAVO-land aanvalt. Maar een probleem is dat Groenland wel als NAVO-, maar mogelijk niet als EU-grondgebied geldt. 'Overzeese gebiedsdelen' vallen volgens juristen in principe niet onder artikel 42.7. De Europese rechter heeft zich nog niet ondubbelzinnig uitgesproken.
Buitenlandminister David van Weel zei vorige week al dat Aruba en Curaçao beter niet rekenen op de EU-clausule. Die geldt voor deze gebieden, met dezelfde status als Groenland, "niet onverkort".
Onduidelijkheid
Alleen de onduidelijkheid is al schadelijk, stelt Clingendael-onderzoeker Bob Deen. Die kan "verwarring of zelfs verdeeldheid binnen de EU veroorzaken als Denemarken het artikel besluit in te roepen". Deen acht het "niet onverstandig om dit soort cruciale kwesties van tevoren op te helderen".
Zo'n technisch bezwaar valt waarschijnlijk weg als het erop aankomt en "om hogere politiek gaat", denkt hoogleraar Europees recht Armin Cuyvers. Hij ziet vooral een probleem in de "vrij vage" bewoordingen van 42.7. Bij het NAVO-equivalent is het duidelijk dat lidstaten worden geacht elkaar militair te hulp te schieten, maar dat is bij het EU-artikel nog niet ingevuld. "Dat was nooit nodig."
Uitleg zou snel moeten komen, zegt Cuyvers. Het is volgens hem, met zulke grote belangen op het spel, aan de EU-landen om de bepaling nu betekenis te geven. "Dit is ook een kans."
Meer uit Buitenland
TEHERAN (ANP) - De leider van de Iraanse veiligheidsraad, Ali Larijani, is dood. Dat meldt Al Jazeera op basis van Iraanse staatsmedia. In een verklaring bevestigt de Iraanse veiligheidsraad dat Larijani is omgekomen bij gerichte aanvallen. Israël beweerde eerder op dinsdag al hem te hebben gedood.
1 uur geleden
TEHERAN (ANP/RTR) - De Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) heeft bevestigd dat Gholamreza Soleimani is omgekomen bij Amerikaans-Israëlische aanvallen. Soleimani gaf leiding aan de zogenoemde Basij, een paramilitaire beweging die onder meer verantwoordelijk wordt gehouden voor het gewelddadig neerslaan van de protesten in Iran in januari.
2 uur geleden
WASHINGTON (ANP) - Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft Amerikaanse ambassades wereldwijd opgedragen "onmiddellijk" hun veiligheidsmaatregelen te herzien. Dit in verband met de oorlog in Iran, schrijft The Washington Post. Ambassades in het Midden-Oosten hadden deze oproep al gekregen.
2 uur geleden
LONDEN (ANP/AFP/RTR) - Meer dan tweehonderd Oekraïense drone-experts zijn naar het Midden-Oosten gestuurd om te helpen bij de verdediging tegen Iraanse Shahed-drones. Dat zei de Oekraïense president Zelensky in een toespraak tot het Britse parlement. De Shahed wordt ook veel door Rusland gebruikt in de oorlog in Oekraïne.
4 uur geleden
WASHINGTON (ANP/RTR) - De Verenigde Staten hebben tot nu toe meer dan 157 mensen gedood bij aanvallen op vermeende drugsboten in de Cariben en de oostelijke Stille Oceaan. Sinds september heeft de Amerikaanse krijgsmacht zeker 45 aanvallen uitgevoerd op boten, om zo naar eigen zeggen de toevoer van illegale drugs te stoppen.
5 uur geleden
MEXICO-STAD (ANP/AFP) - De Mexicaanse president Claudia Sheinbaum is blij dat de Spaanse koning Felipe heeft erkend dat er veel misstanden hebben plaatsgevonden tijdens de Spaanse veroveringen op het Amerikaanse continent. Ze noemt het "een gebaar van verzoening".
5 uur geleden
LONDEN (ANP/AFP) - De Britse premier Keir Starmer heeft Volodymyr Zelensky verzekerd dat "de focus op Oekraïne moet blijven liggen". Hij deed dit tijdens een bezoek van de Oekraïense president aan Downing Street 10. "Er is overduidelijk een conflict gaande in Iran, in het Midden-Oosten, maar we kunnen niet uit het oog verliezen wat er aan de gang is in Oekraïne, of de noodzaak van onze steun", aldus Starmer voorafgaand aan hun privégesprek.
6 uur geleden