Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Na een jaar controles zijn 530 mensen bij de grens geweigerd. Tussen 9 december 2024 en 8 december 2025 werden 143.960 mensen en 35.380 voertuigen gecontroleerd door de Koninklijke Marechaussee. 250 mensen werden aangehouden aan de grens, schrijft demissionair minister David van Weel van Asiel en Migratie in een brief aan de Tweede Kamer.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Wie met oud en nieuw nog vuurwerk wil afsteken, moet daar in verenigingsverband toestemming voor vragen aan de gemeente. Per vergunning mogen maximaal acht mensen vuurwerk afsteken. Er geldt een minimumleeftijd van 16 jaar en er moeten altijd minstens twee volwassenen bij zijn. Geen van de afstekers mag onder invloed zijn van alcohol of andere middelen.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een naamswijziging wordt goedkoper en daar is ook geen opgaaf van reden meer voor nodig, als het aan het kabinet ligt. Demissionair staatssecretaris Arno Rutte van Justitie en Veiligheid wil op die manier mensen helpen die bijvoorbeeld hun adoptienaam willen wijzigen. De soepelere voorwaarden gelden voor iedereen maar één keer.
23 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil zeer tegen de zin van het demissionaire kabinet een bezuiniging van 141 miljoen euro terugdraaien op de begroting van staatssecretaris Aukje de Vries (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp, VVD). Dat bleek donderdag tijdens de behandeling van de begroting.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - "Heftige beelden uit Utrecht na de explosie in de binnenstad", schrijft D66-leider Rob Jetten op X. Hij wenst iedereen die erbij betrokken is en "in angst op meer duidelijkheid wacht" sterkte.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De suggesties van oppositiepartijen hebben de drie formerende partijen stof tot nadenken gegeven, zegt D66-leider Rob Jetten na afloop van de formatiegesprekken. D66, VVD en CDA ontvingen de afgelopen dagen bijna alle oppositiepartijen om te praten over eventuele steun voor de plannen van de beoogde minderheidscoalitie.
1 dag geleden
ATHENE (ANP) - De oefening die de Denen met andere Europese NAVO-bondgenoten plannen in en rond Groenland is "geen waarschuwing" aan het adres van de Verenigde Staten. Dat zei demissionair minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) aan het eind van een werkbezoek aan Griekenland.
1 dag geleden