Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
ANTWERPEN (ANP/BELGA) - Premier Rob Jetten zei tijdens de opening van een hoogspanningsstation in Antwerpen dat Nederland en België meer moeten samenwerken voor stroomproductie. Het gaat volgens Jetten onder meer over waterstof, kern- en windenergie.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Mensen die afgelopen week vanuit Marokko naar de Spaanse exclave Ceuta zijn gegaan en van daaruit eventueel naar Nederland komen om asiel aan te vragen, worden teruggestuurd naar Spanje, schrijft asielminister Bart van den Brink in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens de CDA-minister is er voor zover bekend niemand vanuit Ceuta doorgereisd naar Spanje of een ander land.
2 dagen geleden
AMSTERDAM (ANP) - Premier Rob Jetten moedigt jonge lhbti'ers aan daar openlijk voor uit te komen. Zijn boodschap aan hen "gaat terug naar mijn eigen ervaring toen ik 15, 16 was en dacht: o mijn hemel, ga ik ooit openlijk mezelf durven zijn. Het ís spannend, maar het wordt eigenlijk alleen maar beter zodra je die stap hebt durven zetten. En dat geldt eigenlijk ook nog steeds anno 2026 in Nederland", zei hij tegen een ANP-verslaggever.
4 dagen geleden
AMSTERDAM (ANP) - Pride is zowel een feest als een protest. Dat zei burgemeester Femke Halsema zaterdagochtend tegen een ANP-verslaggever voorafgaand aan de Canal Parade.
4 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet vindt dat Spanje "moet doen wat nodig is" om de grens bij de exclave Ceuta, die volledig is omsloten door Marokko, te beschermen. Dat schrijft buitenlandminister Tom Berendsen op X. Binnen 24 uur drongen bijna 50.000 migranten Ceuta binnen, bijvoorbeeld zwemmend via de zee of door over hekken te klimmen.
5 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten heeft de bekladdingen van onder meer huizen in de Brabantse plaats Engelen veroordeeld. "Wat een lelijk vandalisme", aldus de premier in een bericht op X. In Engelen werden eerder deze week woningen en auto's beklad met leuzen tegen de komst van een asielzoekerscentrum in het dorp, dat bij de gemeente Den Bosch hoort.
1 week geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten spreekt van "een regelrechte aanslag op onze vrije en tolerante samenleving" nadat in Berlijn een automobilist is ingereden op een menigte tijdens de Pride. In een bericht op X heeft hij het over een "afschuwelijke daad van agressie".
1 week geleden