Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Silvio Erkens (Dierenwelzijn) begrijpt de zorgen over het noodlijdende Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC). Hij sluit nog niet uit dat het kabinet bijspringt, maar maakt wel onderscheid tussen het redden van het centrum zelf en het behoud van de onderzoeks- en opvangfunctie voor zeehonden. Dat heeft de VVD-bewindsman gezegd in een Kamerdebat.
34 minuten geleden
BRUSSEL (ANP) - Premier Rob Jetten noemt de Verenigde Staten "steeds vaker een onvoorspelbare bondgenoot dan we in het verleden gewend zijn geweest. Ik denk dat we als Europa soms heel duidelijk moeten maken dat we het niet eens zijn met keuzes van de Amerikanen", zei hij voorafgaand aan overleg met EU-leiders in Brussel.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Door minder regels en standaardisatie hoopt minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) 2,3 miljard euro te besparen op infrastructuurprojecten, zegt hij in een gesprek met de Telegraaf. Hij maakt vrijdag bekend welke projecten doorgaan.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een groot deel van de oppositiepartijen in de Tweede Kamer ziet nog geen reden om de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport te steunen. Partijen van links tot rechts gaven tijdens het debat erover aan de begroting niet goed genoeg te vinden.
20 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Openbaar Ministerie gaat geen strafrechtelijk onderzoek uitvoeren naar PVV-Kamerlid Marjolein Faber. Dat bevestigt het OM na berichtgeving van website Paternotte. Een Amsterdamse wijkagent deed in september aangifte van smaad en laster tegen Faber om uitspraken die ze over de agent deed tijdens een debat.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet wil "zorgvuldig haast maken" met de hersteloperatie voor toeslagenouders, maar Kamerleden zien geen concrete actie bij partijloos staatssecretaris Sandra Palmen.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer hekelt de grote vertraging die een meldpunt voor buitenlandse intimidatie oploopt. Het kabinet meldde deze week dat het meldpunt er pas medio 2028 zal zijn omdat "de vereiste juridische grondslag" ontbreekt. Een meerderheid van de Kamer vindt dat veel te laat.
22 uur geleden