Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - SP-leider Jimmy Dijk wees Ruben Brekelmans er donderdag tijdens een debat op dat de VVD meermaals verkondigde dat het onverantwoord zou zijn van partijen om tegen het belastingplan te stemmen. "Wat is er veranderd?", vroeg Dijk, nadat de VVD-fractievoorzitter aankondigde niet meer voor het belastingplan te stemmen als het amendement van PRO en Volt wordt aangenomen.
21 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans zegt dat een fundamentele reset "sowieso" nodig is. Hij zegt hiermee de woorden van VVD-leider Dilan Yeşilgöz te herhalen. Maar zij zei woensdag dat zo'n herstart alleen nodig is als coalitiegenoten D66 en CDA donderdag voor het amendement van PRO en Volt stemmen waarmee 1 miljard euro aan lasten van werkenden naar vermogenden verschuift.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Regeringspartij VVD stemt in de Tweede Kamer tegen het belastingplan als een wijzigingsvoorstel van PRO en Volt dat 1 miljard euro aan lasten verschuift van arbeid naar vermogen wordt aangenomen. Dat heeft fractievoorzitter Ruben Brekelmans gezegd tijdens een Kamerdebat. Coalitiepartners D66 en CDA steunen het linkse voorstel wel, zeiden ze woensdagavond al.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - D66'er Jan Paternotte stelde voor om op andere vlakken dan stikstof samen te werken met BBB. In het debat over het belastingplan zei Paternotte tegen BBB-leider Henk Vermeer: "Kunnen we niet op andere dingen kijken hoe we u tegemoet kunnen komen in wat u belangrijk vindt, die te maken hebben met hoe we volgend jaar het geld in Nederland inzetten?"
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - D66-fractievoorzitter Jan Paternotte is het met VVD-leider Dilan Yeşilgöz eens dat de coalitiepartijen nieuwe afspraken moeten maken over hun manier van samenwerken. "Ik denk dat daar alle reden toe is op basis van wat we de afgelopen tijd hebben gezien", zei hij in een ingelast debat over het belastingplan.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - D66-fractievoorzitter Jan Paternotte ontkent dat zijn partij en het CDA coalitiegenoot VVD pas kort van tevoren hebben ingelicht over hun deal met PRO en Volt. VVD-leider Dilan Yeşilgöz zei woensdag overvallen te zijn over de steun van haar coalitiegenoten voor het plan van de oppositiepartijen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De "fundamentele reset" waar VVD-leider Dilan Yeşilgöz het woensdag over had, is volgens Henri Bontenbal iets waar ze het in de coalitie over moeten hebben. "Wat mij betreft gaat het over hoe we in de coalitie beter kunnen samenwerken", aldus de CDA-leider die aangaf dat het nog niet binnen de coalitie is besproken.
3 uur geleden