Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
NEW YORK (ANP) - Premier Rob Jetten heeft in New York een bezoek gebracht aan de lhbti-bar The Stonewall Inn. In 1969 braken daar rellen uit, wat leidde tot de wereldwijde protestbeweging voor lhbti-emancipatie.
1 dag geleden
AMSTERDAM (ANP) - Onderzoeksplatform Justice for Prosperity (JfP) ziet een belangrijke taak weggelegd voor de politiek als het gaat om het normeren van rechts-extremisme. "Als groepen niet worden aangesproken op extreem gedachtegoed, verschuift dat wat we normaal vinden", zegt oprichter Jelle Postma in reactie op een alarmerend rapport van de veiligheidsdiensten NCTV en AIVD.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Justitieminister David van Weel vindt het zorgelijk dat rechts-extremisme "sluipenderwijs" wordt genormaliseerd. "Rechts-extremisten verspreiden hun ideeën onder meer via online platforms, de politiek en demonstraties. Hier moeten we alert op zijn", schrijft hij op X in reactie op een alarmerend rapport van veiligheidsdiensten NCTV en AIVD hierover.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Justitieminister David van Weel moet in de Tweede Kamer uitleg komen geven over aangiften en meldingen die niet zijn behandeld. Onder meer coalitiepartijen D66 en CDA steunen een verzoek voor een debat dat de Groep Markuszower daarover gaat indienen, bevestigen ze na berichtgeving door de NOS. Ook PRO, BBB en JA21 willen snel een debat.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Staatssecretaris Judith Tielen (Emancipatie, VVD) wil de onderzoeken naar lhbti-acceptatie onder jongeren dieper analyseren, om zo tot gerichte aanpakken te kunnen komen. Dat zei de bewindsvrouw tijdens het wekelijkse vragenuur. Zondag kwam in het terugkerende HBSC-onderzoek naar voren dat de acceptatie van homoseksualiteit flink is gedaald.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Tussen de politiek en de extreemrechtse rellen afgelopen zaterdag op het Malieveld valt "geen directe link" te leggen, vindt justitieminister David van Weel. Hij vindt wel dat politici polarisatie in het debat moeten vermijden. "Omdat die oplopende temperatuur leidt tot onrust en onveiligheid", zei de VVD'er bij het wekelijkse vragenuur.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Justitieminister David van Weel (VVD) heeft de Tweede Kamer niet verkeerd geïnformeerd over politiecijfers, vindt hij zelf. De Algemene Rekenkamer stelde dat hij de Kamer "op het verkeerde been" had gezet over tienduizend aangiftes die vervolgens niet werden behandeld. Volgens Van Weel ging het grotendeels om slechts een melding in plaats van een aangifte, maar de rekenmeesters stellen dat dit niet klopt.
1 dag geleden