Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het aankomende kabinet is een stap vooruit vergeleken met het huidige, schrijft Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren op Bluesky. "Maar laten we het zeggen zoals het is: zo moeilijk was dat niet."
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Volt-leider Laurens Dassen is blij dat er "weer een normaal regeerakkoord" ligt, maar mist daarin wel enkele keuzes op onderwerpen die hij belangrijk vindt. Zo mist hij de keuze voor een Europees leger "waar Trump 'U' tegen zegt", miljarden voor groene industrie en een minister van Digitale Zaken.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In het vrijdag gepresenteerde regeerakkoord staan positieve punten, aldus SGP-leider Chris Stoffer. Maar hij heeft ook de nodige zorgen over het akkoord met de titel 'Aan de slag'.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De aanstaande coalitie wil het nieuwe stelsel om rendement op vermogen te belasten (box 3), alweer op de schop gooien. De voorgestelde heffing op de waardestijging van bijvoorbeeld aandelen die nu voor behandeling in de Tweede Kamer ligt, moet plaatsmaken voor een belasting die beleggers pas betalen als zij hun bezit met winst verkopen. Dat schrijven D66, VVD en CDA in hun coalitieakkoord.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Groep Markuszower beschouwt het regeerakkoord van D66, VVD en CDA als een "openingsbod naar de Tweede Kamer". De groep splitste zich eerder deze maand af van de PVV. De Groep Markuszower hoopt "dat wij, met onze 7 zetels, betere afspraken kunnen maken met deze minderheidsregering", schrijft ze in een eerste reactie op het akkoord.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De overheid moet een nieuwe Europese procedure beginnen om maatregelen te treffen die Schiphol stiller maken. Dat schrijven D66, VVD en CDA in hun coalitieakkoord. Met die procedure willen de partijen vastleggen dat het vliegveld in 2030 de helft stiller wordt tussen 23.00 en 07.00 uur. Ook hebben ze het over een nachtsluiting tussen middernacht en 05.00 uur.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De bezuiniging op UNRWA, de VN-hulporganisatie voor Palestijnse vluchtelingen, wordt ongedaan gemaakt als het aan coalitiepartners D66, VVD en CDA ligt. "Binnen het budget voor hulp aan Palestijnen herstellen we de samenwerking met UNRWA", staat in het regeerakkoord.
23 uur geleden