Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport neemt het advies van de Gezondheidsraad over en neemt een vaccinatie tegen meningokokken B niet op in het rijksvaccinatieprogramma. Volgens de raad wegen de voordelen niet op tegen de nadelen. Als er nieuwe vaccins voor komen, kan dit besluit veranderen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een Nederlandse mijnenjager gaat eind deze week voor een NAVO-inzet naar de Middellandse Zee, zodat het marineschip tijdig naar de Straat van Hormuz kan varen als er overeenstemming is over een missie daar. Verder worden voorbereidingen getroffen om onder meer een gecombineerd search-, duik- en explosievenopruimingsteam (eventueel vanaf een Nederlands ondersteuningsschip) naar de Perzische Golf te sturen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil niet dat de NOS horecaondernemers geld vraagt om wedstrijden van het Nederlands elftal op het WK voetbal op schermen te vertonen. Zolang er niet meer dan 5000 mensen bij zijn, zou dat gratis moeten zijn, vindt een ruime meerderheid.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In een Tweede Kamerdebat klinken woensdag frustraties over de voortgang van het nieuwe spoorbeveiligingssysteem ERTMS. Het kost mogelijk 15 miljard euro en het kan tot 2060 à 2070 duren om het helemaal in te voeren, stond in een recent rapport. Kamerleden vinden dat te duur en te traag, al hebben ze weinig concrete voorstellen om er iets aan te doen.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De relatie van Nederland en Europa met de Verenigde Staten is "onomkeerbaar" veranderd, zegt premier Rob Jetten. In een grote toespraak over het buitenlandbeleid van zijn kabinet waarschuwde hij dat de houding van Europa's voormalige grote beschermheer de komende jaren "uitdagend" zal blijven. "Het is naïef om te denken dat bij een nieuwe Amerikaanse president we terug naar vroeger gaan."
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een groep rechtse oppositiepartijen onder aanvoering van JA21 doet een poging om de spreidingswet van tafel te krijgen. Zij dienen daarvoor een initiatiefwet in. De kans dat die snel een meerderheid krijgt in de Tweede Kamer is klein. In het coalitieakkoord is afgesproken dat deze wet, die een eerlijke verdeling van asielzoekers over het land regelt, voorlopig in stand blijft. Linkse partijen willen haar eveneens behouden.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet zet de bezuinigingen op de uitkeringen van werklozen en arbeidsongeschikten "in de voorgestelde vorm" niet door. Ook stopt het met het veel bekritiseerde plan om de AOW-leeftijd op termijn sneller te laten stijgen. Dat meldt minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) in een brief aan de vakbonden. Met deze handreikingen aan de vakbonden hoopt de D66-bewindsman "ruimte te maken" voor overleg met de sociale partners.
1 dag geleden