Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De Rijksoverheid zet de komende tijd "geen onomkeerbare stappen" in het traject om afspraken te maken met Tata Steel om te verduurzamen in ruil voor overheidssubsidies. Dat schrijven de betrokken bewindspersonen in een Kamerbrief nadat blijkt dat het OM de staalfabrikant strafrechtelijk vervolgt vanwege luchtvervuiling.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-staatssecretaris Mona Keijzer vindt dat in de coronaperiode "de democratische rechtsstaat gefaald heeft". Dat zei ze uit eigen beweging aan het einde van haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona. Commissievoorzitter Daan de Kort wilde haar eigenlijk geen gelegenheid geven voor een slotwoord, maar daar trok zij zich niets van aan.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een breed scala aan instanties die zich bezighouden met de veiligheid van kinderen en gezinnen gaan meer met elkaar samenwerken. Op die manier moeten kinderen in een onveilige (thuis)situatie beter geholpen kunnen worden. Over de intensievere samenwerking zijn afspraken gemaakt door onder andere jeugdzorginstellingen, Veilig Thuis, gemeenten en de rijksoverheid.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het coronatoegangsbewijs (CTB) waarmee mensen uitstapjes konden maken, rammelde volgens Mona Keijzer "aan alle kanten". Dat zei de oud-staatssecretaris van Economische Zaken tijdens haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken) vond al lang voordat zij in september 2021 als dwarsligger uit het kabinet werd gezet dat de maatregelen tegen het coronavirus veel te ver gingen. Zij noemde in een verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona met name de beperking die eind 2020 werd gesteld aan het aantal aanwezigen bij uitvaarten.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken) vond de maatregelen tegen het coronavirus lang niet altijd navolgbaar. In een verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona sprak zij van "een spiegelhuis van redeneringen". Als voorbeeld noemde zij de toegestane groepsgrootte, die steeds wisselde. "Er was geen touw meer aan vast te knopen."
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Rob Jetten lijkt niet onder de indruk van het dreigement van Donald Trump dat hij alle Amerikaanse troepen kan terugtrekken uit Europa, als de EU niet meewerkt aan zijn ambities om Groenland te controleren. "We hebben de laatste maanden laten zien dat we goed in staat zijn om dit continent zelf te verdedigen", reageerde de premier bij de NAVO-top in Ankara. "Maar natuurlijk, met de hulp van de Amerikanen", voegde hij daar wel aan toe.
17 uur geleden