Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - D66-leider Rob Jetten hoopt nog deze week een nieuwe kandidaat te vinden om staatssecretaris van Financiën te worden in zijn kabinet. Dat heeft de formateur en aanstaande premier gezegd na afloop van een reeks gesprekken met kandidaat-bewindslieden.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nathalie van Berkel heeft per direct haar ontslag ingediend als Tweede Kamerlid namens D66, nadat naar buiten was gekomen dat ze onjuiste informatie in haar cv had gezet. Dat schrijft Van Berkel op X. Maandag zag ze al af van haar beoogde functie als staatssecretaris van Financiën.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederlanders gaan veel meer militaire oefeningen in het straatbeeld zien, verwacht Derk Boswijk. De CDA'er treedt volgende week aan als staatssecretaris van Defensie en kwam dinsdag langs om te praten met beoogd premier Rob Jetten (D66). "Wij gaan in Nederland veel meer merken dat er een krijgsmacht is om ons veilig te houden."
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Pieter Heerma wil als minister van Binnenlandse Zaken zorgen voor vitale regio's in Nederland. Ook wil de CDA'er zorgen dat de band met medeoverheden zoals gemeenten, provincies en waterschappen beter wordt. Hij noemt het rapport Elke Regio Telt uit 2023 een belangrijk document voor zijn nieuwe baan.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Aanstaand minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat gaat "met veel motivatie" aan de slag met de strengere regels voor fatbikes die in het coalitieakkoord zijn afgesproken. De VVD'er maakte zich als wethouder in Rotterdam al "ernstig zorgen" over de gevolgen van de opkomst van de fatbike voor de verkeersveiligheid, zei hij na een gesprek met D66-leider en beoogd premier Rob Jetten.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - D66'er Nathalie van Berkel trekt zich terug als kandidaat-staatssecretaris van Financiën, nadat meerdere media berichtten over onjuistheden in haar cv, meldt beoogd premier Rob Jetten.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De beoogde landbouwminister Jaimi van Essen (D66) wil een "andere film" afspelen op het stikstofdossier. Na zijn gesprek met de aankomende premier Rob Jetten maakte hij niet concreet hoe zijn beleid anders wordt. Hij maakte vooral duidelijk welke toon hij wil aanslaan. "Mijn werkweek begint in de regio, begint met bezoek aan de sector, begint met compassie voor de sector."
1 dag geleden