Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het pas beëdigde kabinet-Jetten is maandagmiddag voor het eerst in functie bijeengekomen voor een ministerraad. De ministers en staatssecretarissen nemen daar een definitief besluit over de precieze taakverdeling op de ministeries. Zaterdag hebben zij daar ook al over overlegd.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De nieuwe ministers en staatssecretarissen zijn maandagmiddag verwelkomd op hun ministeries door hun voorgangers. Daar hebben ze door een handtekening te zetten officieel het beheer van het ministerie overgenomen.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De premiers van België en Luxemburg hebben Rob Jetten gefeliciteerd met zijn aantreden als hun ambtsgenoot. "In een tijd van gezamenlijke Europese uitdagingen is een krachtige Benelux-samenwerking essentieel", schrijft de Belgische premier Bart De Wever op X. Hij pleit voor nauwere samenwerking, "in de geest van ons gedeeld verleden".
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Zorgministers Sophie Hermans en Mirjam Sterk willen eerst met de zorgsector praten, voordat ze besluiten nemen over bezuinigingen. VVD-minister Hermans hoopt daar de oplossingen te horen om de bezuinigingen samen te laten gaan met een kwaliteitsverbetering.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-premier Dick Schoof heeft de voorzittershamer van de ministerraad symbolisch overgedragen aan de nieuwe minister-president Rob Jetten van D66. Bij binnenkomst op het ministerie vroeg de partijloze oud-premier aan Jetten of alles goed was gegaan met de beëdiging van het kabinet, Jetten kon dat bevestigen. "Dat is dan een goede start," vond Schoof.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Bij de bordesscène van het pas beëdigde kabinet-Jetten waren maandagochtend protestgeluiden te horen van klimaatactivisten van Extinction Rebellion. Zij voerden actie bij het hek van Huis ten Bosch in Den Haag omdat zij teleurgesteld zijn in de klimaatambities van het nieuwe kabinet. Terwijl de staatssecretarissen en ministers poseerden voor de foto, waren daardoor onder andere fluitjes en alarmgeluiden te horen.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Alle bewindspersonen van het nieuwe kabinet zijn beëdigd ten overstaan van koning Willem-Alexander. Inclusief premier Rob Jetten zitten achttien ministers en tien staatssecretarissen in het kabinet. De ministers die ook al in het kabinet-Schoof zaten, hoefden niet opnieuw een eed of belofte af te leggen, de staatssecretarissen wel.
8 uur geleden