Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - "Protesteren doe je niet met bakstenen," zegt asielminister Bart van den Brink naar aanleiding van de vernielingen die zijn aangebracht aan het gemeentehuis in IJsselstein. Dat dit is gebeurd, noemt de CDA'er onacceptabel in een bericht op X.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - De protocollen van Defensie over oefeningen in droge periodes moeten worden aangepast, verwacht Derk Boswijk, de verantwoordelijke staatssecretaris. In Goedemorgen Nederland kon de CDA'er hierover nog geen uitsluitsel geven, omdat onderzoek naar de natuurbranden van deze week nog loopt.
5 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland heeft andere landen om hulp gevraagd bij het bestrijden van de verschillende natuurbranden die momenteel woeden, schrijft justitieminister David van Weel (VVD) op X. Hij benadrukt hoe uitzonderlijk deze stap is. "Nederland levert vaak hulp en vraagt nu voor het eerst zelf."
5 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland heeft Israël opgeroepen om de veiligheid te waarborgen van Nederlandse opvarenden van de Global Sumud Flotilla. Van die vloot met humanitaire hulp voor Gaza heeft Israël meer dan twintig schepen onderschept. Nederland heeft daarover contact met Israëlische autoriteiten, meldt een woordvoerder van Buitenlandse Zaken na vragen van het ANP.
6 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - "We zorgen ervoor dat er bij elk gezin gewoon drinkwater uit de kraan blijft komen, ook in geval van zoetwatertekorten bij droogte", zegt minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) in een reactie op het donderdag gepubliceerde onderzoek van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). Volgens de raad staat de beschikbaarheid van drinkwater op de lange termijn ernstig onder druk.
6 dagen geleden
GORINCHEM (ANP) - Turkse Nederlanders in Gorinchem hebben veel te verduren gekregen na de gemeenteraadsverkiezingen vorige maand. Dat zegt burgemeester Reinie Melissant na het sluiten van de stemlokalen. De Zuid-Hollandse gemeente hield woensdag een nieuwe verkiezing, omdat er bij de vorige stembusgang mogelijk stemmen zijn geronseld.
6 dagen geleden
GORINCHEM (ANP) - Bij drie stembureaus in Gorinchem zijn woensdag geen opmerkelijkheden geweest. Dat laten de verschillende leden weten tijdens het tellen van de stemmen in het stadhuis. Rond de verkiezingen in maart ontstonden vermoedens van stemfraude met onder meer het ronselen van volmachten. Daarom was er woensdag een herstemming.
6 dagen geleden