Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil dat het kabinet-Jetten de trend van gesneuvelde politieke beloften doorbreekt. Zowel oppositie als coalitie is het eens met de kritiek die de Algemene Rekenkamer heeft op de overheidsresultaten in 2025, waarin veel gestelde doelen niet werden gehaald. "De overheid moet gaan presteren. De belangrijkste vraag is wat mij betreft niet wat de overheid uitgeeft, maar wat het oplevert", zei D66'er Henk-Jan Oosterhuis.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer was begin 2020 niet voorbereid op een pandemie. Dat zei toenmalig Kamervoorzitter Khadija Arib woensdag tijdens haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Raad van State heeft geen bezwaar tegen de naamsverandering van GroenLinks-PvdA naar Progressief Nederland, kortweg PRO, bij de komende verkiezingen voor de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Lokale partijen met 'pro' in de naam vreesden voor naamsverwarring. Ze waren het er daarom niet mee eens dat de Kiesraad akkoord was gegaan met de naamsverandering.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ruim 80 procent van de Nederlanders heeft afkeer van een bepaalde politieke partij, blijkt uit het Nationaal Kiezersonderzoek over de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. Die afkeer is er veelal tussen de politieke flanken onderling, bijvoorbeeld van GroenLinks-PvdA-stemmers tegen de PVV of van BBB-kiezers tegen GroenLinks-PvdA.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer wil dat het minderheidskabinet niet langer politieke akkoorden sluit met partijen die geweld tegen vluchtelingen goedpraten of aanmoedigen, of die omvolkingstheorieën bezigen. Ook de regeringspartijen D66, VVD en CDA stemden voor.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Esmah Lahlah verlaat de Tweede Kamer en wordt wethouder in Amsterdam. Dat heeft het Kamerlid van Progressief Nederland (PRO, voorheen GroenLinks-PvdA) bekendgemaakt op Instagram. "Ik kies voor Amsterdam. Ik kies voor lokaal bestuur."
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet houdt vast aan zijn besluit om rapper Ye niet de toegang tot het land te weigeren. Dat laat het ministerie van Asiel en Migratie weten in reactie op het besluit van het Centraal Joods Overleg (CJO) om hierover naar de rechter te stappen. De organisatie eist een inreisverbod voor de artiest die ook bekend is als Kanye West.
2 dagen geleden