Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Rob Jetten noemt het een "heel mooi symbool" dat hij de eerste premier van Nederland kan worden die openlijk homo is. De D66-leider zegt "heel veel zin" te hebben om aan de slag te gaan. "En dat ik toevallig met een man samen ben, dat betekent ook iets voor de lhbti-gemeenschap, in Nederland en wereldwijd." Jetten wordt ook de eerste premier namens zijn partij.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Techbedrijf Kyndryl heeft de zorgen die leven bij Tweede Kamerleden over de overname van het bedrijf achter DigiD niet kunnen wegnemen. In een gesprek in de Tweede Kamer legden leidinggevenden van de Nederlandse tak van Kyndryl uit dat er veel maatregelen zijn genomen om te voorkomen dat de Amerikaanse regering DigiD kan platleggen na de overname.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een huisverbod voor plegers van huiselijk geweld moet maximaal een jaar kunnen duren in plaats van de vier weken die nu in de wet staan. Dat vraagt de Tweede Kamer aan het kabinet. Een motie die GroenLinks-PvdA-Kamerlid Songül Mutluer woensdag aankondigt, kan rekenen op steun van VVD, D66 en JA21.
5 uur geleden
RHEDEN (ANP) - Natuurmonumenten roept de formerende partijen D66, CDA en VVD op te investeren in natuur. De natuurorganisatie wil dat het Rijk 500 miljoen euro extra uittrekt om het Natuurnetwerk Nederland voor eind 2027 af te maken. Daarna moeten er afspraken worden gemaakt waardoor er tot 2050 elk jaar 5000 hectare nieuwe natuur bijkomt.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - D66-leider Rob Jetten is blij met het akkoord dat hij heeft gesloten met Dilan Yeşilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA). Kort nadat bekend was geworden dat de drie partijleiders een akkoord hebben bereikt op hoofdlijnen, zei Jetten dat de partijen vrijdag pas bekendmaken wat hun plannen zijn en hoe die worden betaald.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De formerende partijen D66, VVD en CDA zijn het op hoofdlijnen eens over hun coalitieakkoord, bevestigen ingewijden na berichtgeving van de NOS en het AD. Partijleiders Rob Jetten (D66), Dilan Yeşilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) hebben daarvoor dagenlang onderhandeld tot in de avond en soms nacht. De Kamerfracties moeten nog instemmen met het akkoord.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil dat het kabinet het plan voor de verbreding van de A27 bij Amelisweerd intrekt. Een motie van GroenLinks-PvdA met dat verzoek kreeg dinsdag steun van SP, 50PLUS, D66, Volt, Partij voor de Dieren, CDA, ChristenUnie en BBB.
22 uur geleden