Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Een reeks partijen is er niet blij mee dat duizenden huurders van sociale huurwoningen ook een of meerdere woningen bezitten. Bijna 12.000 sociale huurders zijn ook eigenaar van een woning en sommigen zelfs van meer dan tien, meldde het Centraal Planbureau dinsdag. "Oneerlijk en onrechtvaardig", zei Hans Vijlbrief (D66) in een debat.
12 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland staat positief tegenover een eventuele bijdrage aan een NAVO-missie in het poolgebied rond Groenland. Volgens minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) kan Nederland "op die manier bijdragen aan een stukje ontspanning in de relatie die wij zo belangrijk vinden, namelijk die tussen de Verenigde Staten en de Europese NAVO-bondgenoten".
13 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ook nadat een nieuw kabinet op het bordes heeft gestaan, moeten D66, VVD en CDA verder werken aan vertrouwen van de rest van de Tweede Kamer. Dat zei D66-leider Rob Jetten dinsdag na een nieuwe ronde formatiegesprekken.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil dat er meer wordt gedaan voor de mensen in Iran die massaal in opstand zijn gekomen tegen het bewind, maar demissionair minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) maakte in een debat duidelijk dat de mogelijkheden daartoe zeer beperkt zijn.
14 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het toekomstige kabinet hoeft niet te rekenen op steun van BBB om bezuinigingen op de gezondheidszorg aan een meerderheid te helpen. "Wij willen geen bezuinigingen op de zorg", zei partijleider Caroline van der Plas voor aanvang van een gesprek met de partijen aan de formatietafel.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet trekt voorlopig geen geld uit voor nieuwe infrastructuur bij gebieden voor grootschalige woningbouw die het zelf heeft aangewezen. Dat staat in een brief aan de Tweede Kamer. Vier regio's vroegen in totaal 425 miljoen euro. Wel krijgen ze 99 miljoen euro uit een andere pot voor woningbouw.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Forum voor Democratie zal plannen van de coalitie steunen die op één lijn liggen met het partijprogramma, zei FVD-leider Lidewij de Vos voor haar gesprek met D66, VVD, CDA en informateur Rianne Letschert. Of dat voor veel plannen geldt? "Daar heb ik een hard hoofd in."
18 uur geleden