Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het Centraal Planbureau (CPB) ziet in de plannen van coalitiepartijen D66, VVD en CDA een "beperkte verruiming" van de hypotheekrenteaftrek. Het ging in de campagne veel over deze regeling die huizenbezitters bevoordeelt, en die D66 en CDA wilden afbouwen. Op papier verandert de coalitie niets aan de hypotheekrenteaftrek, maar door andere maatregelen gaat er toch meer geld naartoe.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De tarieven van de inkomstenbelasting stijgen toch met de plannen van coalitiepartijen D66, VVD en CDA. Uit het coalitieakkoord werd eerder al duidelijk dat de schijven van de inkomstenbelasting minder meegroeien met de inflatie, waardoor mensen meer belasting betalen. Maar de analyse van het akkoord door het Centraal Planbureau (CPB) laat zien dat ook de belastingpercentages zelf stijgen om 5 miljard euro extra te innen.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Geert Wilders is boos op de plannen van het aankomende kabinet waarbij het eigen risico in 2030 stijgt naar 520 euro. De PVV-voorman deelt op het sociale medium X een passage uit de doorrekening van de kabinetsplannen, met daarbij een booskijkende emoji.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De gewone man en vrouw betalen de rekening bij het kabinet-Jetten, vindt ChristenUnie-leider Mirjam Bikker. "Bouwen aan een beter Nederland? Niet voor de gewone man en vrouw," schrijft ze op X.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Groep Markuszower is kritisch op de plannen van de minderheidscoalitie na de doorrekening van het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving. "Dit akkoord staat garant voor meer armoede, de afbraak van onze sociale zekerheid en raakt de Nederlander ongekend hard."
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Partijleider Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) noemt de plannen van het aanstaande minderheidskabinet "niet eerlijk" en volgens hem gaat Nederland er niet mee vooruit. Hij reageert op de doorrekening van het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving van de plannen van D66, VVD en CDA.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Door het beleid van het aanstaande kabinet-Jetten stijgt het aantal mensen in armoede, berekende het Centraal Planbureau. Bij ongewijzigd beleid zou 2,5 procent van de Nederlanders in 2030 in armoede leven, maar door de plannen van de coalitie van D66, de VVD en het CDA stijgt dat licht naar 2,7 procent. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek was in 2024 3,1 procent van de bevolking arm.
2 uur geleden