Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Scheidend minister-president Dick Schoof vond het premierschap "niet de makkelijkste baan" die hij ooit had, maar "wel de leukste". Dat zegt hij in een videoboodschap die hij daags voor zijn vertrek op X heeft geplaatst. Hij bedankt daarin de Nederlandse bevolking "voor alle steun, aardige woorden en opbouwende kritiek" in de afgelopen anderhalf jaar.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Dick Schoof heeft zondag op X gememoreerd dat de Winterspelen erop zitten voor Nederland. "Wat was het een ongelooflijk mooi feest en wat hebben we genoten van twee weken absolute topsport. Met tien gouden, zeven zilveren en drie bronzen medailles waren dit de meest succesvolle Winterspelen ooit."
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het werk van Rob Jetten als formateur zit erop. De politiek leider van D66 heeft zaterdag zijn eindverslag overhandigd aan Tweede Kamervoorzitter Thom van Campen. Maandag wordt hij beëdigd als minister-president.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Het nieuwe stelsel om belasting te heffen op het rendement op vermogen ligt "bovenop de stapel" als D66'er Eelco Eerenberg maandag begint als staatssecretaris van Financiën. De vervanger van Nathalie van Berkel - die zich deze week terugtrok na ophef over onjuistheden in haar cv - sprak dit vermoeden uit na zijn kennismaking met aanstaand premier Rob Jetten.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Aankomend premier Rob Jetten (D66) hoort graag "input" van partijen in de Tweede Kamer nu de planbureaus de kabinetsplannen hebben doorgerekend. "Dan kunnen we richting de zomer, als we de definitieve begroting van volgend jaar maken, daar goed naar kijken."
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - De coalitie van D66, VVD en CDA investeert onderaan de streep toch niet in ontwikkelingssamenwerking. Hoewel er jaarlijks 257 miljoen euro voor wordt uitgetrokken, gaat ongeveer hetzelfde bedrag de komende jaren vanuit dat potje naar asielopvang. Het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving noemen het een "ombuiging" in de doorrekening.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Caroline van der Plas stopt als partijleider en fractievoorzitter van de BBB. Dat meldt de partij. Tweede Kamerlid Henk Vermeer volgt haar op. Van der Plas blijft wel actief als Kamerlid.
2 dagen geleden