Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
AMSTERDAM (ANP) - Mona Keijzer werkt aan een 'sociaal-conservatieve beweging', maar het is volgens de oud-staatssecretaris nog te vroeg om te spreken van een politieke partij. Dat zegt ze in een interview met De Telegraaf.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De leiders van de drie coalitiepartijen spreken woensdagavond op het ministerie van Financiën over de begroting van volgend jaar. Bij het gesprek van Rob Jetten (D66), Dilan Yeşilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) is ook minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) aanwezig. Over het verloop van het overleg op het ministerie hebben de partijen niets naar buiten gebracht.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid) en Ferd Grapperhaus (Justitie) worden volgende week voor de tweede keer verhoord door de parlementaire enquêtecommissie corona. Ook de voormalige ministers en vicepremiers Carola Schouten (Landbouw) en Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) moeten voor de commissie verschijnen, net als toenmalig SCP-directeur Kim Putters.
16 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet schuilde tijdens de coronapandemie te veel achter de adviezen van de deskundigen van het Outbreak Management Team (OMT), vindt PRO-Kamerlid Lisa Westerveld. Het kwam het kabinet vaak goed uit om te zeggen dat een moeilijk besluit was genomen omdat het OMT dit adviseerde, zei ze bij haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona. Maar als ze die adviezen zelf las, stond dat er vaak helemaal niet zo duidelijk in.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede en Eerste Kamer werden te lang te weinig betrokken bij de besluitvorming om het coronavirus in te dammen, vindt PRO-Kamerlid Lisa Westerveld. Ze heeft er begrip voor dat het kabinet in de begintijd snel besluiten moest nemen zonder overleg met Kamerleden, omdat het land in de "paniekstand" stond. Maar dat dit lang de praktijk bleef, vindt ze "problematisch", zei ze woensdag bij haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In de onderhandelingen tussen het minderheidskabinet en JA21 over de begroting van volgend jaar zit "wat toenadering", maar een akkoord is nog niet in zicht. Dat zei JA21-leider Joost Eerdmans woensdag na een nieuw gesprek op het ministerie van Financiën.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Twee Nederlandse diplomaten hoeven Israël toch niet te verlaten, zegt minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) woensdag. Een dag eerder kondigde de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Saar aan dat de Nederlandse vertegenwoordigers bij het internationaal steuncentrum voor Gaza (IGCS) in Kiryat Gat het land moeten verlaten als vergelding voor een "reeks anti-Israëlische maatregelen genomen door de Nederlandse regering".
20 uur geleden