Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - PRO-leider Jesse Klaver vindt het "heel zorgelijk" dat premier Rob Jetten vasthoudt aan zijn wens voor brede steun voor de kabinetsplannen. Verschillende fracties drongen tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen al bij Jetten aan om voor links of rechts te kiezen, maar dat wil de premier nog niet doen.
12 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten zegt dat niet alle wensen van de oppositie in de begroting konden worden verwerkt, omdat het kabinet te weinig tijd heeft gehad. "Ik heb dat onderschat", zei de minister-president tijdens de tweede dag van het debat over de plannen van het minderheidskabinet.
23 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - SGP-leider Chris Stoffer wil dat het kabinet snel kiest of het belastingplan en de begrotingen over links of over rechts door de Tweede en Eerste Kamer worden geloodst. "Want als we zo doorsudderen, dan gaan we er niet komen."
26 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - ChristenUnie-leider Mirjam Bikker waarschuwt dat het kabinet het eerst onderling eens moet worden, voordat het kan gaan onderhandelen met oppositiepartijen. "Als het kabinet zo doorgaat, gaan we met z'n allen de modderpoel in. Dat gun ik ons land niet. En dat gun ik ook alle ministers niet die hard werken om goede dingen voor elkaar te krijgen."
29 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten wil snel in gesprek met de fractievoorzitters van PRO, 50PLUS, Volt, ChristenUnie, SGP, JA21 en de BBB om steun te vinden voor de begroting en het belastingplan. "Ik zie bereidheid om de komende weken toch ja te zeggen als het kabinet bereid is om punten aan te passen."
41 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten wil nog geen keuze maken over of hij met rechts of met links wil samenwerken om tot een meerderheid te komen voor het belastingplan. Dat zei hij na aandringen van JA21-leider Joost Eerdmans, die Jetten ervan betichtte de vraag uit de weg te gaan.
41 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De ministers die in de media roddelen over premier Rob Jetten doen aan "broodroof", vindt Geert Wilders. Aan het begin van de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen haalde de PVV-leider een artikel in het AD aan waarin ministers anoniem kritiek uiten op de minister-president van D66. Wilders vroeg zich af hoe Jetten kan functioneren als zijn eigen ministers "drie keer een mes in uw rug steken".
43 minuten geleden