Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - De top van het kabinet komt donderdag weer bijeen om te overleggen hoe een parlementaire meerderheid moet worden gevonden voor het belastingplan voor volgend jaar. Dat melden Haagse bronnen. Premier Rob Jetten, de vicepremiers Bart van den Brink en Dilan Yeşilgöz, minister Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) bespreken dan de uitkomsten van hun gesprekken met de oppositie.
4 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten ziet dat er nog "werk te doen is" bij het tegengaan van racisme en discriminatie in Nederland. Dat heeft hij gezegd in zijn openingsspeech op de vijfde wereldtop van UNESCO over racisme en discriminatie in Den Haag.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - JA21, SGP en BBB hebben het minderheidskabinet in een gezamenlijke brief, die in handen is van het ANP, een aanbod gedaan tot samenwerking. Zij zijn bereid naast het belastingplan alle begrotingen te steunen, mits er ruimte komt voor "brede lastenverlichting". Hun eerdere eisen op het gebied van asiel, stikstof en medisch-ethische kwesties blijven staan.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De politie gaat een deel van de ruim 10.000 onbehandelde aangiften en meldingen uit 2024 opnieuw beoordelen. Justitieminister David van Weel (VVD) schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat het in eerste instantie gaat om de aangiften voor moord en doodslag, pogingen daartoe en ernstige zedenzaken.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Onder oppositiepartijen klinkt begrip voor de keuzes die het kabinet heeft gemaakt om geld vrij te maken voor onderhoud van infrastructuur. Een reeks projecten om wegen, spoor en vaarwegen uit te breiden, is daardoor voorlopig stopgezet. Veel partijen willen dat er meer geld voor infrastructuur komt, zodat nieuwe projecten weer een toekomst krijgen.
20 uur geleden
APELDOORN (ANP) - De eerste kerkgebouwen zijn ingericht voor de tijdelijke opvang van statushouders. Met Actie Onderdak kunnen de erkende vluchtelingen daar wachten tot er een huis voor hen is in diezelfde gemeente. Hun plek in het asielzoekerscentrum kan dan vrijkomen voor asielzoekers.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - VVD-Kamerlid Bart Bikkers is teruggekomen op zijn opmerkingen waarin hij steun voor rekeningrijden niet uitsloot. "Betalen naar gebruik", de ambtelijke term voor rekeningrijden, kan volgens hem ook slaan op "het betalen naar gebruik dat we al doen aan de pomp" of op tolheffing.
21 uur geleden