Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Alle ministeries moeten samen voor het eind van 2027 in totaal 750 regels hebben geschrapt of versimpeld. Ieder ministerie heeft een eigen doel gekregen, meldt staatssecretaris Eric van der Burg (Slagvaardige Overheid) in een brief aan de Tweede Kamer.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Asielminister Bart van den Brink weet nog niet wanneer de asielaanvragen van meer dan 140.000 Oekraïners behandeld worden. Het Europese Hof van Justitie oordeelde op 1 oktober dat die aanvragen gewoon behandeld moeten worden, maar de CDA-minister schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat andere aanvragen voorrang krijgen.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Regionale ziekenhuizen hebben de afgelopen jaren niet meer planbare zorg kunnen aanbieden, terwijl hier wel afspraken over waren, zei minister Sophie Hermans (Volksgezondheid) in een debat in de Tweede Kamer. Hoogcomplexe zorg wordt wel steeds vaker samengebracht in ziekenhuizen met meer specialisten.
20 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De hulpverlening aan slachtoffers van seksueel misbruik en geweld moet laagdrempeliger en minder versnipperd. Daarom komt het kabinet met een nieuwe landelijke werkwijze die de ondersteuning aan slachtoffers moet verbeteren.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het bestuur van NSC reageert met "verbazing en teleurstelling" op het vertrek van Europarlementariër Dirk Gotink. De politieke partij verliest daarmee haar laatste volksvertegenwoordiger. "Het bestuur had liever gezien dat hij naar voren was gestapt om in politieke zin de kar te trekken", staat in een reactie.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Europarlementariër Dirk Gotink zegt zijn lidmaatschap van NSC op. Aanleiding is de aanwezigheid van partijloos Tweede Kamerlid Mona Keijzer als gastspreker bij een aanstaande ledenbijeenkomst van de partij. Dat bevestigt Gotink op X. NSC verliest daarmee zijn laatste actieve volksvertegenwoordiger.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer wil niet dat kleine spaarders en beleggers de rekening betalen voor de beoogde hervorming van de belasting op inkomsten uit vermogen (box 3). Een ruime meerderheid vraagt het kabinet om in ieder geval naar de erf- en schenkbelasting te kijken als alternatieve dekking. Ook de regeringspartijen D66 en CDA steunen die oproep, zeer tegen de zin van coalitiepartner VVD.
1 dag geleden