Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het minderheidskabinet gaat niet in op het verzoek van een meerderheid van de Tweede Kamer om een deel van de begroting voor volgend jaar al openbaar te maken. Dat schrijft minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) aan de Tweede Kamer. Een groot deel van de plannen lekte een dag eerder al uit.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Beledigende appjes die oud-justitieminister Ferd Grapperhaus stuurde over medebewindspersonen en burgemeesters werkten voor hem als uitlaatklep. Tijdens een verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona zei de CDA'er dat zijn appberichten niet afleidden van de inhoud. Hij uitte zich onder meer laatdunkend over onderwijsminister Arie Slob en burgemeester Hubert Bruls (Nijmegen), die het Veiligheidsberaad leidde.
15 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oud-justitieminister Ferd Grapperhaus vond zichzelf het juridisch geweten van het kabinet tijdens de coronapandemie. Tegen de parlementaire enquêtecommissie corona zei de CDA'er dat hij daarom snel begon te praten over betere juridische borging van de coronamaatregelen.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De burgemeesters in het veiligheidsberaad speelden "ministerraadje" rond een aantal grote besluiten tijdens de coronapandemie. Dat zei oud-justitieminister Ferd Grapperhaus woensdag in Den Haag. Tegen de parlementaire enquêtecommissie corona zei de CDA'er dat de 25 burgemeesters in het beraad besluiten volledig over wilden doen.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Niemand wilde een avondklok instellen om de coronapandemie te bestrijden, maar door een gebrek aan alternatieven kwam die er toch. Dat zei toenmalig minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) woensdagochtend bij haar verhoor door de parlementaire enquêtecommissie corona. Aanvankelijk verzette ze zich tegen de maatregel, maar gaandeweg raakte ze ervan overtuigd.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Bij alle coronamaatregelen werd vooraf een inschatting gemaakt van wat het voor de grondrechten van mensen betekende, zei voormalig minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren woensdag tegen de parlementaire enquêtecommissie corona. Volgens de oud-vicepremier deed haar ministerie de eerste weging en werd het daarna in het kabinet besproken.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Ruim 750 jongeren zaten in mei in een vorm van jeugdzorg waarbij ze het grootste deel van de dag exclusief met één begeleider of meer zijn. Minister Mirjam Sterk (Jeugd, CDA) is "geschrokken" van dat aantal, schrijft ze aan de Tweede Kamer. Zembla schatte eerder dat het in drie jaar tijd om minimaal 400 kinderen in zo'n "een-op-eenplaatsing" ging. Over de kwaliteit van deze zorg bestaan ernstige twijfels.
1 dag geleden