Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Toekomstig minister van Defensie, Dilan Yeşilgöz, hoopt dat er meer erkenning komt voor de strijdkrachten. "Ik hoop wel, vooral, dat we met elkaar onze militairen veel meer gaan waarderen en gaan eren", zei de VVD'er donderdag na een gesprek met formateur Rob Jetten.
25 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - De 41-jarige Eelco Eerenberg wordt de nieuwe staatssecretaris van Financiën namens D66, meldt de partij. Nathalie van Berkel zou eigenlijk deze functie krijgen. Maar zij zag hier maandag van af, nadat meerdere media hadden geschreven over onjuistheden in haar cv. Later maakte Van Berkel ook bekend de Tweede Kamer te verlaten.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Silvio Erkens (VVD) snapt de weifeling in de agrarische sector over zijn benoeming tot staatssecretaris van Landbouw. "Volgens mij is het aan mij om het tegendeel te bewijzen. Maar ik snap het scepticisme", zei hij donderdag voor aanvang van zijn gesprek met formateur Rob Jetten.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Aankomend premier Rob Jetten (D66) vindt het "spijtig" dat Nathalie van Berkel, tot maandag beoogd staatssecretaris Financiën, zich heeft teruggetrokken. Van Berkel vermeldde studies op haar cv die ze niet had gedaan of niet had afgemaakt. Toen bleek dat zij daarover gelogen had, trok zij zich eerst terug als beoogd staatssecretaris en een dag later als Kamerlid.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nieuwe steden bouwen "zal moeten" om de woningnood op te lossen, vindt aankomend minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting, D66). "We moeten dat niet uitsluiten. We moeten iedereen een thuis geven. Dat is echt heel erg belangrijk", zei ze na haar kennismakingsgesprek met beoogd premier Rob Jetten.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Rianne Letschert wil zich in het begin van haar ministerschap vooral richten op de cultuursector en op media, om die onderwerpen snel in de vingers te krijgen. De voormalige informateur wordt minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap namens D66. "Op beleidsterreinen zit ik er helemaal middenin", zei de voormalige bestuursvoorzitter van de Universiteit Maastricht over het hoger onderwijs en onderzoek.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Bereikbaarheid van nieuwe woningen, goed openbaar vervoer en milieubeleid zijn de drie prioriteiten voor Annet Bertram wanneer ze in het nieuwe kabinet aan de slag gaat als staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. Dat zei de kersverse CDA'er na haar kennismakingsgesprek met beoogd premier Rob Jetten. Ze somde daarmee min of meer haar hele aankomende takenpakket op.
23 uur geleden