Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
UTRECHT (ANP) - Een "fundamentele koerswijziging" is nodig voor steun van GroenLinks-PvdA. Die boodschap bracht partijleider Jesse Klaver over aan coalitiepartijen D66, VVD en CDA op een bijeenkomst in Utrecht. "Verwar onze uitgestoken hand niet met een blanco cheque."
3 uur geleden
AMSTERDAM (ANP) - Amnesty International maakt zich "ernstige zorgen" over de rechten van vluchtelingen in het vrijdag gepresenteerde coalitieakkoord. "Mensen op de vlucht worden al jarenlang gestigmatiseerd en ontmenselijkt in het politieke debat. Het is schokkend om te lezen dat de rechten van mensen die vluchten voor oorlog en vervolging nog verder worden afgebroken", aldus de hulporganisatie over de plannen van D66, VVD en CDA.
1 dag geleden
DEN BOSCH (ANP) - Dat het CDA weer mee gaat regeren, betekent dat het lastig gaat worden, verwacht partijleider Henri Bontenbal. Op een partijcongres in Den Bosch blikt hij vooruit op de fase na het net gepresenteerde coalitieakkoord. "Als we verantwoordelijkheid dragen, worden we ook weer stevig aangesproken op het regeringsbeleid. Dat is nu eenmaal hoe het gaat."
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Als Rob Jetten premier van Nederland wordt, is hij de jongste minister-president ooit. Dat blijkt uit data die het ANP vergeleek. In maart wordt Jetten 39 jaar. De gemiddelde leeftijd van Nederlandse premiers is 55,1 jaar.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema verwacht een normaal gesprek te kunnen voeren met toekomstig premier Rob Jetten. Dat vertelt ze in Het Parool. Het vorige kabinet was Amsterdam volgens Halsema "liever kwijt dan rijk".
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Fractieleider Lidewij de Vos van het uiterst rechtse Forum voor Democratie heeft weinig goede woorden over voor het regeerakkoord van D66, VVD en CDA. "Op vrijwel alle vlakken slaan deze partijen de verkeerde richting in", laat De Vos in een verklaring weten.
2 dagen geleden
DEN HAAG (ANP) - Het demissionaire kabinet gaat geen nieuwe medische evacuatie van kinderen uit Gaza meer regelen. Het is aan het volgende kabinet om hierover een besluit te nemen, schrijven staatssecretaris Aukje de Vries (Ontwikkelingshulp, VVD) en minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) vrijdag aan de Tweede Kamer.
2 dagen geleden