Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
ALMERE (ANP) - De gemeenteraadsverkiezingen maken "ontiegelijk veel uit voor je gewone leven", zei VVD-leider Dilan Yeşilgöz zaterdag in het centrum van Almere. Daar liep ze over de markt in de hoop stemmers over te halen om op haar partij te stemmen bij de verkiezingen komende woensdag. De lokale lijsttrekker Lesley van Hilten hoopt dat mensen de moeite nemen om te gaan stemmen, aangezien de opkomst in Almere bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen slechts 40 procent was.
15 uur geleden
ALMERE (ANP) - Defensieminister Dilan Yeşilgöz houdt er rekening mee dat de recente explosies bij Joodse panden gelinkt zijn aan Iran. Dat zei ze tijdens een campagnebijeenkomst van de VVD in Almere.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - "Wat een laffe intimidatie", reageert D66-fractievoorzitter Jan Paternotte via X op de aanslag op een Joodse school in Amsterdam. Ook andere Kamerleden spreken hun afschuw uit over de explosie die heeft plaatsgevonden in de nacht van vrijdag op zaterdag. "Dit is niet een gerichte aanslag op een gebouw, maar op de veiligheid van de hele Joodse gemeenschap", schrijft Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA.
20 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten vindt het "verschrikkelijk" dat een Joodse school in Amsterdam in de nacht van vrijdag op zaterdag doelwit was van een explosie. "Ik begrijp de boosheid en angst en ga snel in gesprek met de Joodse gemeenschap. Zij moeten zich altijd veilig weten in ons land", schrijft hij op X.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Justitieminister David van Weel (VVD) veroordeelt de aanslag op een Joodse school in Amsterdam in de nacht van vrijdag op zaterdag, waarbij een explosie heeft plaatsgevonden. "Twee nachten op rij een laffe aanval met een explosief bij een Joods gebouw. Eerst in Rotterdam, nu in Amsterdam", schrijft hij op X.
21 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Lokale partijen willen meer steun van het kabinet als het gaat om veiligheid, zeiden meerdere partijen tijdens het radiodebat van de NOS vrijdag. Zo laat de landelijke overheid de gemeente Den Haag, net als andere gemeenten, in de steek, betoogde Richard de Mos van Hart voor Den Haag toen het ging over criminaliteit in de stad en het tekort aan politieagenten.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten vindt het goed dat de drempel om te gaan stemmen lager wordt gemaakt door meer stembureaus en de proef met kleinere stembiljetten. In zijn wekelijkse persconferentie riep de D66-minister-president iedereen op om te gaan stemmen. "Dit is toch het meest dichtbij."
1 dag geleden