Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
AMERSFOORT (ANP) - SP-leider Jimmy Dijk heeft geen goed woord over voor de handreiking die partijleider Jesse Klaver van GroenLinks-PvdA vrijdag heeft gedaan naar de beoogde minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA. "Er is niets constructiefs aan afbraak, ook niet wanneer die afbraak wordt verpakt als compromis of deelakkoord", sprak hij zaterdag de partijraad van de SP toe.
8 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Milieustaatssecretaris Thierry Aartsen is verbaasd dat burgemeesters zaterdag in de Stentor klagen over het nieuwe plan voor het afsteken van vuurwerk. Daarin staat dat alleen nog in verenigingsverband vuurwerk mag worden afgestoken, na toestemming van de gemeente. De burgemeesters zijn bang dat het moeilijk te handhaven is en pleiten voor een totaalverbod op vuurwerk.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De formerende partijen VVD en CDA vinden het goed dat GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver vrijdag op een partijbijeenkomst zei afspraken te willen maken met het aanstaande minderheidskabinet. Dilan Yeşilgöz (VVD) noemde het voor de formatiegesprekken zaterdag moedig en Henri Bontenbal (CDA) begrijpt dat Klaver voor zijn eigen idealen blijft strijden.
2 uur geleden
UTRECHT (ANP) - Bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen is het "unieke Europese verhaal" van Volt "verwaterd", stelt medeoprichter en Europarlementariër Reinier van Lanschot bij het congres van de partij in Utrecht. De paneuropese partij zakte van twee zetels naar één en dat "dwingt tot zelfreflectie".
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederland gaat geen deel uitmaken van de Raad voor Vrede die de Amerikaanse president Donald Trump wil oprichten. Dat zei demissionair minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) bij het tv-programma Café Kockelmann.
15 uur geleden
DEN BOSCH (ANP) - GroenLinks-PvdA wil 'voor de zomer' akkoorden sluiten met het beoogde minderheidskabinet van D66, VVD en CDA. De grootste oppositiepartij wil "progressieve doorbraken" en is bereid compromissen te sluiten, zegt partijleider Jesse Klaver op een partijbijeenkomst in Den Bosch. Het gaat onder meer om deals op het gebied van stikstof, betaalbare huizen en boodschappen, licht hij desgevraagd toe.
17 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Nederlandse IS-strijders die naar Syrië en Irak zijn gereisd, moeten worden berecht in de regio waar ze vastzitten, vindt demissionair minister Foort van Oosten van Justitie en Veiligheid. Volgens hem moeten mensen die bewust hebben gekozen om voor een ideologie daarheen te reizen niet zomaar rekenen op een terugkeer.
21 uur geleden