Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Jesse Klaver is niet onder de indruk van het standpunt dat Rob Jetten (D66) als premier inneemt over de situatie in de Gazastrook. "Dit had Dick Schoof ook kunnen zeggen, zij het dat de heer Jetten dat veel eloquenter doet", aldus de leider van GroenLinks-PvdA bij het debat over de regeringsverklaring.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten (D66) heeft niet expliciet gezegd dat minister van Buitenlandse Handel en zijn partijgenoot Sjoerd Sjoerdsma naar China kan voor handelsmissies. De vraag is relevant, omdat Sjoerdsma in dat land nog op een sanctielijst zou staan. "Hij kan een belangrijke rol vervullen", zei Jetten.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Oekraïne zou volgens een aangenomen motie van de Tweede Kamer dit jaar 2 miljard euro extra steun krijgen. Maar dat gaat niet meer gebeuren, bleek donderdag tijdens het debat over de regeringsverklaring. Het geld is "opgelost" in steun voor de komende jaren, aldus premier Rob Jetten.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Drie nieuwe Kamerleden gaan meehelpen bij de parlementaire enquête over de coronacrisis. Dat zijn Dion Huidekooper (D66), André Poortman (CDA) en Annelotte Lammers (Groep Markuszower), maakte Kamervoorzitter Thom van Campen donderdag bekend. D66'er Henk-Jan Oosterhuis gaat juist uit de commissie.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De kans is klein dat pogingen om de hypotheekrenteaftrek verder af te bouwen op iets uitlopen, zei premier Rob Jetten in het debat over de regeringsverklaring. "Er is geen ruimte om daar de komende tijd heel uitvoerig over te filosoferen. Of ja, er is altijd ruimte om te filosoferen, maar de kans dat daar dan uit wordt gekomen is echt beperkt."
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - X komt niet naar de Tweede Kamer voor een gesprek over sociale media. "Dat u niet op onze uitnodiging ingaat om het gesprek aan te gaan, vinden wij teleurstellend", schrijven Kamerleden die een grote meerderheid vertegenwoordigen in een brief aan het sociale platform van techmiljardair Elon Musk.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Een flink deel van de oppositie vindt dat premier Rob Jetten een "valse start" heeft gemaakt in de samenwerking met de Tweede Kamer, door in hun ogen te halsstarrig vast te houden aan de AOW-plannen. Onder meer GroenLinks-PvdA, de ChristenUnie, PVV, 50PLUS, DENK, SP en Volt vinden dat Jetten zich meer richting de Kamer moet bewegen, omdat zijn kabinet meerderheden moet blijven zoeken.
7 uur geleden