Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet kijkt "welwillend" naar deelname aan een eventuele NAVO-missie bij Groenland, zegt demissionair defensieminister Ruben Brekelmans (VVD) in het programma Café Kockelmann. Concrete plannen daarvoor liggen er nog niet, benadrukte hij.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - D66, VVD en CDA willen een minderheidskabinet vormen, meldt D66-leider Rob Jetten. De leiders van de drie partijen hebben donderdag en vrijdag met elkaar gesproken op het Hilversumse landgoed De Zwaluwenberg. De VVD had graag JA21 willen betrekken bij een meerderheidskabinet, maar dat ziet Jetten niet zitten.
16 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) vindt het "ontzettend dapper dat zoveel Iraniërs de straat opgaan om te demonstreren tegen de slechte omstandigheden waarin ze moeten leven". Tegelijk vindt hij het "zorgelijk dat de signalen over repressie toenemen" en "echt onacceptabel" dat daarbij doden en gewonden vallen.
18 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Als minderjarigen via internet alcohol bestellen, moet niet alleen de verkoper maar ook de bezorgdienst worden beboet, vindt staatssecretaris Judith Tielen (Jeugd, VVD). De demissionair bewindsvrouw stelt voor om de Alcoholwet daarop aan te passen. De aanscherping is volgens haar nodig omdat jongeren onder de 18 jaar te makkelijk via internet aan bier, wijn of sterke drank komen.
19 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Klimaatminister Sophie Hermans (VVD) vindt het "zorgelijk" dat de Verenigde Staten een belangrijk klimaatverdrag van de Verenigde Naties verlaten. Maar de demissionaire bewindsvrouw benadrukte vrijdag voor aanvang van de ministerraad ook dat andere landen, waaronder Nederland, samen blijven optrekken om klimaatverandering tegen te gaan.
22 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Veel leden zijn weggelopen bij Nieuw Sociaal Contract (NSC) nadat de partij is gedecimeerd bij de Tweede Kamerverkiezingen in oktober. Het aantal leden is teruggelopen van zo'n 8000 begin vorig jaar naar 3000, bevestigt partijvoorzitter Reinout van Malenstein na berichtgeving van RTV Oost.
1 dag geleden
HILVERSUM (ANP) - De samenstelling van de coalitie is de "hoofdmoot" van de gesprekken tussen D66, CDA, VVD en informateur Rianne Letschert op landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum, zei D66-leider Rob Jetten bij binnenkomst. Daar spreken de partijleiders en de informateur donderdag en vrijdag met elkaar. Jetten toont nog steeds weinig enthousiasme over het idee om JA21 daarbij te betrekken.
1 dag geleden