Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Nog voordat de verbouwing van het Binnenhof klaar is, is het complex te klein voor alle organisaties die erin moeten. Minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting, D66) zei in een debat met de Tweede Kamer: "De Tweede Kamer is gegroeid, de Eerste Kamer is gegroeid, de Raad van State is gegroeid, alles is gegroeid. Dus het gaat niet passen, tenzij we in afgeslankte vorm teruggaan."
4 uur geleden
GRONINGEN (ANP) - Commissaris van de Koning in Groningen René Paas vindt dat het kabinet "een crisissituatie zou moeten uitroepen" om de opvang van asielzoekers met spoed te kunnen regelen in de gemeenten. Volgens hem vragen de provincies dit "tot nu toe vergeefs". Paas zei woensdag tijdens een vragenuurtje in de Provinciale Staten "dat de situatie nu alle trekken vertoont van een crisis. Daar is de aarzeling bij de Staat te groot".
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het is teleurstellend dat niet alle asielzoekers in Ter Apel kunnen worden opgevangen, vindt asielminister Bart van den Brink. De CDA-minister weet niet waar de mensen voor wie geen plek is kunnen blijven. Het kan zijn dat zij buiten in het gras voor de opvanglocatie moeten slapen, zei Van den Brink.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De controle van het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw schiet tekort, ziet de Algemene Rekenkamer. Zeven van de veertien belangrijkste regels voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zijn moeilijk te controleren door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Dat noemt de controleur van de overheid zorgelijk.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De wachttijden voor asielaanvragen zijn de afgelopen jaren steeds langer geworden en lopen mogelijk verder op als het Europese migratiepact binnenkort van kracht wordt, meldt de Rekenkamer in het jaarlijkse verantwoordingsonderzoek. Asielzoekers die niet uit een veilig land komen en ook niet in een ander Europees land asiel hebben aangevraagd, moeten inmiddels gemiddeld 67 weken wachten. Daardoor wordt ook de screening op terrorisme veel later uitgevoerd dan afgesproken.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet belooft nog altijd meer dan het kan waarmaken. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in zijn jaarlijkse verantwoordingsonderzoek. Doelen voor de korte termijn worden niet gehaald, doelen voor de lange termijn verdwijnen uit zicht. Dat komt doordat in de bedrijfsvoering "de basis niet op orde is", aldus de controleur van de rijksoverheid.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Eelco Heinen (Financiën) wil dat Defensie en de Algemene Rekenkamer met elkaar in gesprek gaan over de aanbestedingen. "Ik zet ze beide in een hok, ga erbij zitten en dan gaan we het oplossen", aldus Heinen. "Ik wil dit volgend jaar niet nog een keer horen."
6 uur geleden