Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Een grote opgave, zo noemen de commissarissen van de Koning in de twaalf provincies de opdracht die hun gemeenten hebben gekregen voor de opvang van asielzoekers. De nieuwe asielminister Bart van den Brink (CDA) maakte vrijdag bekend hoeveel opvangplaatsen in elke provincie geregeld moeten worden. Wettelijk gezien had dat al voor 1 februari bekend moeten zijn, maar Van den Brinks voorganger Mona Keijzer besloot dat aan de nieuwe minister over te laten.
56 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Rob Jetten wil de komende tijd in contact komen met jongeren en mensen buiten zijn bubbel, vertelde de nieuwe premier vrijdagmiddag tijdens zijn wekelijkse persconferentie. "Organiseer voor mij werkbezoeken op plekken waar ze misschien niet verwachten dat de premier of een D66'er langskomt", heeft de nieuwe premier zijn ambtenaren gevraagd. "Want ik wil juist daar van mensen horen: hoe kijken ze tegen de overheid aan, waar lopen ze tegenaan, waar zijn ze boos over?"
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Premier Rob Jetten gaat aanstaande dinsdag voor het eerst in zijn huidige functie naar Brussel. Hij spreekt daar in de avond onder anderen met NAVO-baas en voormalig premier Mark Rutte. Jetten was in het laatste kabinet-Rutte minister voor Klimaat en Energie.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - In Zuid-Holland moeten gemeenten nog voor 11.400 extra opvangplekken zorgen voor asielzoekers, meldt de nieuwe asielminister Bart van den Brink (CDA). In de zogenoemde capaciteitsraming heeft hij bekendgemaakt hoeveel opvangplekken elke provincie moet verzorgen. Alle provincies komen samen nog 38.000 plekken tekort, meldde Van den Brinks voorganger Mona Keijzer (BBB) eerder al.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet betreurt het dat Russische en Belarussische sporters volgende maand onder eigen vlag mogen meedoen aan de Paralympische Winterspelen in Milaan en Cortina d'Ampezzo. Er gaat een regeringsdelegatie naar het sportevenement, maar die zal geen bijeenkomsten bijwonen waar de vlaggen of volksliederen van deze landen te zien of te horen zijn.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten doet iedere week aangifte van homohaat. Hij krijgt iedere dag bedreigingen binnen vanwege zijn geaardheid, zei hij tijdens de wekelijkse persconferentie met de premier.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister-president Rob Jetten (D66) wil dat zijn bewindspersonen voortaan beter nadenken voordat ze iets op sociale media zetten. Hij zei dat in reactie op een Instagram-post van minister en partijgenoot Hans Vijlbrief waar ophef over is ontstaan.
2 uur geleden