Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
LUXEMBURG (ANP) - Het onmiddellijk stopzetten van de EU-begrotingssteun aan Sierra Leone is volgens justitieminister David van Weel geen te grof middel om de regering van het Afrikaanse land te bewegen de veroordeelde drugscrimineel Jos Leydekkers ('Bolle Jos') aan Nederland uit te leveren. "Sierra Leone kan dit binnen 24 uur oplossen door deze man op te pakken en uit te leveren aan ons", zei Van Weel, voor de vergadering met de EU-ministers van Justitie.
4 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Eelco Heinen (Financiën) staat open voor een andere ondergrens voor de vermogensbelasting in box 3 om de kleine spaarder te ontzien. Dat zei de VVD-bewindsman op de tweede dag van de algemene financiële beschouwingen. "Ik had de inschatting gemaakt dat met de huidige grens de kleine spaarder wordt ontzien, maar de Kamer ziet dat anders."
17 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Eelco Heinen (VVD) van Financiën verwacht dat werkgevers en werknemers tot een sociaal akkoord komen dat een grotere besparing oplevert dan het kabinet geraamd had. Volgens hem hebben de sociale partners aangegeven die belofte waar te kunnen maken. Dat zei de bewindsman tijdens de algemene financiële beschouwingen.
32 minuten geleden
LUXEMBURG (ANP) - Minister David van Weel (Justitie) is tevreden met het besluit van de EU om dit jaar geen begrotingssteun meer aan Sierra Leone te geven, meldt hij op X. Nederland wil dat Sierra Leone de veroordeelde drugscrimineel Jos Leijdekkers (Bolle Jos) aan Nederland uitlevert, maar pogingen daartoe zijn tot nu toe op niets uitgelopen.
57 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het belastingplan moet nog worden aangepast aan de hand van wensen vanuit de Kamer, zei financiënminister Eelco Heinen (VVD) aan het begin van de tweede dag van de algemene financiële beschouwingen. "Dat is helder." Hij snapt "heel goed" dat partijen nog veranderingen willen. De bewindsman kondigde aan later in het debat te schetsen waar hij denkt dat mogelijke oplossingen liggen.
1 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Senator Martin van Rooijen is weer de lijsttrekker voor 50PLUS voor de Eerste Kamer. De partij heeft nu een zetel in de Senaat, maar verwacht door goede peilingen voor de Tweede Kamer een flinke winst te behalen.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De nieuwe wet die duidelijk moet maken of iemand als zelfstandige kan werken is concreter ingevuld, meldt minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie, VVD) in een Kamerbrief. Zo moet een zzp'er minstens drie opdrachtgevers hebben gehad in het voorgaande en lopende kalenderjaar, om de zogenoemde zelfstandigentoets te doorstaan.
4 uur geleden