Enquêtecommissie: belangen Groningers stelselmatig genegeerd
ZEERIJP (ANP) - De oliemaatschappijen en de Staat hebben de belangen van inwoners van het bevingsgebied in Groningen structureel en stelselmatig genegeerd. Decennialang was vooral de opbrengst van het gas in de Groninger bodem doorslaggevend. Tot die harde conclusies komt de parlementaire enquêtecommissie die de aardgaswinning in Groningen onderzocht.
In het langverwachte enquêterapport staat dat Nederland een ereschuld heeft aan Groningers. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Een lange reeks missers en volgens de commissie verkeerde prioriteiten hebben uiteindelijk geleid tot "rampzalig" leed in de regio.
Er moet langetermijnperspectief komen voor de regio, waar het leef- en vestigingsklimaat verbeterd moeten worden, adviseert de commissie in het bijna 2000 pagina tellende rapport, dat de titel ‘Groningers boven Gas’ meekreeg.
Een rookgordijn
De gaswinning was zo "succesvol en lucratief" voor zowel de overheid als de oliebedrijven Shell en ExxonMobil, dat er voor de nadelige effecten en risico’s voor de Groningers "amper oog" was. In plaats van de grote financiële belangen werd ten onrechte steeds het belang van de leveringszekerheid van gas benadrukt, "terwijl dit met actief beleid is te beïnvloeden". De commissie spreekt van "een rookgordijn" en noemt dat "zeer kwalijk".
Maar die financiële belangen waren jarenlang expliciet doorslaggevend, terwijl het belang van veiligheid consequent ondergeschikt werd gemaakt. Pas na een uitspraak van de hoogste rechter in 2017 passen de verantwoordelijke partijen "enige vorm van het voorzorgsbeginsel" toe.
Onacceptabel lange onveiligheid
Vooral de recordwinning in 2013, "zo kort na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012", laat zien dat de veiligheid nooit voorop stond. De overheid en de oliemaatschappijen zijn vooral bang "om in te grijpen terwijl dat in hun ogen niet strikt noodzakelijk is". Het beleid van oud-minister Henk Kamp dat tot de recordwinning leidde, wordt in Groningen als uiterst pijnlijk ervaren. Maar de betrokken partijen, waaronder de Staat en de oliemaatschappijen, waren juist "uiterst tevreden over de koers die in 2013 is gevaren".
Uiteindelijk duurde de onveiligheid "onacceptabel lang", en werd pas in 2018 besloten om de gaswinning helemaal af te bouwen. Dat besluit was op zijn minst deels ook ingegeven door financiële motieven, stelt de commissie. Het kabinet deed dat "mede vanuit de veronderstelling dat de kostbare versterkingsoperatie daarmee veel kleiner gehouden kan worden.
Leven in de wacht
De commissie erkent dat er in recente jaren is geprobeerd om de problemen van Groningers op te lossen, maar die pogingen hebben nauwelijks tot verbeteringen geleid. Met een "leven in de wacht" voor veel inwoners.
De NAM en aandeelhouders Shell en ExxonMobil pogen steeds om de vergoedingen beperkt te houden, maar zijn wél "structureel bereid geld te investeren in het weerleggen van de claims, zelfs als de schadeclaim lager is dan de kosten die gemaakt moeten worden om de vorderingen te weerleggen".
Leed en onzekerheid
Ook de "zwalkende versterkingsaanpak" is funest voor Groningers, en leidt niet alleen tot "leed en onzekerheid" bij gedupeerden, maar ook tot wantrouwen jegens de overheid.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Landbouw moet mogelijk blijven in de zones rond natuurgebieden waar de stikstofuitstoot harder omlaag moet dan elders. Dat zei minister Jaimi van Essen (Landbouw, D66) in het debat over zijn stikstofmaatregelen. "We vragen in de zones het maximale wat wij verantwoord vinden om landbouwkundig gebruik mogelijk te houden."
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Stikstofminister Jaimi van Essen (D66) hoopt nog steeds op steun van ongeveer 100 van de 150 zetels in de Tweede Kamer voor zijn stikstofplannen. Eerder sprak premier Rob Jetten ook al die hoop uit. Toch bleken de verschillende opvattingen in de Kamer groot en lijkt brede steun nu nog ver weg.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - JA21 zegt ervoor open te staan de stikstofplannen van het kabinet te steunen. "Wij steken onze hand uit", zei Kamerlid Maarten Goudzwaard in het debat over de maatregelen. "Niet uit enthousiasme voor dit pakket, maar omdat stilstand schadelijker is. Ik vraag het kabinet dan ook die hand aan te pakken en te laten zien dat het echt bereid is zijn plannen aan te passen."
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De stikstofplannen van het kabinet gaan boeren raken, zei VVD-Kamerlid Renate den Hollander in het debat over die plannen. Tegelijkertijd bestreed ze verwachtingen die partijen op de rechterflank lieten klinken over de gevolgen voor boeren. "Ik ga niet meedoen in het beeld dat er helemaal geen toekomst is. Dat is gewoon een onwaar beeld."
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De stikstofmaatregelen van het kabinet zijn als een Jengatoren, zei D66-Kamerlid Anne-Marijke Podt in het debat over die plannen. "Als je daar random blokjes uit gaat trekken, wordt hij wel heel wankel, en dat wil ik voorkomen."
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet heeft weinig financiële ruimte om tegemoet te komen aan wensen vanuit de oppositie. Die winstwaarschuwing gaf minister Eelco Heinen (Financiën) voorafgaand aan een gesprek, samen met premier Rob Jetten, met PRO-leider Jesse Klaver. "De marges zijn heel klein", aldus de VVD-bewindsman.
8 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het zou "niet eerlijk" zijn geweest naar boeren als het kabinet had gewacht met de regel voor het aantal koeien per hectare, om er later alsnog mee te komen, vindt D66. Op dat onderdeel uit het stikstofpakket kwam kritiek van vooral boeren en rechtse partijen. Zij betogen dat die maatregel, waardoor het aantal koeien in sommige gebieden zou afnemen, niets met stikstof te maken heeft.
8 uur geleden