CPB betwijfelt of nieuwe kabinet vele miljarden wel kan uitgeven
DEN HAAG (ANP) - Het nieuwe kabinet wil de komende jaren miljarden spenderen om Nederland verder vooruit te helpen, maar het is de vraag of dit allemaal binnen de kabinetsperiode gaat lukken. Het Centraal Planbureau (CPB) wijst in een doorrekening van het coalitieakkoord op de grote krapte op de arbeidsmarkt. Je kunt dan wel veel extra overheidsuitgaven plannen, maar het zal heel lastig worden om genoeg geschikt personeel te vinden om alles uit te voeren.
De belangrijke adviseur van het kabinet houdt er daarom rekening mee dat niet alle geplande middelen binnen de kabinetsperiode kunnen worden besteed. Dit speelt met name voor de plannen op het gebied van infrastructuur, defensie en voor de woningbouw.
Het CPB waarschuwt daarnaast dat de grote omvang van het pakket negatieve bijeffecten kan hebben. Het risico bestaat dat extra overheidsuitgaven eerder de lonen en prijzen zullen aanjagen dan de economische activiteit, geven de rekenmeesters bijvoorbeeld aan. En dat terwijl de inflatie de laatste tijd al erg hoog is.
Verwachting
Ook zouden de financiële lasten voor toekomstige generaties fors toenemen, doordat de staatsschuld de komende decennia hard kan oplopen. Daarbij speelt mee dat het CPB denkt dat bepaalde zaken, anders dan het kabinet aanneemt, structureel op de kosten kunnen blijven drukken. Van een aantal bezuinigingen in de zorg vindt het CPB dat er nog extra maatregelen nodig zijn om ook daadwerkelijk voor een bezuiniging te zorgen.
Over de gehele linie zal de economie door de gemaakte plannen wel harder groeien dan anders het geval zou zijn geweest. Daarbij is de verwachting dat de werkgelegenheid bij de overheid en in het onderwijs zal toenemen, en dat de werkloosheid zal dalen. Op de langere termijn zou het coalitieakkoord leiden tot een lichte daling van de structurele werkgelegenheid, maar ook tot een iets gelijkere inkomensverdeling. Het nieuwe beleid zou er verder voor zorgen dat de lichte afname van de koopkracht van huishoudens wat wordt gecompenseerd.
Anders dan in het verleden hebben de coalitiepartijen hun plannen niet op voorhand laten doorrekenen door het CPB, ook omdat niet alle maatregelen al tot in detail zijn uitgewerkt. Dat zou meer ruimte moeten bieden aan bewindslieden en aan de Tweede Kamer om hun stempel te drukken op het beleid. Maar de Tweede Kamer nam daar geen genoegen mee en vroeg formateur Mark Rutte om toch een doorrekening te laten maken, nog voor het debat over de regeringsverklaring. Dat staat voor volgende week dinsdag en woensdag op de agenda.
Meer uit Financieel
LJUBLJANA (ANP/BELGA/RTR) - In Slovenië mogen automobilisten voorlopig nog maar 50 liter per dag tanken door tekorten bij pompen. Het land heeft last van Italianen en Oostenrijkers die komen tanken, omdat benzine en diesel er veel goedkoper zijn. Nu de brandstofprijzen overal sterk zijn toegenomen, is een ritje naar Slovenië om te tanken voor hen opeens een stuk interessanter.
3 uur geleden
MANILLA (ANP/RTR) - De Filipijnen hebben tijdelijk het gebruik van goedkopere, maar vervuilendere brandstof toegestaan om de brandstofvoorziening te waarborgen te midden van de huidige energiecrisis. Net als andere Aziatische landen zoekt het land naar manieren om te gaan met de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. Deze maatregel laat zien dat de noodzaak om brandstofvoorziening op peil te houden soms haaks staat op bestaande milieuregels.
7 uur geleden
HILVERSUM (ANP) - Nederlandse zeevarenden op schepen in de Perzische Golf voelen zich momenteel niet veilig door de oorlog in het Midden-Oosten. Dat heeft directeur Annet Koster van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) gezegd in het televisieprogramma WNL Op Zondag.
9 uur geleden
BEIJING (ANP/RTR/BLOOMBERG) - De Chinese premier Li Qiang heeft beloofd de economie van China verder open te stellen voor buitenlandse bedrijven en iets te doen aan de zorgen van handelspartners over het grote handelsoverschot van zijn land. "We nemen de zorgen van onze handelspartners serieus en staan klaar om met alle partijen samen te werken om de gezonde en evenwichtige ontwikkeling van handel te bevorderen", zei Li zondag in een toespraak op het China Development Forum in Beijing.
11 uur geleden
AUSTIN (ANP/AFP) - Elon Musk heeft dit weekend plannen aangekondigd om eigen chips te gaan maken voor kunstmatige intelligentie, robotica en datacenters in de ruimte. De zogenoemde Terafab, een fabriek nabij Austin in Texas, zal volgens Musk streven naar de productie van 1 terawatt aan rekenkracht per jaar.
12 uur geleden
PARIJS (ANP/AFP) - Franse aanklagers vermoeden dat Elon Musk seksueel getinte deepfakes op socialemediaplatform X heeft aangemoedigd om de waarde van zijn bedrijf "kunstmatig" op te drijven. Dat hebben ze laten weten aan Amerikaanse autoriteiten, werd zaterdag bekendgemaakt.
1 dag geleden
SAN FRANCISCO (ANP/BLOOMBERG) - ChatGPT-moederbedrijf OpenAI heeft plannen om het aantal medewerkers dit jaar bijna te verdubbelen. Op die manier hoopt de Amerikaanse pionier op het gebied van kunstmatige intelligentie (AI) concurrentie van bedrijven als Anthropic en Google het hoofd te bieden, schrijft zakenkrant Financial Times op basis van ingewijden.
1 dag geleden