Commissie: rampzalige situatie Groningers was niet onontkoombaar
ZEERIJP (ANP) - De ontstane situatie waarin Groningers kampen met grote problemen als gevolg van de aardbevingen door gaswinning, kan "met recht betiteld worden als ‘rampzalig’", schrijft de parlementaire enquêtecommissie in haar rapport. Dat de gaswinning is uitgelopen op "ongekend systeemfalen", was niet onontkoombaar: politiek en de oliemaatschappijen hebben door de jaren heen verscheidene belangrijke signalen gemist en genegeerd.
"Was de aardbevingsproblematiek van het begin af aan serieus genomen, dan had veel ellende voorkomen kunnen worden", aldus de commissie, die dan ook spreekt van "nalatigheid jegens de Groningers".
Een eerste gemiste kans om in te grijpen was er al in 1993, aldus de commissie: de Begeleidingscommissie Onderzoek Aardbevingen zag toen het verband tussen de gaswinning en de aardbevingen. Tien jaar later, bij de invoering van de Mijnbouwwet, hadden ook meer waarborgen moeten worden ingebouwd.
Drie kabinetten-Rutte.
Maar de meeste signalen kwamen binnen tussen 2013 en 2018 (het jaar waarop werd aangekondigd dat de gaskraan op termijn dicht zou gaan), tijdens de regeerperiodes van drie kabinetten-Rutte. De commissie noemt als voorbeeld het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) uit januari 2013, waarin de toezichthouder "heel nadrukkelijk" aangeeft dat de winning omlaag moet. Dit gebeurde na de zware beving in 2012 bij Huizinge. Tijdens de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie werd al duidelijk dat de ernst en de gevolgen van die beving niet of nauwelijks doordrongen in politiek Den Haag.
De nalatigheid waarover de commissie spreekt, was een gevolg van de stelselmatige onderschatting van de risico’s van bevingen én de mentale belasting op Groningers die steeds te maken kregen met verschillende schadeprocedures. Lange tijd werd ontkend dat gaswinningen tot aardbevingen zouden leiden (de NAM noemde dit "flauwekul"), en later werd de zwaarte van de aardbevingen lang onderschat.
Fundamentele veronachtzaming
Dat was geen toeval, ziet de commissie. De kennis over het Groningenveld is doelbewust beperkt gehouden. Dit is "laakbaar", en is vooral de NAM aan te rekenen, maar de commissie wijst in tweede instantie naar kennispartijen als het KNMI.
Overigens onderschatten niet alleen de overheid en de oliemaatschappijen de problemen in Groningen: "De ernst van de zaak en de fundamentele veronachtzaming van de belangen van Groningers lijken vaak niet door te dringen tot de rest van Nederland." Dat geldt ook voor de landelijke media, hoewel de commissie de oorzaak hiervan niet goed weet te duiden.
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het uitfaseren van het gebruik van olie, kolen en gas is voor Nederland een belangrijk thema op de aanstaande VN-klimaattop in Antalya, de COP31 die op 9 november begint. Klimaatminister Stientje van Veldhoven noemt deze "transitie weg van fossiele brandstoffen" in een brief aan de Tweede Kamer een "dwarsdoorsnijdende prioriteit" tijdens de top.
20 minuten geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet is niet bereid "stappen terug" te zetten in de aanpak van het slepende stikstofprobleem, of op "belangrijke verworvenheden voor vrouwenrechten". Dat heeft minister-president Rob Jetten gezegd tijdens de wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet maakt zich zorgen over grondrechten en de privacy van ouders en kinderen bij de nieuwe Europese regels voor internetgebruik door kinderen. Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Handel en Soevereiniteit) wil er in gesprek met Europese collega's voor zorgen dat de grondrechten en privacy worden gewaarborgd in de nieuwe regels.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet komt vrijdagmiddag toch niet met verdere uitwerking van de stikstofplannen. Landbouwminister Jaimi van Essen zou die bekendmaken nadat hij veelvuldig overlegd heeft met onder andere boerenorganisaties. Vrijdagochtend zat hij nog met LTO en NAJK om de tafel, maar na de ministerraad wilde Van Essen "nog de puntjes op de i zetten" en neemt hij nog een paar dagen de tijd.
4 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Volgens PRO-leider Jesse Klaver is het kabinet niet van plan in te gaan op de wensen van drie partijen op de rechterflank om steun voor het belastingplan te krijgen. Maar of het kabinet er met zijn partij en Volt uitkomt, durfde Klaver ook nog niet te zeggen na afloop van een gesprek met het kabinet.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De rechtse oppositiepartijen JA21, BBB en SGP zijn na een nieuw gesprek over het belastingplan met onder anderen premier Rob Jetten niet tevreden over de uitkomst. "Het ligt nog niet zoals wij zouden willen", zei JA21-voorman Joost Eerdmans bij het verlaten van het ministerie van Algemene Zaken.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet lijkt nog altijd geen keuze te hebben gemaakt tussen steun van de linker- of rechterflank voor het belastingplan. Dat terwijl de tijd om dat plan aan te passen opraakt. De behandeling in de Tweede Kamer gaat volgende week verder, een week later staan de stemmingen gepland. De voorstellen moeten ook nog door de Eerste Kamer en de Belastingdienst heeft tijd nodig om alle veranderingen voor te bereiden.
10 uur geleden