Commissie: overheid was én is 'blind' voor mensen en hun rechten
DEN HAAG (ANP) - De overheid was, en is nog altijd, blind voor mensen en hun rechten. Een schandaal zoals dat rond de kinderopvangtoeslag, kan daardoor "morgen weer" gebeuren. Tot die conclusie komt de parlementaire enquêtecommissie die het fraudebeleid van de overheid heeft onderzocht.
De leden van de commissie noemen deze vaststelling misschien wel de "meest indringende" uit hun ruim vijfhonderd pagina's tellende rapport, waarin zij bikkelhard oordelen over regering, parlement en rechtspraak. Het toeslagenschandaal "lijkt een unieke gebeurtenis waaruit reeds lessen zijn getrokken", waardoor het zich niet zal herhalen. Maar het onderzoek wijst op het tegendeel: "de blindheid van de overheid voor mens en recht is niet weg". In het rapport concludeert de commissie dat die blindheid zelfs nog steeds "overal binnen de overheid" zit.
Opeenvolgende kabinetten hebben volgens de commissie "verkeerde keuzes" gemaakt bij het ontwerp, de invoering en de uitvoering van wetten op het gebied van sociale zekerheid en toeslagen. Financiële overwegingen hadden de overhand, zonder dat er oog was voor de gevolgen voor mensen. Het parlement verzuimde niet alleen in te grijpen, maar moedigde dit harde fraudebeleid juist aan. De commissie wijt dit ook aan "een verhard politiek en maatschappelijk klimaat".
Gediscrimineerd
Door deze ondoordachte aanpak zijn de grondrechten van burgers, bijvoorbeeld op eerbiediging van hun persoonlijke levenssfeer en gelijke behandeling, met voeten getreden. Ook de rechtspraak kon jarenlang niet voorkomen dat mensen gediscrimineerd werden en voor de kleinste foutjes als fraudeur werden behandeld. "De staatsmachten waren blind voor de gevolgen van beleid en besluitvorming."
De enquêtecommissie zou het "onvergeeflijk" vinden als hier geen lering uit wordt getrokken. In reactie op onthullingen zijn "tal van verbeterprogramma's opgezet", maar er ligt een dieper probleem. "De patronen die dit veroorzaakt hebben, zijn nog steeds aanwezig." En verderop in het rapport: "laat het leed niet voor niets zijn geweest".
De commissie voegt daaraan toe dat veel van haar eigen conclusies niet helemaal nieuw zijn. "Veel is al eerder gezegd, opgeschreven of voor gewaarschuwd", aldus het rapport. Maar "dat maakt het des te erger dat niet is ingegrepen, dat de rechtstaat niet is gerespecteerd, grondrechten zijn geschonden en de menselijke waardigheid van individuen met voeten is getreden". Het "vermorzelen" van mensen had voorkomen kunnen worden als de rechtstaat eerder was versterkt, "zoals al meermaals indringend is aanbevolen".
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Progressief Nederland moet zich in de Europese Unie aansluiten bij de sociaaldemocratische politieke familie, vindt partijleider Jesse Klaver. Daarmee onderschrijft hij het advies dat een commissie vrijdag uitbracht. "Het doet recht aan zowel de inhoud als onze ambitie om zoveel mogelijk invloed te hebben in Europa", motiveert de linkse politicus op het sociale medium Bluesky.
4 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - Een adviescommissie van Progressief Nederland (PRO) heeft de nieuwe partij aangeraden om zich binnen de Europese Unie aan te sluiten bij de sociaaldemocratische politieke familie. De Partij van de Arbeid behoorde al tot de sociaaldemocratische fractie in het Europees Parlement, maar GroenLinks zat bij de Groenen. Sinds de fusie is onduidelijk bij welke groep PRO gaat horen.
5 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het is de bedoeling dat de totale miljoenennota brede steun krijgt in de Tweede Kamer, zei Rob Jetten vrijdag in zijn wekelijkse persconferentie. Hij wil dus geen "cherrypicking", waarbij partijen de ene begroting wel steunen en de andere niet. "Veel dingen hangen met elkaar samen, en dan kom je elkaar ook snel in de weg te zitten."
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Justitieminister David van Weel wil dat er één landelijke lijn komt hoe lokaal gezag moet omgaan met trekkers op de snelweg. Dat zei hij voorafgaand aan de ministerraad. Nu mogen de burgemeester, politie en het Openbaar Ministerie lokaal bepalen of en hoe zij hiertegen optreden, maar Van Weel erkent dat dit niet altijd werkt als het gaat om boeren die met trekkers op de snelweg rijden.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Minister Eelco Heinen van Financiën verwacht dat oppositiepartijen wel bij elkaar te brengen zijn om een brede deal voor het budget van 2027 te maken. Dat zegt hij voorafgaand aan de ministerraad.
10 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - "Ik word wel ongeduldig", zei Luc Stultiens van PRO donderdagmiddag na weer een gesprek met minister Eelco Heinen (Financiën) over de begroting met Prinsjesdag. De financieel woordvoerder van de linkse fusiepartij hoort "vooral heel weinig" tijdens de gesprekken met de VVD-bewindsman. "Op een gegeven moment moet je ook als kabinet zelf beslissen: wij gaan met links of rechts en we gaan bereid zijn om te schuiven. Dat is nog niet gebleken."
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - SGP-leider Chris Stoffer vindt dat het kabinet al voor de zomer met gesprekken over de begroting had moeten beginnen. "Dat had ik wel verwacht, ja", zei hij voorafgaand aan zijn eigen gesprek met premier Rob Jetten en vicepremiers Dilan Yeşilgöz (VVD) en Bart van den Brink (CDA).
2 dagen geleden