Commissie: overheid was én is 'blind' voor mensen en hun rechten
DEN HAAG (ANP) - De overheid was, en is nog altijd, blind voor mensen en hun rechten. Een schandaal zoals dat rond de kinderopvangtoeslag, kan daardoor "morgen weer" gebeuren. Tot die conclusie komt de parlementaire enquêtecommissie die het fraudebeleid van de overheid heeft onderzocht.
De leden van de commissie noemen deze vaststelling misschien wel de "meest indringende" uit hun ruim vijfhonderd pagina's tellende rapport, waarin zij bikkelhard oordelen over regering, parlement en rechtspraak. Het toeslagenschandaal "lijkt een unieke gebeurtenis waaruit reeds lessen zijn getrokken", waardoor het zich niet zal herhalen. Maar het onderzoek wijst op het tegendeel: "de blindheid van de overheid voor mens en recht is niet weg". In het rapport concludeert de commissie dat die blindheid zelfs nog steeds "overal binnen de overheid" zit.
Opeenvolgende kabinetten hebben volgens de commissie "verkeerde keuzes" gemaakt bij het ontwerp, de invoering en de uitvoering van wetten op het gebied van sociale zekerheid en toeslagen. Financiële overwegingen hadden de overhand, zonder dat er oog was voor de gevolgen voor mensen. Het parlement verzuimde niet alleen in te grijpen, maar moedigde dit harde fraudebeleid juist aan. De commissie wijt dit ook aan "een verhard politiek en maatschappelijk klimaat".
Gediscrimineerd
Door deze ondoordachte aanpak zijn de grondrechten van burgers, bijvoorbeeld op eerbiediging van hun persoonlijke levenssfeer en gelijke behandeling, met voeten getreden. Ook de rechtspraak kon jarenlang niet voorkomen dat mensen gediscrimineerd werden en voor de kleinste foutjes als fraudeur werden behandeld. "De staatsmachten waren blind voor de gevolgen van beleid en besluitvorming."
De enquêtecommissie zou het "onvergeeflijk" vinden als hier geen lering uit wordt getrokken. In reactie op onthullingen zijn "tal van verbeterprogramma's opgezet", maar er ligt een dieper probleem. "De patronen die dit veroorzaakt hebben, zijn nog steeds aanwezig." En verderop in het rapport: "laat het leed niet voor niets zijn geweest".
De commissie voegt daaraan toe dat veel van haar eigen conclusies niet helemaal nieuw zijn. "Veel is al eerder gezegd, opgeschreven of voor gewaarschuwd", aldus het rapport. Maar "dat maakt het des te erger dat niet is ingegrepen, dat de rechtstaat niet is gerespecteerd, grondrechten zijn geschonden en de menselijke waardigheid van individuen met voeten is getreden". Het "vermorzelen" van mensen had voorkomen kunnen worden als de rechtstaat eerder was versterkt, "zoals al meermaals indringend is aanbevolen".
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Een meerderheid van de Tweede Kamer is in voor de nieuwe vorm van belastingheffen op het rendement op vermogen, maar dat gaat niet van harte. De meeste partijen spreken hun steun uit voor de nieuwe invulling van box 3, louter omdat alternatieven ingewikkeld zijn en uitstel de staatskas veel geld kost.
3 uur geleden
BRUSSEL (ANP) - De handelsspanningen tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie moeten snel weer kalmeren, zei demissionair financiënminister Eelco Heinen voorafgaand aan overleg in Brussel. Die spanningen zijn opgelopen door de dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump. Hij wil de landen die de Deense soevereiniteit over Groenland steunen, treffen met importheffingen van 10 procent.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De Europese Unie moet "een grens trekken" tegen de Amerikaanse president Donald Trump. Dat vinden partijleiders Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA), die samen met de VVD onderhandelen over de vorming van een nieuw kabinet.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Politieke wetenschappers met kennis over minderheidskabinetten komen maandag langs bij informateur Rianne Letschert en de leiders van de formerende partijen D66, VVD en CDA. Het gaat om Claes de Vreese, Tom van der Meer en Corné Smit.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Het Amerikaanse dreigement om acht Europese landen extra importheffingen op te leggen, dreigt de banden tussen Europa en de VS te ondermijnen. Ze "brengen het risico van een gevaarlijke neerwaartse spiraal met zich mee". Dat stellen Nederland, Zweden, Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk, Finland en Denemarken in een gezamenlijke verklaring die door demissionair premier Dick Schoof op X is geplaatst.
1 dag geleden
HILVERSUM (ANP) - Het dreigement van de Amerikaanse president Donald Trump om acht Europese landen waaronder Nederland extra importtarieven op te leggen is "chantage". Dat zei demissionair minister David van Weel (Buitenlandse Zaken, VVD) in het televisieprogramma WNL op Zondag.
1 dag geleden
DEN HAAG (ANP) - Na een jaar controles zijn 530 mensen bij de grens geweigerd. Tussen 9 december 2024 en 8 december 2025 werden 143.960 mensen en 35.380 voertuigen gecontroleerd door de Koninklijke Marechaussee. 250 mensen werden aangehouden aan de grens, schrijft demissionair minister David van Weel van Asiel en Migratie in een brief aan de Tweede Kamer.
3 dagen geleden