Commissie: Kamer moet rol in kabinetsformatie scherper krijgen
DEN HAAG (ANP) - De Tweede Kamer moet scherper krijgen wat haar regierol bij de totstandkoming van een nieuw kabinet precies inhoudt. De meningen daarover lopen nu nog sterk uiteen en dat komt het proces niet ten goede, constateert een commissie die de moeizame en langdurige kabinetsformatie van 2021 heeft geëvalueerd.
De Tweede Kamer nam de leidende rol in de kabinetsformatie in 2012 over van de koning. Maar daarbij zijn nooit duidelijke afspraken gemaakt over hoe dat precies in zijn werk moet gaan. Het is zaak om ruim voor de volgende Tweede Kamerverkiezingen daarover het debat te voeren, zegt commissievoorzitter Carla van Baalen.
De commissie beveelt verder aan deadlines te gaan hanteren in de kabinetsformatie. Aan de opdracht van iedere informateur zou een termijn moeten worden gesteld, met na afloop daarvan een debat. "Dat voorkomt eindeloze informatiefases", zegt Van Baalen. Bovendien geeft het de Kamer meer controle en schept het duidelijkheid over de voortgang.
Rol verkenner
De commissie heeft ook de rol bekeken van de verkenner die na de Tweede Kamerverkiezingen als eerste aan zet komt. In 2021 werden er zelfs twee aangesteld, van VVD en D66. Dat leidde tot onvrede, stelt de commissie vast na gesprekken met betrokkenen. De verkenners leken soms al bezig met onderhandelen, terwijl dat een taak is van de informateur.
Voortaan zou er altijd één verkenner moeten komen met een duidelijk afgebakende opdracht, aldus Van Baalen. "En laat het iemand zijn met enige afstand tot de politieke actualiteit."
‘Functie elders’
De kabinetsformatie van 2021 verliep mede zo stroef doordat verkenner Kajsa Ollongren zich per ongeluk liet fotograferen met een document onder haar arm waarop flarden te lezen waren uit de eerste gespreksronde. Daarin werd onder meer gesproken over een "functie elders" voor Pieter Omtzigt, toen nog Tweede Kamerlid voor het CDA.
Naderhand werd duidelijk dat die suggestie ter sprake was gekomen tijdens een gesprek met VVD-leider Mark Rutte. Het zorgde voor een diepe vertrouwenscrisis tussen de hoofdrolspelers in het toen nog prille formatieproces. Reden voor de commissie om extra te hameren op het belang van vertrouwelijkheid. "Openbaarheid is niet behulpzaam."
‘Ongrijpbare factoren‘
De commissie stelt wel vast dat de duur van de kabinetsformatie niet in de eerste plaats wordt bepaald door regels en procedures, hoewel die wel voor verbetering vatbaar zijn. Veel belangrijker zijn "die ongrijpbare factoren die tussen mensen spelen, zoals vertrouwen, chemie en de wil om samen te werken".
Meer uit Politiek
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet is niet bereid "stappen terug" te zetten in de aanpak van het slepende stikstofprobleem, of op "belangrijke verworvenheden voor vrouwenrechten". Dat heeft minister-president Rob Jetten gezegd tijdens de wekelijkse persconferentie na afloop van de ministerraad.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet maakt zich zorgen over grondrechten en de privacy van ouders en kinderen bij de nieuwe Europese regels voor internetgebruik door kinderen. Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Handel en Soevereiniteit) wil er in gesprek met Europese collega's voor zorgen dat de grondrechten en privacy worden gewaarborgd in de nieuwe regels.
2 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet komt vrijdagmiddag toch niet met verdere uitwerking van de stikstofplannen. Landbouwminister Jaimi van Essen zou die bekendmaken nadat hij veelvuldig overlegd heeft met onder andere boerenorganisaties. Vrijdagochtend zat hij nog met LTO en NAJK om de tafel, maar na de ministerraad wilde Van Essen "nog de puntjes op de i zetten" en neemt hij nog een paar dagen de tijd.
3 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Volgens PRO-leider Jesse Klaver is het kabinet niet van plan in te gaan op de wensen van drie partijen op de rechterflank om steun voor het belastingplan te krijgen. Maar of het kabinet er met zijn partij en Volt uitkomt, durfde Klaver ook nog niet te zeggen na afloop van een gesprek met het kabinet.
6 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - De rechtse oppositiepartijen JA21, BBB en SGP zijn na een nieuw gesprek over het belastingplan met onder anderen premier Rob Jetten niet tevreden over de uitkomst. "Het ligt nog niet zoals wij zouden willen", zei JA21-voorman Joost Eerdmans bij het verlaten van het ministerie van Algemene Zaken.
7 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Het kabinet lijkt nog altijd geen keuze te hebben gemaakt tussen steun van de linker- of rechterflank voor het belastingplan. Dat terwijl de tijd om dat plan aan te passen opraakt. De behandeling in de Tweede Kamer gaat volgende week verder, een week later staan de stemmingen gepland. De voorstellen moeten ook nog door de Eerste Kamer en de Belastingdienst heeft tijd nodig om alle veranderingen voor te bereiden.
9 uur geleden
DEN HAAG (ANP) - Gesprekken tussen boerenorganisaties LTO en NAJK en landbouwminister Jaimi van Essen over mogelijke aanpassingen aan zijn stikstofplannen zijn nog steeds niet afgerond. Na een nachtelijke ronde onderhandelingen praten de boerenvertegenwoordigers en de D66-minister vrijdagochtend verder, zeggen bronnen rond het overleg tegen het ANP.
10 uur geleden